II SA/Rz 644/25

II SA/Rz 644/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 323
art. 32 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 10 marca 2025 r. nr SKO.4111/547/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO" lub "Organ odwoławczy") z 10 marca 2025 r. nr SKO.4111/547/2024, w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") przyznał RM (dalej: "Skarżący") świadczenie pielęgnacyjne od 1 sierpnia 2021 r., w związku z opieką sprawowaną nad jego niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – JM. Z nadesłanych akt administracyjnych oraz odpowiedzi na skargę nie wynika, aby od decyzji wniesiono odwołanie.
Decyzją z [...] listopada 2024 r. nr [...] Wójt, działając na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r.", uchylił opisaną wyżej własną decyzję z [...] grudnia 2021 r. nr [...]. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Organ I instancji podał, że 17 maja 2024 r. uzyskał informację o przebywaniu matki Skarżącego w Niepublicznym Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym [...], począwszy od 16 marca 2024 r. Wójt podniósł, że Skarżący nie poinformował o zmianie sytuacji rodzinnej i rozpoczęciu pobytu osoby wymagającej opieki w ZOL, pomimo, że o powyższym obowiązku został prawidłowo pouczony w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Organu I instancji, na skutek umieszczenia JM w placówce ZOL, Skarżący przestał spełniać wymóg rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.w.". Całodobowe zaopiekowanie 91-letniej matki Skarżącego z postępującymi schorzeniami oraz problemami zdrowotnymi, przez specjalistyczny podmiot leczniczy - zajmujący się pacjentami z chorobami przewlekłymi, długoterminowymi, coraz częściej wymagającymi opieki paliatywnej – zmienia sytuację osobistą Skarżącego. Względem Skarżącego ustała bowiem przesłanka braku aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny. W konsekwencji, ustanie celu realizacji świadczenia powoduje wprost uzasadnienie do uchylenia decyzji przyznającej to prawo w oparciu o przepisy u.ś.r.
Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji argumentując, że pobyt JM w placówce ma charakter przejściowy, a tym samym brak jest podstaw do uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Niezależnie od powyższego Skarżący zakwestionował nadanie decyzji Organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z 10 marca 2025 r. nr SKO.4111/547/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...].
Podzielając w całości stanowisko Organu I instancji Kolegium podało, że Skarżący nie spełnia przesłanek określonych art. 17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. Z akt sprawy wynika bowiem, że matka Skarżącego została przyjęta 16 marca 2024 r. do Niepublicznego Zakładu Pielęgnacyjno - Opiekuńczego [...], ponieważ wymaga całodobowej opieki. Z zaświadczenia z 3 czerwca 2024 r. uzyskanego ze wskazanego Zakładu wynika, że Skarżący nadal opiekuje się matką przyjeżdżając trzy razy dziennie w czasie posiłków, pomaga przy karmieniu i sadza matkę na wózek. Pobyt w ośrodku ma zaś charakter czasowy. Z kolejnej informacji uzyskanej z Zakładu 30 października 2024 r. wynika, że pacjenci nie są przyjmowani na stałe, tylko na czas określony.
Zdaniem Kolegium, Organ I instancji prawidłowo uznał, że matka Skarżącego jako pacjent Zakładu jest objęta opieką pielęgniarską związaną z toaletą całego ciała, zmianą bielizny, podawaniem leków, karmieniem, pomiarem podstawowych parametrów życiowych, pielęgnacją odparzeń i odleżyn. Czynności pielęgnacyjne należące do zadań personelu medycznego, pozbawiają tym samym konieczności wykonywania tych czynności przez inne osoby. Ponadto matka Skarżącego ma zapewnioną całodobową opiekę, a zakres pomocy udzielanej przez Skarżącego nie uniemożliwia mu podjęcia aktywności zawodowej, chociażby w części etatu. Słusznie organ I instancji wywiódł, że nie kwestionując zaangażowania strony w sytuację matki, czynności wskazane przez Skarżącego są de facto zadaniem i funkcją wypełnianą w ramach świadczeń zdrowotnych stacjonarnych o charakterze innym niż szpitalne, właśnie przez taki zakład leczniczy, jakim jest zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy. Odwołujący nie wspomaga ani nie zastępuje działań faktycznych specjalistów zatrudnionych w tym podmiocie, jak również – co sam podkreśla – całą pielęgnację i opiekę zapewnia Zakład. Również prawidłowo, biorąc pod uwagę zaistniałe okoliczności i możliwość narażenia strony na ustaleniu nienależnie pobranych świadczeń, które później podlegają zwrotowi, nadano rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności. Wobec powyższego, decyzję Organu I instancji uznać należało za w pełni odpowiadającą prawu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, RM wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji. Zdaniem Skarżącego, decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. To zaś doprowadziło do nieuprawnego uznania, że Skarżący obiektywnie ma możliwość podjęcia zatrudnienia w związku z czasowym umieszczeniem niepełnosprawnej matki w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym [...] i naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zatem podstawowym warunkiem uzyskania, jak i pobierania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu, które miało zastosowanie w niniejszej sprawie.
W sprawie niniejszej bezsporny jest fakt, że matka Skarżącego od 16 marca 2024 r. przebywa w Niepublicznym Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym [...]. Zatem od tego czasu Skarżący nie sprawuje opieki nad matką w taki sposób, jak tego wymaga art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Nie jest to bowiem opieka stała lub długotrwała z powodu której Skarżący nie byłby w stanie podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przedstawione przez Skarżącego argumenty nie mogą wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia w tej sprawie. To, że Skarżący odwiedza codziennie matkę i pomaga w czynnościach opiekuńczych nie zmienia faktu, że to Zakład obecnie zapewnia stałą opiekę a nie Skarżący. Również podnoszona okoliczność, że matka Skarżącego nie została tam skierowana na stałe nie zmienia tego, że pobyt w Zakładzie rozpoczął się 16 marca 2024r. i trwa nadal, co potwierdził Skarżący na rozprawie w dniu 10 lipca 2025r.
W związku z powyższym, Organy prawidłowo przyjęły, że Skarżący od 16 marca 2024r. przestał spełniać przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
W związku z powyższym zaistniały podstawy do uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.ś.r., organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń..
Przedmiotową sytuację należy rozpatrywać w kategorii zmiany sytuacji rodzinnej, mającej wpływ na prawo do świadczeń. Zaskarżona decyzja znajduje zatem pełne oparcie w art. 32 ust. 1 u.ś.r. Sąd za usprawiedliwione uznał również nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności w świetle wymienionej w art. 108 § 1 k.p.a. przesłanki interesu społecznego i wyjątkowo ważnego interesu strony, gdyż dalsze wypłaty świadczenia powodowałyby pobieranie nienależnych świadczeń, objętych obowiązkiem zwrotu.
Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.