II SA/Rz 644/23

II SA/Rz 644/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Maciej Kobak /przewodniczący/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a, art. 64, art. 64a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 27 lutego 2023 r. nr SKO.4110.158.3609.2022 w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za pobyt w DPS uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 18 listopada 2022 r. nr GOPS-5026-1/11/22/B.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi E.Z. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej "SKO" lub "Kolegium") z 27 lutego 2023 r. nr SKO.4110.158.3609.2022 wydana w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.
W podstawie prawnej SKO powołało art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – dalej: "k.p.a.") oraz art. 14, art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm. – zwana dalej "u.p.s.").
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że ostateczną decyzją z 28 marca
2022 r. Wójt Gminy [...] ustalił E.Z. opłatę za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej (DPS) w [....] w kwocie 1113,58 zł miesięcznie za okres od 1 listopada 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. oraz w kwocie 1231,07 zł miesięcznie od 1 lutego 2022 r.
W toku prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt ojca w DPS skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej z obowiązku uiszczania opłaty. Wskazała, że ojciec całkowicie zaniedbywał obowiązki rodzicielskie wobec niej i jej brata. Gdy miała 4 lata ojciec opuścił rodzinę. Rodzice rozwiedli się. Ojca nie interesowały sprawy rodzinne (wychowanie i edukacja dzieci) i w związku z tym nie nawiązały się żadne relacje pomiędzy skarżącą a ojcem.
Decyzja z dnia 4 maja 2022 r. nr GOPS-5026-16/05/22/B Wójt Gminy [...] odmówił zwolnienia E.Z. z opłaty za pobyt ojca – E.B. w Domu Pomocy Społecznej.
Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez skarżącą SKO w Krośnie decyzją z 20 czerwca 2022 r. nr SKO.4110.74.1253.2022 uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, w tym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym wyjaśnienie okoliczności ponoszonych przez stronę we wniosku inicjującym postępowania.
Po przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy [...] decyzją z 18 listopada 2022 r. nr GOPS-5026-1/11/22/B ponownie odmówił wnioskodawczyni zwolnienia z opłaty za pobyt ojca w DPS w [...]
W uzasadnieniu podał, że w toku postępowania ustalono sytuację rodzinną, zdrowotną i finansową wnioskodawczyni. Z przeprowadzonego wywiadu wynikało, że wymieniona leczy się na przewlekłe schorzenia związane z [...], ma [....] oraz stan po [...]. W 2011 r. zdiagnozowano u niej [...]. Od 2020 r. pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu w wysokości 1 539,98 zł. W 2021 r. osiągnęła dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 124 709,46 zł, co w przeliczeniu na miesiące daje dochód 10 392,46 zł miesięcznie. Łączny miesięczny dochód E.Z. wynosi 11 932,44 zł miesięcznie. Natomiast miesięczne wydatki strony na utrzymanie i leczenie wynoszą 1 610,00 zł.
Organ wskazał, że wziął pod uwagę przedstawione przez stronę dokumenty dotyczące zaniedbań ze strony ojca, jednak jego zdaniem zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia przesłanek zwolnienia osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce. Dochód wnioskodawczyni pozwala na ponoszenie odpłatności.
W odwołaniu od tej decyzji E.Z. zawnioskowała o jej zmianę i zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w DPS. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji braku więzi pomiędzy skarżącą a jej ojcem. Zawnioskowała o uwzględnienie dochodów za 2022 r., które znacząco zmniejszyły się, co pogorszyło jej obecną sytuację materialną.
Wskazaną na wstępie decyzją z 27 lutego 2023 r. SKO w Krośnie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i zgodna z obowiązującym prawem. Wyjaśnił, że obowiązkowe przesłanki zwolnienia z odpłatności za pobyt w DPS zawiera art. 64a, zaś kwestię fakultatywnego zwolnienia reguluje art. 64 u.p.s. Podał także, że zwolnienie z opłat za pobyt mieszkańca w dps oparte jest na uznaniu administracyjnym.
SKO wskazało, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z 29 września 2022 r. wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Osiąga miesięczny dochód tytułem renty rodzinnej po zmarłym mężu w wysokości 1 539,98 zł. Ponadto z prowadzonej działalności gospodarczej w 2021 r. (w roku poprzedzającym złożenie wniosku o zwolnienie) osiągnęła dochód w przeliczeniu na miesiąc 10 747,24 zł. Zatem jej łączny miesięczny dochód wyniósł 12.287,22 zł.
W 2022 r. z prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca osiągała miesięcznie dochód w wysokości ok. 2000 zł i aktualnie dysponuje miesięcznym dochodem w kwocie ok. 3 500 zł. Tę okoliczność ustalono w oparciu o jej oświadczenie z 18 lipca 2022 r.
SKO wskazało ponadto, że wymieniona cierpi na [...], [...]. Przeszła operację [...] oraz [....]. Schorzenia na które cierpi nie powodują ograniczenia zdolności zarobkowych. Wymagają jednak dodatkowych nakładów finansowych w kwocie ok. 400 zł miesięcznie. Są to wydatki na rehabilitację oraz lekarstwa.
Deklarowane przez E.Z. stałe miesięczne wydatki na utrzymanie, jak i w/w leczenie, wynoszą łącznie 1 610 zł. Obejmują następujące opłaty: 1000 zł na czynsz, wodę i ogrzewanie, 110 zł na gaz, 400 zł na leczenie, 100 zł na telefon i internet.
W ocenie organu ustalona w toku postępowania sytuacja bytowa oraz zdrowotna wnioskodawczyni nie wskazuje, aby zaistniały uzasadnione okoliczności w rozumieniu art. 64 pkt 2 u.p.s., które mogłyby stanowić przesłankę do zwolnienia skarżącej z ustalonej odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy.
Organ wskazał, że z przedłożonych przez skarżącą dokumentów: wyroku rozwodowego z dnia [...] grudnia 1974 r. oraz aktu oskarżenia z dnia [...] września
2010 r. wynika, że władza rodzicielska ojca skarżącej wobec niej została ograniczona, natomiast przestępstwo, o które został oskarżony E.B. nie zostało popełnione na szkodę E.Z.. SKO stwierdziło, że nie zachodzą również przesłanki obligatoryjnego zwolnienia przewidziane w art. 64a u.p.s.
Natomiast podnoszone przez skarżącą okoliczności opuszczenia rodziny przez E.B. oraz brak utrzymywania kontaktów z rodziną (w tym ze skarżącą) zostały potwierdzone oświadczeniami matki skarżącej oraz dwóch jej dalszych krewnych. Okoliczności te świadczą o rażącym naruszeniu przez ojca skarżącej obowiązków rodzinnych, takich jak obowiązek opieki i wychowania, względem skarżącej. Jednak, jak zauważyło Kolegium, głównym powodem zastosowania zwolnienia w oparciu o art. 64 u.p.s. powinna być sytuacja materialna zobowiązanego. Zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych w art. 64 u.p.s. okoliczności osoba zobowiązana jest w stanie płacić za pobyt w placówce. W takiej sytuacji nieuzasadnione jest przerzucanie na jednostki samorządu terytorialnego, a w konsekwencji na ogół społeczeństwa, kosztów utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych. Stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej. W ocenie SKO skarżąca, nawet przy obniżonym miesięcznym dochodzie w wysokości 3500 zł jest w stanie ponosić koszty opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej w wysokości 1231,07 zł miesięcznie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania i leczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie E.Z. zawnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zwróciła uwagę, że art. 64 pkt 7 u.p.s. został wprowadzony przez ustawodawcę w życie w celu usunięcia rażącej niesprawiedliwości jakiej doświadczają osoby obciążone, gdy członek rodziny przebywający w DPS całkowicie nie wywiązywał się względem nich z obowiązków rodzicielskich. W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie przepis ten nie może znaleźć zastosowania, gdyż odwołująca nie dysponuje prawomocnym orzeczeniem sądu o pozbawieniu rodzica władzy rodzicielskiej ani dowodów na popełnienie wobec niej przestępstwa co uniemożliwia obligatoryjne zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. Zarzuciła, że SKO w sposób lakoniczny podsumowało, że kwota 3500 zł jest wystarczająca by opłacić pobyt ojca w DPS. Kolegium nie uwzględniło oświadczenia skarżącej o drastycznym spadku dochodów, nie zleciło przeprowadzenia ponownego wywiadu środowiskowego. Obecnie dochód ten z powodu zaprzestania prowadzenia działalności ze względów zdrowotnych i ekonomicznych ograniczy się do renty po zmarłym mężu w wysokości 1767,90 zł (po waloryzacji).
Skarżąca kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 64 ust. 7 u.p.s. i jego nieuwzględnienie przez organ mimo, że obowiązywał on w dacie orzekania przez SKO. Podkreśliła, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za nieuzasadnione uznano ograniczenie badania przesłanek zwolnienia z opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej do związanych tylko ze sferą materialnego statusu osób zobowiązanych, z uwagi na otwarty katalog przesłanek zwolnienia z opłaty. Za poglądem, że relacje i więzi rodzinne mogą być ustalane przez organy i oceniane jako szczególny przypadek przemawia to, że art. 64 u.p.s. został zmieniony na mocy ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1690, dalej ustawa zmieniająca). Wprowadzono nowe zapisy (pkt 5 i 6 art. 64 i art. 64a u.p.s.), które odnoszą się do relacji rodzinnych, nie zaś sytuacji materialnej, tak jak pozostałe regulacje. Natomiast na mocy ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 66) został dodany z dniem 27 stycznia 2022 r. przepis art. 64 pkt 7 u.p.s. Uzasadniając wprowadzenie powyższych zmian do ustawy (druk sejmowy nr 1672) wyjaśniono, że nowelizacja służy rozszerzeniu katalogu przesłanek obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia członków rodziny mieszkańca domu pomocy społecznej z odpłatności za jego pobyt w domu. W uzasadnieniu projektu wskazano, iż dotychczas opisane w u.p.s. podstawy zwolnienia nie stanowią wyraźnej przyczyny zwolnienia zobowiązanego z opłaty nawet wtedy, gdy pensjonariusz DPS (często tylko formalnie rodzic zobowiązanego) dopuszczał się wobec niego nadużyć (niestwierdzonych prawomocnym wyrokiem sądu jako przestępstwo z użyciem przemocy na szkodę zobowiązanego), zaniedbań lub w ogóle nie był w jego życiu obecny. Przewidziany wprost wśród ustawowych podstaw wyrok stwierdzający przestępstwo z użyciem przemocy i wyrok o pozbawieniu władzy rodzicielskiej abstrahuje od zawinionego działania "rodzica" pensjonariusza DPS na szkodę osoby zobowiązanej, np. sytuacji, gdy drugi z rodziców zobowiązanego w okresie jego małoletności, w związku z traumatycznym przebiegiem relacji z nim i z uwagi na dobro dziecka, nie podejmuje starań o uzyskanie prawomocnego orzeczenia sądu karnego o przestępstwie znęcania się lub orzeczenia o pozbawieniu władzy rodzicielskiej, zamiast tego salwując się z dzieckiem (dzisiaj zobowiązanych do ponoszenia opłaty) ucieczką z toksycznej, niszczącej relacji.
W przedmiotowej sprawie Kolegium nie odniosło się do akt rozwodowych przekazanych przez stronę. Rozstrzygające organy obu instancji kierowały się jedynie sytuacja materialna skarżącej (która był nieco lepsza tylko w 2021 r.) i na tej podstawie opierają decyzje. Skarżąca wskazała, że art. 64 pkt 2 u.p.s. zawierając w swej treści zwrot niedookreślony w postaci "uzasadnionych okoliczności", pozwala na zmniejszenie lub całkowite zniesienie opłaty, jeżeli mieszkaniec postępował wobec zobowiązanych w sposób oczywiście nieodpowiadający jego ustawowym obowiązkom, co nie może pozostawać obojętne dla organu zobligowanego przez Konstytucję do urzeczywistniania w procesie wykładni i stosowania prawa zasady sprawiedliwości społecznej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z dnia 27 lutego 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 4 maja 2022 r. o odmowie zwolnienia skarżącej z opłaty za pobyt ojca w DPS.
Zasady udzielania zwolnień z opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej zostały uregulowane w ustawie, z dnia 12 marca 2004 r., o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz, 2268 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.s." Ustawa przewiduje dwa rodzaje zwolnień: obligatoryjne oraz fakultatywne.
Przesłanki obowiązkowe zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy zawiera art. 64 a u.p.s. Stosownie do wskazanego przepisu, osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem że przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu tego mieszkańca władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona lub prawomocne orzeczenie sądu o skazaniu tego mieszkańca za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej zstępnego, małoletniego lub pełnoletniego nieporadnego ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny rodzeństwa lub jej rodzica, chyba że skazanie uległo zatarciu. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej.
Z kolei art. 64 u.p.s. reguluje kwestię fakultatywnego zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy. Wskazany przepis stanowi, że osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Następnie w treści tego przepisu zostały wymienione przykładowe przesłanki mogące stanowić podstawę zwolnienia.
W art. 64 pkt 2 u.p.s. jako okoliczność uzasadniającą zwolnienie częściowe lub całkowite z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej wskazano wystąpienie uzasadnionych okoliczności, zwłaszcza długotrwałej choroby, bezrobocia, niepełnosprawności, śmierci członka rodziny, straty materialnej powstałej w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Przepis art. 64 pkt 2 u.p.s. wskazuje na możliwość wydania decyzji zwalniającej z opłat jeżeli występują "uzasadnione okoliczności". Pojęcie tych uzasadnionych okoliczności nie zostało sprecyzowane. Jednak wymienione w nim przykładowe okoliczności uzasadniające zwolnienie z opłat wskazują, że zamiarem ustawodawcy było objęcie jego zakresem zastosowania zdarzeń związanych ze stanem zdrowia zobowiązanego lub członków jego rodziny jak również sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 maja 2021 r., o sygn. II SA/Rz 1153/20, LEX nr 3194959). Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, iż przy ocenie wystąpienia przesłanki zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej związanej z niepełnosprawnością- czy długotrwałą chorobą, konieczna jest analiza tej okoliczności w kontekście potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia wnioskodawcy. Nie sposób przyjąć, by wystarczające w tym względzie było zaświadczenie lekarskie o rozpoznaniu chorób przewlekłych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2020 r., o sygn. I OSK 694/20, LEX nr 3046611).
Natomiast w art. 64 pkt 7 u.p.s. jako okoliczność uzasadniającą zwolnienie częściowe lub całkowite z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej wskazano rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.
Zwolnienie z opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy na podstawie art. 64 u.p.s. oparte jest na uznaniu administracyjnym co oznaczą że organ rozpoznający wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt w placówce, nie ma obowiązku przyznania zwolnienia, ale ma takie prawo. Na takie rozumienie przepisu wskazuje użyte w jego treści sformułowanie "można zwolnić z opłaty". Zatem organ może odmówić udzielenia zwolnienia nawet w sytuacji, gdy zostaną spełnione przesłanki przyznania ulgi. Jednak każdorazową decyzję rozstrzygającą o wniosku o przyznanie zwolnienia organ winien uzasadnić w sposób pozwalający poznać kryteria podjęcia danej decyzji. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych (art. 7 ustawy, z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.).
Decyzją z dnia 28 marca 2022r., o nr GOPS-5026-16/03/22/A, Wójt Gminy [...] ustalił Pani E.Z. wysokość odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy w kwocie: 1) 1 113,58 zł miesięcznie za okres od 1 listopada 2021r. do 31 stycznia 2022r. oraz 2) 1 231,07 zł miesięcznie od 1 lutego 2022r (k. 14). Decyzja ta jest już ostateczna, ponieważ strona zrzekła się prawa do wniesienia odwołania (k. 13).
Jeszcze w toku sprawy zakończonej ww decyzją, pismem z dnia 12 lutego 2022r. skarżąca wniosła o zwolnienie jej z odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy. Jako okoliczności uzasadniające zwolnienie wskazała zaniedbywanie obowiązków rodzicielskich wobec niej oraz brata T.B., co doprowadziło do zaniku więzi rodzinnych.
Sąd przyjął w tej sytuacji, że wniosek o zwolnienie z opłaty dotyczy całego okresu pobytu ojca skarżącej w DPS.
SKO ustaliło, że w 2021 r. łączny miesięczny dochód skarżącej wynosił 12 287,22 zł. W 2022r. z prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca osiągała miesięcznie dochód w wysokości ok. 2000 zł i aktualnie dysponuje miesięcznym dochodem w kwocie ok. 3 500,00 zł. SKO ustaliło ponadto, że E.Z. cierpi na [....], [...]. Przeszła operację [...] oraz [....]. Schorzenia na które cierpi skarżąca nie powodują ograniczenia zdolności zarobkowych. Wymagają jednak dodatkowych nakładów finansowych w kwocie ok. 400 zł miesięcznie. Są to wydatki na rehabilitację oraz lekarstwa.
Deklarowane przez Panią E.Z. stałe miesięczne wydatki na utrzymanie, jak i w/w leczenie, wynoszą łącznie 1 610 zł. Obejmują następujące opłaty: 1000 zł na czynsz, wodę i ogrzewanie, 110 zł na gaz, 400 zł na leczenie, 100 zł na telefon i Internet,
Zdaniem Sądu oznacza to, że w 2022 r. sytuacja majątkowa skarżącej pogorszyła się bardzo znacząco w stosunku do roku 2021. "Zejście" z kwoty 12 000 zł dochodu miesięcznie na 3500 zł miesięcznie stanowi o diametralnej zmianie sytuacji dochodowej skarżącej.
SKO rozpatrując jako wniosek o zwolnienie skarżącej od opłaty za DPS także z powodu jej trudnej sytuacji życiowej, dochodowej, winno tą ocenę zróżnicować czasowo. Osobno za okres bardzo wysokich dochodów (listopad i grudzień 2021 r.) i osobno za okres od stycznia 2022 r.
Sąd zwraca uwagę na fakt, że kwota 300 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej w 2022 r. wynosiła 2328 zł. Kwota dochodu osoby obowiązanej pozostająca po uiszczeniu opłaty za DPS nie może być niższa niż 300 % tego kryterium (art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.z.).
Proste wyliczenie polegające na odjęciu od kwoty miesięcznego dochodu skarżącej, tj. 3500 zł kwoty miesięcznej opłaty za DPS obowiązującej od 1 lutego 2022 r., tj. 1231,07 zł daje kwotę 2 268,93 zł, czyli mniej niż 300 % kryterium dochodowego wynoszącego w 2022 r. 2328 zł.
Sąd w sprawie o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty nie bada czy zaistniały przesłanki do zmiany decyzji nakładającej obowiązek jej ponoszenia, czy szerzej jej legalności.
Zdaniem Sądu, SKO w sposób nieprzekonujący stwierdziło, że sytuacja majątkowa skarżącej w 2022 r. była na tyle dobra, że pozwalała na zaspokojenie jej usprawiedliwionych potrzeb i uiszczenie opłaty za DPS.
Deklarowane przez skarżącą kwoty utrzymania w kwocie 1600 zł nie obejmują bowiem zakupu odzieży, gazet, wyżywienia. Notoryjnym faktem jest wzrost cen za gaz, wodę, prąd a także co najmniej kilkunastoprocentowy wzrost cen żywności.
Milczenie SKO w tym zakresie przesądza o niewyjaśnieniu istotnych elementów sytuacji majątkowej skarżącej.
Odnośnie akcentowanej w skardze kwestii zaistnienia w życiu ojca skarżącej uzasadnionych okoliczności, o których mowa w art. 64 pkt 7 u.p.s., ich ocena przez SKO jest zdaniem Sądu również niewystarczająca.
Zdaniem Sądu, odmiennie niż przyjmuje to SKO, nie znajduje podstaw prawnych pogląd, że nie jest dopuszczalne – na podstawie art. 64 pkt 7 u.p.s. – zwolnienie strony z odpłatności w całości, jeśli posiada ona środki finansowe wystarczające do poniesienia części opłaty. Przepis ten wyraźnie i wprost stanowi podstawę do zwolnienia "z tej opłaty częściowo lub całkowicie", o rozmiarze udzielonej ulgi decydują okoliczności sprawy, w szczególności charakter i stopień naruszeń dokonanych wobec członków przez osobę umieszczoną w domu pomocy społecznej (rak słusznie WSA w Lublinie w wyroku z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. II SA/Lu 651/22).
Rzeczą organów będzie ocena przedstawionych w tym zakresie argumentów skarżącej przez pryzmat art. 64 pkt 7 u.p.s.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.