II SA/Rz 635/25

II SA/Rz 635/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2026-01-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Jarosław Szaro /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. i 200 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 960
art. 298 pkt 1 i 271 ust. 5a
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2026 r. spraw ze skarg Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich na decyzje Dyrektora Zarządu Zlewni w Krośnie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w Krośnie z dnia 12 marca 2025 r. - nr RK.ZUT.4700.906.2025.AO, - nr RK.ZUT.4700.896.2025.AO w przedmiocie określenia wysokości opłaty stałej 1) uchyla zaskarżone decyzje, 2) zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Krośnie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w Krośnie na rzecz skarżącego Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich kwotę 414 (czterysta czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęły skargi Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Rzeszowie na decyzje Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Krośnie (błędnie określone w skargach jako decyzje Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krośnie) z 12 marca 2025 r. nr:
- RK.ZUT.4700.906.2025.AO określająca dla Zarządu Województwa Podkarpackiego za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. opłatę stałą w wysokości 140 zł za odprowadzanie do wód potoku [...]- wód opadowych lub roztopowych za pomocą wylotu Wyl1.2 i Wyl4 (sprawa zarejestrowana pod sygn. I SA/Rz 635/25),
- RK.ZUT.4700.896.2025.AO określająca dla Zarządu Województwa Podkarpackiego za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. opłatę stałą w wysokości 100 zł za odprowadzanie do wód potoku [...] - wód opadowych lub roztopowych za pomocą wylotu Wyl1.1 (sprawa zarejestrowana pod sygn. I SA/Rz 636/25).
Wymienione sprawy Sąd postanowił na posiedzeniu niejawnym 15 stycznia 2025 r. połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. II SA/Rz 635/25, ponieważ pozostawały one ze sobą w związku, o którym mowa w art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Zaskarżone decyzje zostały wydane w następującym stanie spraw.
W dniu 31 stycznia 2025 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Krośnie na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 oraz ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz.1087 ze zm.), dalej w skrócie: p.w., ustaliło Zarządowi Województwa Podkarpackiego, w formie informacji rocznej nr 906 ZZ Krosno, OS/2025 (znak sprawy: RK.ZUT.4700.906.2025.AO) opłatę stałą za okres 1 stycznia 2025 r. - 31 grudnia 2025 r. w wysokości 54 zł za odprowadzanie do wód potoku [...]- wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot Wyl1.2, oraz 86 zł za odprowadzanie do wód potoku [...] - wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot Wyl4 a także w formie informacji rocznej nr 896 ZZ Krosno, OS/2025 (znak sprawy: RK.ZUT.4700.896.2025.AO) opłatę stałą za okres 1 stycznia 2025 r. - 31 grudnia 2025 r. w wysokości 100 zł za odprowadzanie do wód potoku [...] wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot Wyl1.1
Powołane informacje roczne zostały doręczone Zarządowi Województwa Podkarpackiego 12 lutego 2025 r.
W dniu 26 lutego 2025 r. (data poświadczenia wystawiona przez platformę ePUEP) z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 p.w., Podkarpacki Zarząd Dróg Wojewódzkich w Rzeszowie złożył reklamacje, w których zakwestionował obowiązek poniesienia opłat. Podmiot poinformował, że "na mocy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - art. 10 ust.5e - (Dz. U. z 2024 r. poz. 320 ze zm.) z dniem 28 października 2024 r. starodroże odcinka drogi wojewódzkiej nr [...] (od km 41+045 do km 41+223 i od km 41+286 do km 41+443) zostało przekazane do Starostwa Powiatowego w [...].
W związku z powyższym wniósł o anulowanie ww. opłat.
Dyrektor Zarządu Zlewni w Krośnie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nie uwzględnił reklamacji i decyzjami z dnia 12 marca 2025 r., opisanymi na wstępie, określił dla Zarządu Województwa Podkarpackiego opłatę stałą w wysokości za okres 1 stycznia 2025 r. - 31 grudnia 2025 r. w wysokości 54 zł za odprowadzanie do wód potoku [...] - wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot Wyl1.2, 86 zł za odprowadzanie do wód potoku [...]. - wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot Wyl4 oraz w wysokości 100 zł za odprowadzanie do wód potoku [...] - wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot Wyl1.1
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Zarząd Województwa Podkarpackiego korzysta z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 16 sierpnia 2022 r. znak: RZ.ZUZ.1.4210.182.2022.MC i RZ.ZUZ.1.4210.183.2022.MC udzielonego przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Krośnie na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu do wód potoku [...] - wód opadowych lub roztopowych poprzez wyloty Wyl1.2, Wyl4 i Wyl.1.1.
Wobec powyższego zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni w Krośnie do wydania decyzji określających za okres 1 stycznia 2025 r. - 31 grudnia 2025 r. opłat stałych.
Organ wyjaśnił, że Dyrektor Zarządu Zlewni w Krośnie dokonał określenia wysokości opłat stałych w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 1, ust. 4 pkt p.w. oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 październik 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2023 r. poz. 2471). Organ przytoczył treść powyższych przepisów a następnie wyjaśnił sposób wyliczenia ustalonej opłaty stałej.
Następnie organ przedstawił szczegółowy sposób obliczenia ww. opłat.
Podkarpacki Zarząd Dróg Wojewódzkich w Rzeszowie nie zgodził się z decyzjami organu z 12 marca 2025 r. określającymi ww. opłaty stałe i wniósł na nie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz.572 ze zm.), dalej : k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego, bez uwzględnienia okoliczności faktycznych i prawnych,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1. art. 273 ust. 6 w zw. z art. 298 pkt 1 i art. 268 ust. 1 pkt 3 lit a) p.w. poprzez jego błędną wykładnię, tj. przyjęcie, że skarżący jest podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z powierzchni dróg i chodników ponieważ wskazany odcinek drogi stracił status drogi wojewódzkiej w 2024 r., skarżący się nie jest właścicielem ani zarządcą drogi od 1 stycznia 2025 r. tj. obszaru z którego jest odprowadzana woda opadowa lub roztopowa za pomocą ww. wylotów i nie jest podmiotem korzystającym z usług wodnych od 1 stycznia 2025 r.,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 298 pkt 2) ustawy - Prawo wodne w związku z art. 10 ust 5e ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez, nieuwzględnienie okoliczności, że PZDW w Rzeszowie nie jest właścicielem ani zarządcą terenu drogi, którego dotyczyło pozwolenie wodnoprawne, w związku z tym nie korzysta z wydanego pozwolenia wodnoprawnego.
W oparciu o powyższe zarzuty Podkarpacki Zarząd Dróg Wojewódzkich w Rzeszowie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych .
W uzasadnieniu skarg przytoczył stan faktyczny spraw. Podniósł argumenty podniesione w reklamacjach. Podkreślił, że nie jest stroną obowiązaną do ponoszenia opłat.
W udzielonych odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skargi są uzasadnione i muszą skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji:
Skarżąca słusznie bowiem podniosła, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 298 pkt 1 ustawy prawo wodne.
Kluczowe do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie pozostaje zagadnienie wzajemnej interakcji pomiędzy przepisami art. 298 pkt 1 i 271 ust. 5a ustawy prawo wodne w sytuacji, gdy doszło do wydania pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z określonej usługi, a podmiot dla którego zostało ono wydane z usługi tej już nie korzysta, gdyż utracił własność czy też zarząd nad urządzeniami, które były objęte tym pozwoleniem wodnoprawnym.
Przepis art. 298 pkt 1 ustawy prawo wodne stanowiący podstawę do ponoszenia opłat za usługi wodne stanowi, że zobowiązane do ich ponoszenia są podmioty korzystające z usług wodnych. Takie ujęcie podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat wiąże zatem obowiązek do zapłaty z faktem korzystania z usług wodnych. Nie jest on powiązany z posiadaniem określonego zezwolenia, posiadania określonego tytułu do urządzeń wodnych, za pomocą których korzysta się z usług wodnych, ale odnosi się wprost do korzystania z tych usług. Każdorazowo do ustalenia kto jest zobowiązany do ponoszenia opłaty konieczne zatem będzie ustalenie, kto konkretnie korzysta z usługi wodnej. Nie będzie prawidłowe ustalenie takiej opłaty dla innego podmiotu, niż ten, który z konkretnej usługi wodnej, jak np.: pobór wody czy odprowadzanie wód opadowych konkretnie korzysta. Jest to przepis kluczowy w omawianej ustawie, regulujący zagadnienie będące przedmiotem rozstrzygnięcia organów.
Rolą organów będzie zatem przed wymierzeniem opłaty za korzystanie z określonej usługi wodnej ustalenie jaki podmiot z niej korzysta, niezależnie od innych okoliczności, choć niewątpliwie ustalenie takich faktów, jak posiadanie pozwolenia wodnoprawnego, czy własności danych urządzeń wodnoprawnych może być pomocnym dla ustalenia faktu korzystania z usług wodnych.
Przepis art. 271 ust 5a prawa wodnego stanowi z kolei, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia , w którym pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne do dnia jego cofnięcia.
Systematycznie przepis ten nie został umieszczony w artykule regulującym kwestie podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, nie wprowadzono w przepisie art. 298 ustawy prawo wodne dodatkowej jednostki redakcyjnej wprowadzającej jeszcze inne kryterium określania podmiotu, na którym ciąży obowiązek zapłaty opłat za usługi wodne, lecz został umieszczony w artykule dotyczącym opłaty stałej, konkretyzującym wysokość ponoszonej opłaty stałej. Przepis ten reguluje zatem nie tyle krąg podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłaty stałej ale kwestie dotyczące jej wysokości, sposobu jej ustalania . Zaś sam przepis zawarty w ustępie 5a odnosi się do czasookresu w jakim może być ona ponoszona. Dlatego też w ocenie sądu I instancji należy w tym znaczeniu wykładać treść art. 272 ust. 5a ustawy prawo wodne. Nie jako dodatkowy przepis nakładający obowiązek ponoszenia opłaty stałej na inny jeszcze podmiot niż określony w art. 298 ustawy prawo wodne, ale jako przepis regulujący samą opłatę stałą, gdy jest ona istotnie należna od danego podmiotu. Konkretnie w zakresie czasu za jaki jest ona należna. Nie tyle zatem chodzi tutaj o określenie zobowiązanego ale o okres czasu w którym zobowiązany musi ja ponosić. Jeżeli ma on obowiązek ja ponosić, to należna ona będzie od uprawomocnienia się decyzji do jej wygaśnięcia.
Tego rodzaju wykładnia pozwala też uniknąć poważnego problemu z podwójnym nakładaniem opłat czy też kar za korzystanie z usług wodnych. Jeżeli bowiem przyjąć, że opłaty za usługi wodne ponoszą podmioty z nich korzystające, to możliwe byłoby nałożenia opłaty zarówno na podmiot posiadający pozwolenie wodnoprawne ( art. 271 ust. 5a ) , jak także na podmiot faktycznie korzystający z usługi wodnej ( art. 298 pkt 1 ust. prawo wodne ). Wykładnia dokonana w sprawie niniejszej przez sąd eliminuje taką możliwość.
Z tych względów sąd uchylił zaskarżone decyzje uznając ,że nie jest zgodnym z prawem wodnym nakładanie opłaty stałej na podmiot nie korzystający z usługi wodnej.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ dokona ustaleń, czy skarżąca instytucja rzeczywiście nie korzysta z tej usługi wodnej, gdyż dotychczas w tym zakresie nie dokonano żadnych ustaleń, czy też rzeczywiście doszło do przeniesienia prawa zarządu na inna jednostkę samorządową i w związku z czym to inny podmiot korzystał w objętym rozstrzygnięciem zakresie z usług wodnych.
W zależności od ustaleń wyda stosowne orzeczenia.
Podstawa rozstrzygnięcia sądu są przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. i 200 p.p.s.a. W skład kosztów wchodzą: zwrot wpisu sądowego ( 2 * 100 zł. ), zwrot kosztów zastępstwa procesowego ( 2* 90 zł ), i zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ( 2 * 17 zł ).