II SA/RZ 633/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego, uznając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia wykonania obowiązku budowlanego zostało przeprowadzone wadliwie i przedwcześnie.
Skarżący zarzucili wadliwe wykonanie nakazanych decyzją PINB robót budowlanych, w tym budowy muru oporowego i ukształtowania spadku drogi. Organy nadzoru budowlanego stwierdziły wykonanie obowiązku, opierając się głównie na oświadczeniach kierownika budowy i oględzinach zewnętrznych. WSA w Rzeszowie uchylił obie decyzje, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 8, 77 i 80 K.p.a., przez brak wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie zarzutów skarżących.
Sprawa dotyczyła skargi B. M. i U. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzającą wykonanie obowiązku budowlanego nałożonego na współwłaścicieli działki nr ewid. [...]. Obowiązek ten obejmował wykonanie muru ogrodzeniowego i ukształtowanie spadku drogi wewnętrznej. Skarżący podnosili liczne zarzuty dotyczące wadliwego wykonania tych prac, w tym przesunięcia muru, braku zbrojenia, nieszczelności, nieprawidłowego spadku drogi oraz pozostawienia odpadów budowlanych. Organy nadzoru budowlanego uznały obowiązek za wykonany, opierając się na oględzinach i oświadczeniach kierownika budowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone przedwcześnie i z istotnym naruszeniem przepisów K.p.a. (art. 7, 8, 77, 80, 107 § 3). Sąd podkreślił, że organy nie dokonały własnej, wyczerpującej oceny stanu faktycznego, w szczególności w zakresie zarzucanych wad wykonania muru i spadku drogi, ograniczając się do przyjęcia oświadczeń kierownika budowy. Sąd wskazał, że w sytuacji istnienia spornych zarzutów, organ powinien samodzielnie zweryfikować stan faktyczny, ewentualnie poprzez dodatkowe oględziny, odkrycie części robót, opinię biegłego lub inne środki dowodowe. Wobec braku takich działań, uchylono decyzje organów obu instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nadzoru budowlanego naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 8, 77 i 80 K.p.a., przez brak wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie zarzutów skarżących, co skutkowało przedwczesnym wydaniem decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w sytuacji istnienia spornych zarzutów dotyczących wadliwego wykonania robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego nie może ograniczać się do przyjęcia oświadczeń kierownika budowy, lecz musi samodzielnie zweryfikować stan faktyczny, przeprowadzając odpowiednie dowody, aby zapewnić rzetelność postępowania i zgodność z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zobligowany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, jeśli dotknięta jest wadami naruszającymi prawo materialne lub procesowe, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
K.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania - organy powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek.
K.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Cały materiał dowodowy powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny.
K.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji, które powinno być szczegółowe i przekonywujące.
K.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.b. art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 51 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 51 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.b. art. 234 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wadliwie i przedwcześnie. Organy nadzoru budowlanego nie dokonały własnej, wyczerpującej oceny stanu faktycznego. Organy nie rozpatrzyły należycie zarzutów skarżących dotyczących wad wykonania robót budowlanych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została przedwcześnie, wobec bardzo ograniczonych ustaleń stanu faktycznego sprawy oraz wobec braku odniesienia się do podnoszonych w toku postępowania zarzutów. Organ nadzoru budowlanego bada jedynie kwestię wykonania uprzednio nałożonego obowiązku, nie wychodząc poza zakres tego obowiązku. Postępowanie to cechować musi jednak rzetelność, w tym zarówno w zakresie szczegółowości i kompletności ustaleń faktycznych sprawy, jak i szczegółowego odniesienia się do podnoszonych w sprawie zarzutów. W tej sytuacji ograniczanie się przez organ prowadzący postępowanie do przyjęcia twierdzeń kierownika budowy bez próby ich weryfikacji godzi, w ocenie Sądu, w opisane wyżej zasady prowadzenia postępowania administracyjnego.
Skład orzekający
Joanna Zdrzałka
sędzia
Jolanta Kłoda-Szeliga
sprawozdawca
Karina Gniewek-Berezowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące prawidłowego prowadzenia postępowań administracyjnych przez organy nadzoru budowlanego, zwłaszcza w kontekście weryfikacji wykonania nałożonych obowiązków budowlanych i konieczności samodzielnej oceny stanu faktycznego przez organ, a nie tylko polegania na oświadczeniach stron czy kierownika budowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji stwierdzenia wykonania obowiązku budowlanego, ale zasady postępowania są uniwersalne dla postępowań administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rzetelne prowadzenie postępowań administracyjnych i jak sąd administracyjny kontroluje działania organów. Podkreśla, że organy nie mogą być bierne i muszą samodzielnie badać fakty, nawet jeśli strony przedstawiają sprzeczne stanowiska.
“Sąd administracyjny: Organy nadzoru budowlanego nie mogą polegać na słowach kierownika budowy – muszą badać fakty!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 633/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2025-10-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-05-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Joanna Zdrzałka Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/ Karina Gniewek-Berezowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2021 poz 2351 art. 51 ust 1 pkt 2, Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2025 r. sprawy ze skargi B. M. i U. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 26 marca 2025 r. nr OA.7721.3.3.2025 w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 2 stycznia 2025 r. nr OA-IV.5160.3.2021; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzez skarżących B. M. i U. M. solidarnie kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 26 marca 2025 r., nr OA.7721.3.3.2025, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: PWINB lub Organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. dalej: K.p.a.), - po rozpatrzeniu odwołania U. i B. M. (dalej: Skarżący) - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB lub Organ I instancji) z 2 stycznia 2025 r. nr [...], stwierdzającą wykonanie obowiązku nałożonego na współwłaścicieli działki nr ewid. [...] w [...] decyzją PINB z 22 kwietnia 2022 r., zmienioną w zakresie terminu decyzją PINB z 26 października 2022 r. nr [...]. Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie budowy drogi wewnętrznej na działce [...] w [...] sposób istniejący są odbiegający od warunków pozwolenia na budowę, organ I instancji decyzją z 22 kwietnia 2022 r. nr [...] nałożył na współwłaścicieli działki nr ewid. [...] w [...] obowiązek wykonania pod nadzorem osoby uprawnionej, określonych robót budowlanych: • od strony działek nr ewid. [...] w [...] wykonać monolityczny mur ogrodzeniowy o szerokości 20 cm, zagłębiony w gruncie na głębokość 1,20 m i wyniesiony ponad poziom istniejącego utwardzenia na działce [...] w [...] na wysokość 30 cm; mur z betonu klasy C16/20 W8 zawibrowanego wylanego w systemowym deskowaniu, zbrojony górą i dołem prętami podłużnymi 4 o średnicy 12 mm oraz strzemionami o średnicy 6 mm co 30 cm; • nawierzchnię drogi ukształtować ze spadkiem 2% w kierunku działek od [...] do [...]. Opisaną na wstępie decyzją z 2 stycznia 2025 r. Organ I instancji stwierdził wykonanie ww. obowiązku wskazując w uzasadnieniu decyzji, że podczas oględzin przeprowadzonych 30 czerwca 2023 r. stwierdzono wykonanie dużej części muru- nie został wykonany odcinek muru wzdłuż granicy z działką o nr ewid. [...] w [...] z uwagi na to, że wynikła kolizja w lokalizacji tego muru z istniejącym przyłączem gazowym do budynku mieszkalnego Skarżących, które przebiegało wzdłuż ogrodzenia posesji Skarżących w odległości około 60-70 cm od ogrodzenia. Organ I instancji wskazał, że podczas oględzin ustalił także, że fizycznie zostało już wykonane nowe przyłącze gazu do budynku mieszkalnego Skarżących, lecz dotychczas nie zostało odebrane i włączone do sieci gazowej. Organ podał także, że podczas oględzin jedna z osób zobowiązanych do wykonania muru przedłożyła pismo z 22 czerwca 2023 r. od wykonawcy prac, z którego wynikało dlaczego nie zostały wykonane prace przy pozostałej części muru oraz że po włączeniu nowego przyłącza do czynnej sieci gazowej i usunięciu istniejącego przyłącza - wówczas wyłączonego z użytkowania - zostaną dokończone prace przy murze, a ich zakończenie planowane jest na pierwszą połowę lipca 2023 r. PINB wskazał, że podczas oględzin w dniu 14 grudnia 2023 r. zobowiązani przedłożyli dokumenty, tj.: oświadczenie kierownika budowy/robót o wykonaniu muru, zgodnie z decyzją PINB z 22 kwietnia 2022 r. oraz zgodnie ze sztuką budowlaną. PINB wskazał również, że podczas oględzin stwierdził wykonanie muru ogrodzeniowego w całości oraz wykonanie 2% spadku poprzecznego, z uwagą, że na szerokości około 60 cm wzdłuż ostatnio wykonanego fragmentu muru (na wysokości pierwszego budynku od strony drogi gminnej) nie został jeszcze dosypany kamień, lecz właściciel tej nieruchomości zobowiązał się to wykonać najszybciej jak to będzie możliwe, nie później niż do 30 stycznia 2024 r. Zgłoszenia takie nastąpiło 24 stycznia 2024 roku. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli Skarżący. Wskazali, że nie zgadzają się z jakością wykonanych robót, gdyż zgodnie z decyzją z 22 kwietnia 2022 r. - droga na działce [...] w [...] nie została ukształtowana ze spadkiem 2% w kierunku działek od [...] do [...]. Zarzucili, że mur został przesunięty ok. 10 cm na działkę Skarżących na długości ok. 30-40m - wisi nad ziemią ponieważ jedna jego część, ta w ziemi była wykonana wcześniej, a druga nad ziemią później i obydwie części nie są położone równo. Ponadto brak jest uszczelnienia na styku łączenia muru - jedna część była wykonana w 2022 r. a druga w 2023 r. i na styku tych dwóch części woda podczas opadów przecieka na stronę działki Skarżących dochodząc prawie pod próg domu. Kolejno wskazali, że nie usunięto kamieni i betonu zalegającego na ich działce w niektórych miejscach. Skarżący uważają, że wykonany mur ogrodzeniowy, który powinien zabezpieczyć przed naporem ziemi i spływem wody na sąsiednie działki nie jest wykonany zgodnie z decyzją, ponieważ nie jest zbrojony górą i może ulegać pęknięciom pod naporem ziemi, co już jest widoczne w kilku miejscach. Wskazali, że wiele razy reagowali w PINB wysyłając wiadomości e-mail ze zdjęciami i filmami. Skarżący wskazali, że ich skarga złożona na działanie PINB została uznana za zasadną przez PWINB. Wobec powyższego wnieśli o podjęcie stosownej decyzji i pozytywne załatwienie sprawy. Opisaną na wstępie decyzją z 26 marca 2025 r., PWINB utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego oraz treści odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja PINB, wydana na podstawie art. 50 oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm. dalej: P.b.) jest prawidłowa. Organ odwoławczy zaznaczył, że prawidłowe wykonanie decyzji z 22 kwietnia 2022 r., w przedmiocie zobowiązania współwłaścicieli działki nr ewid. [...] w [...] do wykonania określonych robót budowlanych, było kontrolowane w terenie w ramach oględzin przeprowadzonych 30 czerwca oraz 14 grudnia 2023 r., które potwierdziły częściowe wykonanie obowiązku oraz jego pełne zrealizowanie po usunięciu kolizji z istniejącym przyłączem gazowym. Kontrola przeprowadzona w dniu 24 stycznia 2024 r. potwierdziła wykonanie prac zgodnie z treścią decyzji. Ustalenia te zostały udokumentowane w postaci protokołów z oględzin, oświadczeń kierownika budowy, dokumentacji fotograficznej oraz pomiarów terenowych. W świetle powyższych ustaleń Organ II instancji przyjął, że adresaci decyzji z 22 kwietnia 2022 r., wykonali obowiązek wynikający z decyzji w całości i w sposób zgodny z przepisami prawa oraz zasadami wiedzy technicznej. PWINB wskazał, że podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły art. 50 oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 P.b., zgodnie z którymi organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do nakładania obowiązków naprawczych oraz obowiązany do stwierdzenia ich wykonania, oraz art. 16 § 1 K.p.a., określający zasadę trwałości decyzji ostatecznej. Odnosząc się do odwołania Skarżących, organ wskazał, zarzuty dotyczące rzekomego niewykonania obowiązku budowlanego nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Oględziny terenowe, protokoły z kontroli oraz dokumentacja fotograficzna jednoznacznie potwierdzają realizację robót w zakresie wskazanym w decyzji, w tym prawidłowe ukształtowanie spadku nawierzchni. Zarzut dotyczący rzekomego zalewania działek sąsiednich nie jest przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Prawa budowlanego i mieści się w kompetencji organów gminy, na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Natomiast zarzut przesunięcia przedmiotowego muru tj. fundamentu w stosunku do górnej warstwy, która została nadlana później, nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego, gdyż mur jest zagłębiony poniżej poziomu terenu 1,2 m czyli na głębokość większą niż poziom przemarzania, został wykonany pod nadzorem osoby uprawnionej, zgodnie ze sztuką budowlaną, a kwestia naruszenia własności Skarżących nie należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego ale do sądu powszechnego. W skardze na powyższą decyzję Skarżący, wskazali, że jest ona niezgodna z prawem, ponieważ pomimo obowiązku określonego w decyzji PINB z 22 kwietnia 2022 r., wykonane roboty budowlane zostały zrealizowane wadliwie, a nieusunięcie zgłoszonych usterek narusza przepisy prawa budowlanego. Skarżący wskazali, że: - droga nie została ukształtowana zgodnie z wymaganym spadkiem; - mur ogrodzeniowy został przesunięty, nie posiada prawidłowego podparcia, brak jest uszczelnienia na styku czołowym oraz prawidłowego zbrojenia górnego; - pozostawiono odpady budowlane na ich działce; - zgłoszone usterki nie zostały usunięte pomimo wielokrotnych interwencji. Skarżący podkreślili również, że kierownik budowy przedłożył nieprawdziwe oświadczenie o zgodnym z przepisami wykonaniu robót, a organ nadzoru nie dokonał należytej kontroli w tej sprawie. W związku z powyższym Skarżący wnieśli o przeprowadzenie rozprawy, zawiadomienie ich o terminie oraz zwolnienie z kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem z 2 października 2025 r. sprecyzowali zarzuty skargi, podnosząc że zaskarżonej decyzji zarzucają błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na wadliwym przyjęciu, że obowiązki nałożone na inwestora decyzją PINB z 22 kwietnia 2022 r. zostały przez niego wykonane w całości. Nadto wnieśli o przeprowadzenie dowodu z: [...], zdjęć oraz nagrań video zawartych na płycie CD załączonej do pisma. Na rozprawie 14 października 2025 r. Skarżący podkreślił, że w toku postępowania administracyjnego wielokrotnie zwracał uwagę na to, że wykonany mur ogrodzeniowy nie odpowiada treści obowiązku nałożonego ustawą, gdyż nie został zbrojony górą, co Skarżący stwierdził obserwując wykonywanie prac budowlanych. Podkreślił również, że przedstawiona przez niego zdjęcia na płycie CD obrazują, że mur ogrodzeniowy jest częściowo przesunięty i nie stanowi monolitu. Zdaniem Skarżącego nieprawidłowość wykonanych robót powoduje, że woda w dalszym ciągu stagnuje, powodując szkody na nieruchomości Skarżącego. Sąd odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu ze zdjęć oraz nagrań wideo zawartych na płycie CD stwierdzając, że wykracza to poza możliwy do przeprowadzenia na rozprawie uzupełniający dowód z dokumentów a nadto dowód ten nie jest możliwy do przeprowadzenia bez przedłużenia postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, jedynie wtedy gdy dotknięte są wadami w postaci: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli przedstawione w jej treści. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została przedwcześnie, wobec bardzo ograniczonych ustaleń stanu faktycznego sprawy oraz wobec braku odniesienia się do podnoszonych w toku postępowania zarzutów. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie w sposób istotny narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80, a także art. 107 § 3 K.p.a. Nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 P.b. organ nadzoru budowlanego bada jedynie kwestię wykonania uprzednio nałożonego obowiązku, nie wychodząc poza zakres tego obowiązku, ściśle określony treścią ostatecznej decyzji organu nadzoru budowlanego. Jak słusznie podkreślają organy w przedmiotowym postępowaniu, strony nie mają możliwości podnoszenia zarzutów wykraczających poza obowiązek, którego wykonanie jest przedmiotem postępowania - postępowanie prowadzone jest wyłącznie w granicach nałożonego obowiązku. Postępowanie to cechować musi jednak rzetelność, w tym zarówno w zakresie szczegółowości i kompletności ustaleń faktycznych sprawy, jak i szczegółowego odniesienia się do podnoszonych w sprawie zarzutów. Przepis art. 7 K.p.a. wskazuje na konieczność podejmowania przez organy, w tym z urzędu, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Art. 77 § 1 K.p.a. nakłada natomiast na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 K.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez nie oceny. W myśl zasady ustalonej w art. 8 K.p.a., organy administracji zobowiązane są z kolei prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny w tym, także w odniesieniu do okoliczności podnoszonych przez strony mające sporne interesy. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 K.p.a., doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji, które winno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. i nie powinno być sformułowane ogólnikowo, a w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć także przekonaniu strony odwołującej do tego, że jej stanowisko zostało wzięte pod uwagę i rozważone w kontekście wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Powinno ono dokładnie wyjaśniać przyczyny dokonanej przez organ oceny tak, aby nie było wątpliwości, ze wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wyczerpująco rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób rzetelny i zgodny z zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego, konieczne jest w pierwszej kolejności zgromadzenie materiału dowodowego, który pozwoli na dokonanie oceny w kwestii będącej przedmiotem postępowania - w niniejszej sprawie kwestii prawidłowości wykonania nakazanych robót budowlanych, a także zbadanie i odniesienie się do zarzutów podnoszonych przez strony tego postępowania na kolejnych jego etapach. Dopiero na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, można dokonywać wiarygodnych ocen w sprawie, które winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że akcentowanym przez Skarżących zarzutem, przewijającym się w toku całego postępowania jest m.in. kwestia przesunięcia wzniesionego muru oporowego, w ten sposób, że jego część nadziemna nie opiera się w całości na części podziemnej, ale została wykonana z 10 cm przesunięciem (mur ma szerokość 20 cm) w stronę działki Skarżących, tak że górna część muru wspiera się jedynie częściowo na jego podziemnej części. W tym zakresie organ I instancji stwierdza, że zarzut przesunięcia przedmiotowego muru tj. fundamentu w stosunku do górnej warstwy, która została nadlana później, nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego, gdyż mur jest zagłębiony poniżej poziomu terenu 1,2 m czyli na głębokość większą niż poziom przemarzania, został wykonany pod nadzorem osoby uprawnionej, zgodnie ze sztuką budowlaną, a kwestia naruszenia własności Skarżących nie należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego ale do sądu powszechnego. Organ odwoławczy dodaje nadto, że przedmiot postępowania dotyczy robót zakrytych, których nie można było zweryfikować w ramach prowadzonych oględzin – organ mógł zweryfikować tylko te elementy, które znajdują się powyżej gruntu, co udokumentował sporządzając protokół oraz materiał zdjęciowy. O prawidłowości wykonania robót budowlanych przez osoby zobowiązane, świadczą zatem zdaniem organu oświadczenia tych osób oraz oświadczenie kierownika budowy, posiadającego uprawnienia budowlane. W ocenie Sądu, tego rodzaju sposób potwierdzania wykonania nałożonego obowiązku – w sytuacji gdy w sprawie od samego początku istnieją realne zarzuty, co do braku zgodności sposobu wykonania robót budowlanych z treścią obowiązku nałożonego decyzją - stanowi naruszenie obowiązujących reguł postępowania. Przypomnieć należy, że organ nadzoru budowlanego wydając decyzję z 22 kwietnia 2022 r. stwierdził, że będąca przedmiotem postępowania budowa drogi wewnętrznej została zakończona, przy czym nie można określić odstępstw od projektu budowlanego w odniesieniu do jej wykonania. Jednocześnie zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazał, że niezbędne jest wykonanie robót, które w skuteczny sposób zatrzymają nadmiar wód opadowych z działek, na których wybudowanych zostało 10 budynków mieszkalnych oraz z drogi wewnętrznej w obrębie tych działek oraz zabezpieczenie działek sąsiednich przed spływaniem, przeciekaniem i przesączaniem się na nie tych wód. Ostatecznie współwłaściciele działki drogowej zostali zobowiązani do wykonania robót budowlanych, polegających na wykonaniu wzdłuż drogi monolitycznego muru ogrodzeniowego o szerokości 20 cm, zagłębionego w gruncie na głębokość 1,20 m i wyniesionego ponad poziom istniejącego utwardzenia na wysokość 30 cm, z betonu określonej klasy, zbrojonego górą i dołem. Dodatkowo nakazano nawierzchnię drogi ukształtować ze spadkiem 2% w kierunku działek od [...] do [...]. Wykonanie nakazanych robót budowlanych zgodnie z treścią tej decyzji jest przedmiotem niniejszego postępowania - prawidłowość wykonania poszczególnych elementów może wynikać ze specjalistycznej wiedzy organu, bez konieczności odwoływania się do specjalistycznej opinii biegłych – stwierdzenie określonej szerokości, wysokości czy głębokości zagłębienia w gruncie wzniesionego ogrodzenia, czy też poziomu spadku drogi nie wymaga wiadomości specjalnych wykraczających poza wiedzę pracowników organu. Z przebiegu postępowania musi jednak wynikać, że ocena organu jest jego oceną własną, bazującą na stwierdzonych w sprawie okolicznościach faktycznych, a nie jedynie recypowaną przez organ oceną własną kierownika budowy. Sąd nie wyklucza, że tego rodzaju sposób wykazania prawidłowości wykonanych robót budowlanych mógłby zostać uznany za wystarczający w przypadku braku sporu, co do prawidłowości wykonanych robót. Jeśli bowiem nie ma realnych zarzutów, co do prawidłowości wykonanych robót nie istnieje racjonalna potrzeba mnożenia czynności kontrolnych. Jeśli jednak strony prowadzonego postępowania składają przeciwstawne oświadczenia, formułując szczegółowe zarzuty względem prawidłowości wykonanych robót, to rolą organu nadzoru budowlanego jest dokonanie oceny własnej spornej sprawy, zgodnie z regułami prowadzenia postępowania administracyjnego tj. przede wszystkim na gruncie samodzielnie ustalonego stanu faktycznego. W tej sytuacji ograniczanie się przez organ prowadzący postępowanie do przyjęcia twierdzeń kierownika budowy bez próby ich weryfikacji godzi, w ocenie Sadu, w opisane wyżej zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ nie poddał ocenie własnej parametrów przedmiotowego ogrodzenia. Nie stwierdził zwłaszcza czy zarzucane konsekwentnie przez Skarżącego wady wzniesionego ogrodzenia faktycznie zaistniały, a także nie próbował odnieść się do istotności ewentualnych wad w kontekście wykonania nałożonego obowiązku. Organ we własnym zakresie ocenił jedynie poziom spadku drogi oraz zewnętrzną jakość prac wykonanych przy budowie ogrodzenia - prawidłowości tych ustaleń Sąd nie neguje, jako że zostały one poczynione w toku czynności własnych organu, przeprowadzonych na miejscu, przez osoby uprawnione i dysponujące stosowną wiedzą. Zauważyć jednak należy, że organ nie odniósł się szczegółowo do zarzutu strony w kontekście braku należytej kontroli poziomu spadku drogi. Z materiału dowodowego wynika bezspornie, że poziom spadku drogi był badany, a organ potwierdził 2% spadek w odpowiednim kierunku. Z materiału sprawy ani uzasadnienia decyzji z nie wynika jednak czy badanie to dotyczyło wyłącznie jednego tylko miejsca, czy też kilku uznanych przez organ za istotne i reprezentatywne dla ustaleń w sprawie. Wobec podniesionego przez Skarżącego zarzutu braku badania poziomu spadku drogi, wyjaśnienie tej okoliczności się jawi się jako istotne. Podobnie istotne a niewyjaśnione zostało prawidłowe – zgodne z nałożonym obowiązkiem zbrojenie przedmiotowego ogrodzenia. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ nadzoru budowlanego dokona szczegółowych ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności w kwestiach wadliwości prac budowlanych zarzucanych przez Skarżącego, w zakresie w jakim zarzuty te dotyczą odstępstw od treści decyzji oraz ewentualnego istnienia takich wad wykonanego ogrodzenia, które mogłyby zostać uznane za istotne odstępstwo od treści obowiązku wynikającego z decyzji. Wedle własnego uznania organ przeprowadzi dodatkowe oględziny terenu, połączone z częściowym odkryciem wykonanych robót, skorzysta z opinii technicznej i materiału zdjęciowego zaoferowanego przez Skarżącego albo posłuży się opinią niezależnego biegłego, czy też innym środkiem dowodowym który pozwoli na wykazanie stanu faktycznego sprawy i dokonanie na jego podstawie oceny wykonanych robót. Brak dokonania istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych i ich właściwej oceny stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., prowadząc do nieprawidłowego, bo przedwczesnego, zastosowania przepisów prawa materialnego, co skutkować musiało uchyleniem orzeczeń organów obu instancji. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §1 P.p.s.a. Zasądzone do zwrotu koszty postępowania sądowego obejmują uiszczony przez Skarżącego wpis od skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI