II SA/RZ 632/24

II SA/Rz 632/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Joanna Zdrzałka /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 49, art. 77 § 1, art. 80, art. 148 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 74 ust. 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2024 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 13 lutego 2024 r. nr SKO.402.ŚO.287.6.2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz skarżącej J. C. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 632/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia 13 lutego 2024 r. nr SKO.402.ŚO.287.6.2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.").
Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 22.04.2023 r. J.C. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 listopada 2020 r. nr GKŚ-II.6220.3.2020 w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pn. "Rozbiórka Stacji Paliw [...] wraz z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną oraz budowa (nowej w innym układzie zagospodarowania terenu) stacji paliw płynnych i gazowych oraz myjni ręcznej 3 stanowiskowej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną podziemną i zewnętrzną oraz urządzeniami budowlanymi na działkach nr ewid. [...], [...] obręb [...], przy ul. S., którego inwestorem jest P. z/s w P.
Jako podstawę wniosku skarżąca wskazała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wyjaśniła, że przedmiotowa inwestycja oddziałuje na nieruchomość nr [...], której jest właścicielem. Nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu. O wydaniu decyzji dowiedziała się 28 marca 2023 r., na skutek doręczenia odpisu decyzji o pozwoleniu na budowę, w drodze dostępu do informacji publicznej. W tym czasie decyzja była już ostateczna, co uniemożliwiło jej wniesienie odwołania.
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2023 r. nr GKŚ-II.6220.3.2023 Prezydent Miasta [...] odmówił wznowienia postępowania. Zdaniem organu żądanie wznowienia postępowania zostało złożone po upływie jednego miesiąca od dnia w którym dowiedziała się o decyzji.
Wskutek złożonego zażalenia postanowienie powyższe zostało uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia, mocą postanowienia SKO w Tarnobrzegu z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr SKO.402.ŚO.1572.22.2023. Zdaniem Kolegium brak było podstaw do stwierdzenia, że podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., jedynie w oparciu o fikcję prawną doręczenia z art. 49 k.p.a.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku i przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia 16 stycznia 2024 r. nr GKŚ-II.6220.3.2023 odmówił wznowienia postępowania.
Organ wyjaśnił, że w przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach kluczowe znaczenie dla oznaczenia momentu, w którym strona, dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania jest w niniejszym postępowaniu powzięcie wiedzy o prowadzonych robotach budowlanych, względnie o ich zakończeniu. Jak stwierdził organ budowa tego konkretnego obiektu (jak wynika ze wskazanych doniesień medialnych) trwała już w sierpniu 2020 r., a planowane uruchomienie przedsięwzięcia miało nastąpić w połowie kwietnia 2023 r. Z racji tego, że wnioskodawczyni mieszka/jest właścicielem nieruchomości w bliskim sąsiedztwie tego przedsięwzięcia organ nie dał wiary, że nie miała wiedzy o podejmowanych czynnościach. Sama wnioskodawczyni nie przedstawiła na to żadnych dowodów, poświadczających chociażby nieobecność w tym okresie w miejscu zamieszkania, na tyle długą, że nie miała możliwości dowiedzenia się o tym wcześniej.
Zdaniem Prezydenta na przeszkodzie do złożenia takiego wniosku nie stanął nawet brak wiedzy o organie, który wydał decyzją stanowiącą podstawę prowadzonych robót budowlanych, ponieważ 13 marca 2023 r. wnioskodawczyni skierowała wniosek o informację publiczną do UM [...] w zakresie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Jak stwierdził organ skoro do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w realiach rozpoznawanej sprawy, wystarczająca była wyłącznie wiedza o prowadzeniu robót budowlanych, to dla oceny zachowania terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., rozstrzygające znaczenie ma ustalenie, od kiedy wnioskodawczyni posiadała tą wiedzę. Nie chodzi przy tym o wskazanie konkretnej daty powzięcia takiej wiedzy, ale o ustalenie czy taką wiedzę skarżąca powzięła wcześniej niż miesiąc przed datą złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem organu taką wiedzę wnioskodawczyni miała najpóźniej 13 marca 2023 r., czyli znacznie ponad miesiąc przed złożeniem wniosku w dniu 22 kwietnia 2023 r.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i pominięcie wniosków dowodowych strony, wydanie wadliwego postanowienia opartego na niepełnym materiale dowodowym, brak zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na przypuszczeniach organu a nie na dowodach. Wskazała na naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 § 2 k.p.a. i powiązanie terminu związanego z dowiedzeniem się o wydaniu decyzji środowiskowej z rozpoczęciem budowy (gdy strona nie wie co może być budowane i nie każda budowa wymaga wydania decyzji środowiskowej). Podkreśliła, że dopiero w dacie otrzymania odpowiedzi organu z decyzją o pozwoleniu na budowę dowiedziała się o wydaniu decyzji środowiskowej, sygnaturze i zakresie – uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję w stopniu umożliwiającym na sformułowanie żądania wznowienia.
Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 13 lutego 2024 r. SKO w Tarnobrzegu utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Kolegium podzieliło ocenę dokonaną przez organ pierwszej instancji. Odnosząc się do argumentacji zażalenia w zakresie dotyczącym niezastosowanie art. 10 k.p.a. wskazało, że przepis ten ma zastosowanie do postępowań kończących się wydaniem decyzji administracyjnej. W sprawie objętej wnioskiem i kończącej się postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania zarzut ten nie mógł być uwzględniony.
SKO wyjaśniło, że stwierdzenie przez organ, że żądanie wznowienia postępowania zostało wniesione po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. stanowi przeszkodę dla wznowienia postępowania i zmusza organ do wydania rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania. Kolegium zaznaczyło, że nie dopatrzyło się dokonania przez organ nielogicznej i subiektywnej oceny materiału dowodowego, zebranego w sposób niewyczerpujący. Podkreśliło, że ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. spoczywa na stronie która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. To strona musi udowodnić kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. SKO zaznaczyło, że Prezydent wezwał stronę o wyjaśnienie kiedy dowiedziała się o wskazanej przesłance wznowieniowej. W odpowiedzi skarżąca udzieliła wyjaśnień z których nie wynika, że w okolicznościach mających w jej ocenie stanowić podstawę wznowienia postępowania nie wiedziała o decyzji objętej tym wnioskiem. Reasumując Kolegium stwierdziło, że postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w k.p.a. i w zgodzie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.. Organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego postanowienia, które Kolegium aprobuje.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyżej opisane postanowienie złożyła J.C. wnioskując o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
1. art. 77 § 1, art. 75 § 1 oraz art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez sankcjonowanie pominięcia wniosku dowodowego strony w postaci dowodu z zeznań świadka J.C.1, a tym samym wydania wadliwej decyzji opartej na niepełnym materiale dowodowym oraz uniemożliwienie stronie przedstawienia wyłącznie możliwych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Oddalenie wniosku dowodowego było wadliwe w szczególności, że organ sam wezwał o przedstawienie dowodów na okoliczność na którą świadek miał zeznawać.
2. art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a. poprzez sankcjonowanie oparcia decyzji na wyłącznie przypuszczeniach organu, a nie na dowodach przy czym w sposób wybiórczy i sprzeczny z zasadą działania stania na straży praworządności, podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli i nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
3. art. 10 § 1 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań poprzez w dalszym ciągu odmowę wydania odpisu zaskarżonej decyzji pierwotnej.
4. art. 148 § 1 k.p.a. poprzez sankcjonowanie uniemożliwienia przeprowadzenia dowodu na okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie poprzez pominięcie wniosku dowodowego wskazanego na tą okoliczność. To na stronie spoczywa ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w tym przepisie. Strona musi udowodnić kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania ze ścisłości są dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu wskazanego w tym przepisie. Nie zwalnia to jednak organu od obowiązku dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena zaproponowanego dowodu może nastąpić dopiero po jego przeprowadzeniu a nie przed.
5. art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 § 2 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię, że powiązanie terminu związanego z dowiedzeniem się o wydaniu decyzji środowiskowej z rozpoczęciem budowy (gdy strona nie wie co może być budowane i nie każda budowa wymaga wydania decyzji środowiskowej) czy z informacjami w niszowych gazetach. Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania, a taka sytuacja nastąpiła dopiero w dniu otrzymania przez skarżącą odpowiedzi od organu z decyzją o pozwoleniu na budowę. Dopiero bowiem w tej dacie skarżącą dowiedziała się o dacie wydania postanowienie, jego sygnaturze i zakresie - a to są warunki sine qua non bez których nie może żądać wznowienia postępowania.
Skarżąca zwróciła się o zobowiązanie organu I Instancji do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka J.C.1 na okoliczność sytuacji osobistej, rodzinnej, służbowej skarżącej panującej w okresie pandemii Covid-19 uniemożliwiającej zapoznanie się z treścią pierwotnej decyzji i podjęcia wcześniej jakichkolwiek działań, a w szczególności na okoliczność, że:
- z treścią decyzji oraz czynnościami procesowymi wskazanymi przez organ do chwili obecnej skarżąca nie zapoznała się z uwagi na odmowę przesłania decyzji oraz pełnej dokumentacji związanej z jej wydaniem przez Urząd Miasta. Jest to przyczyna uniemożliwiająca zapoznanie się z treścią pism i decyzji;
- treść decyzji oraz dokumentów na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja nie została w żaden sposób upubliczniona i dalej nie jest znana skarżącej;
- żadne z umieszczonych na stronie internetowej obwieszczeń nie wskazuje żadnej informacji kto został uznany za stronę postępowania, nie wskazuje zakresu oddziaływania przedsięwzięcia, nie ma żadnej informacji, że w przedmiotowej sprawie ktoś mógłby mieć status strony, że inwestycja może oddziaływać na działkę której skarżąca jest właścicielem, a tym samym skarżąca nie posiadała żadnej informacji, że faktycznie jest stroną postępowania;
- we wskazanym okresie tj. od 16.06.2020 r. do 31.12.2020 r. z uwagi na wytyczne rządu związane z panującą w tym okresie pandemii Covid-19 skarżąca nie miała możliwości w żaden sposób zapoznania się z jakimikolwiek informacjami wywieszonymi na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Miasta, nie została zgodnie z art. 49a k.p.a. poinformowana na piśmie o zamiarze stosowania zawiadomień poprzez obwieszczenie, nie miała żadnej wiedzy o wszczętym postępowaniu, nie chodziła po mieście z uwagi na pandemię Covid-19. Obawa przez zarażaniem wirusem uniemożliwiała jej jakiekolwiek bez powodu odwiedzanie urzędu miasta, chodzenia po budowach i szukania obwieszczeń;
- skarżąca ma dwoje małoletnich dzieci, przy czym jedno dziecko cierpi na astmę wczesnodziecięcą (dziecko urodzone z uwodzonym zapaleniem płuc z 1 punktem w skali apgar) i wytyczne co do kontaktów z innymi ludźmi były restrykcyjne;
- nie było żadnej informacji o toczącym się trzy lata temu postępowaniu o środowiskowych uwarunkowaniach, żadnej informacji o zamknięciu stacji i planowanych inwestycjach;
- przed otrzymaniem odpisu decyzji o pozwoleniu na budowę w drodze dostępu do informacji publicznej skarżąca nie wiedziała nic na temat toczącego się postępowania objętego przedmiotową decyzją. O tym, że było prowadzone postępowanie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dowiedziała się dopiero po zapoznaniu się z treścią decyzji o pozwoleniu na budowę.
W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że organ I instancji wezwał ją na piśmie do przedstawienia dowodów na okoliczności braku wiedzy o podjętych przez organ działaniach a następnie po przedstawieniu takiego dowodu przez stronę, przed jego przeprowadzeniem, oddalił wniosek. Bez weryfikacji i na podstawie przypuszczeń wydał decyzję. W ocenie skarżącej decyzja jest sprzeczna z samym działaniem organu i narusza art. 7, art. 8 i art. 10 k.p.a. Organ opiera rozstrzygnięcie wyłącznie na przypuszczeniach a nie na dowodach. Sama interpretacja przez organ treści art. 145 i art. 148 k.p.a jest niezgodna z podstawowymi zasadami prawa administracyjnego i państwa prawa a w szczególności w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej kierując się zasadami proporcjonalności bezstronności i równego traktowania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – zwana dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a, który przewiduje taki tryb, m. in. jeżeli przedmiotem sprawy jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.
W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a dotyczy ona postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Na wstępie przypomnieć należy zasady jakimi rządzi się postępowanie wznowieniowe, jeden z nadzwyczajnych trybów służących weryfikacji decyzji ostatecznej zapadłej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Zasady te regulują przepisy art. 145 – 152 k.p.a., a na ich podstawie można wyróżnić dwie fazy tego postępowania – wstępną, zainicjowaną wnioskiem o wznowienie oraz fazę następującą po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (właściwą). Przy czym na każdym z tych etapów inny jest przedmiot i zakres rozstrzygania organu.
W pierwszym następuje jedynie wstępne badanie dopuszczalności wznowienia, a więc badanie formalnych podstaw wznowienia, obejmujące przede wszystkim kwestie zachowania terminu oraz powołania ustawowych przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Negatywny zaś wynik badania podstaw formalnych prowadzi do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).
Ustalenie, czy w danym przypadku zaistniały rzeczywiście podstawy wznowienia, a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art.149 § 2 k.p.a.
Przepis art. 149 § 3 k.p.a., przewidując możliwość wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, zarazem nie precyzuje, z jakich powodów postanowienie w tym przedmiocie może zostać wydane. W doktrynie i orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że odmowa wznowienia postępowania w myśl ww. przepisu następuje, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, przy czym chodzi wyłącznie o przyczyny formalne, a nie merytoryczne.
Przyczyny przedmiotowe obejmują złożenie żądania po upływie ustawowego terminu, a także sytuacje, gdy sprawa nie została rozstrzygnięta w formie decyzji albo postanowienia zaskarżalnego, lub gdy decyzja (odpowiednio postanowienie) nie była ostateczna, bądź gdy podniesiono inne zarzuty niż określone w art. 145, 145a, 145aa i 145b k.p.a.
Do przyczyn podmiotowych zalicza się przede wszystkim złożenie wniosku przez osobę niebędącą stroną, jednakże w tym wypadku zasadą jest, że brak przymiotu strony można przypisać jedynie w przypadkach oczywistych i niewątpliwych, niewymagających wglądu w przedmiot sprawy, której dotyczy wznowienie, bez konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 20.05.2010 r., II OSK 910/09). Jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez wnioskodawcę lub też kontrowersje budzi fakt posiadania przez niego przymiotu strony – niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, gdyż tylko wtedy możliwe jest zbadanie sprawy w problematycznym zakresie i rozstrzygnięcie takiej kwestii.
Podstawową kwestią na wstępnym etapie jest więc ustalenie czy wniosek o wznowienie pochodzi od strony postępowania albo – w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – od podmiotu, który bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, ale ma w nim interes prawny, a więc jest stroną, a następnie zbadanie czy wniosek został złożony w ściśle określonym w art. 148 k.p.a. terminie.
W rozpoznawanej sprawie taki wniosek złożyła J.C., która domaga się wznowienia postepowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji rozbiórki Stacji Paliw [...] oraz budowy (nowej w innym układzie zagospodarowania terenu) stacji paliw płynnych i gazowych oraz myjni ręcznej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną podziemną i zewnętrzną oraz urządzeniami budowlanymi na działkach nr ewid. [...], [...] w T., wskazując, że nie została uznana w tym postepowaniu za jego stronę i bez własnej winy nie brała w nim udziału. Przymiot strony przysługuje jej, gdyż inwestycja oddziałuje na nieruchomość nr [...], której jest właścicielką.
Przedmiotem kontrowersji jest zachowanie przez skarżącą terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Termin ten, zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., w przypadku przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
W rozpoznawanej sprawie decyzja źródłowa Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 listopada 2020 r. nr GKŚ-II.6220.3.2020 w sprawie środowiskowych uwarunkowań została doręczona pełnomocnikowi inwestora P. SA, natomiast w stosunku do pozostałych stron organ zastosował art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm. – dalej: "ustawa środowiskowa"). Przewiduje on, że jeżeli liczba stron postępowania w takich sprawach przekracza 10, do zawiadomienia stron innych niż podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia stosuje się przepisy art. 49 k.p.a., z tym że zawiadomienie to następuje w formie publicznego obwieszczenia w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej tego organu.
Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 listopada 2020 r. była umieszczona na stronie internetowej Urzędu Miasta od 25.11.2020 r. do 9.12.2020 r., a na tablicy ogłoszeń tego urzędu – do dnia 11.12.2020 r.
Skarżąca już we wniosku o wznowienie wskazała, że o decyzji źródłowej dowiedziała się z treści decyzji o pozwoleniu na budowę spornej inwestycji, której odpis doręczono jej w dniu 28 marca 2023 r., w drodze dostępu do informacji publicznej.
Organ I instancji badając terminowość złożenia wniosku o wznowienie postepowania obszernie wywodzi, że skarżąca miała możliwość na przestrzeni długiego czasu dowiedzieć się o realizacji planowanej inwestycji zlokalizowanej w pobliżu jej miejsca zamieszkania, sprawa budowy nowej stacji paliw była też nagłaśniana w mediach, w tym w lokalnej gazecie internetowej.
Skarżąca odpiera te twierdzenia, wskazując że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję w stopniu umożliwiającym sformułowanie żądania wznowienia postępowania, a taka sytuacja nastąpiła dopiero w dniu otrzymania przez nią odpowiedzi od organu z decyzją o pozwoleniu na budowę. Dopiero bowiem w tej dacie dowiedziała się o dacie wydania decyzji środowiskowej, jej sygnaturze i zakresie - a to są warunki sine qua non możliwości żądania wznowienia postępowania.
Stanowisko skarżącej jest słuszne, a działania organu, który domagał się uzupełnienia wniosku poprzez "wskazanie przeszkód uniemożliwiających zapoznanie się z obwieszczeniem decyzji środowiskowej" czy "wskazanie przyczyn, z jakich nie podejmowała działań w zakresie uzyskania informacji" nie mogły wpłynąć na ocenę dotrzymania przez skarżącą terminu do wniesienia podania o wznowienie. Organ usiłuje bowiem wykazać, że skarżąca jeszcze przede 2023 r. uzyskała wiedzę na temat decyzji środowiskowej i oczekuje dostarczenia dowodów na tę okoliczność przez samą skarżącą. Tymczasem rzeczą organu jest weryfikacja twierdzeń skarżącej, a mogą je obalić np. dowody ujawniające fakt, że skarżącą miała możliwość wcześniej zapoznać się z decyzją źródłową. Takich dowodów organ nie wykazał.
Należy również podkreślić, że skarżąca pismem z 19.11 2023 r odpowiedziała na wezwanie organu do uzupełnienia wniosku, odnosząc się do wszystkich wątpliwości organu. M. in. wyjaśniła, że po zauważeniu, że "coś się buduje", zwróciła się do organu administracji architektoniczno-budowlanej o przekazanie informacji w tym zakresie i przesłanie kopii decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli była wydana. Z tej decyzji dowiedziała się o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zaznaczyła też, że nie w każdym przypadku budowy wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uzasadniając swój brak wiedzy o decyzji źródłowej .
Organy obu instancji oceniły te wyjaśnienia krytycznie, nie dając im wiary, choć nie dysponowały dowodami obalającymi twierdzenia skarżącej.
Taka ocena wykracza poza swobodną ocenę dowodów i jest arbitralna, co narusza art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w rezultacie obligowało sąd do uchylenia decyzji organów obu instancji.
W ocenie Sądu istotną okolicznością, podnoszoną przez skarżącą jest też fakt, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana w czasie epidemii COVID – 19, co ze względu na wyjątkowość i specyfikę sytuacji, nakazuje brać pod uwagę wszystko, co się z tym wiąże – lockdown-y, liczne obostrzenia w zakresie swobody poruszania się, utrudnienia w działaniu wielu organów, w tym administracji publicznej. Fakt, że Urząd Miasta [...] w tym okresie "funkcjonował w pełnym wymiarze godzin pracy", jak wywodzi organ I instancji, nie zmienia całokształtu oceny okresu 2020-2022 w zakresie utrudnień w realizacji prawa podmiotowych.
Jednak nawet to, czy skarżąca była świadoma, że toczą się postępowania w odniesieniu do wymienionej na wstępie inwestycji na działkach nr ewid. [...], [...] pozostaje bez znaczenia dla oceny dotrzymania terminu z art. 148 § 2 k.p.a., skoro dla jego zachowania istotna jest nie chwila dowiedzenia się o toczącym postępowaniu, lecz moment uzyskania informacji o wydanej w sprawie decyzji. Brzmienie art. 148 § 2 k.p.a. jest jednoznaczne, a wymaga ono, by termin do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania liczyć od dowiedzenia się przez stronę o decyzji.
Prawidłowo przyjęło natomiast SKO w Tarnobrzegu, weryfikując pierwotnie wyrażone przez Prezydenta Miasta [...] stanowisko (w uchylonym przez Kolegium postanowieniu z dnia 26.06.2023 r.), że przyjęcie, zgodnie z art. 49 in fine k.p.a., doręczenia stronie decyzji ze skutkiem prawnym nie jest tożsame z dowiedzeniem się przez stronę o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.), czy też z dowiedzeniem się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Kwestia zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie może być oceniana wyłącznie przez pryzmat regulacji art. 49 k.p.a. uznającej obwieszczenie o decyzji za równoważne jej doręczeniu.
Jak wskazują sady (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2011., sygn. akt II OSK 2517/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1401/15) nie można wykluczyć, iż data dowiedzenia się przez stronę o decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia może być zupełnie inna, niż data fikcyjnego doręczenia tej decyzji przy zastosowania trybu obwieszczeń (art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej). A skoro tak, oczywistym jest, iż organ do którego wpłynie wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia na wstępie zobligowany jest m.ni. ustalić, czy strona zachowała termin przewidziany w art. 148 § 2 k.p.a. przy użyciu stosownych środków dowodowych (art. 75 § 1 k.p.a.).
Z tych przyczyn, uznając, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postepowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 148 § 2 k.p.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na potrzebę jednoznacznego wyjaśnienia kwestii zachowania terminu z art. 148 § 2 k.p.a., tj. weryfikacji twierdzeń skarżącej w zakresie daty doręczenia jej pisma, z którego pozyskała wiedzę o decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 listopada 2020 r. nr GKŚ-II.6220.3.2020 i daty złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
O kosztach, obejmujących wpis od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.
.