II SA/Rz 63/07

II SA/Rz 63/07 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2007-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Ewa Wojtyna
Małgorzata Wolska /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Zarębska-Kobak
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Celne prawo
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 58 par. 1 i 2 , art. 11, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 26 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz skarżącej J. L. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].11.2006 r. /Nr .../, na podstawie art. 59 § 2 K.p.a., art. 26 pkt 11, art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej /Dz.U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641 ze zm./, o rozpoznaniu wniosku J.L. z dnia 31.08.2005 r., odmówił przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]04.2005 r. /Nr .../.
Z uzasadnienia postanowienia i akt administracyjnych wynika, że w dniu 15.04.2005 r. Dyrektor Izby Celnej w P. na podstawie art. 26 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej wydał decyzję o zwolnieniu J. L. ze służby celnej. Wnioskiem z dnia 16.05.2005 r. J. L. zwróciła się o ponowne rozpoznanie sprawy zwolnienia jej ze służby, natomiast postanowieniem z dnia 27.06.2005 r. Dyrektor Izby Celnej w P. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia powyższego wniosku.
Pismem z dnia 31.08.2005 r. J. L. wnioskowała o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zwolnienia jej ze służby celnej, nadsyłając jednocześnie pismo z dnia 31.08.2005 r. stanowiące kontynuację i uzupełnienie wniosku z dnia 16.05.2005 r. Wydane w dniu 20.09.2005 r. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, wskutek skargi wnioskodawczyni, zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19.05.2006 r. sygn. akt II SA/Rz 948/05.
Analizując ponownie wniosek z dnia 31.08.2005 r. Dyrektor Izby Celnej w P. wskazał, że decyzja z dnia [...].04.2005 r. o zwolnieniu J. L. ze służby celnej zawierała pouczenie o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia /art. 81 ust. 1 ustawy o służbie Celnej/. Zgodnie z adnotacją doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję z dnia 18.04.2005 r. przesyłkę odebrał ojciec J. L. i zgodnie z art. 43 K.p.a. należy uznać, że decyzja została doręczona prawidłowo. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w placówce pocztowej w Bieczu w dniu 16.05.2005 r., a więc po upływie przewidzianego do tego terminu. Następnie J. L. nadesłała pisma z dnia 6 i 16.06.2005 r., stanowiące uzupełnienie wniosku z dnia 16.05.2005 r., dołączając do nich m.in. zwolnienie lekarskie oraz zaświadczenie, informujące, że od dnia 16.05.2005 r. była leczona w poradni zdrowia psychicznego. W dniu 27.06.2005 r. wydane zostało postanowienie w trybie art. 134 K.p.a. /doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 30.06.2005 r./, które – wobec braku zaskarżenia stało się prawomocne. Wraz z wnioskiem z dnia 31.08.2005 r. J. L. złożyła wniosek stanowiący kontynuację i uzupełnienie wniosku z dnia 16.05.2005 r.
Wyjaśniając przesłanki przywrócenia uchybionego terminu /art. 58 § 1 i 2 K.p.a./ organ orzekający wskazał, że stosownie do twierdzeń J. L. z wniosku z dnia 31.08.2005 r. uchybienie przez nią terminu nastąpiło wskutek złego stanu zdrowia, uniemożliwiającego podjęcie jakichkolwiek świadomych działań /co udokumentowała zaświadczeniem z dnia 26.08.2005 r. z Poradni Zdrowia Psychicznego w G. i kartą informacyjną leczenia szpitalnego/. Z powyższego zaświadczenia wynika, że leczenie J. L. podjęła w dniu 16.05.2005 r., natomiast zdaniem lekarza choruje od stycznia 2005 r. i w "czasie choroby nie mogła podjąć żadnych decyzji, jak również nie mogła stanowić o sobie". Wnosząc zaś o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni podała, że wniosek w dniu 16.05.2005 r. został sporządzony przez jej ojca, a przez nią tylko podpisany, gdyż sama nie była w stanie sporządzić pisma i dopiero po opuszczeniu szpitala mogła z pełnym rozeznaniem działać w swojej sprawie.
W ocenie organu orzekającego z takim stwierdzeniem nie można się zgodzić, bowiem wniosek z dnia 16.05.2005 r. został sporządzony pismem maszynowym, widnieje na nim bardzo czytelny i zdecydowany podpis J. L., a koperta, w której był wysłany również zaadresowana została jej "charakterem pisma". Treść wniosku, a więc opisana w nim sytuacja związana m.in. z procesem alokacji, który również dotknął J. L., jej osobiste odczucia, a także dołączone dokumenty – ocena funkcjonariusza, CV – wskazują jednoznacznie, że przedmiotowy wniosek został przez wnioskodawczynię świadomie sporządzony. Tezie, że ze względu na stan psychiczny nie była w stanie przeczytać wniosku napisanego przez ojca przeczy fakt, iż w dniach 6 i 16.06.2005 r. nadesłała do Izby Celnej w P. sporządzone własnoręcznie pisma uzupełniające złożony wniosek. Z kolei karta informacyjna leczenia szpitalnego zawiera opis stanu psychicznego wnioskodawczyni w momencie przyjęcia do szpitala – "Świadomość jasna, orientacja prawidłowa", stąd też nie można zgodzić się z twierdzeniem, że stan psychiczny nie pozwalał jej na osobiste działanie z pełnym rozeznaniem. Sam fakt choroby oraz przybywania na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia terminu, co wynika z ukształtowanej linii orzecznictwa /wyrok NSA z dnia 4.11.1998 r. III SA 1243/97/. Reasumując organ orzekający stwierdził, że J. L. nie wykazała zbytniej staranności ani też nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Powyższe postanowienie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. L., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Celnej w P. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 58 § 1 K.p.a. Skarżąca poddała krytyce ustalenia organu orzekającego, a więc przyjęcie, iż sporządzenie wniosku z dnia 16.05.2005 r. pismem maszynowym, na którym widnieje bardzo czytelny i zdecydowany podpis oraz zaadresowanie go przez nią osobiście świadczy o tym, że wniosek został przez nią świadomie sporządzony. Takie twierdzenie jest absurdalne i zupełnie niezrozumiałe. Zdaniem skarżącej fakt, że cierpiała na chorobę psychiczną nie znaczy, że nie umiała się podpisać – nie mogła tylko świadomie i z rozeznaniem kierować swoim postępowaniem. Zaświadczenie lekarskie Poradni Zdrowia Psychicznego w G. potwierdza, że nie była w stanie złożyć wniosku w terminie z uwagi na stan zdrowia, a zatem, że terminowi uchybiła nie z własnej winy. Po ustąpieniu choroby skierowała w dniu 31.08.2005 r. do Dyrektora Izby Celnej w P. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo zwrócił uwagę, że pisma skarżącej z dnia 6 i 16.06.2005r. oraz 2.07.2005 r. wysyłane były w czasie jej pobytu w szpitalu, zaś w piśmie z dnia 16.06.2005 r. stwierdziła, iż wniosek z 16.05.2005 r. został przez nią przygotowany i wysłany. Powyższe potwierdza, że skarżąca co najmniej od dnia 6.06.2005 r. wiedziała o toczącym się postępowaniu i potrafiła podejmować świadome decyzje oraz je realizować. Wysyłając zatem wniosek o przywrócenie terminu dopiero w dniu 1.09.2005 r. nie dochowała terminu określonego w art. 58 § 2 K.p.a. Z akt sprawy wynika, że termin ten rozpoczął swój bieg w dniu 30.06.2005 r., tj. w dniu doręczenia postanowienia z dnia 27.06.2005 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku z dnia 16.05.2005 r., bo w jego konsekwencji podjęła kroki zmierzające do przywrócenia terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:
Skarga nie jest pozbawiona podstaw prawnych do jej uwzględnienia i dlatego też należało uchylić zaskarżone postanowienie, odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...].04.2005 r. wydaną przez Dyrektora Izby Celnej w P. /Nr .../ o zwolnieniu skarżącej ze służby celnej w Izbie Celnej w P. z upływem 3-ch miesięcy od dnia doręczenia decyzji.
Otóż po myśli art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Wskazany obowiązek kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obejmuje także zbadanie, czy organ administracji ponownie rozpoznający sprawę po wyroku sądu administracyjnego wypełnił powinność wynikającą z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Zgodnie bowiem z brzmieniem powyższego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Materiał aktowy rozpoznawanej sprawy wykazuje, że zanim zapadło zaskarżone postanowienie z dnia 24.11.2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19.05.2006 r. sygn. akt II SA/Rz 948/05 uchylił zaskarżone przez J. L. postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...].09.2005 r. /Nr .../ o odmowie przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...].04.2005 r. /Nr .../. W wyroku tym /II SA/Rz 948/05/ Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie zawiera żadnego odniesienia do wniosku skarżącej z dnia 31.08.2005 r. ani do podniesionych tam argumentów, a przede wszystkim nie rozpatruje wniosku w aspekcie art. 58 K.p.a. Naruszenie więc przepisów postępowania, obligowało Sąd w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do uchylenia zaskarżonego postanowienia, a który jednocześnie nakazał organowi przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ocenić wniosek skarżącej z dnia 31.08.2005 r. w aspekcie przepisu art. 58 K.p.a.
Lektura akt administracyjnych i uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z dnia 24.11.2006 r. prowadzi do wniosku, że organ orzekający w sprawie - ponownie badając wniosek skarżącej z dnia 31.08.2005 r. – nie w pełni respektował wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w powołanym wyżej orzeczeniu Sądu /II SA/Rz 948/05/. W konsekwencji oznaczać to musi naruszenie dyspozycji cyt. wyżej art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Kwestię przywracania terminu reguluje przepis art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./, ustanawiając cztery przesłanki, które muszą wystąpić łącznie. Przesłanki te, to:
- uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy,
- wniesienie przez zainteresowaną osobę wniosku /prośby/ o przywrócenie terminu,
- dochowanie terminu /nieprzywracalnego/ do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu,
- dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.
Wymienione wyżej przesłanki przywrócenia terminu zostały szczegółowo omówione w powoływanym już orzeczeniu Sądu /II SA/Rz 948/05/ i dlatego zbytecznym jest ponowne ich tu analizowanie. Nakazując jednocześnie w tym orzeczeniu organowi – przy ponownym rozpatrywaniu sprawy – ocenić wniosek skarżącej z dnia 31.08.2005 r. "w aspekcie przepisu art. 58 k.p.a.", Sąd zobowiązał ten organ w szczególności do zajęcia stanowiska "czy strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jej winy". Powyższe nie może jednak oznaczać, że pozostałe przesłanki przywrócenia terminu nie mają znaczenia dla oceny wniosku skarżącej z dnia 31.08.2005 r.
Jak już wspomniano, tylko wystąpienie łącznie czterech przesłanek przywrócenia terminu pozwala na pozytywne załatwienie wniosku /prośby/ - w takim przypadku właściwy organ ma obowiązek przywrócić termin.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia została bez wątpienia zawarta ocena wystąpienia w realiach rozpoznawanej sprawy przesłanki przywrócenia terminu w postaci uprawdopodobnienia przez skarżącą braku swojej winy. Równocześnie ze złożeniem wymaganego wniosku, dopełniła skarżąca czynności dla której był ustanowiony przywracalny termin. W tym więc zakresie organ orzekający w sprawie stosował się do wskazań odnośnie dalszego postępowania, wynikających z orzeczenia Sądu /II SA/Rz 948/05/.
Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest jakiejkolwiek oceny innej jeszcze wymaganej przesłanki przywrócenia terminu, tj. dochowania przez skarżącą termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...].04.2005r. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Zgodnie zaś z wyraźnym brzmieniem przepisu art. 58 § 3 K.p.a. terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie można przywrócić.
Ocena wystąpienia tej przesłanki, negatywna zresztą, została zawarta dopiero w odpowiedzi na skargę, co nie mogło uzyskać akceptacji Sądu.
Zgodnie z art. 11 K.p.a. organy administracji państwowej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Jest to zasada ogólna postępowania – zasada przekonywania o słuszności przesłanek działania, która winna znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowym uzasadnieniu decyzji administracyjnej, jak też postanowienia. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. – mającego zastosowanie również do postanowień /art. 126 K.p.a./ - uzasadnienie składa się z uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienie faktyczne to w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne to wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji administracyjnej, czy postanowienia.
Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, skoro brak w nim stanowiska organu orzekającego w sprawie co do wystąpienia w jej okolicznościach niezbędnej przesłanki przywrócenia terminu, tj. dochowania przez skarżącą terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Dopiero bowiem w odpowiedzi na skargę stwierdzono, że skarżąca wysyłając przedmiotowy wniosek w dniu 1.09.2005 r. nie dochowała terminu określonego w art. 58 § 2 K.p.a., a który – według organu – rozpoczął swój bieg w dniu 30.06.2005 r. Nadto w odpowiedzi na skargę zostały zawarte ustalenia, które nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a więc wysłania przez skarżącą pism /z dnia 6 i 16.06.2005 r. i 2.07.2005 r./ w czasie, gdy przebywała w szpitalu, podczas gdy pobyt w szpitalu – wg karty informacyjnej leczenia szpitalnego – miał miejsce w czasie od dnia 5.07.2005 r. do dnia 26.08.2005 r. Z tej więc przyczyny zaskarżone postanowienie nie spełnia warunku prawidłowego uzasadnienia, naruszając dyspozycję art. 107 § 3 w związku z art. 11 K.p.a.
Wprawdzie, jak wynika z akt sprawy /pismo z dnia 31.10.2006 r. Nr .../, skarżąca została zawiadomiona przez organ o zakończeniu prowadzonego postępowania – stosownie do treści art. 10 § 1 K.p.a. – nie mogła jednak odnieść się do stanowiska organu w tej istotnej kwestii, jaką jest dokonana przez niego ocena jednej z przesłanek przywrócenia terminu /czyli dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu/, co w rezultacie musi być poczytane za zaniedbanie organu /w należytym wywiązaniu się z obowiązków określonym tym przepisem/. Trzeba bowiem zauważyć, że odmienny – w kwestii dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu – jest pogląd skarżącej. W uzasadnieniu bowiem swojego wniosku z dnia 31.08.2005 r. podaje ona, że w dniu 26.08.2005 r. została wypisana ze szpitala i niezwłocznie złożyła wniosek, wysyłając go w dniu 1.09.2005 r. Po wyjściu ze szpitala mogła "sama z pełnym rozeznaniem" działać w swojej sprawie, a więc pozostawała w przekonaniu, że termin z art. 58 § 2 K.p.a. rozpoczął swój bieg właśnie dopiero "po wyjściu ze szpitala".
Z tych wszystkich względów uznając, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
16.08.07 mk