II SA/Rz 609/20

II SA/Rz 609/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Jarosław Szaro
Piotr Popek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 1021/21 - Wyrok NSA z 2024-11-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 847
art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Asesor WSA Jacek Boratyn /spr./, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi D.T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania D. T. – zwanej dalej skarżącą, od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z [...] października 2019 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia skarżącej kary pieniężnej, w wysokości 12 000 zł, z tytułu urządzania gier na automacie Apex, nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W stanie faktycznym sprawy, w dniu [...] stycznia 2016 r., przeprowadzono kontrolę w należącym do skarżącej lokalu, znajdującym się w R., w którym prowadziła ona sklep spożywczo-przemysłowy "A". W trakcie tych czynności stwierdzono w lokalu między innymi czynne urządzenie Apex, nr [...].
Urządzenie to poddane zostało oględzinom i przeprowadzono na nim eksperyment procesowy, w następstwie których to czynności stwierdzono, że jest ono urządzeniem elektronicznym lub elektromechanicznym, służącym do rozgrywania na nim gier, w których grający ma możliwość uzyskania wygranych punktowych, dających możliwość rozgrywania kolejnych gier.
Uzyskane punkty można też na urządzeniu poddawać dodatkowemu ryzyku, w ramach gry typu czarna/czerwona.
Na urządzeniu stwierdzonym w lokalu skarżącej można także rozgrywać gry w trybie autostartu. Przebieg wszystkich gier ma charakter losowy, a uzyskiwane wyniki są nieprzewidywalne oraz niezależne od woli i zręczności grającego.
Urządzenie przyjmuje pieniądze w postaci bilonu i banknotów, a także jest przystosowane do wypłaty wygranych w tej formie.
Mając na uwadze opisane wyżej cechy, rozstrzygające sprawę organy uznały, że opisane wyżej urządzenie jest automatem do gry w rozumieniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 847 z późn. zm., zwanej dalej u.g.h.).
Automat, o którym mowa w okolicznościach niniejszej sprawy, został wstawiony do lokalu skarżącej, na podstawie postanowień umowy dzierżawy, jaką zawarła ona z jego posiadaczem ("B" sp. z o.o., z siedzibą w [...], dalej zwanej: "B").
Zgodnie z zapisami przedmiotowej umowy, na wydzierżawianej powierzchni lokalu miała być prowadzona działalność gospodarcza, w zakresie organizowania gier na automatach. Tytułem wynagrodzenia skarżąca miała otrzymywać 40 % przychodów wygenerowanych za pomocą automatu (§ 2).
Na podstawie postanowień § 6 umowy, skarżąca zobowiązała się do informowania dzierżawcy o istotnych uszkodzeniach automatu lub włamaniach do niego, co organy uznały za zobowiązania się do monitorowania jego działania. Ponadto w myśl zd. 2 tego § 6 umowy, dzierżawca miał zapewnić wydzierżawiającej obsługę prawną, związaną eksploatacją i funkcjonowaniem urządzenia.
Z zeznań skarżącej i pracownicy sklepu, złożonych w postepowaniu karnym, wynika także, że informowały one telefonicznie dzierżawce o braku środków pieniężnych w automacie, a skarżąca włączała urządzenie, otwierając sklep.
Oprócz tego czynsz dzierżawny miał być płatny dopiero od chwili zainstalowania automatu (§ 2).
Na tej podstawie organy uznały skarżącą za współrządzącą gry na automacie, jako że jej aktywność, w ich ocenie, wykraczała poza typowe obowiązki wydzierżawiającego. Poza tym sposób naliczania jej wynagrodzenia świadczy o tym, że była ona zainteresowania zwiększeniem przychodów generowanych przez urządzenie.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że urządzenie stwierdzone w lokalu skarżącej stanowi automat do gier w rozumieniu u.g.h., którego eksploatacja jest dopuszczalna jedynie w kasynie gry. Lokal skarżącej nie spełniał jednak warunków pozwalających na takie jego zakwalifikowanie.
Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji, że skarżąca spełniła warunki pozwalające uznać ją za podmiot biorący udział w organizowaniu gier na automatach poza kasynem gry. Zapewniała bowiem ciągłość jego niezakłóconego działania, a także udostępniała go klientom swojego sklepu. W tych warunkach czerpała też zyski z nielegalnie urządzanych gier.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że proces urządzania gier nie ogranicza się tylko do zachowań bezpośrednio związanych z obsługą grających. Istotne są bowiem w tym wypadku także te elementy związane z jego działaniem, które zapewniają jego funkcjonowania, a wynikają z porozumienia wielu podmiotów, zaangażowanych przedsięwzięcie związane z obsługą automatów.
Odnosząc się do zawartej przez skarżącą umowy, nazwanej umową dzierżawy, organ odwoławczy stwierdził, że niezależnie od swojej nazwy, z jej postanowień wynika, że jej zakres przedmiotowy był szerszy i sprowadzał się do porozumienia w zakresie eksploatacji automatu. Sam zapis o procentowo przysługującym jej wynagrodzeniu, zdaniem organu, świadczy o tym, że związane było ono nie tylko z udostępnianiem powierzchni, ale również eksploatacją umieszczonego na niej urządzenia.
Także pozostałe obowiązki, jakie skarżąca przyjęła na siebie w umowie, składały się na proces zapewnienia sprawnej eksploatacji urządzenia.
Organ II instancji zwrócił także uwagę, że w myśl § 1 pkt 4 umowy, jaką zawarła skarżąca ze swoim kontrahentem, zobowiązała się ona do informowania go o każdorazowym wypadku zawieszenia oraz o zaprzestaniu prowadzenia działalności. To tylko wzmacnia argumentację o zaangażowaniu skarżącej w proces organizowania gier, a także o powiązaniu jej działalności z eksploatacją automatów.
Wszystko to działo się w warunkach, w których skarżąca miała pełną świadomość, co do przedmiotu działalności, która będzie prowadzona w jej lokalu, przez jej kontrahenta.
Urządzanie gier możliwe jest jedynie w kasynie gry, w myśl art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h., z tego więc względu, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., każdy podmiot organizujący gry wbrew tym warunkom podlega karze. Lokal skarżącej nie posiadał statusu kasyna, wobec czego wymierzono jej karę pieniężną w wysokości 12 000 zł, z tytułu urządzania gier na automacie Apex, nr [...].
Skarżąca zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w całości, zarzucając jej naruszenie art. 89 ust. 1 i ust. 2 u.g.h., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że za urządzającego gry na automatach poza kasynem uznać można właściciela lokalu, który wydzierżawia jego część pod działalność hazardową. Zaznaczyła, że wydzierżawiający czy też wynajmujący nie może ponosić odpowiedzialności za działania dzierżawcy lub najemcy. W tym zakresie zarzuciła organom dokonanie niekorzystnej dla siebie wykładni przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Według skarżącej, organy dopuściły się także naruszenia art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm., zwanej dalej Ordynacją), a to w związku z niepodjęciem wszelkich niezbędnych działań, w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie przeprowadzając dowodów uzasadniających uznanie, że swoim zachowaniem zrealizowała znamiona przypisania jej cechy urządzania gier na automatach.
Na tej podstawie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postepowania, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zachowania skarżącej nie można rozpatrywać kategoriach urządzania gier na automacie, poza kasynem gry. Pojęcie urządzania gier odnosi się bowiem do czynnego działania określonego podmiotu, którego to w jej przypadku nie można stwierdzić.
Skarżąca zakwestionowała też stwierdzenie organu odnośnie tego, iż zapewniała ciągłość działania automatu, poprzez udostępnianie go klientom sklepu. W jej ocenie udostepnienie lokalu osobom trzecim stanowi element zachowania związanego z istotą prowadzenia przedsiębiorstwa, poza tym lokal i tak byłby udostępniany, gdyby nawet nie zainstalowano w nim automatu do gier.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Spór pomiędzy skarżącą, a Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej, na gruncie niniejszej sprawy koncentruje się wokół oceny zasadności uznania skarżącej za podmiot urządzający gry na automacie, a pośrednio także wokół poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, dotyczących tej właśnie okoliczności.
Skarżąca nie kwestionuje stanowiska organu, jeżeli chodzi o cechy i właściwości zatrzymanego w jej lokalu urządzenia, ograniczając się do podważania stanowiska organów odnośnie oceny jej udziału w całym przedsięwzięciu, w ramach którego urządzenie było eksploatowane, a także znaczenia podejmowanych przez nią czynności.
W sprawie nie występują także wątpliwości związane z ewentualnym upływem terminu przedawnienia do wydania decyzji wymierzającej karę, jako że oba rozstrzygnięcia, tj. zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego, zostały wydane przed upływem pięciu lat od daty stwierdzenia urządzenia w lokalu skarżącej.
Jeżeli chodzi o cechy automatu, o którym mowa w okolicznościach niniejszej sprawy, to jak to już wyżej zauważono, tego, że jest ono automatem do gier, skarżąca nie kwestionuje. Niemniej jednak organy przeprowadziły w tym zakresie własne, adekwatne i niebudzące wątpliwości ustalenia. Cechy urządzenia potwierdzające taką jego kwalifikację stwierdzono na podstawie jego oględzin oraz eksperymentu procesowego, wnioski z których to czynności są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości.
Dodać też należy, że zawarta przez skarżącą z "B" umowa, nazwana przez jej strony umową dzierżawy, zawierała wyraźne postanowienia, że na udostępnionej dzierżawcy powierzchni lokalu zostaną zainstalowane urządzenia do gier.
W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że do lokalu skarżącej zostało wstawiony automat do gier, w rozumieniu art. 2 ust. ust. 3 i ust. 5 u.g.h., czego skarżąca musiała mieć świadomość i na co wyraziła zgodę.
Eksploatacja tego rodzaju automatów możliwa jest wyłącznie w kasynach gier, której to cechy lokal skarżącej bez wątpienia nie posiadał. W tej sytuacji podmiot czy też podmioty urządzające gry na tego rodzaju automacie, poza kasynem gry, podlegają karze administracyjnej, zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się do oceny roli skarżącej, w przedsięwzięciu zainicjowanym przez "B", w ramach którego były urządzane gry na automacie, poza kasynem gry.
W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że urządzanie gier na automatach obejmuje działania podmiotów zaangażowanych w tego rodzaju procesy, polegające przede wszystkim na organizowaniu i pozyskiwaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowaniu go do danego rodzaju działalności, umożliwieniu dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywaniu automatów w stanie stałej aktywności, poprzez umożliwienie ich sprawnego funkcjonowania, wypłacaniu wygranych pieniężnych oraz czynności związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu, ewentualnie jego szkoleniem. Chodzi zatem o aktywny i istotny udział danego podmiotu w procesie urządzania gier na automatach, a dotyczący stworzenia technicznych, ekonomicznych czy organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia. Co jednak należy podkreślić, dla uznania danego podmiotu za "urządzającego gry hazardowe" wystarczające jest przypisanie temu podmiotowi nawet niewielkiego wycinka z opisanej aktywności, bowiem zakres pojęcia "urządzanie gier" nie jest tożsamy z pojęciem "prowadzenie działalności" gospodarczej, gdyż jest od niego węższe (zob. np. wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2210/16 – dost. w CBOiS). W sytuacji, gdy poszczególne, opisane wyżej warunki zapewniają odrębne podmioty, można mówić o ich współudziale w procederze nielegalnego urządzania gier na automatach.
Przenosząc te ogólne uwagi w realia przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że rozstrzygające sprawę organy zasadnie uznały skarżącą za podmiot współurządzajcych gry na automacie, o którym mowa w jej stanie faktycznym. Co prawda rola skarżącej w tym przedsięwzięciu nie była wiodąca, jednak bez wątpienia znacząca i na tyle istotna, że bez jej udziału gry nie mogłyby być urządzane.
Bez udziału skarżącej automat umieszczony w jej lokalu nie mógłby być udostępniony wszystkim zainteresowanym korzystaniem z niego, a także sprawnie i nieprzerwanie eksploatowany.
I tak, na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca świadomie udostępniła cześć pozostającego w jej dyspozycji lokalu na wstawienie tam automatu do gier, co wyraźnie wynika z postanowień umowy, jaką zawarła z "B". Dodać też należy, że zamieszczenie w § 6 umowy postanowienia dotyczącego zapewnia wydzierżawiającemu przez dzierżawcę obsługi prawnej, związanej z eksploatacją urządzenia, wskazuje na to, że strony umowy miały pełną świadomość co do nielegalności eksploatacji urządzenia poza kasynem gier.
Zgodzić się należy z organem, że dla oceny roli skarżącej w procesie eksploatacji urządzenia wstawionego do jej lokalu, decydujące są postanowienia umowy, jaką zawarła ona ze swoim kontrahentem. Ta zaś, choć została nazwana umową dzierżawy, w istocie dotyczy wspólnego podjęcia przedsięwzięcia, którego przedmiotem była eksploatacja automatu. Za taką oceną jej zapisów przemawia to, że wynagrodzenie jakie miało przysługiwać skarżącej, nie odnosiło się do jej świadczenia, polegającego na udostępnieniu lokalu, ale było bezpośrednio i ściśle powiązane z eksploatacją automatu.
Po pierwsze bowiem wynagrodzenie to nie przysługiwało od momentu udostępnienia powierzchni lokalu, ale od momentu zainstalowania automatu. Tak więc już tylko ten fakt wskazuje, że głównym przedmiotem umowy była eksploatacja urządzenia do gier, a nie dzierżawa części lokalu.
Po drugie zaś, wysokość czynszu była bezpośrednio powiązana z wysokością generowanych przez urządzenie przychodów, w których to skarżąca miała 40 % udział. Poza tym czynsz był płatny w momencie w momencie wyjęcia gotówki z automatu.
Skarżąca zobowiązała się także do powiadamiania swojego kontrahenta o wszelkich nieprawidłowościach w działaniu urządzenia, co świadczy o tym, ze podjęła się sprawowania pieczy nad automatem, co nie należy do typowych obowiązków wydzierżawiającego. Skoro jednak partycypowała w generowanych przez urządzenie przychodach, to była żywotnie zainteresowana jego niezakłóconym funkcjonowaniem.
W tej materii zwrócić także należy uwagę, że skarżąca, zgodnie z § 1 pkt 2 umowy, zobowiązała się do prowadzenia działalności gospodarczej bez możliwości jej zawieszenia jej wykonywania, przez czas trwania umowy. Świadczy to o tym, że w ten sposób powiązała ona prowadzenia własnej działalności handlowej z prowadzoną, w pozostającym w jej dyspozycji lokalu, eksploatacją automatu.
W świetle powyższych postanowień nie może budzić wątpliwości konkluzja organu, że zakres współpracy stron umowy – skarżącej i "B", nie ograniczał się tylko do udostępnienia części pomieszczenia, ale ich intencją było podjęcie współdziałania w szerszym zakresie, związanym z eksploatacją urządzenia.
Wobec tego twierdzenia skarżącej o tym że jej rola sprowadzała się wyłącznie do udostepnienia powierzchni lokalu, nie znajdują uzasadnienia. Zakres podejmowanych przez nią działań miał bowiem znaczny szerszy zasięg i obejmował te aspekty działalności, bez których prawidłowa i niezakłócona eksploatacja automatu nie byłaby możliwa. Poza tym skarżąca była bezpośrednio zainteresowana eksploatacją urządzenia, zgodnie z jego przeznaczeniem, jako że tylko wówczas była uprawniona do pobierania czynszu.
Wszystko to miało też miejsce w sytuacji, w której skarżąca bez wątpienia powiązała w pewien sposób swoją działalność z działalnością swojego kontrahenta, zobowiązując się do jej prowadzenia przez czas eksploatacji urządzenia.
W tym więc stanie faktycznym organy prawidłowo uznały ją za współrządzącą gry na automacie i zasadnie wymierzyły jej karę z tego tytułu.
Rozstrzygające sprawę organy uczyniły zadość swoim obowiązkom jeżeli chodzi o zebranie niezbędnego do jej załatwienia materiału dowodowego, a przy tym dokonały jego prawidłowej oceny.
Skarżąca kwestionując sposób procedowania organu w swoje sprawie polemizuje z przyjętą przez organy kwalifikacją jej aktywności, w zakresie współrealizowanego z "B" przedsięwzięcia. Według jej twierdzeń, jej rola była wyłącznie bierna, gdyż ograniczała się wyłącznie do udostępnienia części powierzchni lokalu, wobec czego nie powinna była na nią zostać nałożona kara.
Odnosząc się do tych stwierdzeń podkreślić należy, że są one bezzasadne, gdyż zarówno postanowienia zawartej umowy, jak i okoliczności jej realizacji jednoznacznie wskazują na to, że skarżąca w sposób w pełni świadomy przystąpiła do przedsięwzięcia w ramach którego odbywała się eksploatacja w jej lokalu urządzenia do gier, realizując jego istotne elementy. Bez jej udziału, którego w żadnym razie nie można uznać za bierny, eksploatacja urządzenia nie byłaby możliwa.
Tak więc skarżącej zasadnie przypisano udział w urządzaniu gier na automacie poza kasynem gier, wymierzając jej karę w wysokości 12 000 zł.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.) oddalił skargę.