II SA/Rz 606/04

II SA/Rz 606/04 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2005-08-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Małgorzata Wolska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
I OSK 1380/05 - Wyrok NSA z 2006-10-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Marian Ekiert Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant: sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego skargę oddala.
Uzasadnienie
II SA/Rz 606/04
U z a s a d n i e n i e
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. /[...]/, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 26, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm./ oraz § 3 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz.U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262/ po rozpatrzeniu odwołania A. Sp. z o.o. w R. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2004 r. /nr [...]/ w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie uzasadniono następująco: Podczas przeprowadzonej w dniu 23 września 2003 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego Kontroli wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ciągnika marki VOLVO nr rej. [...] z naczepą marki BROSHVIS nr rej. [...], należącego do firmy A. Sp. z o.o. w R. dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi i masy całkowitej pojazdu, stwierdzając przekroczenie dopuszczalnych norm nacisków drugiej osi o 5,95 KN, trzeciej osi o 7,97 KN oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 6,52 t. W związku z tym że wykonujący transport nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] obciążył przewoźnika karą pieniężną w łącznej kwocie 4,680 zł za przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia. Decyzją tą wraz z protokołem kontroli nr [...] odebrał w imieniu Strony kierowca H. P., który w późniejszym czasie okazał zezwolenie nr [...] na jednokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego przy zachowaniu następujących parametrów: długości = 23 m, szerokości = 2,75 m, wysokości 4,45 m, masy całkowitej = 39,40 t oraz nacisków osi: 1 = 39,24 KN, 2 = 53,96 KN, 3 = 53,96 KN, 4 = 59,84 KN, 5 = 59,84 KN, 6 = 59,84 KN, 7 = 59,84 KN. Podczas kontroli na przejściu granicznym w M. stwierdzono, że masa całkowita wynosi 44,52 t oraz naciski osi: 1 = 64,22 KN, 2 = 85,95 KN, 3 = 87,97 KN, 4 = 49,51 KN, 5 = 49,22 KN, 6 = 49,99 KN i 7 = 49,40 KN, a zatem zarówno masa całkowita, jak i naciski pierwszej, drugiej i trzeciej osi znacznie przekroczyły wielkości określone w zezwoleniu GDDiKA. Nie uprawniało ono więc do dokonania kontrolowanego przewozu, a tym samym nie wpłynęło na zasadność obciążenia Strony karą pieniężną ani na jej wymiar. Organ I instancji błędnie uznał, że w/w decyzja nie weszła do obiegu prawnego, gdyż kierowca nie przekazał jej oryginału Stronie i uwzględniając nowy materiał dowodowy, wydał w powyższej sprawie decyzję nr [...] z dnia [...] września 2003 r. obciążając ponownie Stronę karą pieniężną w kwocie 4.680 zł – w jej uzasadnieniu odniósł się do okazanego zezwolenia GDDKiA i wyjaśnił powody, dla których zezwolenie to nie uprawniało do dokonania kontrolowanego przewozu. W wyniku rozpatrzenia odwołania Strony od powyższych decyzji. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że decyzja z dnia [...] września 2003 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa – dotyczyła sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją /nr [...]/ i dlatego decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] uchylił ją w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Natomiast rozpatrując odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2003 r. nr [...] uwzględnił zarzuty Strony dotyczące niezapewnienia jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, uchylił ją – decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] - i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a., decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. wymienioną na wstępie obciążył A. Sp. z o.o. karą pieniężną w łącznej kwocie 4.680 zł za przejazd pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia. W odwołaniu od tej decyzji [pismo z dnia 15.03.2004 r.] Strona wnosiła o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Rozpatrując odwołanie organ II instancji uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Według art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3 /pojazdy zarejestrowane w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach/ bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, pobiera się kary pieniężne. Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym. Art. 40b ust. 2 tej ustawy stanowi, że w razie przekroczenia dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdów, urzędy celne pobierają opłaty drogowe i kary pieniężne ustalone zgodnie z art. 13 ust. 2b. Z powołanych przepisów wynika, że urzędy celne są uprawnione do kontroli pojazdów oraz do nakładania kar pieniężnych za stwierdzony przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, jak również to, że pobór kar pieniężnych przez organy celne ma charakter obligatoryjny. W analizowanej sprawie organ I instancji dokonał na granicy kontroli masy i dynamicznego obciążenia osi pojazdu samochodowego składającego się z ciągnika oraz naczepy i stwierdził przekroczenie dopuszczalnych nacisków drugiej i trzeciej osi składowych oraz dopuszczalnej masy całkowitej, co zakwalifikowało pojazd, jaki nienormatywny. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz.U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262/ dopuszczalny nacisk na oś składową osi wielokrotnej pojazdu, przy rozstawie osi powyżej 1,30 m, wynosi 80 KN. Natomiast w myśl § 3 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia maksymalna dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego nie może przekraczać 44 t. Naciski drugiej i trzeciej osi składowych oddalonych od siebie o 1,38 m podczas ważenia wyniosły odpowiednio 85,95 KN i 87,97 KN, a więc o 5,95 KN i 7,97 KN więcej niż dopuszczalna norma, natomiast masa całkowita pojazdu – 44,52 t i przekroczyła tę normę o 0,52 t. Stosownie do art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określa załącznik do ustawy. Według tego załącznika za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach w przypadku przekroczenia nacisku osi składowej osi wielokrotnej ponad 84 do 92 KN, przy rozstawie osi powyżej 1,30 m, kara pieniężna wynosi 2.040 zł, zaś za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazd członowego do 10 t włącznie – 600 zł. Tak więc organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość kary pieniężnej. Nadto podkreślono, że w celu stwierdzenia, czy pojazd jest normatywny czy też nie, organ I instancji uwzględnił dopuszczalne błędy wskazań wagi, a przy ustalaniu masy całkowitej dopuszczalne błędy cząstkowych ważni pojazdu. Zapobiega to ustaleniu w wyniku pomiaru wielkości większych od wielkości rzeczywistych. Zwrócono też uwagę, że parametry kontrolowanego pojazdu znacznie przekroczyły wielkości określone w posiadanym przez Przewoźnika zezwoleniu GDDKiA Nr [...] na jednokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego – masa całkowita o 5,12 t, nacisk pierwszej osi o 24,98 KN, drugiej osi o 31,99 KN i trzeciej osi o 34,01 KN.
Podstawowym instrumentem sprawdzania przez uprawnione organy celne, czy pojazdy nie przekraczają dopuszczalnych parametrów ze względu na nośność dróg, określonych w powołanym na wstępie rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, są wagi samochodowe dynamiczne posiadające świadectwa legalizacji wydane przez Prezesa Głównego Urzędu Miar lub naczelnika obwodowego urzędu miar. Prawidłowość działania wag jest podstawą do odpowiedniego działania organów uprawnionych do dokonywania kontroli pojazdów, zaś warunki w jakich dokonuje się ważenie pojazdu zostały ustalone tak, aby wyeliminować wszelkiego rodzaju pomyłki w określeniu faktycznej wagi oraz nacisków badanego pojazdu. W odwołaniu Strona zarzuciła organowi I instancji, iż uniemożliwił na żądanie kierowcy dokonanie ponownego ważenia, co jej zdaniem stanowi rażące naruszenie art. 7, 8 i 10 § 1 k.p.a. /powołując się przy tym na nieistniejącą w dniu kontroli instrukcję, która weszła w życie w lutym 2004 r./. W niniejszej sprawie pomiar odbył się przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu znak faktyczny PD2, nr fabryczny [...], która spełniała wymogi techniczne na dzień przeprowadzenia badania, tj. była sporna i posiadała ważne świadectwo legalizacji z dnia 31 stycznia 2002 r. nr [...] wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w P. oraz spełniała wymogi do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu. Dla zapewnienia prawidłowego pomiaru, przed wjazdem na wagę umieszczone są specjalne oznaczenia wskazujące sposób wykonania przejazdu przez panel wagowy. Wynik ważenia uzyskiwany jest za pomocą programu komputerowego. W przypadku błędu w pomiarze wynikającym np. z nieprawidłowego przejazdu przez punkt kontrolny, komputer sygnalizuje tę nieprawidłowość i wówczas proces ważenia jest powtarzany. Brak sygnalizacji oznacza, że nie ma podstaw o kwestionowania wyniku pomiaru. Z akt sprawy oraz wydruku komputerowego uzyskanego z wagi w dniu 23 września 2003 r. wynika, że w procesie ważenia nie miały wejścia żadne nieprawidłowości, a zatem uznano, że brak jest podstaw do kwestionowania nieprawidłowości dokonanego pomiaru. Nadto w protokole z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nr [...] z dnia 23 września 2003 r. kierujący pojazdem napisał, że nie zna przyczyny wystąpienia przeciążenia osi, ani też nie wskazał okoliczności, które uzasadniałyby prowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Za bezzasadne organ odwoławczy uznał twierdzenie Strony, jakoby organ celny miał obowiązek udostępnić "protokół z pochylenia terenu". Jak wykazano wyżej waga i stanowisko pomiarowe spełniały wszelkie wymogi metrologiczne określone zarządzeniem nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa Nr 6, poz. 40/. Ważne świadectwo legalizacji świadczy nie tylko o sprawności samej wagi, ale też o tym, że warunki terenowe w strefie ważenia spełniają wszystkie wymogi i umożliwiają dokonywanie właściwych pomiarów. Świadectwo legalizacji jest dostępne do wglądu na stanowisku wagowym, jego uwierzytelniona kopia znajduje się w aktach sprawy. Odnosząc się do zarzutu odwołującego się, iż "...zastosowanie kary może być dokonane wyłącznie, gdy stwierdzenie przekroczenia dokonane zostało na drodze publicznej..." – wg niego pojazd poddany kontroli "...zmuszony został do zjechania z drogi publicznej..." wyjaśniono, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U.z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm./ drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne. Należący do określającego ciągnik marki VOLVO nr rej. [...] z naczepą marki BROSHVIS nr rej [...] w dniu kontroli poruszał się po drodze krajowe, gdyż bezpośrednio do przejścia granicznego w M. prowadzi droga krajowa Nr 4 R. – M. – granica państwa. Do dróg krajowych należą drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów /zespołu pojazdów/ lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów /zespołu pojazdów/. Bezzasadnie więc twierdzono w odwołaniu, iż kontrola nie dotyczyła pojazdu poruszającego się po drodze publicznej. Cytowany w odwołaniu art. 2, pkt 57 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm./. Stanowi definicję określenia nacisku osi i w żaden sposób nie zobowiązuje organów kontrolnych do pomiaru nacisku każdego koła znajdującego się na danej osi z osobna. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia wyraźnie określają dopuszczalne naciski dla "całych" osi pojazdów, nie zaś dla poszczególnych kół. Również wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu spełniające wymogi określone zarządzeniem nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu – o czym świadczą ważne świadectwa legalizacji - przystosowane są do pomiaru nacisków osi jako całości /§ 7 ust. 1/. Podkreślono nadto, że obowiązujące ustawodawstwo nakłada na przewoźników szereg obowiązków dotyczących strony technicznej pojazdów, wagi przewożonego na nich towaru oraz nacisku na osi pojazdu. Pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie powodowało uiszczenia drogi /art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym/. Według art. 61 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy ładunek na pojeździe winien być umieszczony w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, zaś zgodne z ust. 3 ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia. Jak wynika z akt sprawy mimo, że odwołujący się był w posiadaniu zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, to nie zachował warunków w nim określonych i dokonał przewozu pojazdem znacznie przekraczającym parametry wyznaczone tym zezwoleniem oraz określone w przepisach prawa, naruszając tym samym przepisy Prawa o ruchu drogowym. Słusznie więc został obciążony skutkami tego przewozu. Wynik ważenia w niniejszej sprawie został uznany za ważny przede wszystkim dlatego, że pomiar został wykonany przez uprawnione osoby na zalegalizowanej wadze, zgodnie z warunkami właściwego stosowania wag określonymi w przepisach metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu. Wynik ten odzwierciedla bowiem stan faktyczny pojazdu, czyli wskazuje z jakim rzeczywistym obciążeniem osi przemieszczał się po drogach publicznych. Kara pieniężna jest natomiast sankcją za przejazd po drogach pojazdem, który przekraczał dopuszczalne parametry nacisków osi, powodując tym samym przekroczenia nacisku na oś. Pobierana jest od przewoźnika niezależnie od przyczyn przekroczenia nacisku na oś, przekonania przewoźnika co do wielkości nacisku oraz winy przewoźnika czy też jej braku. Przepisy nie przewidują żadnych wyjątków nich zasad. Na organach celnych spoczywa natomiast obowiązek skutecznego egzekwowania prawa w przypadku stwierdzenia jego naruszeń, co miało miejsce w przedmiotowej sytuacji.
Opisaną decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżył A. Sp. z o.o. w R., wnosząc o jej uchylenie. Nie zgadzając się z argumentacją uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżący zwrócił uwagę, że z protokołu kontroli jednoznacznie wynika, iż celnicy nie pozwolili na powtórne ważenie pojazdu z ładunkiem – mimo żądania kierowcy – co świadczy o łamaniu podstawowych zasad i praw strony określonych w art. 7, 8 i 10 k.p.a. Wyjaśnienie takiego postępowania "zapisem komputerowym" przesądzać ma, że w postępowaniu "na granicy ważniejsze są wydruki komputerowe od uprawnień strony". Skarżący podtrzymał też zarzut, że ważenie nie odbywało się na drodze publicznej, co według niego potwierdza zapis w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2004 r. Nadto zaznacza, że cytowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. nie obowiązuje od 30 czerwca 2002 r., zatem przywołanie go w niniejszej sprawie jest nieporozumieniem. Protokół nie zawiera informacji co do warunków procesu ważenia i czy były w tym czasie zachowane odpowiednie procedury, co powoduje, że jedynym dowodem w sprawie jest wynik ważenia, co jeszcze nie przesądza o prawidłowości pomiaru. Jako "dosyć oryginalną" uznano w skardze informację uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż organ celny nie jest zobowiązany do przestrzegania zapisów ustawowych w zakresie udokumentowania nacisku każdego koła, pomimo treści art. 2 pkt 57 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm./ określającego pojęcie "nacisk osi". Stawianie się przez organ celny ponad obowiązujące przepisy ustawy tylko dlatego, że wydane na podstawie ustawy rozporządzenie "nie powiela już tego samego zapisu, jest sprzeczna z istniejącym porządkiem w państwie prawa".
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw prawnych do jej uwzględnienia.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji publicznej /§ 1/. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/, natomiast jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Przepis ten stanowi, iż Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zatem zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie, Sąd nie stwierdził aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa i dlatego też, zgodnie z art. 151 powyższej ustawy, skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz.838 ze zm./ korzystanie z dróg może być uzależnione, w przypadkach określonych w ust. 2 od wniesienia opłat drogowych. Opłaty te mogą być pobierane za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach /art. 13 ust. 2 pkt 3/. W myśl art. 40 a powyższej ustawy opłaty pochodzące ze źródeł, o których mowa w art. 13 ust. 1 – 5 i 2a (...) stanowią dochody środków specjalnych zarządów dróg przeznaczonych na utrzymanie dróg, a opłaty za zezwolenia na przejazd pojazdów wymienionych w art. 13 ust. 2 pkt 3 i ust. 2a, których trasa przekracza granicę państwa, stanowią dochody środka specjalnego Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych przeznaczonego na budowę i utrzymanie dróg krajowych.
Stosownie zaś do treści art. 40b ust. 1 cyt. ustawy o drogach publicznych do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym uprawnione są osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego. W razie przekroczenia dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdów, urzędy celne pobierają opłaty ustalone zgodnie z art. 13 ust. 4 /art. 40b ust. 2/. Szczegółowe zasady wprowadzenia opłat określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia /art. 13 ust. 4/.
Z akt administracyjnych nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę wynika, że w dniu 23 września 2003 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego [...] Oddział [...] przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium RP pojazdu marki VOLVO nr rej. [...] z naczepą marki BROSHVIS nr rej [...], należącego do firmy A. Sp. z o.o. w R. świadczącej m.in. usługi transportowe. Podczas kontroli dokonano pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu, w wyniku czego stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm nacisku na drugą i trzecią oś pojazdu /odpowiednio 5,95 KN i 7,97 KN/ oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu /o 0,52 t/.
Z przeprowadzonego pomiaru dokonanego w dniu 23 września 2003 r. o godz. 1350 sporządzono Protokół Nr [...], wg wzoru protokołu z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP, stanowiącego załącznik nr 3 do decyzji nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 20 listopada 2000 r. Protokół ten, który jest jednocześnie wydrukiem komputerowym, został sporządzony przez starszego kontrolera celnego K. J. Ze złożonej do akt sprawy podczas rozprawy sądowej przez pełnomocnika Dyrektora Izby Celnej, decyzji Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Naczelnika Urzędu Celnego wynika, że K. J. był upoważniony do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy, w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdów.
Powołany wyżej Protokół Nr [...] zawiera podstawę prawną, wskazanie przedmiotu przeprowadzonej czynności, urządzenia, na którym dokonano pomiaru, nazwę przewoźnika i nazwisko oraz imię kierowcy, wyniki pomiarów pojazdu oraz wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych norm. Ponadto zawiera on oświadczenie kierowcy pojazdu, z którego wynika, że nie zna przyczyny wystąpienia "przeciążenia osi" i że odmówiono mu zgody na powtórne zważenie pojazdu z ładunkiem, a także podpis kierowcy, tj. H. P. Pomiar, jak wynika z treści tegoż protokołu dokonany został za pomocą wagi stacjonarnej typu RPT 0042 [...], posiadającej legalizację Urzędu Miar w P. Nr [...] z dnia 31 stycznia 2002 r.
W skardze zarzucono naruszenie podstawowych zasad – praw strony określonych przepisami art. 7, 8 i 10 k.p.a., a na uzasadnienie tegoż podano - powołując się na zapis z opisanego wyżej protokołu z kontroli – iż "celnicy nie pozwolili na powtórne ważenie pojazdu z ładunkiem". Zarzucono też, że protokół z kontroli nie zawiera informacji w jakich warunkach odbywał się proces ważenia i czy zachowano przy nim "odpowiednie procedury".
Zarzuty te, w ocenie Sądu, nie są trafne. W szczególności chybiony jest zarzut naruszenia w/w przepisów o postępowaniu administracyjnym.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżący na poparcie tych zarzutów w protokole z kontroli o odmówieniu mu zgody na powtórne ważenie pojazdu – nie przedstawił żadnych argumentów, ani tym bardziej dowodów mogących skutecznie prowadzić do przypisania organom, że naruszyły ciążące na nich obowiązki proceduralne. W szczególności nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdy zebrany materiał dowolnie wskazuje, że skarżącemu zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji umożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Stosowne w tym względzie pismo – z dnia 10 lutego 2004 r. Nr [...] /k. 31 akt administracyjnych/ informuje nadto o zakreśleniu w tym celu 7-dniowego terminu, wskazuje też konkretny pokój w siedzibie Urzędu Celnego, w którym można było zapoznać się z aktami sprawy i numer telefonu. Tego obowiązku dopełnił również organ odwoławczy /k. 42 akt administracyjnych/.
Co się zaś tyczy zarzutu nieuwzględnienia żądania strony o ponowne zważenie pojazdu, to wskazać należy – opierając się na materiale zebranym w sprawie – że w celu wyjaśnienia tej okoliczności organ odwoławczy przeprowadził dowód z pisemnych oświadczeń starszego kontrolera celnego K. J. oraz Kierownika Ż. w Oddziale Celnym [...] M. L. upoważnionego przez Naczelnika Urzędu Celnego w dniu 15 października 2002 r. do prowadzenia postępowania celnego, podpisywania z upoważnienia Naczelnika pism, postanowień i decyzji w zakresie kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy, w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym. Z oświadczeń tych wynika, że proces ważenia przedmiotowego pojazdu przebiegał prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Protokół ważenia Nr [...] nie wskazuje, by podczas czynności dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości. Jak już wcześniej zaznaczono, posłużono się wówczas mapą posiadającą świadectwo legalizacji – ważne do 31 stycznia 2004 r. /k. 29 akt administracyjnych/ i była ona sprawna /posiadała znak fabryczny PD2, nr fabryczny [...]/.
Bez wątpienia więc w dniu kontroli, waga ta, spełniała wymogi metrologiczne określone przez Prezesa Głównego Urzędu Miar w zarządzeniu nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa Nr 6, poz. 40/. Stąd też słusznym jest stanowisko organów, iż ważne świadectwo legalizacji wskazuje nie tylko o sprawności samej wagi, ale również o tym, że warunki terenu w strefie ważenia spełniają wszystkie wymogi i tym samym umożliwiają dokonywanie właściwych pomiarów.
Z powołanych wyżej oświadczeń oraz pisma z dnia 6 lutego 2004 r. Urzędu Celnego wynika też, że przedmiotowy pojazd /przed samym ważeniem kierowca nie zgłaszał funkcjonariuszom celnym problemów, czy ewentualnej awarii pojazdu/ na stanowisko wagowe wjechał z prędkością przewidzianą w instrukcji urządzenia wagowego, tj. nie przekraczała ona 5 km/godz. Wynik ważenia uzyskiwany jest za pomocą programu komputerowego, a w przypadku nieprawidłowego przejazdu "komputer sygnalizuje nieprawidłowość i informuje o konieczności powtórzenia czynności /przejazdu przez wagę/.
W świetle, co wyżej naprowadzono, a w tym także znajdującego się w protokole z kontroli Nr [...] zapisu kierowcy pojazdu, iż nie zna on przyczyn wystąpienia przeciążenia osi, czyli w istocie niewskazania przez niego okoliczności uzasadniających powtórne ważenie pojazdu, brak było podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanego pomiaru. Stąd też nie można podzielić stanowiska skarżącego, wywodzącego z nieuwzględnienia żądania ponownego zważenia pojazdu, naruszenia prawa.
Błędnie zarzucono w skardze, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się na nieobowiązujący akt prawny, tj. zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu. Było ono bowiem w przekonaniu Sądu, akceptującego wyjaśnienia w tym względzie zawarte w pisemnej odpowiedzi na skargę /str. 6/ obowiązująca w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Błędnie także zarzucono w skardze /i wcześniej w odwołaniu/, że ważenie pojazdu skarżącego nie odbywało się na drodze publicznej. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje w sposób wyraźny, że organ odwoławczy dokładnie wyjaśnił bezzasadność tego zarzutu, odwołując się przy tym prawidłowo do stosownych przepisów cytowanej ustawy o drogach publicznych. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 4 tej ustawy do dróg krajowych – a po takiej bezspornie poruszał się w dniu kontroli pojazd skarżącego – zalicza się drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów /zespołu pojazdów/ lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów /zespołu pojazdów/. Drogi zaś krajowe są jedną z kategorii – ze względu na funkcje w sieci drogowej – dróg publicznych /art. 2 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy/.
Nie można także zgodzić się ze skarżącym zarzucającym organom orzekającym w sprawie brak dokonania pomiaru nacisku każdego koła z osobna znajdującego się na danej osi, a w konsekwencji działania "ponad prawem". Taki obowiązek, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wynika z art. 2 pkt 57 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm./. Nie budzi też wątpliwości Sądu, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz.U. Nr 32, poz. 262/ określają jedynie dopuszczalne naciski osi pojazdu, nie zaś jego poszczególnych kół.
Sąd nie znajduje też podstaw do zakwestionowania wysokości nałożonej kary pieniężnej – w łącznej kwocie 4.680 zł; nie była też ta wysokość co należy zauważyć, kwestionowana w skardze.
Zgodnie z § 5 ust. 5 pkt 4 powyższego rozporządzenia dopuszczalny nacisk na oś składową osi wielokrotnej, przy rozstawie osi powyżej 1,30 m, wynosi 80 KN, natomiast maksymalna dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego nie może przekraczać 44 t /§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia/.
W niniejszej sprawie naciski drugiej i trzeciej osi składowych, oddalonych od siebie ponad 1,30 m, podczas ważenia wynosiły odpowiednio 85,95 KN i 87,97 KN, zaś masa całkowita pojazdu 44,52 t. Dodać przy tym należy, że uwzględniono przy ważeniu błędy wskazań wagi o od każdej zmierzonej wielkości nacisku osi objęto 200 kg, pomniejszając wynik o 2 %, od zmierzonej zaś masy całkowitej pojazdu odjęto 1.400 kg /czyli od każdej osi objęto 200 kg/, pomniejszając uzyskany wynik o 2 %. Obliczona następnie wysokość kary pieniężnej zachowuje unormowanie art. 13 ust. 26 ustawy o drogach publicznych /a więc i stosownego w zakresie załącznika do tej ustawy/.
Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że na podstawie art. 51 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak w sentencji.