II SA/Rz 605/25

II SA/Rz 605/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 73 ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 28, art. 61a § 1, art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w [...] Oddział w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 24 lutego 2025 r. nr SKO.4120/1/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej - oddala skargę -
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 24 lutego 2025 r. nr SKO.4120/1/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 61a oraz art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024. poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.").
Jak wynika z akt sprawy ostateczną decyzją z 19 lipca 2022 r. nr KM-R.5410.28503.2022.UB Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") zarejestrował pojazd marki [...] o nr VIN: [...] na B. Sp. z o.o.
Pismem z 14 listopada 2022 r. (data wpływu do organu - 16 listopada 2022 r.) P. (P. Sp. z o.o. w [...] zwrócił się o uchylenie wyżej opisanej ostatecznej decyzji Prezydenta z 19 lipca 2022 r. i anulowanie rejestracji pojazdu. Wyjaśnił, że w związku z niedotrzymaniem warunków transakcji przez klienta – B. Sp. z o.o., wnioskodawca jako sprzedawca odstąpił od umowy sprzedaży i wystawił fakturę korygującą.
Postanowieniem z 5 grudnia 2022 r. nr KM-R.5411.476.2022.ET-W Prezydent Miasta [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z 19 lipca 2022 r. nr KM-R.5410.28503.2022.UB o rejestracji pojazdu marki [...] o nr VIN: [...] na B. sp. z o.o.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany 19 lipca 2022 r. na B. Sp. z o.o. Stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm. - dalej: "P.r.d."), stroną tego postępowania był właściciel pojazdu, tj. ww. Spółka. W tym samym dniu B. sp. z o.o. zawiadomiła o zbyciu przedmiotowego pojazdu na I. Sp. z o.o. w W. Natomiast P. (P.) Sp. z o.o. odstąpił od umowy sprzedaży oświadczeniem z 31 sierpnia 2022 r. Nastąpiło to już po dacie rejestracji pojazdu. Organ wskazał, że pomimo odstąpienia od umowy, P. Sp. z o.o. nie stał się właścicielem pojazdu a zatem nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. aby żądać wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta z 19 lipca 2022 r.
Od ww. postanowienia P. Sp. z o.o. w [...] złożyła zażalenie. Zdaniem strony organ nieprawidłowo uznał, że nie posiada przymiotu strony postępowania. Zaznaczyła, że przy ocenie stanu prawnego organ pominął przepisy Kodeksu cywilnego, zgodnie z art. 395 § 2 k.c. w razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za niezawartą. W chwili dokonywania sprzedaży auta B. Sp. z o.o. nie była już właścicielem auta i nie mogła przenieść prawa własności. Oświadczenie o odstąpieniu od umowy wywołało skutek w postaci nieistnienia umowy sprzedaży, na podstawie której dokonano rejestracji auta i tym samym spowodowało brak możliwości przeniesienia prawa własności tego auta na osobę trzecią.
W piśmie z 31 sierpnia 2023 r. (zalegającym w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy II SA/Rz 577/25) pełnomocnik strony składającej zażalenie poinformował, że z dniem 30 czerwca 2023 r. doszło do przejęcia P. Sp. z o.o. w [...] przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w [....].
SKO w Rzeszowie wskazanym na wstępie postanowieniem z 24 lutego 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Kolegium przedstawiając instytucję uchylenia decyzji ostatecznej (jako nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej) wyjaśniło, że na wstępnym etapie organ winien zbadać dopuszczalność wszczęcia postępowania a mianowicie czy osoba wnosząca podanie była i jest stroną postępowania.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie brak legitymacji P. Sp. z o.o. w [...] do żądania uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Powołując się na art. 28 k.p.a. oraz art. 73 ust. 1 P.r.d. Kolegium wyjaśniło, że stroną postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu jest wyłącznie właściciel pojazdu w chwili jego zgłoszenia do rejestracji przez właściwego ze względu na miejsce jego zamieszkania starostę.
SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, że Prezydent decyzją z 19 lipca 2022 r., na wniosek B. Sp. z o.o., zarejestrował pojazd marki [...] o nr VIN: [...] na tę Spółkę. Do wniosku została dołączona faktura z 27 czerwca 2022 r. (zbywca – P. Sp. z o.o. w [...]; nabywca – B. Sp. z o.o.). Bezsporne jest, że P. Sp. z o.o. nie brał udział w postępowaniu o wydanie decyzji Prezydenta z 19 lipca 2022 r. W tym samym dniu B. Sp. z o.o. zawiadomiła Prezydenta o zbyciu przedmiotowego pojazdu na I. Sp. z o.o.
Kolegium wskazało, że wnioskodawca wywodzi swój interes prawny w postępowaniu z faktu złożenia oświadczenia z 31 sierpnia 2022 r. o odstąpieniu od umowy oraz wystawienia faktury korygującej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalenie prawa własności nie należy do kompetencji organu rejestrującego pojazd, lecz do sądów powszechnych. Jednakże gdyby nawet przyjąć, że doszło do skutecznego odstąpienia od umowy, to w chwili odstąpienia od umowy B. Sp. z o.o. nie była już właścicielem przedmiotowego pojazdu. Zasadne jest stanowisko organu I instancji, że pomimo odstąpienia od umowy P. Sp. z o.o. w [...] nie stał się właścicielem pojazdu.
Wobec powyższego skoro P. Sp. z o.o. w O[...] nie jest właścicielem pojazdu, ani też postępowanie nie dotyczy decyzji rejestracyjnej wydanej na jego rzecz, to Spółka nie ma interesu prawnego, a tym samym nie może być uznana za stronę postępowania o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. Brak legitymowania się statusem strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną przez wnioskodawcę uniemożliwia wszczęcie postepowania w sprawie jej uchylenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyżej opisane postanowienie złożył P. Sp. z o.o. w [...] Oddział w [...] zwracając się o uchylenie postanowień organów obu instancji i wszczęcie postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji z 19 lipca 2022 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie:
- art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że strona skarżąca nie jest stroną postępowania, którego dotyczył wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że nadal jest właścicielem pojazdu, którego rejestracja była przedmiotem decyzji ostatecznej z 19 lipca 2022 r. i której uchylenia domaga się;
- art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym w szczególności pominięcie faktu, że z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika, że sprzedaż pojazdu nastąpiła z zastrzeżeniem prawa własności (prawo własności pojazdu zastrzeżone na rzecz sprzedającego do momentu zapłaty przez klienta pełnej ceny) i tym samym niezasadne przyjęcie, że w dniu wydania decyzji o rejestracji pojazdu stanowił on własność podmiotu, który wniósł o jego rejestrację podczas gdy podmiot ten nie dokonując płatności za pojazd na rzecz strony skarżącej, nie był już jego właścicielem (stan ten potwierdziło oświadczenie z 31 sierpnia 2022 r. o odstąpieniu od umowy).
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga w rozpatrywanej sprawie nie jest zasadna, ponieważ w toku rozpoznania sprawy organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego.
Przedmiotem rozpoznania jest wydane na podstawie m.in. art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania z powodu braku po stronie Sakrżącej przymiotu strony w sprawie zgłoszonej w oparciu o art. 155 k.p.a. zmiany decyzji rejestracyjnej pojazdu.
Zgodnie z art. 155 k.p.a.: decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Istotą postępowania w trybie art. 155 jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., I OSK 586/06, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozważenie możliwości stosowania trybu przewidzianego w art. 155 wymaga uprzedniego ustalenia, czy w konkretnym przypadku występuje tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym (uzasadnienie uchwały NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 2/09). Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy faktycznej i prawnej. Inaczej, tożsamość sprawy występuje, gdy występują te same podmioty, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (uchwała NSA w Warszawie z 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99, wyrok NSA w Warszawie z 29 kwietnia 1998 r., IV SA 1061/96, wyrok NSA w Warszawie z 20 stycznia 1999 r., III SA 6434/97). W wyroku z 21 października 2016 r., II OSK 37/15, NSA wyraźnie zaznaczył, że decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną, tj. decyzją, której dotyczy postępowanie o zmianę lub uchylenie, a nie kwestii nowych. Postępowanie na podstawie art. 155 k.p.a. toczy się w tej samej, z materialnego punktu widzenia, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne" (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 155, uw. 16 i 17).
Ponieważ przedmiotem postępowania zmieniającego jest decyzja ostateczna, dlatego stroną tego postępowania jest tylko ten, czyjego interesu prawnego dotyczyło postępowanie zakończone tą decyzją, nie zaś każdy, kto ma interes prawny, aby doszło do zmiany ostatecznej decyzji. Wynika to z faktu, że krąg uczestników postępowania został ustalony już w postępowaniu pierwotnym i pomiędzy nimi następuje zmiana. Zmiana podmiotowa stron postępowania wychodzi zatem poza zakres uprawnień organu wynikających z art. 155 k.p.a. i tym samym jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z 26 listopada 2010 r. I OSK 1544/10).
Taka sytuacja, w której w postępowaniu nie brały udziału osoby, których interesu prawnego dotyczyło postępowanie zakończone ostateczną decyzją, stanowi co najwyżej podstawę do wznowienia postępowania.
W niniejszej sprawie wniosek o uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. dotyczy decyzji Prezydenta Miasta [...] z 19 lipca 2022 r., Nr KM-R.5410.28503.2022.UB, wydanej z wniosku B. sp. z o.o. dotyczącego rejestracji pojazdu [...] Nr nadwozia [...].
Stroną postępowania była wymieniona spółka i tylko ona w związku z wcześniejszymi uwagami ma prawo wystąpić z wnioskiem o jej uchylenie w trybie art. 155 k.p.a.
Skarżąca nie może w związku z tym powoływać się na swój interes prawny w wystąpieniu z żądaniem na podstawie powołanego art. 155 k.p.a.
Prowadziłoby to do zmiany podmiotowej, niedopuszczalnej z punktu widzenia omawianego przepisu. Bezzasadne jest powoływanie się na okoliczności, które w ocenie Skarżącej niweczą prawa wymienionej w decyzji Spółki ex tunc.
Spółka ta nadal pozostaje stroną postępowania, w którym zapadła decyzja i w związku z tym tylko jej w tym trybie przysługuje prawo do uruchomienia postępowania.
Z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona, co mając na uwadze orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozstrzygniecie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.