II SA/RZ 6/23

II SA/Rz 6/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 2339/23 - Wyrok NSA z 2024-07-16
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 110 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 41 ust. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. B. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia 18 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby - skargę oddala –
Uzasadnienie
II SA/Rz 6/23
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi A.B. jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie (dalej: KWP) z 18 października 2022 r. nr [...] dotyczący zwolnienia ze służby.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Komendant Miejski Policji w [...] (dalej: KMP) rozkazem personalnym z 27 czerwca 2022 r. nr 117 zwolnił A.B. ze służby w Policji z dniem 22 lipca 2022 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 43 ust. 6 oraz art. 45 ust. 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz.U. 2021 r., poz. 1882 ze zm., dalej: u.oP), tj. w związku z popełnieniem czynu o znamionach przestępstwa, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie policjanta w służbie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 k.p.a.).
KWP w Rzeszowie postanowieniem z 8 sierpnia 2022 r. nr K-1216/2022 stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego od decyzji KMP z 27 czerwca 2022 r. przez pełnomocnika (adwokata) A.B. wynikającą z przesłanki o charakterze przedmiotowym, albowiem do organu wpłynęło odwołanie od decyzji która nie została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony, więc nie było możliwości określenia terminu do wniesienia odwołania. Aby odwołanie mogło być rozpatrzone, decyzja musi być skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony. Dopiero od momentu właściwego doręczenia decyzji strona nabywa uprawnienia procesowe do wniesienia odwołania.
KMP w [...] pismem z 12 sierpnia 2022 r. przesłał pełnomocnikowi odwołującego się rozkaz personalny z 27 czerwca 2022 r., który został mu doręczony 30 sierpnia 2022 r.
13 września 2022 r. pełnomocnik funkcjonariusza złożył odwołanie od decyzji z 27 czerwca 2022 r., wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił:
1) naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w realiach sprawy brak jest podstaw do uznania, że w chwili obecnej oczywistym jest dopuszczenie się popełnienia przestępstwa przez A.B., a także, iż jako dzień zwolnienia wskazano dzień ze służby przypadający przed doręczenia decyzji o zwolnieniu,
2) rażącą obrazę art. 108 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez przyjęcie, że zasadne jest nadanie rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności z powołaniem się na dobro służby, w sytuacji gdy przedmiotowy przepis nie wymienia takiej przesłanki jako podstawy jego zastosowania.
KWP w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania, opisanym na wstępie rozkazem personalnym z 18 października 2022 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – uchylił rozkaz personalny organu I instancji z 27 czerwca 2022 r. w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji (ustalając jednocześnie w miejsce 22 lipca 2022 r. datę zwolnienia na dzień 30 sierpnia 2022 r.), a w pozostałej części rozkaz ten utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu wywiódł, że całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie daje podstaw do uchylenia rozkazu personalnego z 27 czerwca 2022 r.
Wyjaśnił, że 23 maja 2022 r. KMP w [...] został poinformowany przez Prokuraturę Rejonową w [...] o prowadzonym postępowaniu przygotowawczym przeciwko A.B., podejrzanemu o to, że [...] maja 2022 r. w C. prowadził w ruchu lądowym samochód marki [...] będąc w stanie nietrzeźwości – [...] mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. o czyn z art. 178a § 1 kk.
W związku z powyższym zawiadomieniem KMP w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia A.B. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP., tj. ze względu na popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, którego popełnienie jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie oraz poinformował go o przysługującym mu prawie do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, a także wezwał do wskazania zakładowej organizacji związkowej reprezentującej policjanta, do której miał się zwrócić o opinię w sprawie zwolnienia ww. ze służby w Policji.
Równocześnie rozkazem personalnym z [...] maja 2022 r. nr 103 KMP w [...] zawiesił policjanta w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy, od następnego dnia po dniu doręczenia decyzji w tej sprawie, która zgodnie z art. 39c ust. 3 u.oP. podlega natychmiastowemu wykonaniu.
Ponadto właściwy w sprawach osobowych przełożony postanowieniem z 21 maja 2022 r. nr 3/22 wszczął przeciwko A.B. postępowanie dyscyplinarne na okoliczność zdarzeń z [...] maja 2022, gdzie ok. godz. 20.30 w [....] będąc zobowiązanym do przestrzegania zasad etyki zawodowej policjanta, kierowania się zasadami współżycia społecznego i postępowania tak aby być przykładem praworządności prowadzącej do pogłębiania społecznego zaufania do Policji, kierował samochodem osobowym marki [...] w stanie nietrzeźwości, tj. o czyn określony w art. 132 ust. 1 u.oP. w zw. z § 2 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r., nr 1 poz. 3). 27 maja 2022 r. przełożony właściwy w sprawach osobowych został poinformowany przez Prokuraturę Rejonową w [...] o przekazaniu akt postępowania przygotowawczego prowadzonego przeciwko ww. policjantowi do dalszego prowadzenia Prokuraturze Rejonowej w [...].
W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji zgromadził obszerny materiał dowodowy w postaci notatek służbowych policjantów, protokołów przesłuchania świadków obecnych na miejsce zdarzenia, protokołu odtworzenia nagrania z przejazdu kolejowego, postanowienia o przedstawieniu zarzutów przez Prokuraturę Rejonową w [...]. Z materiału dowodowego bezspornie wynika, iż A.B. [...] maja 2022 r. ok. godz. 20.20 prowadząc samochód osobowy marki [...] doprowadził do niebezpiecznego zdarzenia drogowego będąc w stanie nietrzeźwości (badanie wykonane po zdarzeniu przez policjantów przybyłych na miejsce wykazało zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu [...] mg/l). Jak wynika z protokołów przesłuchania świadków i protokołu z kamery na pobliskim przejeździe kolejowym, ok. godz. 20.20 kierującym pojazdem marki [...] był A.B., który po wielokrotnym dachowaniu swojego pojazdu próbował zataić fakt, iż to on był sprawcą zdarzenia drogowego i jednocześnie kierującym pojazdem.
Z protokołów przesłuchania świadków z 26 maja 2022 r. wynika, iż policjant prowadził pojazd sam i tuż po zdarzeniu nie chciał zawiadomić Policji i służb ratunkowych o zaistniałej sytuacji. Świadkowie, którzy w dobrej wierze chcieli udzielić mu pomocy w związku z widocznymi obrażeniami głowy byli nakłaniani przez policjanta do odwołania telefonicznego zawiadomienia o zdarzeniu. Ponadto funkcjonariusz próbował zataić fakt, iż to on był kierującym pojazdem uczestniczącym w zdarzeniu drogowym i ściągnął na miejsce swoją małżonkę, która przybyłemu na miejsce patrolowi Policji mówiła, iż to ona była kierowcą uszkodzonego pojazdu. Zdaniem organu II instancji, opisywany przez odwołującego przebieg zdarzenia jest niewiarygodny, tym bardziej, że świadkowie potwierdzają, iż tuż po zdarzeniu policjant był sam.
W ocenie organu II instancji, zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy wskazuje, że A.B. dopuścił się zarzucanego mu czynu, dlatego zasadnym jest uznanie przez KMP w [...], iż jego postępowanie w którym dążył do zatajania faktów, utrudniał wyjaśnienie okoliczności zdarzenia, zaprzeczał i zmieniał wersję zdarzeń, było niegodne funkcjonariusza Policji. Postawa jaką przyjął świadczy o całkowitym lekceważeniu obowiązujących norm prawnych i społecznych. Takie zachowanie spowodowało, iż Policja i Prokuratura w dalszym ciągu prowadzą postępowanie przygotowawcze w tej sprawie. Swoim zachowaniem - zdaniem organu rozpatrującego odwołanie - ww. funkcjonariusz utrudnia ustalenie faktycznego przebiegu zdarzenia drogowego, chcąc uniknąć odpowiedzialności karnej.
Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP., policjanta można zwolnić ze służby w razie popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Z przytoczonego przepisu wynika, że rozwiązanie stosunku służbowego jest możliwe, gdy zachowanie danego funkcjonariusza nosi znamiona czynu karalnego oraz wyklucza możliwość pozostawienia sprawcy w gronie funkcjonariuszy formacji. Istotna jest przede wszystkim oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, czyli oczywista bezprawność działania policjanta polegająca na naruszeniu określonych norm prawa karnego. W judykaturze sądowej uznaje się, że taka sytuacja zachodzi gdy sprawca zostanie przyłapany na gorącym uczynku, gdy w okolicznościach nienasuwających wątpliwości przyznaje się on do popełnienia przestępstwa lub gdy w sprawie zebrano takie dowody, które bezpośrednio potwierdzają dokonanie przez niego czynu (wyrok NSA z 30 czerwca 2017 r., I OSK 1737/16).
KMP w [...] dysponował przesłankami do zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP. Tryb zwolnienia ze służby w Policji jakim posłużył się organ I instancji może mieć zastosowanie wyłącznie przed prawomocnym skazaniem policjanta. Jeśli bowiem nastąpiłoby już prawomocne skazanie, organ byłby zobligowany do zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 u.oP. Zastosowany przepis pozwala dokonać zwolnienia wcześniej, o ile stwierdzona zostanie oczywistość popełnienia przestępstwa, a jego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie policjanta w służbie (wyrok WSA we Wrocławiu z 9 maja 2018 r., IV Sa/We 132/18). W niniejszej sprawie obydwa te warunki zostały spełnione.
Przesłanka braku możliwości pozostania w służbie rozumiana jest w orzecznictwie sądów administracyjnych jako utrata przez policjanta nieposzlakowanej opinii, której posiadanie warunkuje pełnienie służby w Policji. Utrata nieposzlakowanej opinii jest właśnie wynikiem popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego. Dla oceny, czy funkcjonariusz utracił tę szczególną kwalifikację ma zatem znaczenie to, jaki czyn popełnił, gdyż to charakter popełnionego czynu o znamionach przestępstwa uniemożliwia dalsze pozostawanie danego policjanta w służbie.
A.B. jako funkcjonariusz Policji powinien po całym zdarzeniu przystąpić do czynności, które wykonałby każdy obecny na miejscu policjant, czyli zabezpieczyć miejsce zdarzenia, skorzystać z pomocy medycznej w związku z obrażeniami głowy, a także powiadomić swojego przełożonego o zdarzeniu drogowym ze swoim udziałem. Sprowadzenie na miejsce zdarzenia osób najbliższych celem zatajenia faktu, iż to on był kierującym pojazdem oraz próba zmiany wersji zdarzenia jest niegodna policjanta. Jako funkcjonariusz powinien mieć świadomość, jaki charakter ma służba w Policji oraz jakie wymogi prawne i etyczne muszą spełniać jej funkcjonariusze, zarówno w czasie pełnienia obowiązków służbowych, jak i w czasie wolnym od służby. Dobre imię i odbiór społeczny Policji zależy zarówno od sposobu wykonywania powierzonych jej funkcjonariuszom zadań, jak i postawy w życiu zawodowym oraz prywatnym.
Funkcjonariusz Policji ma służyć społeczeństwu, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli (art. 27 ust. 1 u.oP.). Tak w służbie jak i poza nią powinien być zawsze gotowy do niesienia pomocy w zakresie zapobieżenia czy zminimalizowania skutków wszelkich zachowań i zdarzeń wymierzonych przeciwko obywatelom. Szczególna rola Policji i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania także innych, poza normami prawa karnego, przepisów i zasad wynikających z art. 25 ust. 1 u.oP. (m.in. tego, że służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii). Realizowane przez Policję zadania wymagają, aby służbę pełniły wyłącznie osoby bezwzględnie przestrzegające prawa i zasad współżycia społecznego. W związku z tym nie do pogodzenia jest realizacja zadań służbowych przez policjanta, który cechy te utracił. A. B. swoim postępowaniem naruszył obowiązujący porządek prawny, m.in. prowadził pojazd pod wypływem alkoholu, zmieniał wersje, zacierał ślady i utrudniał wyjaśnienie okoliczności zdarzenia organom ścigania. Postawa jaką przyjął była niedopuszczalna i całkowicie niezgodna z etyką funkcjonariusza Policji. Ponadto sprzeniewierzył się rocie przysięgi, którą składał przed podjęciem służby i w której ślubował m.in. "pilnie przestrzegać prawa i dyscypliny służbowej, strzec tajemnic związanych ze służbą, a także honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej". Utracił także autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania. Stąd też pozostawanie w służbie ww. funkcjonariusza, który nie legitymuje się wskazanymi przymiotami, narusza dobro formacji i nie sprzyja kształtowaniu autorytetu i wizerunku Policji w społeczeństwie. Powyższa sytuacja wpływa bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów państwa. Dlatego niezbędnym było natychmiastowe wykluczenie go z szeregów Policji. Z uwagi na powyższe, KMP w [...] słusznie nadał rygor natychmiastowej wykonalności swojej decyzji z 27 czerwca 2022 r., wskazując, że funkcjonariusz przestał spełniać wymogi stawiane policjantom i przyjął naganną postawę względem obowiązującego prawa. W ważnym interesie społecznym było natychmiastowe zwolnienie go służby. Podjęcie niezbędnych kroków w celu usunięcia z szeregów Policji osób naruszających obowiązujący porządek prawny jest działaniem koniecznym w celu utrzymania społecznego zaufania w stosunku do Policji.
W przedmiotowej sprawie zasadnym jest wskazanie, iż stosownie do art. 110 § 1 k.p.a., organ który wydał decyzję, jest nią związany od jej doręczenia. Decyzja zatem wywołuje określone w niej skutki prawne dopiero od doręczenia lub ogłoszenia stronie. Z uwagi więc na fakt, iż rozkaz personalny z 27 czerwca 2022 r., któremu został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, został doręczony pełnomocnikowi strony 30 sierpnia 2022 r., należało uchylić zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej terminu zwolnienia wymienionego ze służby w Policji i określić datę zwolnienia ze służby w Policji na dzień 30 sierpnia 2022 r.
Wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargą pełnomocnik A.B. zaskarżył rozkaz personalny KWP w Rzeszowie z 18 października 2022 r. w całości, zarzucając:
1) naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w realiach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do uznania, że w obecnej chwili oczywistym jest, że A.B. dopuścił się popełnienia przestępstwa,
2) art. 7 i art. 9 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie, dlaczego w ocenie organu oczywistym jest, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa, skoro nie został złapany na gorącym uczynku i nie przyznał się do jego popełnienia, a nadto organy prowadzące postępowanie do dnia złożenia niniejszej skargi, tj. przez ponad 6 miesięcy nie skierowały przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia, gromadząc w dalszym ciągu dowody.
W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wywiódł, że organ odwoławczy skupił się zasadniczo na fakcie, że to skarżący prowadził pojazd 20 maja 2022 r. Organ pominął jednak fakt, że aby przypisać skarżącemu popełnienie przestępstwa, należy jeszcze udowodnić, że w jego organizmie w momencie prowadzenia pojazdu znajdował się alkohol, a nie np. że został on spożyty po zdarzeniu. Tu jednak materiał dowodowy nie jest już jednoznaczny, stąd nie można przyjąć, aby oczywistym było, że odwołujący dopuścił się popełnienia przestępstwa. Stąd w realiach niniejszej sprawy zbyt pochopnie przyjęto, że oczywistym jest, iż A.B. dopuścił się popełnienia przestępstwa. Ponadto do chwili obecnej trwa postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w [...] ponad 7 miesięcy. Do wydania decyzji organu drugiej instancji, a nawet na dzień sporządzenia niniejszej skargi, nie został wniesiony akt oskarżenia. Tym samym organ prowadzący postępowanie przygotowawczego nie ma jeszcze wystarczającego materiału aby jednoznacznie stwierdzić, że skarżący dopuścił się przestępstwa. Słowo "oczywistość" to coś pewnego i niebudzącego wątpliwości. W judykaturze przyjmuje się, że oczywistość popełnienia czynu ustala się na podstawie analizy okoliczności konkretnego przypadku. Ocena taka jest możliwa m.in. wówczas, gdy sprawca został złapany na gorącym uczynku lub przyznał się do popełnienia przestępstwa, a także gdy inne okoliczności nie nasuwają wątpliwości, że dany czyn został popełniony przez konkretną osobę. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w tym przypadku. A. B. nie został złapany na gorącym uczynku, nie przyznał się do zarzucanego mu czynu, a inne okoliczności również nie świadczą jednoznacznie że dopuścił się on przestępstwa z art. 178a § 1 kk. Do tej pory nie zostało jednoznacznie wykazane, czy w momencie prowadzenia przez niego pojazdu, w jego organizmie znajdował się alkohol. Sam fakt ustalenia, że to on prowadził pojazd w chwili zajścia zdarzenia drogowego nie znaczy, że doszło oczywiście do popełnienia przez niego przestępstwa.
W odpowiedzi na skargę KWP w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest rozkaz personalny KWP w Rzeszowie z 18 października 2022 r., utrzymujący w mocy (co do zasady) rozkaz personalny KMP w [...] z 27 czerwca 2022 r. o zwolnieniu [...] A.B. ([...] KMP w [...]) ze służby w Policji (z nadanym mu na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. rygorem natychmiastowej wykonalności ze względu na dobro służby); zaskarżoną decyzją uchylono rozstrzygnięcie organu I instancji jedynie w zakresie daty zwolnienia skarżącego ze służby, wskazując zamiast 22 lipca 2022 r. datę 30 sierpnia 2022 r.
Poddawszy kontroli zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego i poprzedzającego go rozkazu personalnego organu I instancji stanowiły przepisy art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 43 ust. 6 oraz art. 45 ust. 3 u.oP.
Na podstawie kluczowej dla rozpoznawanej sprawy pierwszej ze wskazanych wyżej regulacji, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.
Analiza tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że dokonywane w jego trybie zwolnienie policjanta ze służby ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Przepis ten nie uzależnia bowiem postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia policjanta ze służby w Policji od wyniku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego i uprzedniego wydania prawomocnego wyroku sądowego, gdyż skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego stanowi zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 4 u.oP. odrębną i do tego obligatoryjną przesłankę zwolnienia policjanta ze służby.
Dopuszczalność wykorzystania trybu z art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP. do rozwiązania z policjantem stosunku służbowego wymaga łącznego spełnienia wszystkich przewidzianych w tym przepisie warunków, co do których zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały ich zaistnienie, tj. 1) czyn popełniony przez policjanta musi wyczerpywać znamiona przestępstwa (przestępstwa skarbowego), 2) popełnienie tego czynu jest oczywiste, 3) charakter czynu powoduje, że dalsze pozostanie funkcjonariusza w służbie jest niemożliwe.
1. Czyn, który organ I i II instancji trafnie uznały za podstawę faktyczną wydanych rozstrzygnięć polegał na tym, że skarżący [...] maja 2022 r. w [....], ok. godz. [...], prowadził w ruchu lądowym samochód marki [...] będąc w stanie nietrzeźwości – [...] mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Czyn ten wypełnia znamiona przestępstwa o jakim mowa w art. 178a § 1 Kodeksu karnego, polegającego na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, co zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2;
2. Warunek "oczywistości" popełnienia przez policjanta czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa nie został zdefiniowany w u.oP., wobec czego dla możliwości zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP. musi być przez organy prowadzące postępowanie ustalony samodzielnie, na podstawie analizy okoliczności konkretnego zdarzenia.
Skoro stwierdzenie złamania przez policjanta norm prawa karnego – co do zasady – należy do kompetencji właściwych organów ścigania i sądów karnych, to wszelkie dopuszczalne w tym zakresie wyjątki muszą być ściśle przestrzegane. Tym samym wykluczenie policjanta z grona funkcjonariuszy Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP. wymaga bezwzględnego wykazania, że taka reakcja przełożonych przy bezspornych dowodach i nienasuwającym wątpliwości stanie faktycznym rzeczywiście była uprawniona. Zwolnienie funkcjonariusza Policji ze służby możliwe jest zatem jedynie w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy ma kwalifikowany charakter, tj. wskazuje na określone fakty w sposób "oczywisty". W sensie procesowym oznacza to, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ musi w sposób "oczywisty" wskazywać na fakt popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa. "Oczywistość" popełnienia takiego czynu musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy. "Oczywistość" to coś pewnego i niebudzącego wątpliwości. Ocena taka jest możliwa między innymi wówczas, gdy sprawca został złapany na gorącym uczynku lub przyznał się do zarzucanego czynu, a także gdy inne okoliczności nie nasuwają wątpliwości, że dany czyn został popełniony przez konkretną osobę, a tym samym, gdy ocena konkretnego zdarzenia nie pozostawia wątpliwości co do ewentualnego wyniku postępowania karnego. O oczywistości popełnienia czynu można mówić tylko wówczas, gdy istnieją dowody jednoznacznie potwierdzające jego popełnienie. Oczywistość popełnienia czynu ustala się na podstawie analizy okoliczności konkretnego przypadku. Każdorazowa "oczywistość" musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych i można mówić o niej jedynie wówczas, gdy wynika z ustalonych okoliczności w sposób ewidentny, "na pierwszy rzut oka", co nie wyklucza prowadzenia nawet obszernego postępowania dowodowego w tym zakresie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2023 r. III OSK 1157/22 - publ. CBOIS). Dowodem w postępowaniu dotyczącym zwolnienia policjanta ze służby z uwagi na oczywiste popełnienie czynu o znamionach przestępstwa mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego (wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r. I OSK 1206/11 - LEX nr 1113237).
Mimo że skarżący nie został złapany "na gorącym uczynku" i nie przyznał się do zarzucanego czynu korzystając z prawa do odmowy składania wyjaśnień (protokół przesłuchania podejrzanego w Prokuraturze Rejonowej w [...] z [...] maja 2022 r.), Sąd w pełni podziela stanowisko organu I i II instancji, że ustalone w toku postępowania okoliczności zdarzenia nie nasuwają żadnych wątpliwości co do tego, że wyżej opisany czyn – wyczerpujący znamiona przestępstwa - został przez skarżącego popełniony. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jawi się w tym zakresie jako kompletny i spójny, a przez to w sensie "oczywistości" wiarygodny. Świadczą o tym dowody zebrane samodzielnie przez organy prowadzące postępowanie (w szczególności organ I instancji) oraz otrzymane na etapie postępowania odwoławczego przez KWP w Rzeszowie z prowadzącej postępowanie karne prokuratury Rejonowej w [...]:
- z przesłuchania świadków K.O. i K.T. - na okoliczność, że to skarżący osobiście kierował pojazdem; świadkowie ci jadąc przed skarżącym widzieli w lusterkach swego samochodu światła jego pojazdu koziołkującego na pobocze, a bezpośrednio później jego samego zbierającego z drogi elementy pojazdu. Ponadto podejmując działania mające na celu udzielenie mu pomocy rozmawiali ze skarżącym, który niezależnie od ich osobistych spostrzeżeń przyznał, że jechał osobiście a w samochodzie nie było innych osób (w szczególności żony skarżącego, która przybyła na miejsce zdarzenia dopiero później – aczkolwiek przed innymi funkcjonariuszami Policji skierowanymi do interwencji - i w toku podejmowanych przez nich czynności była wskazywana jako kierująca pojazdem);
- z zapisów wizualnych kamer monitoringu zamontowanego na przejeździe kolejowym usytuowanym w pobliżu miejsca zdarzenia - na okoliczność, że to skarżący osobiście kierował pojazdem; dokonujący odtworzenia zapisu nagrania funkcjonariusz Policji kom. J.L. (rzecznik dyscyplinarny KMP w [...]) w protokole odtworzenia z urzędu stwierdził – m.in. na podstawie widocznego na ręce skarżącego zegarka, że za kierownicą zarejestrowanego bezpośrednio przez zdarzeniem pojazdu m-ki [...] należącego do skarżącego znajdował się on sam – znany mu osobiście (koresponduje to z treścią protokołu z późniejszego przesłuchania kom. J.L. jako świadka, do którego wyjaśnił, że rozpoznał siedzącego za kierownicą skarżącego po posturze, układzie włosów i zegarku, mimo że z uwagi na jakość zapisu raczej nie byłby w stanie określić kierującego pojazdem, gdyby go nie znał);
- z protokołów badania analizatorem wydechu stanu trzeźwości skarżącego z [...] maja 2022 r. – na okoliczność spożywania przez niego alkoholu; pomiary wykonane o godz. [...] dały wynik odpowiednio [...] mg/l, zaś o godz. [...] [...] mg/l (w protokołach tych znajdują się zapisy o oświadczeniu skarżącego, że w ciągu ostatnich 24 godzin spożywał alkohol w postaci 0,5 l piwa oraz 100 lub 200 ml wódki);
- z opinii Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie z 17 czerwca 2022 r. – na okoliczność, że pobrane od skarżącego [...] maja 2022 r. próbki krwi z godziny [...] zawierały alkohol etylowy w stężeniu odpowiednio [...] promila;
- z notatek służbowych funkcjonariuszy Policji dokonujących czynności na miejscu zdarzenia oraz późniejszych protokołów ich przesłuchania w charakterze świadków – na okoliczność ujawnienia na miejscu zdarzenia w samochodzie skarżącego śladów substancji koloru brunatno czerwonego i skupiska włosów jako charakterystycznych dla doznanych przez niego otarć głowy i ręki (przy braku jakichkolwiek obrażeń u jego żony) oraz butelek po piwie i wódce (o pojemości odpowiednio 500 i 200 ml, co korelowało z oświadczeniem skarżącego co do ilości i rodzaju spożytego alkoholu).
Powyższe dowody – na co wskazują akta administracyjne sprawy - w pełni korespondują z wszczęciem już [...] maja 2022 r. przez Prokuraturę Rejonową w [...] postępowania przygotowawczego przeciwko skarżącemu w związku z podejrzeniem prowadzenia przez niego [...] maja 2022 r. w ruchu lądowym samochodu m-ki [...] będąc w stanie nietrzeźwości – [...] mg/l w wydychanym powietrzu, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k. oraz wydaniem 22 maja 2022 r. przez tę Prokuraturę postanowienia o przedstawieniu skarżącemu tożsamego zarzutu.
W tej sytuacji przedstawione przez organy i wskazane wyżej okoliczności oraz dowody w sposób jednoznaczny i oczywisty dawały podstawę do stwierdzenia, że skarżący dopuścił się popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.
Mimo że nie powołał się na to KWP w Rzeszowie jako organ II instancji, warto ubocznie zauważyć, że w zawnioskowanych przez niego i otrzymanych na etapie postępowania odwoławczego dokumentach z Prokuratury Rejonowej w [...] znajduje się opinia biegłego sądowego dr inż. J.D. z [....] Sp. z o.o. w [....] z [...] lipca 2022 r., sporządzona na wniosek w/w Prokuratury w wyniku postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z 1 lipca 2022 r. Wynika z niej wprost, że wg analizy danych dot. zawartości alkoholu w organizmie skarżącego [...] maja 2022 r. ok. godz. [...], leżała ona na średnim poziomie [...] promila, co dodatkowo w sposób dobitny potwierdza wnioski orzekających w sprawie organów o oczywistości dopuszczenia się przez skarżącego popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i czyni bezskutecznymi wywody uzasadnienia skargi, że organ odwoławczy skupił się zasadniczo na fakcie prowadzenia przez skarżącego pojazdu [...] maja 2022 r., jednak pominął kwestię wykazania, że już wtedy w jego organizmie znajdował się alkohol, a nie np. że został on spożyty po zdarzeniu. Wg Sądu, twierdzeń tych nie uprawdopodobnia stwierdzenie na miejscu zdarzenia pustych butelek po alkoholu którego spożycie deklarował skarżący. Jak wynika z akt sprawy, on sam /jego pełnomocnik nie podał zresztą żadnych konkretnych argumentów które mogłyby poddać w wątpliwość ustalone okoliczności zdarzenia (nie wynika z nich, by skarżący np. oddalał się z miejsca zdarzenia od wydostania się z samochodu, rozmowy ze świadkami usiłującymi udzielić mu pomocy, organizując pomoc w celu wyciągnięcia samochodu na drogę, oczekując na przybycie żony, czy wreszcie po przybyciu na miejsce interweniujących funkcjonariuszy Policji). Trudno w związku z tym także przyjąć, że alkohol znajdował się w jego samochodzie w momencie zdarzenia i został przez niego spożyty tuż po nim, gdyż skarżący jako funkcjonariusz Policji z ponad 8-letnim stażem z pewnością miał świadomość, że mogłoby to go dodatkowo negatywnie obciążać, czego z pewnością na tym etapie by już nie ryzykował, gdyby rzeczywiście był trzeźwy.
3. Co się tyczy ostatniej z przesłanek warunkujących dopuszczalność zastosowania do zwolnienia policjanta ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP., to także w tym zakresie Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania uznania jej spełnienia przez organy administracji.
Charakter "oczywiście" popełnionego przez skarżącego czynu – jako uniemożliwiający dalsze jego pozostawanie w służbie – należy postrzegać w kontekście celów i zadań Policji, jako formacji powołanej do zapewnienia bezpieczeństwa oraz ochrony osób i mienia przed bezprawnymi działaniami innych podmiotów. W związku z tym względem osób chcących pełnić służbę w Policji wymaga się m.in. nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 u.oP.), którą to cechę skarżący dopuszczając się popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. utracił i to niezależnie od dodatkowych towarzyszących temu działań, m.in. w postaci mataczenia i przedstawiania fałszywych informacji wprowadzających w błąd funkcjonariuszy Policji prowadzących czynności służbowe co do osoby faktycznie kierującej pojazdem, w celu uniknięcia odpowiedzialności. Prowadzi to do wniosku, że skarżący ową nieposzlakowaną opinię utracił i nie daje rękojmi przestrzegania prawa, do czego jako funkcjonariusz Policji był powołany i zobowiązany nie tylko zawodowo, ale i prywatnie. Jak słusznie zauważyły też organy, jego dalsze pozostawanie w służbie może wpływać demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutować na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym i w konsekwencji na utratę zaufania do organów Państwa, co należy uznać za niedopuszczalne i wymagające stosownych działań zapobiegających takim skutkom poprzez wykluczenie go z szeregów funkcjonariuszy Policji.
Pozostaje to w związku z zasadnością uznania przez orzekające w sprawie organy co do celowości nadania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. (zgodnie z tym przepisem, "decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.").
Co prawda trafnie w toku postępowania zauważył pełnomocnik skarżącego, że zamieszczony w sentencji rozkazu personalnego KMP w [...] z 27 czerwca 2022 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby rygor natychmiastowej wykonalności umotywowany został "dobrem służby" której to przesłanki nie przewiduje art. 108 § 1 k.p.a., niemniej w ocenie Sądu nie stanowi to uchybienia mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie w zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności tego rozkazu jak i w ogóle na rozstrzygnięcie co do zwolnienia ze służby. Zdaniem Sądu, "interes służby" jest w tym przypadku wyjątkowo tożsamy z "interesem społecznym", do którego pośrednio nawiązuje argumentacja organów przedstawiona w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji, w tym powołana na okoliczność braku możliwości dalszego pozostawania skarżącego w służbie. Zarówno bowiem w interesie społecznym jak i interesie służby policyjnej jest, aby w przypadku gdy na funkcjonariuszu ciąży zarzut popełnienia czynu o znamionach przestępstwa (a taki zarzut, jak już wskazano wyżej, został mu przedstawiony postanowieniem Prokuratury Rejonowej w [...] z 22 maja 2022 r.), osoba taka nie pozostawała w szeregach Policji.
Reasumując, organy administracji I i II instancji podjętymi w toku postępowania czynnościami i zebranym materiałem dowodowym wykazały zaistnienie przesłanek do zastosowania do zwolnienia skarżącego ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP. Zdaniem Sądu, w sposób nie budzący wątpliwości przemawiały one za tym, że dopuścił się on popełnienia czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., którego popełnienie jest oczywiste i uniemożliwia ze względu na interes społeczny - ze skutkiem natychmiastowym – pozostawienie go w służbie.
Wyklucza to tym samym skuteczność zarzutów skargi naruszenia art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, mimo że nie został on złapany na gorącym uczynku i nie przyznał się do jego popełnienia, gdyż to właśnie wykazane w sprawie okoliczności niwelują wątpliwości, że skarżący dopuścił się popełnienia czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.
Przekłada się to na brak uznania przez Sąd zarzutu naruszenia przez organy art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP. przez jego niewłaściwe zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy. Bez wpływu na to pozostaje podnoszony przez pełnomocnika skarżącego brak wniesienia przeciwko niemu na dzień złożenia skargi aktu oskarżenia w związku z dalszym gromadzeniem dowodów. W kontekście tego zarzutu Sąd wyjaśnia, że do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.oP. nie jest niezbędne uprzednie prawomocne skazanie policjanta wyrokiem karnym za popełnienie przestępstwa, gdyż takiej przesłanki przepis ten nie statuuje, przewidując wyłącznie warunki w postaci popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, oczywistości popełnienia czynu i wynikający z tego brak możliwości pozostania przez niego w służbie. Zgodnie z wyrokiem NSA z 23 lutego 2022 r. III OSK 2951/21 - LEX nr 3328074, ustalenie "oczywistości" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, o jakiej mowa w treści art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z 1990 r. o Policji, następuje w warunkach postępowania administracyjnego, które różni się swą istotą, celami i funkcją od postępowania karnego.
Na gruncie postępowania administracyjnego organy Policji nie prowadzą czynności związanych z ustaleniami charakterystycznymi dla postępowania karnego, lecz przeprowadzają dowody wyłącznie w zakresie ustalenia wystąpienia przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z 1990 r. o Policji, pozwalającej na zwolnienie funkcjonariusza ze służby. Nie ma bowiem podstaw prawnych do dublowania postępowania w zakresie czynności, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 i art. 297 k.p.k. (wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 listopada 2021 r. II SA/Bd 1061/21 - LEX nr 3291587).
Niejako już na marginesie Sąd stwierdza, że uzasadnione było zreformowanie przez KWP decyzji organu I instancji w zakresie zmiany terminu zwolnienia skarżącego ze służby z 22 lipca na 30 sierpnia 2022 r. (tj. na dzień doręczenia pełnomocnikowi skarżącego decyzji organu I instancji), gdyż termin ten – także z uwagi na nadany decyzji organu I instancji rygor natychmiastowej wykonalności - nie mógł przypadać przed jej doręczeniem, z którym to faktem należy dopiero wiązać - stosownie do art. 110 § 1 k.p.a. - wynikające z tej decyzji skutki.
W związku z powyższym, nie stwierdzając wadliwości proceduralnych przeprowadzonego w sprawie postępowania, wobec prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego i ich wykładni, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.