II SA/RZ 596/05

II SA/Rz 596/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ryszard Bryk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie NSA Anna Lechowska WSA Robert Sawuła Protokolant: sek. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B., B. B., A. i B. T. oraz R. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej dwóch otworów okiennych w pomieszczeniach łazienki i przedpokoju, usytuowanych w ścianie wschodniej budynku mieszkalnego położonego w J. przy ulicy K. i w części dotyczącej poszerzonego otworu okiennego znajdującego się w ścianie północnej tego budynku, a w pozostałej części uchyla zaskarżoną decyzję oraz uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].01.2005 r., Nr [...], stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego N. T. koszty postępowania sądowego w kwocie 500 złotych/ pięćset/.
Uzasadnienie
II SA/Rz 596/05
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...].01.2005 r., Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na R. B., "obowiązek wykonania następujących robót w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych, związanych z remontem i przebudową budynku mieszkalnego nr 6, położonego na działce nr ewid. gruntu nr 1774/1 przy ul. K. w J., do stanu zgodnego z prawem:
- otwory w czterech oknach znajdujące się w ścianie wschodniej budynku /dwa w kuchni oraz po jednym w łazience i klatce schodowej/ zamurować luksferami lub materiałem o podobnych właściwościach,
- otwór okienny w pokoju o powierzchni użytkowej 9,4 m2 /pokój przebudowany z łazienki/ zlokalizowany na północnej ścianie budynku, obok wejścia do lokalu P.P. T. zamurować luksferami lub materiałem o podobnych właściwościach w terminie od 30.05.2005 r.".
Wskazany obowiązek nałożono na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016, z późn. zm./.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji m. innymi przytoczył, że na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 24.09.1999 r. ustalono, że w okresie jesień 1994 r. – wiosna 1996 r. w budynku nr 6 przy ul. K. w J. wykonano następujące roboty:
I. wewnątrz budynku:
1. wyburzono niektóre ściany,
2. wykonano niektóre ścianki działowe tworząc nowy układ pomieszczeń,
3. wykonano w niektórych ścianach nośnych wewnętrznych otwory na drzwi i osadzono w nich stolarkę,
4. zbędne otwory zamurowano,
5. powiększono powierzchnie kuchni poprzez włączenie do niej przebudowanego ganku zlokalizowanego od strony wschodniej budynku,
6. z łazienki istniejącej przy północnej ścianie budynku wykonano pokój,
7. ze spiżarni i WC wykonano łazienkę,
8. z dwóch pokoi utworzono duży pokój z kominkiem.
II. na zewnątrz budynku
1. w ganku od strony północnej wymieniono stare ściany na nowe, murowane z cegły,
2. nad gankiem wykonano nowy daszek, który przedłużono na schody i oparto na nowym murowanym słupie,
3. między słupem, a w/w gankiem, na schodach wymurowano ściankę grub. 12 cm do poziomu dolnej krawędzi istniejącego obok okna,
4. poszerzono istniejące okna od strony północnej,
5. wykonano dwa nowe otwory okienne w elewacji wschodniej,
6. istniejący ganek od strony wschodniej został przebudowany, a schody zostały rozebrane,
7. w trakcie przebudowy ganku istniejące ściany zamieniono na murowane z cegły, a w ścianach tych wykonano trzy okna,
8. ganek przykryto nowym płaskim daszkiem.
Na wymienione roboty R. B. nie posiadała pozwolenia na budowę.
Budynek, w którym wykonano roboty, ujęty jest w Spisie Zabytków Architektury i Budownictwa.
Postanowieniem z dnia [...].06.2000 r., organ I instancji wstrzymał inwestorowi prowadzenie robót budowlanych, a następnie decyzją z dnia [...].08.2000 r. nałożył na inwestora obowiązek opracowania:
- inwentaryzacji budowlanej budynku nr 6,
- ocenę techniczną wykonanej przebudowy,
- projekt techniczny wykonania robót budowlanych, wynikający z oceny stanu technicznego oraz robót budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami.
R. B. przedłożyła w/w dokumenty. Projektant stwierdził, że dobrze wykonano roboty budowlane, ale nie ustosunkował się do kwestii odległości nowych lub powiększonych otworów okiennych od granicy działki. Przepisy obowiązujące w trakcie przebudowy zabraniały wykonywania wszelkich otworów w ścianach granicznych oraz w ścianach położonych w odległości mniejszej niż 4 m od granicy.
Okno od północy znajduje się w granicy działki, a okna od strony wschodniej usytuowane są w odległościach 2,75 i 3,95 m od granicy działki.
Na skutek odwołania R. B., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].05.2005 r., Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i nakazał zamurowanie dwóch otworów okiennych od strony wschodniej wykonanych w przebudowanym ganku w terminie do 31.08.2005 r.
W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w postępowaniu odwoławczym przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające połączone z rozprawą administracyjną w terenie i ustalił, że dwa otwory okienne usytuowane w przebudowanym ganku od strony wschodniej budynku znajdują się w odległości 2,78 m od zewnętrznej strony ogrodzenia. R. B. i jej pełnomocnik T. K. twierdzili, że w poprzednim ganku były również okna, zaś pozostałe strony uczestniczące w tej czynności /A. i B. T., K. K./ wyjaśnili, że poprzedni ganek miał konstrukcję stalową i całe ściany były przeszklone.
Pozostałe dwa otwory okienne od strony wschodniej objęte nakazem zamurowania w decyzji organu I instancji są od pomieszczenia łazienki i przedpokoju.
Namierzona w trakcie rozprawy administracyjnej odległość ściany, w której są usytuowane w/w otwory okienne od ogrodzenia wynosi 4 m. Zostały one wykonane w czasie przebudowy obiektu. Sąsiednia działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym posiadającym od strony działki 1774/1 ścianę z otworami okiennymi. Pomiarów dokonano od zewnętrznej strony tego ogrodzenia i nie kwestionowała ich żadna ze stron.
Okno w ścianie północnej objęte nakazem zamurowania przez organ I instancji nie zostało wykonane od nowa. W tym miejscu istniało wcześniej oko, ale o innych wymiarach.
Budynek mieszkalny będący przedmiotem postępowania nie jest obiektem wpisanym do rejestru zabytków. Ujęty jest natomiast w Spisie Zabytków Architektury i Budownictwa i objęty jest ochroną konserwatorską na mocy ustaleń Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego miasta [...] Nr [...]z dnia 13.11.1992 r., ale obecnie jest planem nieważnym i w związku z tym jego ustalenia nie są wiążące dla organów nadzoru budowlanego.
W takiej sytuacji pismo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 5.04.2005 r. stwierdzające niedopuszczalność zamurowania otworów okiennych luksferami lub innymi podobnymi materiałami nie ma podstawy prawnej w prawie miejscowym.
Faktem bezspornym jest, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane bez pozwolenia na budowę, czyli samowolnie. Roboty związane z wykonaniem w/w otworów okiennych, jako samowola budowlana podlegają ocenie w oparciu o przepisy art. 50 i 51 prawa budowlanego z 1994 r. Podjęcie czynności w myśl art. 51 w/w prawa, ma na celu doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. W czasie przebudowy budynku i wykonywania przedmiotowych otworów okiennych obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz. U. z 1995 r., Nr 10, poz. 46/. Paragraf 12 ust. 4 tegoż rozporządzenia stanowił, że dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi wymagana odległość powinna wynosić 4 m natomiast dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów okiennych powinna wynosić 3 m. Namierzona w terenie od strony elewacji wschodniej budynku odległość między ścianą przebudowanego ganku, w której wykonano samowolnie dwa otwory okienne, a zewnętrzną stroną ogrodzenia wynosi 2,78 m, czyli jest mniejszą od odległości normatywnej.
Obecnie istniejący ganek został wybudowany w miejscu dawniej istniejącego o konstrukcji stalowej, przeto nakaz doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem dotyczy tylko samych otworów okiennych poprzez ich zamurowanie. Pozostałe dwa otwory okienne od strony elewacji wschodniej, tj. z pomieszczenia łazienki i przedpokoju, znajdują się w odległości 4 m od zewnętrznej strony ogrodzenia, zatem ich usytuowanie nie narusza prawa ówcześnie obowiązującego.
Podobnie nie zachodzą okoliczności do zamurowania poszerzonego od strony północnej otworu okiennego przy wejściu do mieszkania Państwa T. z uwagi na to, iż w tym miejscu przed modernizacją istniał otwór okienny tylko o innych wymiarach i w tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do jego zamurowania.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie /za pośrednictwem organu II instancji/ wnieśli: R. B. /k. 5-8 akt sądowych/ oraz J. B., B. B., A. i B. T. /skarga wspólna k. 2-3 akt sądowych/.
Skarżąca R. B., nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym i nie popartym żadnym dowodem przyjęciu, że poprzedni ganek stojący na miejscu obecnego murowanego miał konstrukcję stalową /str. 4 uzasadnienia/ i miał całe ściany przeszklone /str. 3 uzasadnienia/. Opierając się na takich błędnych ustaleniach organy przyjęły, że skoro w poprzedniej konstrukcji ganku nie było okien, zatem należy zamurować obecne okna, jako nowo wykonane.
Powyższe ustalenia zostały oparte na fałszywych wyjaśnieniach przeciwnych stron.
Do skargi dołączyła 2 zdjęcia i wyjaśniła, że jedno przedstawia ganek w trakcie rozbiórki i widać na nim, że ganek miał ściany z białej cegły, przykryty był betonowym, wmurowanym w ścianę domu stropem.
Drugie zdjęcie przedstawia dwa wymontowane z ganku okna, których zdaniem stron przeciwnych nigdy w tym ganku nie było.
Organy w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniły z jakich przyczyn nie dał skarżącej wiary co do opisu poprzedniego ganku, a przecież mieszka w tym domu od ponad 30 lat i przeprowadzała remont.
Organ dał wiarę B. T., który jest sąsiadem dopiero od 1995 r.
Wątpliwa jest wiarygodność K. K., bowiem skłamała także w innej sprawie dotyczącej drewnianego garażu wybudowanego przez jej rodziców, który opisywała jako małą komórkę, w której nie mieścił się żaden samochód, nawet Fiat 126p.
W donosie M. B. bardzo dokładnie opisał wszystkie wykonane w jej domu prace remontowe i zaznaczył wyraźnie, że wykonano tylko dwa nowe otwory okienne, tj. od łazienki i przedpokoju. Tym samym nawet wnioskodawca nie uważał by w przedmiotowym ganku wybito nowe otwory okienne.
II. naruszenie art. 7 k.p.a. w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5.03.2001 r. /Dz. U. Nr 17 z dnia 16 marca/ o niekonstytucyjności przepisu wymagającego zgody na budowę w granicy. Uzasadnienie wskazanego orzeczenia odnosi się także na zasadzie analogii do remontu w granicy i legalizacji prac budowlanych w granicy.
Z orzeczenia TK wynika, że organ przy rozpatrywaniu takiej jak ta sprawa musi mieć na uwadze zasadę ogólną wyrażoną w art. 7 k.p.a. wymagającą uwzględnienia słusznego interesu stron. W takiej sytuacji organ powinien wykazać, że zmiana kształtu okien przy granicy z nieruchomością sąsiednią narusza zasady współżycia społecznego, zakłóca korzystanie z sąsiedniej nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości, a ponadto utrudnia zabudowę sąsiedniej działki. W przedmiotowej sprawie żadna z tych trudności nie zachodzi.
III. naruszenie art. 133 i art. 110 k.p.a., bowiem organ I instancji do pisma przewodniego przesyłającego odwołanie dołączył wyjaśnienie i tym samym uzupełnił uzasadnienie swojej decyzji. Organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji w zakresie art. 133 k.p.a. ma prawo do dodatkowych wyjaśnień i komentarzy. Zdaniem skarżącej nie wynika to z treści w/w przepisu. A. Wróbel w Komentarzu do k.p.a. /Wyd. Zakamycze 2000, str. 722/ pisze, że organ I instancji nie jest obowiązany do zajęcia żadnego stanowiska w sprawie odwołania. Tym bardziej organ nie może po wydaniu decyzji pisać do niego komentarza, bo narusza to również art. 110 k.p.a.
Organ I instancji w dodatkowych wyjaśnieniach poczynił nowe ustalenia faktyczne i prawne, a co za tym idzie de facto na nowo uzasadnił decyzję, zaś jej odwołanie uczynił po części bezprzedmiotowym.
IV. organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów przedstawionych w odwołaniu, co nie odpowiada wymogom postępowania odwoławczego.
Skarżący J. B., B. B. oraz A. i B. T. wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie również R. B. zamurowanie części otworu okiennego od strony północnej budynku przez dostosowanie go do pierwotnych rozmiarów istniejących przed modernizacją budynku.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że organ odwoławczy odmówił nakazania R. B. zamurowania poszerzonego od strony północnej otworu okiennego przy wejściu do mieszkania A. i B. T. W/w w trakcie modernizacji samowolnie w miejsce łazienki utworzyła pokój, a otwór okienny wychodzący z tego pomieszczenia poszerzyła niemal 3-krotnie. Dokonała tego już po przeprowadzeniu podziału działki nr 1774 na dwie działki i budynku nr 6 na dwa budynki. Po podziale ściana, w której znajdowało się okno łazienkowe stała się ścianą graniczną. W ścianie takiej nie powinno być okien. Gdyby tego okna nie poszerzono, okno w poprzednim kształcie mogłoby istnieć na takiej samej zasadzie, jak istnieją okna znajdujące się w części budynku należącego do wnioskodawców. Poszerzony otwór okienny wychodzi bezpośrednio na ich podest i główne drzwi wejściowe, co zakłóca ich prywatność i jest szczególnie uciążliwe ze względu na istniejący między stronami silny konflikt spowodowany kwestionowaniem przez uczestniczkę R. B. prawa do korzystania ze służebności drogowej przebiegającej przez działkę uczestniczki, która jest jedynym dostępem do mieszkania wnioskodawców. Sąd Rejonowy w J. oddalił powództwo uczestniczki o zniesienie tej służebności. Poszerzenie otworu okiennego narusza przepisy prawa budowlanego obowiązującego w czasie modernizacji, bo nie są zachowane odległości od granicy działki. Poszerzony otwór okienny od północy znajduje się w granicy działki.
Fakt, iż od strony północnej istniał otwór okienny o innych zdecydowanie mniejszych rozmiarach, nie uzasadnia w żadnym przypadku dowolnego jego poszerzenia według uznania uczestniczki.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał swoje stanowisko i motywy zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodał, że zawarte w skargach zarzuty nie wnoszą żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Fakt, że poprzedni ganek posiadał konstrukcję stalową i miał całe przeszklone ściany wynikał z wyjaśnień pozostałych stron postępowania biorących udział w rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 5.04.2005 r. i tych wyjaśnień R. B. i jej pełnomocnik T. K. uczestniczący w tej czynności nie kwestionowali.
Uczestniczka K. K. w piśmie z dnia 19.11.2005 r. /k. 41-42 akt sądowych/ oraz na rozprawie sądowej /25.01.2006 r./ wniosła o uwzględnienie skargi J. B., B. B., A. i B. T. i o oddalenie skargi R. B. Odnosząc się do skargi R. B. wyjaśniła, że poprzedni ganek od strony wschodniej budynku został całkowicie rozebrany, po czym skarżąca wybudowała w tym miejscu z cegły czerwonej dobudówkę, która nie jest już gankiem, bowiem dobudowane pomieszczenie zostało przeznaczone na powiększenie powierzchni kuchni. W dobudówce są trzy okna, których wcześniej nie było. Dobudówka usytuowana jest w odległości 2,65 m od granicy z działką uczestniczki. Dołączone do skargi R. B. zdjęcie nr 2 obrazuje wejście do budynku od strony północnej i pokazuje jak wyglądał w tym miejscu drugi ganek przed przebudową budynku, czyli do roku 1995/96. Ganek od strony północnej budynku został również przebudowany, bo wykonano nowe ściany, zadaszenie, poszerzono schody, dobudowano dwa filary z cegły czerwonej. Ganek ten zlokalizowany jest również naprzeciw okien znajdujących się w pokoju budynku uczestniczki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Obie przeciwstawne skargi zasługują na uwzględnienie, głównie z przyczyn wziętych pod uwagę przez Sąd z urzędu.
Zgodnie z zasadą ustrojową wyrażoną w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ i zaakcentowaną w art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, nazwanej dalej skrótem p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem procesowym i materialnym. Zakres tej kontroli zakreśla art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu naruszenia prawa, o jakich nie wspomniano w skargach.
Regułą jest, że sąd kontrolując zaskarżoną decyzję bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Przechodząc do istoty sprawy, należy nawiązać do osnowy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..].01.2005 r. /k. 40 akt adm. I instancji/, którą nakazano R. B. zamurować 4 otwory okienne /w tym 2 w ganku/ usytuowane w ścianie wschodniej budynku mieszkalnego przy ulicy K. w J. oraz otwór okienny usytuowany w północnej ścianie tego budynku, obok wejścia do lokalu skarżących A. i B. T. /łącznie 5 otworów okiennych/.
Wymienione rozstrzygnięcie zakwestionowała w odwołaniu R. B.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].05.2005 r. /k. 12 akt adm. II instancji/ orzekł jak niżej: "postanawiam uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i nakazuję zamurowanie dwóch otworów okiennych od strony wschodniej wykonanych w przebudowanym ganku w terminie do 31 sierpnia 2005 r. Dopuszcza się wypełnienie otworów luksferami, cegłą szklaną lub innymi materiałami o podobnych właściwościach".
Przedstawione rozstrzygnięcie wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Powołany przepis ma następujące brzmienie: "Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tą decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji...".
Treść tego przepisu jest jasna i nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych.
Oznacza to, iż decyzja reformatoryjna składa się z dwóch elementów, pierwszy polega na uchyleniu decyzji organu I instancji w całości lub w części i drugi na merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, bądź na rozstrzygnięciu procesowym /umorzenie postępowania w pierwszej instancji/.
Organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w całości, ale nie orzekł co do 3 otworów okiennych znajdujących się w ścianie wschodniej i północnej budynku mieszkalnego. Konkretnie chodzi tu o otwory okienne od pomieszczeń łazienki i przedpokoju – ściana wschodnia i o poszerzony otwór okienny w ścianie północnej/.
W podanym zakresie rozstrzygnięcie organu odwoławczego /tylko uchylenie/ jest ułomne i wyraźnie narusza treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
W orzecznictwie, jak również w piśmiennictwie dominuje zapatrywanie, że decyzja reformatoryjna ograniczająca się li tylko do uchylenia decyzji organu I instancji w całości lub w części, rażąco narusza w/w przepis, zatem jest nieważna /por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.10.1983 r., SA/Kr 706/83 opubl. Gospodarka Administracyjna Państwowa Nr 5/1987, str. 43, z dnia 29.11.1995 r. SA/Kr – 1552/95 i z dnia 12.12.1996 r. SA/Ka 1994/95 [nie publikowane] oraz M. Jaśkowska, A. Wróbel – Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wyd. Zakamycze 2000 [do art. 138 k.p.a.], tudzież B. Adamiak – Kodeks postępowania administracyjnego, Wyd. C.H. Beck, W-wa 1996 r. str. 590-591/.
W podsumowaniu tej kwestii można stwierdzić, że rażące naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy przepis prawa ma treść nie budzącą żadnych wątpliwości, czyli treść przepisu może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu słów, z których się składa, a mimo tego organ postąpił inaczej.
Za stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji w części wyżej określonej przemawia dodatkowo i to, że rozstrzygnięcia nie można wyprowadzać z treści uzasadnienia decyzji /por. wyrok NSA z dnia 12.04.1999 r., IV SA 1886/96 – LEX Nr 48694/.
Z uzasadnień decyzji organów I i II instancji wynika, że wykonane roboty budowlane w budynku mieszkalnym R. B. stanowią przebudowę tego budynku i w związku z tym organy zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w datach wydania tych decyzji.
Pomimo braku uzasadnienia prawnego na ten temat przytoczone stanowisko można byłoby aprobować, bowiem nowela prawa budowlanego z dnia 27.03.2003 r. /Dz. U. Nr 80, poz. 718/ wyłączyła przebudowę spod pojęcia budowy określonej w art. 3 pkt 6 prawa budowlanego, aczkolwiek pod warunkiem, że nie uległy zmianie podstawowe parametry budynku. Zmiana takich parametrów może bowiem świadczyć o rozbudowie, a wówczas samowola budowlana podlegałaby innej kwalifikacji prawnej.
Poza sporem jest, że po rozebraniu ganku usytuowanego w części wschodniej budynku, został wybudowany nowy ganek, nazwany również przez inne strony dobudówką, ale organy nie ustaliły czy nowy "ganek" przeznaczony na powiększenie powierzchni kuchni ma zbliżone wymiary do poprzedniego.
Nie ma również takich ustaleń co do ganku położonego w części północnej budynku.
Na ten temat nie wypowiedział się również K. H. /autor inwentaryzacji i oceny stanu technicznego obiektu/.
Po prostu nie ma porównania do podstawowych parametrów budynku istniejących bezpośrednio przed rozpoczęciem robót budowlanych. Z przedstawionych względów sprawa w tym zakresie nie została dokładnie wyjaśniona i tym samym doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wyjaśnienie tej kwestii może bowiem decydować o charakterze robót budowlanych i w zależności od tego rzutować na zakres przedmiotu postępowania.
Organ odwoławczy nie zauważył istotnego naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 k.p.a., skutkiem czego naruszył zasadę dwuinstancyjności, określoną w art. 15 k.p.a.
Stroną postępowania był M. B., który zmarł w toku postępowania przed organem I instancji /1.09.2001 r./.
Z postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 21.06.2002 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po nim nabyli: wdowa J. B. i córki A. T. i B. B. po 1/3 spadku. Wymienieni następcy prawni zmarłego byli znani organowi I instancji.
Organ I instancji nie zapewnił J. B. udziału we wszystkich czynnościach dokonanych przez ten organ. Nie doręczył jej postanowienia z dnia [...].08.2004 r. o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego /k. 38 akt I instancji plus załączniki i kserokopie doręczeń/, oraz zawiadomienia z dnia 7.10.2004 r. o treści art. 10 k.p.a. /k. 39 akt I instancji plus załącznik i dowody doręczeń/.
Nie doręczono jej również decyzji organu I instancji z dnia [...].01.2005 r. /nie jest wymieniona w spisie stron – załącznik do decyzji, jak również nie ma dowodu doręczenia jej decyzji/. Taki stan rzeczy ze względu na art. 15 k.p.a. – powinien obligować organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a.
Zarzuty podniesione w skardze R. B., dotyczące otworów okiennych w ganku usytuowanym w ścianie wschodniej budynku nie mają istotnego znaczenia w sprawie.
Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5.03.2001 r., sygn. akt P 11/00, OTK 2001/2/33 nie jest zasadny, bowiem wymienione orzeczenie stwierdza niezgodność § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /tekst jednolity Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140, ze zm./ z delegacją ustawową określoną w art. 7 ust. 2 pkt 1 – Prawo budowlane /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126/ w zakresie wymogu uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki. Trybunał podkreślił, iż taka zgoda nie wchodzi w zakres przepisów technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, a w delegacji ustawowej nie ma upoważnienia do ingerencji w sferę prawa własności.
W przedmiotowej sprawie orzekające organy nie uzależniały pozostawienia otworów okiennych od zgody właścicieli nieruchomości sąsiednich, powołały się na przepis § 12 ust. 4 pkt 1 w/w warunków technicznych, który określał odległość zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami i jest to przepis o charakterze techniczno-budowlanym o jakim mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego.
W takim stanie rzeczy omówione orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie ma związku z przedmiotową sprawą.
Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu przez organy, że poprzedni ganek nie miał okien od strony działki K. K. nie ma również istotnego znaczenia, bowiem poprzedni ganek został rozebrany, zaś nowy powinien odpowiadać wymogom zawartym w przepisach technicznych obowiązujących w dacie wykonywania robót budowlanych.
Natomiast zarzut naruszenia art. 133 k.p.a. jest zdaniem Sądu zasadny, bo powołany przepis nie uprawnia organu I instancji do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Przepis ten jedynie obliguje organ I instancji do nadania odwołaniu biegu przez przekazanie organowi odwoławczemu odwołania wraz z aktami sprawy i jest to typowa czynność materialno-techniczna.
Naruszenie powołanego przepisu nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie organu II instancji, gdyż nakaz zamurowania 2 otworów okiennych w ganku był podyktowany niezachowaniem 4 metrowej odległości od granicy działki.
W tej kwestii organ odwoławczy przeprowadził w trybie art. 136 k.p.a. rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami i przy rozstrzygnięciu sprawy kierował się ustaleniami wynikającymi z dokonanych pomiarów.
Kolejny zarzut podniesiony w skardze R. B. dotyczący nie ustosunkowania się organu odwoławczego do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu jest ogólnikowy, bo nie wskazuje do jakich konkretnie zarzutów ten organ nie ustosunkował się.
Natomiast uzasadniony jest zarzut skarżących J. B., B. B. oraz A. i B. T., iż organ odwoławczy nie umotywował szerzej odmowy zamurowania poszerzonego otworu okiennego znajdującego się w ścianie północnej budynku /tuż przy wejściu do lokalu A. i B. T./. Orzekające organy odmiennie zakwalifikowały roboty budowlane związane z poszerzeniem tego otworu:
Organ I instancji na tle całości wykonanych robót budowlanych w przedmiotowym budynku przyjął, iż była to przebudowa. Organ odwoławczy w oderwaniu od takiego kryterium zakwalifikował te roboty jako modernizację, nie wymagającą pozwolenia lub zgłoszenia, ale swojego stanowiska szerzej nie wyjaśnił. Sąd w tej kwestii podziela stanowisko organu I instancji, bowiem wykonane roboty należy oceniać na tle całego zakresu wykonanych robót budowlanych, ale nie przesądza rozstrzygnięcia sprawy w tym zakresie.
Dodać jednakże należy, że art. 5 prawa budowlanego, dotyczący m. innymi ochrony interesów osób trzecich /obecnie poszanowania tych interesów/, nie stanowi samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia, lecz jest realizowany tylko w granicach określonych przez przepisy techniczno-budowlane, zatem na takim tle omawiana sprawa powinna być rozstrzygnięta.
Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 litera c), art. 135 p.p.s.a. – Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Art. 210 § 1 p.p.s.a. stanowi, że strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów.
O treści powołanego przepisu wszyscy skarżący byli pouczeni, bowiem takie pouczenie było zamieszczone na odwrotnej stronie wezwań do usunięcia braków formalnych skarg /k. 14-17 akt sądowych/. Na rozprawie sądowej /25.01.2006 r./ był obecny tylko skarżący B. T., który zgłosił wniosek o przyznanie mu należnych kosztów sądowych. W związku z tym, Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie III wyroku.
Skarżąca R. B. takiego wniosku do czasu zamknięcia rozprawy nie zgłosiła, przeto zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. utraciła uprawnienie do żądania zwrotu kosztów. Nota bene w dniu 25.01.2006 /godz. 1400/ wpłynęło pismo adw. T. K. z dnia 23.01.2006 r. i dołączone doń pełnomocnictwo, w którym R. B. umocowała w/w adwokata do reprezentowania jej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Pismo to było nadane w Urzędzie Pocztowym w J. w dniu 24.01.2006 r. W piśmie tym wymieniony pełnomocnik żądał zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie postępowania pod nieobecność skarżącej. Rozprawa sądowa w dniu 25.01.2006 r. została zamknięta o godz. 1340, przeto wniosek o przyznanie kosztów został zgłoszony po zamknięciu rozprawy, przeto jest spóźniony.
Złożenie przedmiotowego pisma nie dawało, zdaniem Sądu, podstawy do otworzenia rozprawy na nowo, bo nie zachodziły okoliczności o jakich mowa w art. 133 § 3 p.p.s.a. Nie ma również podstawy prawnej do otworzenia rozprawy na nowo w celu zawiadomienia pełnomocnika, który zgłosił swój udział w sprawie po wydaniu zarządzenia o terminie rozprawy, bo w przeciwnym przypadku byłby to środek zmierzający do przedłużenia postępowania. Na marginesie należy nadmienić, iż przez pomyłkę wysłano zawiadomienie o terminie rozprawy również do T. K. /dowód doręczenia w aktach/. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy uwzględnią n/w wskazówki Sądu, a mianowicie:
- zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. zapewnią stronom czynny udział w każdym stadium postępowania,
- ustalą charakter robót budowlanych w przedmiotowym budynku /przebudowa czy rozbudowa/ i w tym zakresie skorzystają z definicji ustawowej pojęcia przebudowy /art. 7a prawa budowlanego – Dz. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1364/ oraz uwag Sądu zamieszczonych w uzasadnieniu i w zależności od tego określą przedmiot sprawy,
- ponownie rozważą zasadność poszerzenia otworu okiennego w ścianie północnej budynku – na tle przepisów techniczno-budowlanych,
- osnowy decyzji zredagują ściśle według przepisów k.p.a. i sporządzą uzasadnienia zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.