II SA/Rz 580/25

II SA/Rz 580/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 323
art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 4 marca 2025 r. nr SKO.4111.30.208.2025 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 13 stycznia 2025 r. nr GOPS.5210.10.1.2025.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "organ II instancji") z 4 marca 2025 r. nr SKO.4111.30.208.2025, w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego.
Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Decyzją z [...] września 2022 r. nr [...] Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") przyznał KB (dalej: "skarżąca") zasiłek rodzinny z dodatkami na rzecz KS oraz zasiłek rodziny na rzecz ZB. Skarżąca 22 listopada 2022 r. zrzekła się prawa do wniesienia odwołania.
Decyzją z [...] stycznia 2025 r. nr [...] Wójt ustalił, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przyznany skarżącej i wypłacony w maju 2023r. w kwocie 453 zł, w czerwcu 2023 r. w kwocie 453 zł, w lipcu 2023 r. w kwocie 340 zł, w sierpniu 2023 r. w kwocie 340 zł, we wrześniu 2023 r. w kwocie 553 zł oraz w październiku 2023 r. w kwocie 453 zł w łącznej kwocie 2 592,00 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym. Jednocześnie organ I instancji zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Organ I instancji podał, że na skutek utraty prawa IB do renty z ZUS, zmianie uległa wysokość dochodu przypadającego na osobę w rodzinie skarżącej. W chwili złożenia wniosku o przyznanie zasiłków rodzinnych, IB pobierał rentę z ZUS, której wysokość uprawniała do uzyskania wnioskowanych świadczeń. Natomiast od kwietnia 2023 r. B utracił prawo do renty z ZUS i pobiera rentę z KRUS w wysokości 2 809 zł miesięcznie. Oznacza to, że w kwietniu 2023 r. miesięczny dochód rodziny wyniósł 4 649,10 zł, a zatem dochód na osobę w rodzinie wyniósł 1 162,28 zł. Wobec przekroczenia kryterium dochodowego warunkującego przyznanie zasiłku rodzinnego, obowiązkiem organu było wydanie decyzji o uznaniu świadczeń pobrane przez skarżącą w okresie od maja 2023 r. za świadczenia nienależnie pobrane.
Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji podnosząc, że jej mąż IB zataił przed nią, że pobiera rentę z KRUS. Ponadto podała, że IB nie zamieszkuje już z rodziną i nie tworzy wspólnego gospodarstwa domowego z odwołującą oraz dziećmi. Brak było tym samym podstaw do wydania decyzji w przedmiocie uznania zasiłków za nienależnie pobrane.
Decyzją z 4 marca 2025 r. nr SKO.4111.30.208.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Wójta.
Podzielając w całości stanowisko organu I instancji Kolegium podało, że w trakcie okresu zasiłkowego doszło do utraty dochodu z tytułu renty w ZUS oraz do uzyskania przez męża skarżącej dochodu w postaci renty rodzinnej rolniczej 14 marca 2023 r. Informację o zmianie dochodu w 2023 r. powzięto przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczeń na okres zasiłkowy 2024/2025. W wyniku weryfikacji dochodu ustalono, że uzyskanie prawa do renty rodzinnej w KRUS spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, warunkującego przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych. Kolegium wskazało przy tym, że uzyskanie renty nastąpiło w marcu 2023 r., wobec czego do obliczania dochodu przyjęto dochód z miesiąca następującego po uzyskaniu dochodów – kwietnia 2023 r. Ponadto skoro skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z IB, to stanowią oni rodzinę w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r., nawet w sytuacji braku wspólnego zamieszkania. Prawidłowo zatem organ I instancji wliczył dochód IB do dochodu rodziny.
Zdaniem organu odwoławczego, w świetle przytoczonych wyżej okoliczności uznać należało, że zaistniały określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r.". Wobec zaś stwierdzenia przekroczenia kryterium dochodowego, prawidłowo Wójt uznał, że świadczenia od maja do października 2023 r. wypłacono nienależnie. Skarżąca była skutecznie pouczona o obowiązku poinformowania organu o zmianie okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń i z obowiązku tego się nie wywiązała i dlatego decyzję organu I instancji uznać należało za odpowiadającą prawu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, KB wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji.
Skarżąca podniosła, że w tożsamej sprawie dotyczącej innego okresu zasiłkowego, decyzją z 4 marca 2025 r. nr SKO.4111.29.207.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponadto skarżąca podniosła, że jej mąż zataił przed nią informację o pobieraniu renty z KRUS, nie mieszka z rodziną i nie łoży na utrzymanie dzieci, wobec czego brak było podstaw do wydania kwestionowanej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2492).
W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Z istoty kontroli legalności wynika, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyżej wskazanych Sąd stwierdził, że skarga okazała się zasadna, ale z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Sąd stwierdza też, że ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji i zaaprobowane przez organ odwoławczy, są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia i jego zwrocie stanowił art. 30 ust. 1 ust. 2 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenia stosownie do art. 30 ust. 2 u.ś.r. uważa się:
1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;
3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie (...);
4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego (ust. 2).
Z cytowanych wyżej przepisów wynika także, że u.ś.r. reguluje obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego, co jest czym innym niż świadczenie nienależne. Należy rozróżnić te dwa pojęcia. Nienależne świadczenie jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi, gdy zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy ta podstawa odpadła. W przypadku nienależnie pobranego świadczenia chodzi o świadomość jego pobierania mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części. W tym zakresie organy winny kierować się zasadami postępowania, wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Organy obu instancji wskazały, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w pkt 1 ust. 2 art. 30 u.ś.r.
Zadaniem Sądu jest ustalenie, czy istotnie takie przesłanki w niniejszej sprawie zaistniały i czy okoliczności faktyczne sprawy dają podstawę do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o powołany przepis.
Powołana wyżej treść art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych istotnie wymienia dwa warunki, których zaistnienie powoduje, że mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem. Pierwszy warunek to istnienie okoliczności, powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo uzyskanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, drugi to pouczenie osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do ich pobierania.
Bezsporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, że w roku bazowym 2021r. dochód miesięczny w rodzinie wynosił 3 012,20 zł. Kwota ta podzielona na ilość członków rodziny dawała dochód w wysokości 753, 05 zł na osobę. W związku z tym, że członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, to kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeni rodzinnych wynosi 764,00 zł na osobę, a zatem spełnione zostały przesłonki dochodowe do przyznania wnioskowanych świadczeń, co nastąpiło decyzją Wójta Gminy [...] z [...] września 2022r. nr [...].
W rozpoznawanej sprawie organy jako przesłankę nienależnie pobranego świadczenia przyjęły, że po wydaniu ww. decyzji z późniejszymi zmianami, wyszły na jaw okoliczności, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji. Po utracie dochodu przez IB z tytułu renty ZUS, i jednoczesnym doliczeniu dochodu uzyskanego z tytułu renty KRUS za miesiąc kwiecień 2023r. w wysokości 2 809,00 zł miesięczny dochód rodziny wyniósł 4 649,10, co dało dochód na 1 osobę w rodzinie w wysokości 1 162,28 zł. Kwota dochodu przekroczyła zatem kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych poczynając od maja 2023r. do października 2023r. Organ I instancji nie wskazał przesłanki z art. 30 ust. 2 u.ś.r. do zakwalifikowania pobranych świadczeń jako nienależnych Natomiast z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że ustalony stan faktyczny sprawy zasadnie organ uznał, że zaistniała przesłanka z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., bo świadczeniobiorca nie poinformował organu o zmianie okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń. Kolegium przyjęło, że skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku informowania organu o każdej zmianie sytuacji mającej wpływ na prawo do tych świadczeń i z tego obowiązku się nie wywiązała. Ponadto skoro skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z IB to stanowią rodzinę w myśl definicji u.ś.r. nawet w przypadku braku wspólnego zamieszkania. Z tego względu prawidłowo doliczono do dochodu rodziny dochód IB.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie się przyjmuje, że za świadczenie nienależnie pobrane, należy uznać świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać świadome działanie w złej wierze. Obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2019 r., II SA/Rz 954/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2020 r., II SA/GI 1121/19; wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., I OSK 751/16, oraz powołany tam wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2009 r., I OSK 826/09). Zatem nienależnie pobranego świadczenia związana jest ze skutecznością pouczenia o okolicznościach, które mają wpływ na pobieranie świadczenia. W orzecznictwie zwraca się uwagę na świadomość działania świadczeniobiorcy. Ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie uprawnienia. Skuteczność oznacza przy tym formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy. Wina (świadomość) świadczeniobiorcy w ujęciu subiektywnym stanowi zatem kluczowy element uznania świadczenia za pobrane nienależnie.
Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, nastąpiła. Z tego względu istotne jest dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego. Judykatura podnosi przy tym, że "pouczenia adresowane do stron winny być czytelne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy. Organy muszą zatem uwzględniać, kto jest adresatem kierowanego przez nie pouczenia i w myśl zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa kierować je w sposób zrozumiały dla tego adresata. W konsekwencji, dla rzetelnej realizacji ustawowych wymogów, pouczenie takie winno odnosić się do okoliczności faktycznych sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2009 r., I OSK 826/09); pouczenie powinno być zindywidualizowane, dostosowane do każdej zainteresowanej osoby (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 16.01.2020 r., IV SA/Wr 447/19).
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się także, że celem pouczenia nie jest tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń, musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nieodnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy (vide: np. wyrok NSA z 04.10.2011 r., I OSK 762/11; wyrok WSA w Kielcach z dnia 13.06.2012 r., II SA/Ke 329/12, wyrok WSA w Krakowie z 13.07.2017 r., III SA/Kr 556/17). W konsekwencji ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest, czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (vide: wyrok NSA z 8.09.2017 r., I OSK 3175/15).
W orzecznictwie zwraca się szczególną uwagę na świadomość działania świadczeniobiorcy. Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oraz dodatków na okres zasiłkowy 2022/ 2023 skarżąca złożyła 19 sierpnia 2022r. i wskazała, że zamieszkuje w miejscowości [...]. Z tą datą podpisała też wniosek i pouczenia w nim zawarte, w tym o przypadkach zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych w szczególności związanych z koniecznością ponownego ustalania prawa do tych świadczeń na podstawie art. 5 ust. 3 -3c u.ś.r. lub konieczności weryfikacji prawa do tych świadczeń z uwzględnieniem art. 5 ust. 4c u.ś.r. (Przypadek nr 4 na str. 11 wniosku). Wskazać jednak należy, że pouczenie to jest bardzo obszerne, zawiera bardzo dużo powołanych przepisów prawnych i po podpisaniu przez skarżącą pozostawione jest w aktach sprawy. Zatem skarżąca z całą pewnością nie miała możliwości, żeby właściwie zapoznać się z tak skomplikowanym pouczeniem, a tym bardziej odnieść to pouczenie w sposób prawidłowy do przyszłej sytuacji życiowej.
Sąd stwierdza też, że sytuacja małżonków pozostających w faktycznej separacji nie ma znaczenia przy ustalaniu dochodu rodziny, na który składają się dochody wszystkich członków rodziny została prawidłowo oceniona przez organy orzekające i okoliczność ta nie budzi wątpliwości.
Jednakże weryfikacji organów powinna podlegać możliwość ewentualnego zatajenia przez IB zmian uzyskiwanego dochodu przed skarżącą w kontekście świadomości działania skarżącej i oceny nienależnie pobranych świadczeń. Skarżąca w odwołaniu jak i skardze stwierdziła, że skarżący zamieszkuje w [...]. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że korespondencja z ZUS jak i KRUS dla IB kierowana była na adres [...]. Kwestia faktycznego przebywania pod adresem w [...] i odbiorem korespondencji w tym miejscu może skutkować, że skarżąca nie miała świadomości o zmianie dochodu uzyskiwanego przez IB. Nie można jednak założyć, że nie doszło do ukrycia przed skarżącą zmiany wysokości dochodu uzyskiwanego przez IB. Separacja faktyczna, która nie ma wpływu na określenie wysokości dochodu rodziny może mieć znaczenie dla oceny świadomości skarżącej o zaistniałej zmianie dochodu, który uzyskuje jej mąż.
Kwestia ta wymaga przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, gdyż ma istotne znaczenie na wynik sprawy.
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano jako nowy dochód uzyskany od kwietnia 2023r. kwotę 2 809 zł bez określenia tytułu i decyzji KRUS stanowiącej podstawę do przyjęcia dochodu w takiej wysokości. W aktach administracyjnych organu I instancji jest decyzja Prezesa KRUS a [...], że od 1 kwietnia 2023r. wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 1 445, 44 zł (pkt VIII decyzji). Przyznano też należność za okres od 1 lutego 2023r. do 31 marca 2023r. w wysokości 2926,88 zł, a po odliczeniu zaliczki na podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne określono kwotę do wypłaty w wysokości 2 612,88zł. (pkt VIII decyzji). W kolejnej decyzji z Prezesa KRUS o tym samym numerze z 29 marca 2023r. (karta akt admin nr 4) w pkt VI. 3 orzeczono, że od 1 kwietnia 2023r. wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 1445,44. Natomiast w pkt VII tej decyzji określono, że należność od 23 września 2020r. do 31 marca 2023r. wynosi 36 053, 40 zł, a do wypłaty po odliczeniu podatku i składki na ubezpieczenie zdrowotne do wypłaty przekazano kwotę 28 591.40 zł wraz ze świadczeniem za kwiecień 2023r. Ponadto w aktach sprawy znajdują się też druki deklaracji podatkowej składane do odpowiedniego urzędu skarbowego w celu dokonania rozliczenia rocznego, które również nie zostały objęte żadna oceną jako materiał dowodowy w rozpoznawanej sprawie, co jednoznacznie potwierdza uzasadnienie decyzji obydwu instancji. Sąd uznał, że doszło do naruszenia art.107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W konsekwencji doszło do naruszenia zasady przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a. stanowiącej, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
W decyzji obydwu instancji bark jest wyliczeń dochodu uzyskanego i parametrów przyjętych przez organy do tego wyliczenia. Z tego względu nie poddaje się weryfikacji podany kwotowo dochód uzyskany w wysokości 2 809,00 zł. Takie wyliczenie winno stanowić część uzasadnienia decyzji, tak aby strona mogła zapoznać się ze sposobem wyliczenia przez organ dochodu uzyskanego. Jest to szczególnie istotne w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranego świadczenia.
Ponadto w przypadku orzekania o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń organy powinny wyjaśnić, czy w okolicznościach danej sprawy ma, bądź nie ma zastosowanie reguła wyrażona w art. 5 ust. 3 u.ś.r. nazywana formułą "złotówka za złotówkę".
W konsekwencji Sąd stwierdza, że w realiach niniejszej sprawy organy orzekające nieprawidłowo przyjęły, że zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r. z uwagi na brak prawidłowego pouczenia. W zakresie wyżej opisanym Sąd wskazał na konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, w aspekcie świadomego działania świadczeniobiorcy wobec możliwości zatajenie informacji przez męża skarżącym o pobieraniu wyższej renty z KRUS od kwietnia 2023r. wobec oddzielnego zamieszkiwania. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ wyda decyzję z uwzględnieniem wymagań zawartych w art. 107 § 3 k.p.a. Niewyjaśnienie tak istotnych dla sprawy elementów stanu faktycznego stanowi naruszenie art. 7, art. 77 k.p.a, co stanowiło o uwzględnieniu skargi.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.