II SA/Rz 578/22

II SA/Rz 578/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 709
art. 2 ust. 6 w zw. z art. 128 ust. 1 w zw. z art. 130 ust. 3 i 4,
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ AWSA Karina Gniewek-Berezowska Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 28 marca 2022 r. nr O-III.6231.4.2022 w przedmiocie odmowy umożliwienia sfotografowania ksiąg metrykalnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącego K.M. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 28 marca 2022 r. nr O-III.6231.4.2022, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] (dalej: "Kierownik USC" lub "organ I instancji") z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] o odmowie umożliwienia sfotografowania ksiąg metrykalnych.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
W dniu 25 stycznia 2022 r. K. M. (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] (dalej: "USC") o wyrażenie zgody na sfotografowanie ksiąg metrykalnych znajdujących się w zasobach Urzędu Stanu Cywilnego w [...], do roku 1921 r. dla ksiąg urodzeń oraz do 1941 r. dla ksiąg małżeństw i zgonów.
Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] odmówił sfotografowania ksiąg metrykalnych znajdujących się w zasobach Urzędu Stanu Cywilnego w [...], do 1921 r. dla ksiąg urodzeń oraz do roku 1941 r. dla ksiąg małżeństw i zgonów, celem digitalizacji aktów znajdujących się ww. księgach metrykalnych.
W podstawie prawnej decyzji organ I instancji wskazał art. 2 ust. 6 w zw. z art. 128 ust. 1 w zw. z art. 130 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 1681) – dalej: "p.a.s.c.".
Kierownik USC podał, że w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...], przechowywane są księgi metrykalne wyznania rzymsko-katolickiego dla miejscowości P., C. oraz R. w których zawarte są akty urodzeń, małżeństw i zgonów z lat 1890 – 1945 oraz dla miejscowości S. z lat 1938 – 1945, które to księgi również zawierają akty urodzeń, małżeństw i zgonów. Wszystkie księgi dla ww. miejscowości są księgami łączonymi, tzn. zawierają akty od 1890 r. do 1945 r. oraz odpowiednio od 1938 r. - 1945 r. oddzielnie dla urodzeń, małżeństw i zgonów.
Organ I instancji podał, że zgodnie z art. 128 ust. 1 p.a.s.c., Kierownik USC przekazuje do właściwych archiwów państwowych księgi stanu cywilnego prowadzone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wraz z aktami zbiorowymi rejestracji stanu cywilnego oraz skorowidzami alfabetycznymi po upływie 100 lat od zamknięcia księgi urodzeń, a po upływie 80 lat od zamknięcia księgi małżeństw i księgi zgonów. Jeżeli w księdze stanu cywilnego była prowadzona więcej niż jedna księga stanu cywilnego, termin jej przechowywania jest liczony od daty zamknięcia ostatniej księgi stanu cywilnego prowadzonej w danej księdze. Stosownie do art. 130 ust. 3 p.a.s.c., z ksiąg stanu cywilnego prowadzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, po upływie okresów, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 1a, odpisów nie wydaje się. Zgodnie zaś z art. 130 ust. 4 p.a.s.c., akty stanu cywilnego sporządzone w księgach stanu cywilnego prowadzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, po upływie okresów, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 1a, nie podlegają przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego. Udostępnianie ich oraz akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub skorowidzów alfabetycznych przez kierownika urzędu stanu cywilnego przed przekazaniem księgi stanu cywilnego do właściwego archiwum państwowego odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 dalej w skrócie: "u.n.z.a.").
Kierownik USC podniósł, że Skarżący nie jest osobą, o której mowa w art. 130 ust. 5 w zw. z art. 45 ust. 1 p.a.s.c. i której można umożliwić nieodpłatne wykonanie fotokopii aktu stanu cywilnego sporządzonego w księdze stanu cywilnego prowadzonej przed dniem wejścia w życie p.a.s.c. Organ I instancji podał, że działając na podstawie art. 128 ust. 1 w związku z art. 130 ust. 3 i 4 p.a.s.c., wydaje w dalszym czasie odpisy aktów stanu cywilnego z ksiąg metrykalnych oraz dokonuje ich przeniesienia do rejestru stanu cywilnego, o które zawnioskowano w zakresie możliwości wykonania fotografii celem digitalizacji ksiąg. Umożliwienie udostępnienia wnioskowanych ksiąg metrykalnych za zasadach opisanych w art.130 ust. 4 p.a.s.c. będzie natomiast możliwe od 2026 r. odpowiednio dla ksiąg małżeństw i zgonów oraz od 2046 r. dla ksiąg urodzeń.
Skarżący w odwołaniu od tej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 16a oraz art. 16d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.U. z 2020 r. poz. 164 z późn. zm. dalej w skrócie:"n.z.a.) oraz art.130 ust. 4 p.a.s.c. Odwołujący wskazał, że tego typu akty przechowywane w urzędach stanu cywilnego na terenie całej Polski są udostępniane bezpłatnie, bez ograniczeń wszystkim zainteresowanym osobom w bazie danych Genetyka prowadzonej przez Polskie Towarzystwo Genealogiczne.
Decyzją z dnia 28 marca 2022 r. nr O-III.6231.4.2022 Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy decyzję Kierownika USC w [...].
Wojewoda podzielił w całości stanowisko organu I instancji i podał, że jeśli w księdze stanu cywilnego prowadzono więcej niż jedną księgę stanu cywilnego, to termin jej przechowywania jest liczony od daty zamknięcia ostatniej księgi stanu cywilnego prowadzonej w danej księdze. W efekcie księga stanu cywilnego zawierająca np. księgi urodzeń, małżeństw i zgonów, powinna być przechowywana przez okres właściwy dla księgi urodzeń, czyli przez najdłuższy możliwy. Z materiału dowodowego wynika, że w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] przechowywane są księgi metrykalne wyznania rzymsko-katolickiego dla miejscowości P., C., R. oraz S. Wszystkie księgi prowadzone są oddzielnie i obejmują lata:
– księga urodzeń dla miejscowości P.: 1890-1945,
– księga małżeństw dla miejscowości P.:1890-1945,
– księga zgonów dla miejscowości P.:1890-1945,
– księga urodzeń dla miejscowości C.: 1890-1945,
– księga małżeństw dla miejscowości C.: 1890-1945,
– księga zgonów dla miejscowości C.: 1890-1945,
– księga urodzeń dla miejscowości R.: 1890-1945,
– księga małżeństw dla miejscowości R.: 1890-1945,
– księga zgonów dla miejscowości R.: 1890-1945,
– księga urodzeń dla miejscowości S.: 1938-1945,
– księga małżeństw dla miejscowości S.: 1938-1945,
– księga zgonów dla miejscowości S.: 1938-1945.
W ocenie Wojewody, skoro wyżej wskazane księgi muszą być przechowywane w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] przez okres 100 lat (okres właściwy dla aktów urodzenia) i 80 lat (okres właściwy dla aktów małżeństw i zgonów), to ich czas przechowywania jeszcze nie upłynął, a akty stanu cywilnego mogą zostać udostępnione tylko na zasadach wynikających z ustawy p.a.s.c. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że przepisy zawarte w art. 128 ust.1a i 1b p.a.s.c. nie pozwalają na udostępnienie aktów z księgi urodzeń i księgi małżeństw póki nie zarejestrowano aktu zgonu osoby objętej danym aktem urodzenia lub małżeństwa lub nie zarejestrowano informacji o zgonie tej osoby. Do tego czasu nie jest możliwe udostępnianie aktów stanu cywilnego z ww. ksiąg w sposób określony dla materiałów archiwalnych. Może się to odbywać jedynie na podstawie przepisów art. 44 i art. 45 p.a.s.c. poprzez wydawanie osobom do tego uprawnionym odpisów i zaświadczeń z rejestru stanu cywilnego (po uprzednim zmigrowaniu odpowiednich aktów do tego rejestru). Warunkiem koniecznym jest jednak wykazanie w odpowiedni sposób, że wnioskodawca należy do kręgu osób uprawnionych do otrzymania tych dokumentów w myśl art. 45 p.a.s.c., a taka okoliczność nie miała miejsca w opisywanej sprawie. Zasadnie organ I instancji odmówił skarżącemu sfotografowanie ksiąg metrykalnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, K. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zdaniem Skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:
1. art. 128 ust. 1, 1a i 1b p.a.s.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że ww. przepisy regulują zasady udostępniania akt stanu cywilnego osobom trzecim, a przez to stanowią podstawę do odmowy udostępnienia akt Skarżącemu celem ich digitalizacji, podczas gdy przepisy te regulują zasady przekazywania ksiąg stanu cywilnego z urzędu stanu cywilnego do archiwum, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej do odmowy udostępnienia ksiąg do digitalizacji;
2. art. 16a ust. 1 i art. 16d ust. 1 pkt 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach w zw. z art. 130 ust. 4 p.a.s.c poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy art. 130 ust. 4 p.a.s.c. stanowi, że akta stanu cywilnego sporządzone przed wejściem w życie ustawy podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach;
3. art. 130 ust. 5 p.a.s.c. poprzez jego zastosowanie względem skarżącego, podczas gdy przepis ten stosuje się wyłącznie do osób uprawnionych do otrzymania odpisu aktu stanu cywilnego, a jest bezsporne, ze Skarżącemu takie uprawnienie nie przysługuje i żądał on udostępnienia akt do digitalziacji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 §1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Podkarpackiego z dnia 28 marca 2022r. nr O-III.6231.4.2022, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z [...] lutego 2022r. nr [...] o odmowie udostępnienia ksiąg metrykalnych znajdujących się w USC [...] od 1921 r. dla ksiąg urodzeń oraz do 1941 r. dla księgi i zgonów celem digitalizacji aktów znajdujących się w księgach metrykalnych.
Materialnoprawną podstawą decyzji są art. 2 ust. 6 w zw. z art. 128 ust. 1 w zw. z art. 130 ust. 3 i ust. 4 p.a.s.c.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 p.a.s.c., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, akty stanu cywilnego oraz akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego kierownik urzędu stanu cywilnego przechowuje przez okres: 1) 100 lat - akty urodzenia oraz akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego dotyczące aktu urodzenia; 2) 80 lat - akty małżeństwa, akty zgonu oraz akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego dotyczące aktu małżeństwa i aktu zgonu.
Okresy, o których mowa w ust. 1, są liczone od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło sporządzenie aktu stanu cywilnego (ust. 2). Jeżeli osoba, której dotyczy akt urodzenia lub akt małżeństwa, żyje dłużej niż okres przechowywania tego aktu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, akt jest przechowywany do czasu sporządzenia dla tej osoby aktu zgonu lub zarejestrowania informacji o zgonie tej osoby (ust. 3). Ponadto, w myśl ust. 4 ww. przepisu, po upływie okresów, o których mowa w ust. 1 i 3, akty stanu cywilnego oraz akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego kierownik urzędu stanu cywilnego przekazuje w ciągu 2 lat do właściwego archiwum państwowego. Z kolei ust. 5 stanowi, że po upływie okresów, o których mowa w ust. 1 i 3, a przed przekazaniem akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego do właściwego archiwum państwowego, ich udostępnianie następuje zgodnie z art. 26 ust. 4. Przepis art. 26 ust. 4 p.a.s.c., do którego odsyła wskazana wcześniej unormowanie przewiduje, że dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, na żądanie sądu, prokuratora, osoby, której akt stanu cywilnego dotyczy, lub osoby mającej interes prawny, mogą być wydawane w formie dokumentu elektronicznego, kopii lub wydruku dokumentu elektronicznego poświadczonych za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego.
Jednocześnie art. 130 ust. 4 p.a.s.c. wskazuje, że akty stanu cywilnego sporządzone w księgach stanu cywilnego prowadzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, po upływie okresów, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 1a, nie podlegają przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego. Udostępnianie ich oraz akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub skorowidzów alfabetycznych przez kierownika urzędu stanu cywilnego przed przekazaniem księgi stanu cywilnego do właściwego archiwum państwowego odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Na zasadzie z art. 128 ust. 1 p.a.s.c., kierownik urzędu stanu cywilnego przekazuje do właściwych archiwów państwowych księgi stanu cywilnego prowadzone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wraz z aktami zbiorowymi rejestracji stanu cywilnego oraz skorowidzami alfabetycznymi po upływie 100 lat od zamknięcia księgi urodzeń, a po upływie 80 lat od zamknięcia księgi małżeństw i księgi zgonów. Jeżeli w księdze stanu cywilnego była prowadzona więcej niż jedna księga stanu cywilnego, termin jej przechowywania jest liczony od daty zamknięcia ostatniej księgi stanu cywilnego prowadzonej w danej księdze. Przy czym, zgodnie z ust. 1a, Jeżeli dla osoby, dla której sporządzono akt urodzenia lub akt małżeństwa w księdze stanu cywilnego prowadzonej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nie sporządzono aktu zgonu lub nie zarejestrowano informacji o zgonie, księgę urodzeń i księgę małżeństw, mimo upływu okresów, o których mowa w ust. 1, przechowuje się do czasu sporządzenia dla osoby, której akt dotyczy, aktu zgonu lub zarejestrowania informacji o zgonie tej osoby.
W ocenie Sądu treść powołanych wyżej regulacji prowadzi do następujących wniosków.
Z przepisu art. 130 ust. 4 p.a.s.c. wynika jednoznaczny obowiązek kierownika urzędu stanu cywilnego udostępniania materiałów archiwalnych w postaci aktów stanu cywilnego lub ksiąg stanu cywilnego w oparciu o reguły wynikające z ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Obowiązek ten powstaje każdorazowo w odniesieniu do aktów stanu cywilnego sporządzonych w księgach stanu cywilnego prowadzonych przed dniem wejścia w życie p.a.s.c., a więc przed 1 marca 2015 r., w sytuacji gdy księga stanu cywilnego nie została jeszcze przekazana do archiwum państwowego, a upłynęły okresy, o których mowa w art. 128 ust. 1 i ust. 1a p.a.s.c. Podkreślenia wymaga, że istota tej regulacji polega na wskazaniu podmiotu odpowiedzialnego za udostępnienie wskazanych nią materiałów w okresie przejściowym, tj. do czasu ich przekazania właściwemu archiwum, a nie terminów otwierających lub zamykających możliwość takiego udostępnienia.
Zdaniem Sądu, w odniesieniu do księgi stanu cywilnego, w stosunku do której nie upłynął jeszcze okres jej przechowywania w urzędzie stanu cywilnego, choćby z uwagi na łączne prowadzenie w księdze zarówno księgi małżeństw, jak i urodzeń oraz zgonów, lecz jest ona księgą zamkniętą, co do zasady, również nie stosuje się przepisów p.a.s.c., gdy chodzi o udostępnianie zgromadzonych w niej zasobów, ponieważ wraz z zamknięciem tej księgi stanowi ona materiał archiwalny. Kwestię udostępniania materiałów archiwalnych reguluje zaś ustawa o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.
Wobec powyższego Sąd zauważa, że błędna jest interpretacja organów administracji, które kwestię udostępniania wnioskowanych przez skarżącego materiałów z ksiąg stanu cywilnego wiązały z okresem ich przechowywania w urzędzie stanu cywilnego. Trzeba zauważyć, że art. 128 ust. 1 i ust. 1a p.a.s.c. nie reguluje zasad udostępniania zawartości ksiąg stanu cywilnego, lecz normuje obowiązki kierownika urzędu stanu cywilnego związane z przekazaniem tych ksiąg do właściwych archiwów państwowych po upływie oznaczonych w tym przepisie terminów. Taka konstrukcja sama w sobie nie ustanawia zatem żadnych reguł dotyczących udostępniania ww. materiałów, a więc nie można było wywodzić z niej podstawy prawnej do odmowy ich udostępnienia. Jednocześnie z art.130 ust. 4 p.a.s.c. oraz wcześniej powołanych przepisów nie można wywnioskować więcej niż to, że po upływie okresów wskazanych w art. 128 ust. 1 i ust. 1a p.a.s.c. akty stanu cywilnego sporządzone w księgach stanu cywilnego prowadzonych przed 1 marca 2015 r. (przed dniem wejścia w życie p.a.s.c.) z jednej stronny nie podlegają przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego, z drugiej zaś podlegają przekazaniu do właściwego archiwum państwowego, co jednak nie oznacza, że upływ okresów przekazania determinuje kwestię udostępnienia takich materiałów, w tym akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub skorowidzów alfabetycznych przez kierownika urzędu stanu cywilnego. Przepisy te stanowią bowiem o przechowywaniu a nie udostępnianiu ww. materiałów. Innymi słowy, art. 128 ust. 1, w szczególności zd. 2 oraz ust. 1a p.a.s.c. nie wprowadzają zmian w odniesieniu do zasad udostępniania aktów stanu cywilnego, bo okres przechowywania ksiąg nie oznacza, że wspólny jest także okres ich udostępniania.
Zestawienie treści powyższych regulacji prowadzi do wniosku, że przepisy ustawy o narodowym zasobie archiwalnym należy traktować jako lex specialis względem unormowań p.a.s.c. w zakresie, w jakim określają one co jest materiałem archiwalnym, oraz na jakich zasadach i w jakich formach odbywa się udostępnianie takich materiałów. Dlatego właśnie wykładnia przywołanego art. 130 ust. 4 p.a.s.c. oraz wcześniejszych unormowań musi odbywać się w ścisłym powiązaniu przede wszystkim z art. 16a i 16b ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, gdyż w innym przypadku niweczyłoby to przewidziane w art. 16a ust. 1 ww. ustawy powszechne prawo dostępu każdego do materiałów archiwalnych. Stanowiska tego nie niweczy też zdanie 2 w art. 130 ust. 4 p.a.s.c., że udostępnianie ww. materiałów przed przekazaniem księgi stanu cywilnego do właściwego archiwum odbywa się na zasadach określonych w ustawie o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, co mogłoby sugerować związek między upływem terminu przechowywania księgi w urzędzie stanu cywilnego a jej udostępnianiem.
Z art. 16b ust. 2 pkt 1 u.n.z.a. jasno wynika, że materiały archiwalne w postaci aktów stanu cywilnego podlegają udostępnieniu nie wcześniej niż od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło odpowiednio sporządzenie aktu lub zamknięcie księgi, dotyczących: a) urodzeń - po 100 latach; b) małżeństw i zgonów - po 80 latach. Skoro więc ustawodawca sprecyzował, kiedy wspomniany zasób archiwalny podlega udostępnieniu na zasadach przedmiotowej ustawy, to nie można wywodzić z przepisów o przechowywaniu ksiąg stanu cywilnego zawartych w p.a.s.c. skutków przeciwstawnych w stosunku do unormowania zawartego w art. 16a ust. 1 oraz art. 16b ust. 2 pkt 1 lit. a i "b" u.n.z.a.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie jednocześnie w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku NSA z 22.01.2019 r.; II OSK 417/17 oraz wyrokach WSA w Krakowie z 5.11.2019 r. III SA/Kr 925/19; WSA w Warszawie z 4.04.2019r. IV SA/Wa 538/19; WSA w Rzeszowie z 9.02.2022r. II SA/Rz 1540/21; WSA w Łodzi z 14.07.2022r. III SA/Łd 252/22 (dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), że brak jest podstaw do uznania, że trudności techniczne w udostępnianiu materiałów archiwalnych, w szczególności w sytuacji, gdy objęte okresem ochronnym akty urodzenia znajdują się w tej samej księdze co akty małżeństwa i akt akty zgonu stanowiące materiał archiwalny, mogą wprowadzać ograniczenia w obowiązującej zasadzie powszechnego dostępu. Sposób prowadzenia ksiąg nie może bowiem ograniczać zasady powszechnego dostępu wynikającej z art. 16 ust.1 u.n.z.a. Oceny tej nie podważa zmiana stanu prawnego w zakresie art. 28 ust. 4 p.a.s.c., choćby z tego powodu, że przedmiotem niniejszej sprawy była kwestia udostępnienia aktów stanu cywilnego sporządzonych przed dniem wejścia w życie aktualnie obowiązującego Prawa o aktach stanu cywilnego, a więc do tych aktów art. 28 ust. 4 p.a.s.c. nie znajduje zastosowania. Jedynymi adekwatnymi unormowaniami w tym zakresie są art. 16a-16b oraz 22c ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, przy czym ostatni z wymienionych wprowadza zabezpieczenia wolności i praw osób, których dotyczą dane zawarte w materiałach archiwalnych, np. w formie anonimizacji, w zw. z art. 130 ust. 4 zd. 2 p.a.s.c.
Zdaniem Sądu, organy dokonały nieprawidłowej wykładni art.128 ust. 1 oraz art. 130 ust. 4 p.a.s.c. Ponownie rozpoznając sprawę konieczne będzie uwzględnienie przez organ administracji rozważań Sądu w zakresie przedstawionej w niniejszym wyroku oceny prawnej, a następnie rozpoznanie wniosku skarżącego przy uwzględnieniu reguł wskazanych w ustawie z 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Procedując w sprawie, organ powinien przy tym ocenić, czy nie zachodzą przesłanki uzasadniające ograniczenie powszechnego dostępu do materiałów archiwalnych w zakresie i na zasadach wynikających z art. 16b ust. 1 ww. ustawy, stosując przy tym ewentualnie instrumenty wskazane w art. 22c.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.