II SA/Rz 574/24

II SA/Rz 574/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 35 § 3, art. 36, art. 77 § 1, art 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 marca 2024 r. nr 010070/680/9251155/2022 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia dobry start uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 grudnia 2022 r. nr 010070/680/9251155/2022.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M.M. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS" lub "organ odwoławczy") z dnia 14 marca 2024 r. nr 010070/680/9251155/2022 (postępowanie 358917415), utrzymująca w moce decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS" lub "organ I instancji") z dnia 15 grudnia 2022 r. nr 010070/680/9251155/2022 o uchyleniu prawa do świadczenia dobry start.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 23 sierpnia 2022 r. Skarżący złożył do ZUS wniosek o przyznanie świadczenia dobry start na rok szklony 2022/2023, na dzieci M.M. i J.M. O przyznaniu świadczenia w pełnej wysokości Skarżący został zawiadomiony informacją z dnia 29 sierpnia 2022 r.
Decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. ZUS uchylił Skarżącemu prawo do ww. świadczenia przyznane na dziecko J.M. Organ I instancji wyjaśnił, że Skarżący nie był uprawniony do świadczenia, gdyż, jak zostało następnie ustalone, nie sprawował faktycznie opieki nad dzieckiem w dniu, na który zostało ustalone prawo do przedmiotowego świadczenia. Organ wskazał, że zgodnie z § 28 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz.U. poz. 1092; dalej: "rozporządzenie"), w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ponadto ZUS poinformował, że wypłacone świadczenie stanowi świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w § 29 ust. 2 rozporządzenia, zaś należna do zwrotu kwota zostanie ustalona odrębną decyzją.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący podał, że od 19 czerwca 2022 r. to on sprawuje opiekę nad dzieckiem, zaś drugi rodzic nie powinien pobierać świadczeń dobry start oraz 500 plus. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W wyniku rozpoznania odwołania, Prezes ZUS, opisaną na wstępie decyzją z dnia 14 marca 2024 r. (postępowanie 358917415), działając na podstawie § 30 rozporządzenia, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 187a ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1426 z późn. zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że wniosek o świadczenie dobry start zgłosił najpierw ojciec dziecka w dniu 23 sierpnia 2022 r., a następnie również matka dziecka w dniu 9 września 2022 r. W związku z powyższym konieczne było ustalenie, które z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem. Prezes ZUS wskazał, że do akt został załączony wyrok Sądu Okręgowego w P. Wydział I Cywilny z [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt [...], w którym ustalono miejsce pobytu dziecka przy matce, a także postanowienie Sądu Rejonowego w P. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] czerwca 2022 r., sygn. akt [...], zawierające adres pobytu dziecka tożsamy z adresem zawartym we wniosku matki. Orzeczenia nie ustalają opieki naprzemiennej nad dzieckiem. W ocenie organu odwoławczego, z przedstawionych dokumentów wynika, że miejscem pobytu dziecka ustalonym przez sąd jest miejsce zamieszkania matki, która sprawuje nad nim faktyczną opiekę. Organ zaznaczył, że kontakty Skarżącego z dzieckiem nie mają wpływu na sposób sprawowania opieki przez matkę dziecka. W związku z powyższym to matce dziecka przysługuje prawo do ww. świadczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że nie miał uprawnień do sprawowania opieki nad dzieckiem, podczas gdy syn J. przebywał faktycznie w tym samym czasie u niego i sprawował nad nim opiekę od 19 czerwca 2022 r. Skarżący wskazał, że okoliczności osobistego sprawowania przez niego opieki nad dzieckiem potwierdza dokumentacja przedstawiona wcześniej przez profil PUE ZUS, jak również załączone pismo Dyrektora Ośrodka Pomocy społecznej w P. z dnia 27 lipca 2022 r., a także postanowienie Sądu Rejonowego w J. III Wydział Cywilny z dnia [...] lutego 2023 r., sygn. [...]. Podał, że matka dziecka w chwili składania wniosku o świadczenie dobry start, miała świadomość, że dziecko nie przebywa u niej tylko u ojca oraz że przed Sądem Rejonowym w J. toczą się postępowania o wydanie zarządzeń opiekuńczych, o przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej, o rozstrzygnięciu o istotnych sprawach dziecka w razie braku porozumienia między rodzicami, o ustalenie kontaktów z małoletnimi oraz o przywrócenie władzy rodzicielskiej. Skarżący podkreślił, że dotychczasowy wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] Kwietnia 2015 r. oraz ww. postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 2022 r. zostały następnie zmienione, a miejsce zamieszkania dzieci ustalono przy ojcu.
Na podstawie powyższych zarzutów, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Ponadto zawnioskował o wystąpienie do Sądu Rejonowego w J. o wygląd w akta sprawy, celem wykazania jak przebiegało całe postępowanie w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że załączone do skargi postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] lutego 2023 r., sygn. akt [...], w którym Sąd wskazał jako miejsce pobytu dzieci adres zamieszkania ojca oraz postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] stycznia 2024 r., sygn. akt [...], w którym Sąd zmienił punkt 2 ww. wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. i ustalił, że miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania ich ojca, nie może być brane przy ocenie prawa do świadczeń dobry start za 2022 r., czyli za okres poprzedzający wydanie ww. orzeczeń. Organ zaznaczył również, że do wniosku o przyznanie świadczenia Skarżący nie załączył żadnych dokumentów, w tym w szczególności ww. wyroku Sądu Okręgowego, wobec czego sprawę rozpatrzono na podstawie danych zawartych we wniosku oraz danych z rejestrów centralnych, o których mowa w rozporządzeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważy, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn dotyczących naruszenia przez Organ obowiązku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, decydujących o uzyskaniu uprawnienia do świadczenia dobry start. Organ zaniechał przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego, które rozstrzygałoby o spełnieniu przesłanek, uprawniających do przyznania ww. świadczenia, wynikających z § 28 rozporządzenia.
Należy bowiem w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, świadczenie dobry start przysługuje rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, [...] - raz w roku na dziecko.
W stanie faktycznym sprawy o świadczenie dobry start na dziecko J.M. w roku 2022 w pierwszej kolejności zwrócił się Skarżący jako ojciec małoletniego. Świadczenie to zostało mu przyznane, o czym Skarżącego zawiadomiono w informacji z 29 sierpnia 2022r. Następnie wniosek o świadczenie dobry start na dziecko J.M. złożyła również B.M. – matka małoletniego. Wówczas ZUS wezwał matkę małoletniego do wykazania sprawowania faktycznej opieki nad dzieckiem. B.M. przedstawiła wyrok Sądu Okręgowego w P. z [...] kwietnia 2015r., [...], orzekający rozwód pomiędzy Skarżącym a B.M., w którym wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim powierzono matce. Miejsce pobytu małoletniego ustalono przy matce zaś ojcu ograniczono wykonywanie władzy rodzicielskiej do współdecydowania o sprawach dziecka. W wyroku tym ustalone zostały również kontakty Skarżącego z małoletnim.
W oparciu o ten wyrok rozwodowy ZUS stwierdził, że to B.M. sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem. W wyniku tego przyznał B.M. świadczenie dobry start (na podstawie informacji z 14 grudnia 2022r.), natomiast w stosunku do Skarżącego wydano decyzję z 15 grudnia 2022r., na mocy której ZUS uchylił Skarżącemu prawo do świadczenia dobry start przyznane na dziecko J.M. ZUS stwierdził, że Skarżący nie sprawował faktycznej opieki nad dzieckiem w dniu ustalenia prawa do ww. świadczenia. Mimo odwołania Skarżącego i dołączonych wraz nim dowodów, ZUS utrzymał w mocy decyzję o uchyleniu prawa do ww. świadczenia uznając, że o sprawowaniu faktycznej opieki nad dzieckiem decyduje wyrok Sądu Okręgowego w P. z [...].04.2015 r. sygn. akt [...], w którym ustalono miejsce pobytu dziecka przy matce oraz postanowienie Sądu Rejonowego w P. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...].06.2022 r. sygn. akt [...] zawierające adres pobytu dziecka tożsamy z adresem zawartym we wniosku matki.
Oceniając przeprowadzone przez ZUS postępowanie pod względem zgodności z wymogami, wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. należy wskazać na § 28 rozporządzenia, który wyznacza zakres postępowania wyjaśniającego, jakie winien przeprowadzić Organ, rozstrzygający o uprawnieniu do świadczenia dobry start.
Zgodnie z § 28 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.
Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie dobry start wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek (§ 28 ust. 2 rozporządzenia).
Stosownie do § 28 ust. 3 rozporządzenia - w przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala, kto sprawuje opiekę, i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. 1818) - centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 i 2369 oraz z 2021 r. poz. 794 i 803), w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może wystąpić do ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - centrum usług społecznych, o udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem, jeżeli informacje te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania odpowiednio przez ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych wniosku o udzielenie informacji (tak § 28 ust. 4 rozporządzenia).
Sytuacja opisana w § 28 ust. 3 rozporządzenia zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem każdy z rodziców oddzielnie ubiegał się o świadczenie dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem. W związku z powyższym na organie spoczywał obowiązek ustalenia, który z rodziców, stosownie do § 28 ust. 1 rozporządzenia faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Sposób sformułowania § 28 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia wskazuje, że chodzi tutaj o rodzica faktycznie sprawującego opiekę nad dzieckiem. Zatem kryterium decydującym o przyznaniu omawianego świadczenia nie jest rozstrzygnięcie w przedmiocie władzy rodzicielskiej, ale faktyczne przebywanie dziecka u danego rodzica. Rozporządzenie nie zawiera oddzielnie definicji sprawowania opieki. Zatem sformułowanie, którym posługuje się prawodawca – tj. "faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem" należy rozumieć jako faktyczną pieczę nad dzieckiem. Ustawa przy rozstrzyganiu zbiegu uprawnień nakazuje ustalenie, kto sprawuje opiekę nad dzieckiem, a nie komu ją powierzono. Powyższe świadczy o konieczności ustalenia stanu faktycznego, a nie prawnego zwłaszcza, że prawodawca w § 28 ust. 3 rozporządzenia odwołuje się do środka dowodowego w postaci wywiadu środowiskowego, za pomocą którego ZUS może ustalić osobę sprawującą opiekę nad dzieckiem. Chodzi więc o ustalenie, który z rodziców rzeczywiście sprawuje opiekę nad dzieckiem. To bowiem faktyczna opieka nad dzieckiem będzie uprawniała rodzica do ubiegania się o pomoc Państwa w ramach świadczenia dobry start.
W niniejszej sprawie Skarżący już na etapie odwołania podnosił, że od 19 czerwca 2022r. sprawuje opiekę nad dzieckiem, załączając stosowne dokumenty. Należy wskazać, że ZUS na etapie postępowania, jakie toczyło się wobec Skarżącego nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w § 28 ust. 3 rozporządzenia. W szczególności nie zwrócił się do GOPS o zweryfikowanie okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w odwołaniu, lecz po ponad roku od wpłynięcia odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, naruszając przy tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a.
Z dokumentów dołączonych do skargi oraz odwołania wynikają natomiast następujące okoliczności. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z [...] czerwca 2022r., [...] ograniczono władzę rodzicielską B.M. nad J.M. poprzez poddanie wykonywania władzy rodzicielskiej nadzorowi kuratora. Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że na skutek zdarzenia z 20 stycznia 2022r. wszczęto procedurę Niebieskiej Karty.
W dniu 27 lipca 2022r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w P. skierował do Sądu Rejonowego w J. Wydział III Rodzinny i Nieletnich pismo [...] w którym wskazał, że w dniu 26 lipca 2022r. wpłynął do GOPS wniosek B.M. o niezwłoczne podjęcie działań interwencyjnych w związku z tym, że jej dzieci –w tym J.M. przebywają u ich ojca M.M. od 19 czerwca 2022r. do nadal. Dyrektor GOPS wskazał, że w dniu 30 czerwca 2022r. na podstawie rozmowy z funkcjonariuszami Policji w P. ustalił, że w tym dniu na wniosek B.M. funkcjonariusze podejmowali czynności służbowe w miejscu zamieszkania M.M. i pobytu małoletnich. Ustalono, że dzieci mają zapewnione właściwe warunki bytowe i są zaopiekowane w sposób nie wymagający interwencji służb socjalnych. Zatem ww. pismo GOPS z 27 lipca 2022r. potwierdza, że od 19 czerwca 2022r. dzieci, w tym J.M. zamieszkiwały u Skarżącego, co potwierdziła zarówno sama zainteresowana B.M., jak i funkcjonariusze Policji w związku z interwencją, jaką podejmowali 30 czerwca 2022r. w miejscu zamieszkania Skarżącego i dzieci. Należy przy tym zwrócić uwagę na korespondencję, jaką kierował GOPS do Skarżącego, która została dołączona do odwołania. W szczególności z pisma z 9 sierpnia 2022r. (skierowanego przez Przewodniczącego Zespołu Interdyscyplinarnego ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie) wynika, że formularze Niebieskiej Karty zostały przekazane pomiędzy zespołami ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie z K. do P. w związku ze zmianą miejsca pobytu dzieci. W piśmie tym Skarżący został oznaczony jako opiekun i przedstawiciel małoletnich: M.M. i J.M. zam. [...]. Pismo to datowane jest na dzień 9 sierpnia 2022r. tj. w miesiącu, w którym Skarżący złożył wniosek o świadczenie dobry start . Powyższe pismo z 9 sierpnia 2022r. w połączeniu z pismem Dyrektora GOPS z 27 lipca 2022r. [...] potwierdza, że od 19 czerwca 2022r. J.M. zamieszkiwał u swego ojca, który sprawował nad nim faktyczną opiekę. Ponadto Skarżący złożył wniosek o przywrócenie władzy rodzicielskiej a Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z [...] listopada 2022r. przekazał tą sprawę Sądowi Rejonowemu w J., o czym świadczy postanowienie dołączone do odwołania. W dalszej kolejności, Sąd Rejonowy w J. postanowieniem z [...] lutego 2023r. [...] postanowił zabezpieczyć roszczenie o wydanie zarządzeń opiekuńczych w ten sposób, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim J.M. poddał stałemu nadzorowi kuratora oraz zabezpieczył kontakty B.M. z małoletnim w ten sposób, że będzie ona miało prawo do kontaktów w każdą III sobotę miesiąca pod nadzorem kuratora w miejscu pobytu dzieci – które jest miejscem zamieszkania Skarżącego. Następnie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w J. z [...] stycznia 2024r. [...] zmieniono ww. wyrok Sądu Okręgowego w P. z [...] kwietnia 2015r., [...] w ten sposób, że każdorazowym miejscem zamieszkania J.M. będzie miejsce zamieszkania ojca – tj. Skarżącego, natomiast względem matki ustalono sposób kontaktowania się z dziećmi a jej władzę rodzicielską ograniczono do prawa do zasięgania informacji o dzieciach.
W ocenie Sądu powyższe postanowienia Sądu Rejonowego w J. (z [...] lutego 2023r. i z [...] stycznia 2024r.) usankcjonowały stan faktyczny, istniejący od 19 czerwca 2022r. polegający na tym, że dzieci Skarżącego, w tym małoletni J.M. przebywały w miejscu zamieszkania ojca, który od tego czasu sprawował nad nimi fatyczną opiekę. Wskazane powyżej pisma kierowane przez Dyrektora GOPS oraz Przewodniczącego Zespołu Interdyscyplinarnego ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, dołączone do skargi i odwołania potwierdzają, że Skarżący sprawował faktyczną opiekę nad małoletnim J.M. również w sierpniu 2022r., kiedy to złożył wniosek o świadczenie dobry start. Fakt sprawowania faktycznej opieki nad dziećmi od czerwca 2022r. znalazł odzwierciedlenie najpierw we wniosku Skarżącego o przywrócenie władzy rodzicielskiej a następnie w ww. postanowieniu zabezpieczającym i postanowieniu zmieniającym wyrok rozwodowy, w którym miejsce zamieszkania małoletnich dzieci ustalono przy ojcu. Powyższe okoliczności znalazły również potwierdzenie w dokumentach złożonych przez Skarżącego, o których Sąd powziął informację z urzędu (na rozprawie w dniu 17 września 2024r. o sygn. II SA/Rz 573/24). W szczególności we wniosku złożonym przez kuratora do Sądu Rejonowego w P. z 16 lutego 2024r., sygn. [...] kurator zwrócił się o uchylenie nadzoru kuratora nad wykonywaniem władzy rodzicielskiej przez B.M. nad małoletnim J.M. Kurator w uzasadnieniu wniosku wskazał, że od 17 czerwca 2022r. małoletni przebywa u Skarżącego M.M. Wskazał, że nadzór nad B.M. wpłynął 24 sierpnia 2022r. kiedy to małoletni przebywali już u Skarżącego. B.M. nie ma kontaktu z małoletnimi. Zatem kurator we wniosku z 16 lutego 2024r. potwierdził, że Skarżący na dzień otrzymania prawa do świadczenia dobry start (29 sierpnia 2022r.) sprawował faktyczną opiekę nad dzieckiem a zatem spełniał przesłankę z § 28 ust. 1 rozporządzenia.
ZUS wydając decyzję o uchyleniu Skarżącemu prawa do świadczenia dobry start naruszył wymogi, dotyczące wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy, wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art 80 k.p.a w zw. z § 28 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia. W sytuacji bowiem gdy o świadczenie ubiegają się rodzice odrębnie, ZUS zobowiązany jest do ustalenia, który z nich faktycznie opiekuje się dzieckiem, na które ma być przyznane świadczenie. Powyższemu obowiązkowi ZUS w niniejszej sprawie nie sprostał. W zaskarżonej decyzji Organ nie odniósł się do dowodów przedstawionych wraz z odwołaniem, nie przeprowadził również dodatkowego postępowania wyjaśniającego. ZUS mimo wątpliwości w sprawie nie zwrócił się do GOPS o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, do czego uprawniał go przepis § 28 ust. 3 rozporządzenia. Dowód ten dawałby natomiast możliwość ustalenia w czasie rzeczywistym, który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dziećmi.
Z tych przyczyn, uznając, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art 80 k.p.a w zw. z § 28 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa ZUS z 15 grudnia 2022r. w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia dobry start przyznane na dziecko J.M.
W toku ponownego rozpoznania sprawy ZUS na podstawie art. 153 P.p.s.a. związany będzie oceną prawną co do tego, że Skarżący w sierpniu 2022r. sprawował faktyczną opiekę nad J.M.