II SA/RZ 912/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę domagającą się odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę krajową, uznając, że sprawa wywłaszczenia i odszkodowania została już prawomocnie rozstrzygnięta w 1972 r.
Skarżąca domagała się odszkodowania za część nieruchomości zajętą pod drogę krajową, twierdząc, że postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało przeprowadzone prawidłowo. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję umarzającą postępowanie, wskazując, że wywłaszczenie i przyznanie odszkodowania nastąpiło na mocy orzeczenia z 1972 r. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, stwierdzając, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta, co wyklucza możliwość dochodzenia roszczeń w trybie art. 73 ustawy wprowadzającej reformy administracyjne.
Skarżąca A. S. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości zajętą pod drogę krajową. Skarżąca twierdziła, że stała się właścicielką działki w 1966 r. i otrzymała pozwolenie na budowę, a także ekwiwalent za zniszczone nasadzenia i płot. Podnosiła, że decyzja wywłaszczeniowa dotyczy innej działki i że nie było podstaw do wypłaty odszkodowania poprzednim właścicielom, którzy byli nieznani z miejsca pobytu. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję umarzającą, wskazując, że wywłaszczenie części działki nr 571/1 o pow. 0,0297 ha nastąpiło orzeczeniem Prezydium WRN z 1972 r., za które przyznano odszkodowanie pieniężne. Tym samym wykluczono możliwość zastosowania art. 73 ustawy wprowadzającej reformy administracyjne. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że sprawa wywłaszczenia i odszkodowania została już prawomocnie rozstrzygnięta w 1972 r. Sąd podkreślił, że przejęcie własności działki przez Państwo na mocy wspomnianej decyzji wyklucza możliwość ponownego nabycia jej przez Skarb Państwa w trybie art. 73 ustawy, a tym samym możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w tym trybie. Sąd nie badał legalności decyzji wywłaszczeniowej ani kwestii nabycia własności przez skarżącą, gdyż przedmiotem sprawy było odszkodowanie za nieruchomość zajętą bez tytułu prawnego pod drogę publiczną, a decyzja wywłaszczeniowa była ostateczna i korzystała z domniemania legalności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sprawa wywłaszczenia i przyznania odszkodowania została już prawomocnie rozstrzygnięta, nie można dochodzić roszczeń w trybie art. 73 ustawy wprowadzającej reformy administracyjne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przejęcie własności działki przez Państwo na mocy orzeczenia z 1972 r. wyklucza możliwość ponownego jej nabycia przez Skarb Państwa w trybie art. 73 ustawy, a tym samym możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w tym trybie. Brak było podstaw materialnoprawnych do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie w oparciu o przepisy dotyczące uporządkowania stosunków własnościowych dróg.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
Dz.U. 1998 nr 133 poz. 872 art. 73
Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Przepis ten reguluje nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego oraz zasady ustalania i wypłaty odszkodowania, ale ma zastosowanie tylko do nieruchomości, które nie stanowiły własności publicznej na dzień 31 grudnia 1998 r. i nie były wcześniej wywłaszczone.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97 § §1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 132
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o drogach publicznych art. 2a
Statuuje zasadę, że drogi te stanowią własność publiczną.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
P.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych art. 1 § ust. 1
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej oparta na twierdzeniu, że postępowanie wywłaszczeniowe nie było prowadzone prawidłowo lub dotyczyło innej działki, została odrzucona w świetle prawomocnego orzeczenia z 1972 r. rozstrzygającego kwestię wywłaszczenia i odszkodowania. Argumentacja skarżącej dotycząca nabycia własności na podstawie ustawy z 1971 r. nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy wprowadzającej reformy administracyjne, gdyż wcześniejsze wywłaszczenie wykluczało zastosowanie tego trybu.
Godne uwagi sformułowania
Przejęcie własności działki przez Państwo na mocy wspomnianej decyzji wyklucza - w świetle powolanych wyżej przepisów art. 73 ustawy - możliwość ponownego jej nabycia przez Skarb Państwa w trybie w tym przepisie przewidzianym a w konsekwencji możliwość dochodzenia w tym trybie roszczeń odszkodowawczych. Decyzja wywłaszczeniowa była ostateczna i korzystała z domniemania legalności (art. 16 kpa).
Skład orzekający
Anna Lechowska
sprawozdawca
Jerzy Solarski
członek
Małgorzata Wolska
członek
Zbigniew Czarnik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 73 ustawy wprowadzającej reformy administracyjne w kontekście wcześniejszych prawomocnych orzeczeń wywłaszczeniowych oraz zasady domniemania legalności decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sprawa wywłaszczenia i odszkodowania była już prawomocnie rozstrzygnięta przed wejściem w życie art. 73 ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność problemów prawnych związanych z reprywatyzacją i regulacją stanu prawnego nieruchomości zajętych pod infrastrukturę publiczną w przeszłości. Pokazuje, jak ważne jest badanie historii prawnej nieruchomości.
“Czy można dochodzić odszkodowania za drogę, jeśli sprawa była już dawno temu rozstrzygnięta?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 912/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2007-07-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-10-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Anna Lechowska /sprawozdawca/ Jerzy Solarski Małgorzata Wolska Zbigniew Czarnik /przewodniczący/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Wywłaszczanie nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1998 nr 133 poz 872 art. 73 Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 3 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości przejętej na własność Skarbu Państwa zajętej pod drogę krajową -skargę oddala- Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] września 2006r. nr [...] Wojewoda powołując się art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm. ) - po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Starosty z dnia [...] lipca 2006r. znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za część pgr.l kat. 571/1 o pow. 0,0297 ha położonej w miejscowości B. Gmina [...] przejętej na własność Skarbu Państwa i zajętej pod drogę krajową nr [...] relacji S. – P. - utrzymał w mocy zaskarżoną nim decyzję. Z jej uzasadnienia wynika, że A. S. pismem z dnia 29 grudnia 2005r. zwróciła się do Starosty z prośbą o wypłatę odszkodowania za część dz. nr 571/1 ( po scaleniu dz. nr 571/1 weszła w skład dz. nr 245 ) położonej w miejscowości B. przejętej na rzecz Skarbu Państwa i zajętej pod drogę publiczną nr [...] relacji S. – P. Organ I instancji poinformował ją , że odszkodowanie takie może być dochodzono w oparciu o przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872, z póz. zm.) oraz o wymogu przedłożenia decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie wspomnianej drogi na własność przez gminę i wezwał ją do przedstawienia takiej decyzji po rygorem zawieszenia postępowania. W dalszej kolejności zawiesił postępowanie w tej sprawie w oparciu o przepis art. 97 §1pkt 4. W związku z zażaleniem A. S. na to postanowienie , w którego uzasadnieniu podniosła ona , że powzięła wiadomość, że nieruchomość została wywłaszczona orzeczeniem Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych pod budowę drogi, co oznacza że zbędne jest wydawanie decyzji przez Wojewodę - Starosta postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006r. w oparciu o art. 132 kpa uwzględnił zażalenie i uchylił postanowienie własne o zawieszeniu postępowania. W dniu [...] lipca 2006r. wydał decyzję opisaną wyżej umarzając nią postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania, za część pgr .l.kat 571/1 – ze względu na brak podstaw materialnoprawnych do merytorycznego rozpoznania wniosku W jej motywach wskazał, iż przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. powołanej wyżej nie mógł być zastosowany wobec wywłaszczenia nieruchomości stosownym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1972 r. znak: [...] (str. 9, pkt 52), za odszkodowaniem, które przyznano właścicielom tej działki . Odwołanie od tej decyzji do Wojewody złożyła A. S. domagając się jej uchylenia i wypłacenia jej odszkodowania za zagarnięcie części jej działki bez odszkodowania pod budowę drogi krajowej. W jego uzasadnieniu podniosła , że stała się właścicielka 8 arowej działki położonej w B. w dniu 31 marca 1966r. po zakupieniu jej od K. i J. P., którzy byli jej niekwestionowanymi właścicielami. Umowa dotyczyła działki o nr 571/1. Decyzją z dnia [...] maja 1966r. uzyskała pozwolenie na budowę na tej działce domu mieszkalnego. Pozwolenie to nie było przez nikogo kwestionowane. W czasie budowy drogi krajowej to jej wypłacono ekwiwalent za zniszczone przy budowie nasadzenia i drewniany płot z części przejętej pod budowę działki 571/1. W momencie wydania orzeczenia o wywłaszczeniu działka stanowiła jej własność, bowiem uzyskała ją z mocy przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971r. ( Dz.U. nr 27 poz. 250 , ze zm.), podług którego nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych znajdujących się w dniu jej wejścia w życie w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy prawa własnością tych rolników , jeśli oni sami lub ich poprzednicy prawni objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności nieruchomości, o zniesienie współwłasności itd. Decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej zdaniem odwołującej dotyczy działki o nr 571/2 a więc innej. Oznacza to , że postępowanie wywłaszczające w odniesieniu do działki nr 571/1 nigdy nie było prowadzone. W odwołaniu zarzuciła też rozstrzyganie sprawy na niekorzyść strony, "spychologię", obietnice bez pokrycia i mało transparentny sposób podejmowania decyzji , co przynosi urzędowi wstyd. Domagała się załatwienia sprawy i podjęcia kroków zapobiegających takim sytuacjom w przyszłości. Wojewoda nie uwzględnił odwołania i decyzja opisaną na wstępie utrzymał w mocy zaskarżoną nim decyzję. W jej uzasadnieniu podniósł, że w sprawie ustalono, iż wywłaszczenia części dz. nr 571/1 o pow. 0,0297 ha dokonano orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1972 r. znak: [...] ( str. 9, pkt 52 ), poprzedzonym wykazem wywłaszczeniowym z 1970 r. ( pkt 77 ). Zgodnie z danymi zawartymi w wykazie wywłaszczeniowym dz. nr 571/1 przed wywłaszczeniem posiadała pow. 0.1108 ha. Wywłaszczeniu podlegała część dz. o pow. 0,0297 ha. Powierzchnia pozostająca poza obszarem zawnioskowanym do wywłaszczenia wyniosła 0,0811 ha. Stan prawny wywłaszczonej nieruchomości ustalony został na podstawie wpisu w księdze gruntowej LWH [...] gm. Kat. B. Zgodnie z nim nieruchomość stanowiła w tamtym czasie współwłasność po ¼ części : R. J., B. J., K. J. i G. J. - wszyscy nieznani z miejsca pobytu. Przywołane na wstępie orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej stało się prawomocne w dniu 30 marca 1972 r. W pkt 52 str. 9 - zawiera ono wpis, że przyznaje odszkodowanie pieniężne za wywłaszczoną część dz. nr 571/1. Biorąc pod uwagę dane zawarte w wykazie wywłaszczeniowym z 1970 r. jak i w prawomocnym orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej organ stwierdził, że wywłaszczeniem za odszkodowaniem pieniężnym objęta była część dz. nr 571/1 o pow. 0.0297 ha położona w miejscowości B. Powoływanie się przy żądaniu odszkodowania na art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ( Dz.U. Nr 133, póz. 872 z póz. zm ) - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie ma zastosowania, gdyż sprawa wywłaszczenia i przyznania odszkodowania za część dz. nr 571/1 została już wcześniej rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1972 r. znak: [...] a akta sprawy ani postępowanie wyjaśniające nie wskazują aby orzeczenie to zostało uchylone. Ponadto odwołująca nie wykazała, że stała się właścicielem tej nieruchomości na mocy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych . Oznacza to, że nie ma podstaw do wypłaty odszkodowania A. S. za część dz. nr 571/1 (obecnie 245 ) położonej w miejscowości B. w oparciu o przepisy prawa, które zadecydowały o jej przejęciu na rzecz Skarbu Państwa. Postępowanie związane z wywłaszczeniem działki jak i przyznaniem odszkodowania było prawidłowe. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła A. S. domagając się jej uchylenia i bezzwłocznego wypłacenia należnego jej odszkodowania wraz z karnymi odsetkami od dnia 30 stycznia 2006r. W motywach skargi ponowiła argumentację odwołania powołując się na umowę na piśmie w kwestii nabycia działki 571/1 zaznaczając , że tej działki umowa dotyczyła. Ponowiła twierdzenie , że decyzja wywłaszczeniowa dotyczy innej działki o nr 571/2. Okoliczności te oraz fakt posiadania przez nią pozwolenia na budowę i zapłacenie jej odszkodowania za nasadzenia i zniszczone ogrodzenie dowodzą jej zdaniem , że do zagarniętej od niej części działki nr 571/1 postępowanie wywłaszczeniowe nie było prowadzone. Twierdzi także, że skoro stała się właścicielką działki w granicach wynikających z umowy to postępowanie wywłaszczeniowe odbyło się naruszeniem ustawy z dnia 26.10 1971r. Twierdzenie Wojewody i organu I instancji, że odszkodowanie za jej działkę zostało wypłacone jest nieprawdziwe, bowiem nie można go było wypłacić osobom nieustalonym z miejsca pobytu a więc faktycznie nieżyjącym. W konkluzji stwierdziła, że decyzje zostały wydane z naruszeniem szeregu ustaw , co uzasadnia ich uchylenie i wypłatę odszkodowania wraz z karnymi odsetkami. Wyraziła też przekonanie, że sąd uchyli praktykę samowoli urzędniczej, ustali winnych nadmiernego przewlekania sprawy i zapobiegnie recydywie takich i podobnych przypadków. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn , które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Na wniosek skarżącej postanowieniem z dnia 7 grudnia 2006r. Sąd przyznał jej prawo pomoc w zakresie całkowitym. W uzupełniającym piśmie procesowym pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej (I) a z ostrożności procesowej wniosła o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na złożenie w dniu 2 lipca 2007r. wniosku do Wojewody o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1972 r. znak: [...] w części dotyczącej wywłaszczenia części nieruchomości oznaczonej pgr l kat 57/1, bowiem rozstrzygnięcie sprawy zawisłej przed sądem zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Wojewodą. W uzasadnieniu pisma ponowiła zarzuty skargi dotyczące wadliwości orzeczenia wywłaszczeniowego, którym objęto działkę skarżącej nabytą nieformalną umową zawartą w dniu 31.03. 1966r. i orzeczono o odszkodowaniu na rzecz jej byłych właścicieli. Dowodzi tego zawiadomienie z dnia 19 grudnia 1973r. PBN w S. , w którym zawarta jest informacja o założeniu księgi wieczystej nr [...] dla nieruchomości o nr 245 i 248 o obszarze 38 arów położonej w B., w której ujawniono skarżącą, jako ich właściciela na podstawie decyzji PPRN w S. z dnia 12. 10. 1971r. zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów i rejestru pomiarowego. Decyzji tej nie wzięto pod uwagę przy wydawaniu decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1972r., co spowodowało negatywny dla skarżącej skutek w postaci złożenia odszkodowania do depozytu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podług z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) -zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd jest zobowiązany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach. Dokonawszy w sprawie takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie może być uwzględniona Z akt sprawy wynika , że skarżąca złożyła do Starosty wniosek o przyznanie jej odszkodowania za przejęcie części działki nr 245 (przed komasacją nr 571/1) pod budowę drogi krajowej nr [...]. Kwestię roszczeń odszkodowawczych za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne bez odszkodowania dla ich właścicieli uregulował ustawodawca w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawę reformującą administracje publiczną ( Dz.U. nr 133 poz. 872 ,ze zm.), zwanej dalej ustawą. Stanowi on w ust. 1, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu Ust. 2 przewiduje, że odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 , wypłaca: 1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31grudnia 1998 r. drogami gminnymi, 2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych Podług ust. 3, podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. Ust. 3a stanowi, że jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości. Zgodnie z ust.4, odszkodowanie, o którym mowa w ust 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone niej nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W myśl ust.5, podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Przepis art. 73 wprowadza szczególny rodzaj wywłaszczenia. Stanowi on element uporządkowania stosunków własnościowych nieuregulowanych przez wiele lat i jest wyrazem dążenia do wzmocnienia i niewzruszalności powstałych stosunków, które - jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. SK 9/98 – "uzasadnia wprowadzenie pewnych ograniczeń prawa własności". Regulacja w nim zawarta jest aktem jednorazowym, którego działanie zostało ograniczone w czasie (nie będzie więc obowiązywać w przyszłości). Celem, jakim kierował się ustawodawca była konieczność uregulowania stanu prawnego dróg, a właściwie uzgodnienie stanu prawnego ze stanem faktycznym. Artykuł 73 ustawy stanowi uzupełnienie wprowadzonego w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. przepisu art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (jedn. tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.). Statuuje on zasadę, że drogi te stanowią własność publiczną. Jeżeli zatem od dnia 1 stycznia 1999 r. właścicielem dróg publicznych, a więc i nieruchomości, na których są one położone, może być jedynie gmina lub Skarb Państwa, to unormowaniem tym odebrano z mocy prawa własność nieruchomości wszystkim innym podmiotom. W ten sposób zrealizowano postulat zawarty w art. 2a tej ustawy. Sprawa o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości za odszkodowaniem na podstawie art. 73 ust. 1 ma charakter cywilny a zatem pod legałaby rozpoznaniu przez sąd powszechny, gdyby nie wynikające z art. 73 ust.3 i 3a ustawy wyłączenie, polegające na przekazaniu orzekania w tym przedmiocie do kompetencji wojewody. Następstwem przekazania sprawy o stwierdzenie nabycia własności w tym trybie do drogi administracyjnej jest poddanie tej drodze także spraw o odszkodowanie z tytułu tego szczególnego rodzaju wywłaszczenia (art.73 ust.4). Tryb ów może być zastosowany jednak tylko wówczas gdy wydana zostanie decyzja wojewody przewidziana w art. 73 ust.3. Z brzmienia art.73 wynika, że zarówno decyzja Wojewody o "wywłaszczeniu" w tym trybie jak i będąca jego następstwem decyzja o przyznaniu odszkodowania może być podjęta wyłącznie w stosunku do nieruchomości, które w dacie 31 grudnia 1998r. nie stanowiły własności Skarbu Państwa lub gminy. Były to zatem nieruchomości zajęte przed tą datą bez tytułu prawnego, w stosunku do których przed wydaniem takiej decyzji właścicielom przysługiwały wyłącznie roszczenia cywilne związane z bezumownym korzystaniem z nieruchomości zajętej pod drogę. W sprawie jest niesporne , że decyzja w trybie art. 73 ust. 3 ustawy w odniesieniu do nieruchomości będącej przedmiotem wniosku skarżącej nie została wydana. W postępowaniu z tegoż wniosku, postanowienie organu I instancji o zawieszeniu postępowania na czas niezbędny do wydania takiej decyzji zostało przezeń uchylone na skutek zażalenia skarżącej wskazującego, że część działki której wniosek dotyczył została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1972 r. znak: [...] (str. 9, pkt 52). Ustalenia decyzji w tym względzie znajdują potwierdzenie w treści ostatecznego orzeczenia zalegającego w aktach sprawy. Wynika zeń, że wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Zarządu Dróg Publicznych w R. i dotyczyło części pgr kat.571/1 o pow. 297m2. Za wywłaszczoną część tej nieruchomości przyznano odszkodowanie w kwocie 341,55 zł. jej właścicielom R. J. , B. J. , K. J. i G. J., nieznanym z miejsca pobytu. Także z "Wykazu wywłaszczeniowego parcel zawnioskowanych do wywłaszczenia we wsi B." sporządzonego przez uprawnionego geodetę w lutym 1970, potwierdzonego co do zgodności z operatem ewidencyjnym przez Kierownika Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w S. w dniu 28 lipca 1970r. wynika , że do wywłaszczenia została wnioskowana część parceli Lwh 571/1 stanowiącej własność wymienionych w decyzji osób a pozostająca we władaniu T. P. z J. Powierzchnia całkowita parceli wynosiła 11 arów 08 m2 , zaś do wywłaszczenia zawnioskowano i orzeczeniem wyżej opisanym na własność Państwa przejęto 2 ary 97m2 . Przejęcie własności działki przez Państwo na mocy wspomnianej decyzji wyklucza - w świetle powolanych wyżej przepisów art. 73 ustawy - możliwość ponownego jej nabycia przez Skarb Państwa w trybie w tym przepisie przewidzianym a w konsekwencji możliwość dochodzenia w tym trybie roszczeń odszkodowawczych. Podnoszone przez skarżącą zarzuty , iż orzeczenie nie dotyczy działki nr pgr kat. 571/1 a 571/2 pozostają w sprzeczności z treścią wspomnianego wyżej orzeczenia. Ta ostatnia działka - jak Sąd ustalił - została objęta wspomnianym "Wykazem" obok działki 571/1, jednak nie jest wymieniona w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Zauważyć przy tym wypadnie , iż ten ostatni zarzut dotyczy ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej , której legalność nie podlegała badaniu przez organ, ani przez Sąd, z uwagi na ograniczenie w tym względzie przedmiotem sprawy, którym jest kwestia odszkodowania za nieruchomość zajętą bez tytułu prawnego po drogę publiczną. Również kwestia, czy skarżąca na podstawie zawartej przez jej męża i A. P. w dniu 31 marca 1966r. nieformalnej umowy dotyczącej zbycia parceli budowlanej o pow.0,8ha (bez oznaczenia), stała się , czy nie, właścicielką działki pgr kat. nr 571/1 pozostaje poza oceną Sądu, bowiem może ona mieć znaczenie tylko dla oceny legalności decyzji wywłaszczeniowej. Z tej też przyczyny Sąd nie uwzględnił zawartego piśmie uzupełniającym skargę wniosku o zawieszenie postępowania sądowego , jako że ocenia on legalność zaskarżonych decyzji mając na uwadze stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania . W tej dacie orzeczenie wywłaszczeniowe było ostateczne i korzystało z domniemania legalności (art. 16 kpa). Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że decyzja organu umarzająca postępowanie w sprawie, jako nie rozstrzygająca co do istoty odpowiada prawu. Z konstrukcji art. 73 ustawy wynika, że roszczenie o odszkodowanie powstaje i może być załatwione w trybie postępowania administracyjnego przy spełnieniu przesłanek w tym przepisie przewidzianych a więc w razie nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną potwierdzonego decyzją Wojewody. Brak tych przesłanek wyłącza drogę administracyjną do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego w tym trybie. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI