II SA/RZ 559/24

II SA/Rz 559/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-01-14
Data wpływu
2024-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Mazur-Selwa
Karina Gniewek-Berezowska
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1, 2a, 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 568
art. 15zzzzzn2, art. 31i ust. 1, art. 31ia
Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2025 r. w trybie autokontroli sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 11 marca 2024 r. nr SKO.4120.27.554.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 września 2024 r. sygn. II SA/Rz 559/24 I. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 września 2024 r.; II. oddala skargę; III. zasądza od skarżącego D. M. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie kwotę 340 zł /słownie: trzysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 559/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi D.M. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "SKO") z 11 marca 2024 r. nr SKO.4120.27.590.2024, sprostowana postanowieniem tego organu z 22 kwietnia 2024 r. nr SKO.4120.27.590A.2024 (w zakresie daty wydania decyzji), w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.") i art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb pkt 2, art. 140n ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.; dalej: "P.r.d.") w zw. z art. 14 i art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1394 ze zm.).
Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy Starosta [...] 30 listopada 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie przez skarżącego obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w terminie 60 dni.
W trakcie postępowania organ ustalił, że 11 grudnia 2021 r. skarżący zbył pojazd marki [....] nr [...] o nr rej. [...], co wynika z przedłożonej faktury. Pismem z 12 października 2023 r. Starosta zawiadomił D.M. o uchybieniu terminu na zawiadomienie organu o zbyciu pojazdu oraz wyznaczył stronie 30-dniowy termin na jego przywrócenie.
Wobec braku reakcji strony decyzją z 29 stycznia 2024 r. nr KDR.5410.14.668.2023 Starosta [...] nałożył na D.M. karę pieniężną w wysokości 700 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu wyżej wskazanego pojazdu, w terminie 60 dni od dnia jego zbycia.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zbycie pojazdu nastąpiło 11 grudnia 2021 r., a 60-dniowy termin do zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu upłynął 9 lutego 2022 r. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. skarżący nie zawiadomił starosty o zbyciu pojazdu, w związku z tym organ uznał za zasadne nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 700 zł. Przy ustalaniu zasadności i wysokości kary wziął pod uwagę przesłanki wynikające z P.r.d. oraz fakt, że jest to kolejne naruszenie jakiego dopuścił się skarżący i z tego tytułu nie uzyskał żadnych korzyści.
Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie, domagając się jego uwzględnienia w trybie autokontroli, ewentualnie uchylenia decyzji i odstąpienia od ukarania lub uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Odwołujący zarzucił, że organ I instancji nie uwzględnił, że uchybienie terminu o zbyciu naczepy, wynikało z braku wiedzy o aktualnie obowiązujących przepisach i utrudnieniach w dostępie do organu w czasie pandemii. W jego ocenie decyzja jest niezgoda z prawem. Rejestrując czy wyrejestrowując wielokrotnie pojazdy nie był informowany o konieczności złożenia dodatkowego dokumentu. Po pierwszym błędnym zgłoszeniu nie został poinformowany o brakach celem uniknięcia kar w przyszłości. Wysokość kar jest dodatkowo za każdym razem podwyższana.
Podał, że 12 października 2023 r. został powiadomiony o wyznaczeniu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, ale jednocześnie poinformowano go o konieczności uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wyjaśnił, że brak zgłoszenia wynika z braku wiedzy o aktualnych przepisach i braku informacji ze strony organu o jakichkolwiek błędach podczas wyrejestrowania pojazdu. Zdaniem odwołującego treść pisma jest sprzeczna sama w sobie, gdyż z jednej strony daje możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a w dalszej części pisma informuje, że brak winy w niedopełnieniu czynności w terminie obejmuje istotne przeszkody nie do przezwyciężenia. Ponadto działanie Starosty narusza art. 2 Konstytucji RP i art. 8 k.p.a.
Po rozpoznaniu odwołania SKO w Krośnie, wskazaną na wstępie decyzją z 11 marca 2024 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżący 11 grudnia 2021 r. zbył własność pojazdu – marki [...] nr rej. [...], co wynika z przedłożonej faktury nr [...] z tej daty. Pomimo upływu wydłużonego terminu do dokonana zgłoszenia zbycia pojazdu, strona czynności tej do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie wykonała, pozostając w stanie niezgodności z prawem.
Kolegium zauważyło, że organ I instancji zastosował regulację z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19. Mimo stosownego zawiadomienia o tej możliwości strona nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania zgłoszenia.
Zdaniem Kolegium prawidłowo organ I instancji uznał, że skarżący uchybił obowiązkowi zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu w terminie 60 dni od dnia jego zbycia, określonemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Jako bezskuteczne organ ocenił zarzuty o braku wiedzy odwołującego o nałożonym obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Wyjaśnił, że obowiązek ten został wprowadzony z dniem 1 stycznia 1999 r., zaś sankcja za niedostosowanie się do ww. obowiązku w postaci administracyjnej kary pieniężnej z dniem 1 stycznia
2020 r. Odwołujący miał dużo czasu na nabycie wiedzy o ciążącym na nim obowiązku. Ponadto prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...] w szeroko rozumianej branży transportowej, obejmującej także obrót pojazdami samochodowymi (sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek), co wynika z danych CEiDG. Z racji prowadzenia działalności gospodarczej winien był zachować należytą staranność i winien znać uregulowania prawne związane z prowadzonym przez niego profilem działalności.
SKO wyjaśniło, że czynności dokonania zgłoszenia zbycia czy nabycia pojazdu, a także rejestracji są to inne, niezależne od siebie czynności i organ nie ma prawnego obowiązku informowania danej strony o wszelkich obowiązkach. Ponadto z uwagi na stan pandemiczny ustawodawca wydłużył stronom termin do dokonania stosownych urzędowych czynności zgłoszenia zbycia czy nabycia pojazdów. Argument utrudnień w dostępie do organu nie może stanowić podstawy uchylania się od odpowiedzialności za brak realizacji wymogów prawa w tym zakresie.
Kolegium jako zasadne oceniło stanowisko organu I instancji o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu strony. Okres uchybienia obowiązkowi jest znaczny, trwa nadal od 9 lutego 2022 r. Już tylko ta okoliczność uniemożliwiała przyjęcie spełniania dyspozycji art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Jako prawidłowe Kolegium oceniło także stanowisko, że organ I instancji wymierzając karę pieniężną w wysokości 700 zł uwzględnił wytyczne z art. 140n ust. 4 P.r.d. Jest to kolejne naruszenie odwołującego, nie uzyskał on z tego tytułu żadnej korzyści, a opóźnienie w realizacji obowiązku zawiadomienia było znaczne. Organ wskazał, że z urzędu jest mu wiadomym o pięciu naruszeniach prawa w zakresie niedopełnienia przez stronę obowiązku wynikającego art. 78 ust. 1 pkt 2 P.r.d. Obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie obciąża dotychczasowego właściciela – zbywcę pojazdu. Zbycie pojazdu stanowi podstawę do zaktualizowania danych zawartych w systemie informatycznym CEPIK. Obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 P.r.d. ma charakter porządkowy, a jego celem jest zapewnienie aktualizacji danych zawartych w ww. systemie z rzeczywistym stanem rzeczy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł D.M.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 2 Konstytucji RP, art. 7, art. 7a, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie;
2. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że wystąpiły przesłanki nałożenia kary z art. 78 ust. 1 pkt 2 P.r.d. oraz, że nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Wobec powyższych zarzutów skarżący zwrócił się o:
- uwzględnienie skargi przez Kolegium w trybie autokontroli poprzez uchylenie zaskarżonych decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej według art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.;
- uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego przez Sąd.
Skarżący zarzucił, że Kolegium nie odniosło się w żaden sposób do argumentacji zawartej w odwołaniu oraz do przywołanych tam orzeczeń sądów administracyjnych. Jego zdaniem wydana decyzja jest oczywiści wadliwa. Skarżący podtrzymał w całości stanowisko i argumentację zawartą w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wyrokiem z dnia 18 września 2024 r., sygn. II SA/Rz 559/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję SKO w Krośnie z 11 marca 2024 r. i decyzję Starosty [...] z dnia 29 stycznia 2024 r. nr KDR.5410.14.668.2023.
Sąd uzasadnił, że organ stwierdzając uchybienie przez skarżącego terminu na zgłoszenie faktu zbycia pojazdu, był zobowiązany przepisami ustawy o COVID-19 i w pierwszej kolejności powinien zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Czynności umożliwiające przywrócenie terminu powiadomienia właściwego starosty o dokonaniu zbycia pojazdu nie zostały jednak podjęte, to zaś spowodowało istotne naruszenie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 oraz art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ewentualne przywrócenie terminu spowodowałoby bowiem, że stronie nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w konsekwencji zastosować sankcji administracyjnej z art. 140mb P.r.d. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności umożliwi skarżącemu złożenie wniosku o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku - rozstrzygnie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależeć będzie tok dalszego procedowania.
Skargę kasacyjną od wydanego wyroku złożyło SKO w Krośnie, wnosząc m. in. o jej uwzględnienie przez WSA w Rzeszowie, na podstawie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – zwana dalej w skrócie "P.p.s.a."), jako oczywiście zasadnej oraz uchylenie wyroku i oddalenie skargi a także zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Strona zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 9 k.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez nieuprawnione przyjęcie, że w sprawie nie podjęto czynności procesowej w postaci zawiadomienia skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu w oparciu o przywołany przepis i możliwości wystąpienia o jego przywrócenie, podczas gdy z lektury akt sprawy bezspornie wynika, że organ I instancji pismem z 12 października 2023 r. (KDR.5410.14.668.2023), wystosował stosowne zawiadomienie do skarżącego a który nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. Zarzucono ponadto naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 9, art. 77 k.p.a. poprzez wadliwe odczytanie ustalonego stanu faktycznego sprawy, poprzez nieuzasadnione pominięcie przez Sąd dowodu w postaci zalegającego w aktach sprawy zawiadomienia Starosty [...] z 12 października 2023 r. (KDR.5410.14.668.2023), skierowanego do skarżącego i przez niego odebranego, informującego o możliwości złożenia dodatkowego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności zgłoszenia zbycia pojazdu i uznanie tej okoliczności jako niewykonanej, lecz wymaganej prawem i dodatkowo mogącej mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 179a P.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Powyższa regulacja stanowi wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej i podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd I instancji może uchylić własny wyrok bez przesyłania dotyczącej go skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.
Wyjaśnić także należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.). Skoro autokontroli dokonuje ten sam skład, to również na takim samym posiedzeniu co w sprawie pierwotnej (kontrolowanej). Jeżeli sędzia sprawozdawca (członek składu orzekającego) stwierdzi dopuszczalność zastosowania art. 179a P.p.s.a., kieruje sprawę do rozpoznania przez sąd na rozprawie albo na posiedzeniu niejawnym w składzie i terminie wyznaczonym przez przewodniczącego wydziału orzeczniczego (zob.: B. Dauter, Komentarz do art. 179a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX-el., teza 8). Skoro pierwotna sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zatem i posiedzenie w ramach autokontroli ma taki charakter.
W niniejszej sprawie Sąd za oczywiście usprawiedliwiony uznał zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 k.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie organ nie podjął czynności procesowej w postaci zawiadomienia skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu w oparciu o art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 i możliwości wystąpienia o jego przywrócenie. Ponowna analiza akt sprawy bezspornie wykazała, że Starosta [...] pismem z 12 października 2023 r. znak: KDR.5410.14.668.2023, wystosował do skarżącego stosowne zawiadomienie informujące go o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności zgłoszenia zbycia pojazdu i wyznaczył mu 30 dniowy termin na złożenie tego wniosku. Poinformował jednocześnie o konieczności dopełnienia czynności dla której przewidziany był termin. Zawiadomienie to zostało przesłane skarżącemu, który odebrał je osobiście. Z uprawnienia tego skarżący nie skorzystał.
Skoro organ zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu na zgłoszenie faktu zbycia pojazdu i wyznaczył mu 30 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu a skarżący z tego uprawnienia nie skorzystał zatem jako zasadne należy ocenić stanowisko Starosty, że skarżący uchybił obowiązkowi określonemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Stosownie do treści tego przepisu właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
W rozpoznawanej sprawie zbycie pojazdu przez skarżącego nastąpiło 11 grudnia 2021 r. i miało miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu pandemii Covid-19. Stan ten został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.) i trwał do dnia 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).
W czasie trwania stanu epidemii termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., z dniem 31 marca 2020 r. został czasowo zmieniony na podstawie art. 31i ustawy COVID (dodanym przez art. 1 pkt 17 ustawy zmieniającej z dnia 31 marca 2020 r., Dz. U. z 2020 r. poz. 568). Zgodnie z brzmieniem art. 31i ust. 1, w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r.:
1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
2) art. 140mb P.r.d., stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Na mocy kolejnej ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. zmieniającej ustawę o COVID-19 dodany został do niej art. 31ia, zgodnie z którym "w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1192) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:
1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
2) art.140mb P.r.d., stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1."; (ogłoszenie ustawy zmieniającej nastąpiło 1 lipca 2021 r.).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy do zbycia pojazdu doszło 11 grudnia 2021 r., a więc w okresie, w którym nie obowiązywał już art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19 (obowiązywał do 31.12.2020 r., wydłużając do 180 dni termin na zawiadomienie o nabyciu pojazdu), natomiast obowiązywał art. 31ia ustawy COVID-19, wprowadzony ustawą nowelizującą z dnia 24 czerwca 2021 r.
Co do zasady więc skarżącego obowiązywał 60-dniowy termin do zrealizowania obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu. W okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący naruszył art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., bowiem nie poinformował właściwego organu (Starosty [...]) w przewidzianym w tym przepisie terminie o fakcie zbycia pojazdu. Termin na zawiadomienie organu o zbyciu pojazdu upłynął 9 lutego 2022 r.
Niedopełnienie tego obowiązku przez właściciela pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł., zgodnie z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stosownie natomiast do art. 140n ust. 1 i ust. 2a p.r.d. kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę.
Karę, o której mowa w art. 140mb P.r.d., organ może wymierzyć nie tylko za całkowity brak zgłoszenia, lecz także za opóźnienie w zgłoszeniu zbycia pojazdu. Brzmienie art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 P.r.d. jednoznacznie wskazuje, że karze pieniężnej (art. 140mb pkt 2 P.r.d.) podlega zarówno brak zgłoszenia o zbyciu (nabyciu) pojazdu, jak i dokonanie tego zgłoszenia z przekroczeniem 30-dniowego terminu, który został przedłużony do 60 dni na podstawie art. 31ia ustawy o COVID-19. W związku z tym, termin na zawiadomienie Starosty nie może przekroczyć 60 dni, a każda czynność dokonana po upływie tego terminu stanowi niewątpliwe uchybienie obowiązkowi wynikającemu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Skoro w okolicznościach sprawy nie dokonano zawiadomienia o zbyciu pojazdu, Starosta miał podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.
Wymierzając karę pieniężną w wysokości 700 zł Starosta uwzględnił wytyczne z art. 140n ust. 4 P.r.d. (w brzmieniu obowiązującym na datę wydania decyzji), który stanowi, że ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Organ wyjaśnił, że jest to kolejne naruszenie skarżącego, nie uzyskał on z tego tytułu żadnej korzyści, a opóźnienie w realizacji obowiązku zawiadomienia było znaczne – trwa nadal. Organ odwoławczy podzielił powyższe stanowisko.
W rozpoznawanej sprawie rozstrzygające organy rozważały także możliwość zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W ocenie Sądu, art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. powinien być stosowany z ostrożnością. Ustawodawca, nakładając określony obowiązek, przewiduje, że podmiot zobowiązany jest do jego realizacji. Nałożenie kary administracyjnej stanowi naturalną konsekwencję niewypełnienia tego obowiązku. Nie można dopuścić do sytuacji, w której odstępowanie od nakładania kar stanie się regułą, a ich stosowanie wyjątkiem (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 1095/23, to orzeczenie i kolejne dostępne w bazie orzeczeń: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu organy prawidłowo rozważyły możliwość zastosowania tego przepisu, który przewiduje, że odstąpienie od nałożenia kary wymaga spełnienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszania prawa. Ustawodawca nie określił jednak konkretnych okoliczności, którymi organ powinien się kierować przy ocenie, czy dane naruszenie prawa można uznać za znikome.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przy ocenie przesłanki "wagi naruszenia", o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., kluczowe znaczenie mają wartości i dobra chronione prawem, a także skala ich naruszenia. Analizując wystąpienie tej przesłanki, należy uwzględnić całokształt okoliczności danej sprawy, zarówno o charakterze przedmiotowym, np. skala naruszeń i ich skutki, jak i podmiotowym, np. profesjonalny charakter działalności, czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 1037/22 oraz wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 2 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Go 749/22, wyrok WSA w Warszawie z 3 lipca 2024 r., sygn. VI SA/Wa 753/24).
Jako słuszne Sąd ocenił stanowisko organu skoro skarżący zawodowo zajmuje się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych oraz furgonetek (co wynika z danych CEiDG), jako podmiot profesjonalnie działający w tej branży, powinien być świadomy obowiązków spoczywających na zbywcy pojazdu i działać w tym zakresie z należytą starannością, a także znać konsekwencje niedopełnienia obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie, wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Nie można zapominać, że należyta staranność jest określana przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej i uzasadnia zwiększone oczekiwania wobec skarżącego, co do jego umiejętności, wiedzy, skrupulatności, rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania w prowadzonych przez niego działaniach. Obejmuje także znajomość obowiązującego prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (por. A. Olejniczak [w:] Umowy w obrocie gospodarczym, pod. red. A. Kocha, J. Napierały, Warszawa 2012, s. 47-48).
Zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko Kolegium o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W rozpoznawanej sprawie nie można mówić o znikomości naruszenia prawa oraz o zaprzestaniu naruszania prawa. Okres uchybienia jest znaczny, bowiem trwa od 9 lutego 2022 r. do nadal a uchybienie obowiązkowi zawiadomienia Starosty było kolejnym. SKO uwzględniło cel przepisów dotyczących kar, jakim jest poprawa warunków legalnego obrotu pojazdami oraz aktualizacji danych gromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Uchybienie obowiązkowi zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie może prowadzić do negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych.
Sąd zgadza się z oceną Kolegium, że poszanowanie dla obowiązków wynikających z przepisów prawa ma znaczenie przy ocenie wagi naruszenia. Skarżący w dalszym ciągu nie wykonał ciążącego na nim obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu, mimo że zgodnie z art. 31ia ustawy o COVID-19 termin ten został wydłużony do 60 dni.
Należy wyjaśnić, że strona nie musiała zrealizować wspomnianego obowiązku w szczególnej formie; wystarczyło oświadczenie informujące o zbyciu pojazdu wraz z kopią dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu (por. wyrok NSA z 14 września 2023 r. sygn. akt II GSK 1546/22). Zawiadomienie o zbyciu pojazdu jest czynnością o niewielkim stopniu formalności, polegającą na przekazaniu informacji w dowolnej formie (osobiście w siedzibie organu, za pośrednictwem operatora pocztowego, bądź przez platformę E-PUAP), która umożliwia jednoznaczną identyfikację pojazdu i jego zbywcy.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 250/22, zgodnie z którym funkcją administracyjnej kary pieniężnej za omawiany delikt administracyjny jest nie tylko represja, ale także wzbudzenie wewnętrznego przekonania strony o konieczności respektowania na przyszłość obowiązku terminowego zgłoszenia staroście faktu zbycia lub nabycia pojazdu (funkcja wychowawcza, stymulacyjna), a także związana z nią funkcja prewencyjna, albowiem zadaniem kary jest przeciwdziałanie podobnym naruszeniom w przyszłości.
Celem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest niedopuszczenie do wymierzenia kary, która byłaby rażąco nieproporcjonalna do wagi naruszenia. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 140mb pkt 2 P.r.d., niezawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu (art. 78 ust. 2 pkt 1 tej ustawy) podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 700 zł, co stanowi niższą kwotę od maksymalnej przewidzianej przez ustawę.
Nie zachodzą również przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary określone w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. (skoro za zachowanie objęte niniejszym postępowaniem na skarżącego nie została wcześniej nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ, ani skarżący nie został uprzednio ukarany za wykroczenie, wykroczenie skarbowe, przestępstwo lub przestępstwo skarbowe). Nie występują także przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary przewidziane w art. 189f § 2 i 3 k.p.a.
Z przyczyn powyżej opisanych jako niezadany należało zatem ocenić zarzut skargi dotyczący błędnego ustalenia, że nie wystąpiły przesłanki do nałożenia kary oraz, że nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary.
Okoliczność niedokonania zgłoszenia w z przewidzianym przepisami prawa terminie przez skarżącego jest bezsporna a nałożona kara pieniężna za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. mieści się w ustawowym przedziale przewidzianym w art. 140mb pkt 2 P.r.d.
W konsekwencji Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego, które mogłyby wpłynąć na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Skoro skarga kasacyjna okazała się skuteczna, należało orzec jak w pkt I sentencji i uchylić zaskarżony wyrok, zaś w pkt II sentencji wyroku skargę oddalić.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 179a w zw. z art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na wysokość zasądzonych kosztów postępowania sądowego składają się: wpis od skargi kasacyjnej - 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu autokontrolnym na zasadach jak przed sądem administracyjnym w drugiej instancji 240 zł.