II SA/RZ 557/25

II SA/Rz 557/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Joanna Zdrzałka
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 418
art. 29, art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Z.P. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 14 lutego 2025 r. nr OA.7722.18.25.2024 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych - oddala skargę -
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Z.P. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy") z dnia 14 lutego 2025 r. nr OA.7722.18.25.2024 w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.").
Jak wynika z uzasadnienia i akt sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...](dalej: "PINB") 14 października 2024 r. przeprowadził na działce nr [...] położonej w miejscowości B., gmina [...], czynności kontrole. W ich trakcie ustalił, że na ww. działce w jej wschodniej części (przy istniejącym skupisku zabudowań) istnieje obiekt budowlany konstrukcji drewnianej (słupy drewniane, wypełnienie ścian deski, konstrukcja dachu drewniana) o wymiarach ok. 3,80 m x 6,53 m i wysokości 3,73 m. Obiekt składa się z części zamkniętej o wymiarach 3,80 m x 5,76 m i części otwartej istniejącej pod tym samym dachem (od strony wschodniej) o wymiarach 2,80 m x 0,77 m. Posiada dach dwuspadowy (okap szerokości ok. 40-50 cm) pokryty blachą oraz dwie rynny i rury spustowe odprowadzające wody opadowe z dachu budynku do zbiornika typu mauzer. Obiekt zlokalizowany jest około 43 m od istniejącego na tej samej działce budynku gospodarczego oznaczonego na mapie symbolem lgl, około 1,0 m (odległość ściany) od istniejącego ogrodzenia z siatki od strony działki nr ewid. [...]. W ścianach szczytowych tj. wschodniej i zachodniej znajdują się drzwi drewniane jednoskrzydłowe. W elewacji południowej i północnej wykonano po dwa małe okienka, w tym w ścianie znajdującej się około 1,0 m od granicy działki. Budynek użytkowany jest jako schronienie żywego inwentarza - konia. Z wyjaśnień złożonych przez inwestora przedmiotowego obiektu wynika, że został on wzniesiony około 1-1,5 roku temu w celu schronienia dla konia na okres letni. Organ w trakcie kontroli ustalił, że zwierzę przebywa w budynku a zatem uznał, że obiekt użytkowany jest w sposób ciągły.
W tych okolicznościach PINB uznał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi przypadek budowy obiektu budowlanego - budynku inwentarskiego, którą można było rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, czego w rozpoznawanym przypadku nie dopełniono.
Organ I instancji zastosował procedurę określoną w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm. - dalej: "P.b.") i postanowieniem z 14 listopada 2024 r. nr PINB.5140.3.17.2024 wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przez Z.P. związanych z budową budynku inwentarskiego o wymiarach 3,80 x 6,53m zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości B., gmina [...]. Równocześnie organ poinformował, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwestor, właściciel lub zarządca ww. obiektu może złożyć wniosek o jego legalizację oraz że w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektu budowlanego koniecznym będzie wniesienie opłaty legalizacyjnej, której zasady obliczenia są określone w art. 49d ust. 1 pkt 1 w zw. Z art. 59f P.b.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący domagając się uchylenia rozstrzygnięcia i umorzenia postępowania w całości. Zarzucił naruszenie art. 48 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 3 P.b. i art. 105 § 1 k.p.a. Wyjaśnił, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego w związku z czym budowa przedmiotowego budynku nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia. Ponadto wybudowanie tego budynku w odległości ok. 1m od granicy działki nr [...] jest zgodne z § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm. - dalej: "rozporządzenie"). Zdaniem skarżącego postanowienie zostało wydane bezpodstawnie. Wyjaśnił, że złożył wniosek o umorzenie postępowania, ale organ powiatowy nie ustosunkował się do niego w żaden sposób.
PWINB uznał, że stanowisko organu I instancji jest prawidłowe i wskazanym na wstępie postanowieniem z 14 lutego 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Jako prawidłowe organ odwoławczy uznał stanowisko organu I instancji, że przedmiotowy obiekt budowlany jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b., gdyż posiada fundamenty i dach, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (ścian) oraz trwale związany z gruntem. Z uwagi na przeznaczenie przedmiotowego budynku służącego do przechowywania żywego inwentarza - konia PWINB jako prawidłowe ocenił zakwalifikowanie przedmiotowego obiektu budowlanego jako budynku inwentarskiego. W ocenie organu słuszne jest także stanowisko, że wykonane roboty budowlane są budową obiektu budowlanego - budynku inwentarskiego, która zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Bezsporne jest, że w rozpatrywanym przypadku takiego pozwolenia nie uzyskano a więc realizacja przedmiotowego obiektu nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej. Jako prawidłowe organ odwoławczy ocenił wdrożenie przez organ nadzoru procedury legalizacyjnej, w ramach której umożliwiono inwestorowi legalizację samowoli budowlanej.
W dalszej kolejności PWINB pouczył o treści art. 48 P.b. i wyjaśnił dalszą procedurę legalizacyjną.
Reasumując stwierdził, że stanowisko organu powiatowego jest zasadne i brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia postanowienia.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia PWINB wyjaśnił, że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania usytuowany jest w odległości ok. 1m od granicy działki sąsiedniej i obszar jego oddziaływania obejmuje działkę sąsiednią. Z tej przyczyny art. 29 ust. 2 pkt 33 P.b. nie ma zastosowania. Powołując się na definicję budynku gospodarczego zawartą w rozporządzeniu wyjaśnił, że przedmiotowy budynek nie jest wykorzystywany do celów o jakich mowa w tej definicji, natomiast służy jako schronienie żywego inwentarza.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Z.P. Zwrócił się o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Kwestionowanemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 P.b. które miało wpływ na wynik sprawy. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania – art. 144 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie skarżącego stanowisko organów nadzoru budowlanego jest bezzasadne, gdyż budowa budynku gospodarczego będącego przedmiotem postępowania nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia. Wyjaśnił, że jest właścicielem gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 1 ha. Wobec tego jest właścicielem gospodarstwa rolnego w rozumieniu artykułu 553 Kodeksu cywilnego i art. 2 ust. 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.
Nie wymaga ani decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia budowa przedmiotowego budynku gospodarczego. Ponadto wybudowanie tego obiektu jest zgodne z § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia.
Zdaniem skarżącego bezpodstawnie organ I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych. Nieprawidłowym jest także stanowisko organu odwoławczego utrzymujące to postanowienie w mocy. Postępowanie w przedmiotowej sprawie powinno być umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę PWINB w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.").
W świetle art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd w szczególności: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Sprawy ze skarg, których przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie z powołanym, jako podstawa prawna rozstrzygnięcia art. 48 P.b.:
1. Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę
3. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
1. Wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku:
1) budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę lub budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3 - oblicza się zgodnie z przepisem art. 59f, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane przez organ nadzoru budowlanego wstrzymujące wykonanie robót budowlanych związanych z budową budynku inwentarskiego i informujące o możliwości złożenia wniosku o legalizację tegoż obiektu.
Z niekwestionowanych ustaleń Organów wynika, że sporny obiekt budowlany konstrukcji drewnianej, ma wymiary 3,80 x 6,53 m i wysokość 3,73 m. Składa się z części zamkniętej o wymiarach 3,80 m x 5,76 m i części otwartej istniejącej pod tym samym dachem o wymiarach 2,80 x 0,77 m. Obiekt zlokalizowany jest około 43 m od istniejącego na tej samej działce budynku gospodarczego i około 1 m od istniejącego ogrodzenia siatki na działce [...]. Budynek użytkowany jest jako schronienie dla konia.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że objęty przedmiotem postępowania obiekt powstał około 1,5 roku przed wszczęciem postępowania. Nie ulega także wątpliwości, że działka na której posadowiono budynek stanowi współwłasność Skarżącego ani to, że to on był inwestorem tego obiektu.
Nie ma również w zasadzie wątpliwości co do kwalifikacji prawnej tego obiektu jako obiektu budowlanego, a więc budynku trwale związanego z gruntem, a z uwagi na przeznaczenie tego budynku do przechowywania konia, jako budynku inwentarskiego.
Co do tej kwalifikacji Skarżący nie zgłaszał zarzutów. Spór sprowadza się natomiast do ustalenia czy obiekt podlegał reglamentacji prawa budowalnego i czy Skarżący nie legitymując się zgłoszeniem na budowę ani pozwoleniem, w celu dalszego korzystania z budynku obowiązany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego.
Zdaniem Skarżącego obiekt ten nie wymaga pozwolenia, ponieważ jest to budynek o jakim mowa w art. 29 ust. 2 pkt 33 Prawa budowalnego tj. jednokondygnacyjny budynek gospodarczy o prostej konstrukcji związany z produkcją rolną o powierzchni do 150 m², przy rozpiętości konstrukcji 6 m i wysokości nie większej niż 7 m, którego obszar oddziaływania mieści się na działce, na której została zaprojektowany.
Organy z kolei stanęły na stanowisku, że zbliżenie budynku do działki sąsiedniej powoduje, że nie można przyjąć, że obszar oddziaływania obiektu ogranicza się wyłącznie do działki, na której jest on posadowiony.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem Organów.
Skarżący wprawdzie wykazał, że prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 1 ha, niemniej jednak dla zastosowania tego przepisu konieczne było ustalenie norm wielkościowych, a także stwierdzenie, że obszar oddziaływania tego budynku mieści się w całości na działce lub na działkach, na których został zaprojektowany, a ten warunek w sprawie nie został spełniony.
Jak ustalono, czego Skarżący nie kwestionuje, budynek znajduje się w odległości 1 m od ogrodzenia działki sąsiedniej. Niewątpliwie takie usytuowanie powoduje ograniczenie zabudowy działki sąsiedniej przez konieczność zachowania odpowiednich odległości.
Wynika to również z treści § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz.U. z 2022 r., poz. 1225; dalej: "rozporządzenie"), powoływanego także przez Skarżącego.
Przepis ten dopuszcza w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273:
1) budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej;
2) nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi;
3) budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi.
Zgodnie natomiast § 12 ust. 5 tego rozporządzenia, pominiętą przez Skarżącego: usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2-4, powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Z powyższych przepisów wynika, że zbliżenie obiektu budowlanego na odległość 1 m do działki sąsiedniej oznacza, że działka sąsiednia znajduje się w obszarze oddziaływania tego obiektu, a co za tym idzie wyklucza zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 33 P.b.
Nadmienić przy tym należy, że działki sąsiednie w tym najbliżej położone działki nr ewid. [...], [...], [...]. nie należą do Skarżącego. Właścicieli tych działek, jak również działek nr ewid. [...], [...], [...] Organ potraktował jako strony postępowania, co także stanowi konsekwencje przyjęcia, że przedmiotowy obiekt oddziałuje na działki sąsiednie.
Poddany kontroli budynek nie spełnia również warunków do zakwalifikowania, do którejś z kategorii budynków określonych w art. 29 P.b. zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zgłoszenia.
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.