II SA/Rz 546/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2021-05-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjaekwiwalent za urlopniewykorzystany urlopTrybunał Konstytucyjnyprawo pracyświadczenia munduroweprzedawnienieorzecznictwo

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające policjantowi wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, uznając, że nowe przepisy nie mogą ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Skarżący, funkcjonariusz Policji, domagał się wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r., który uznał przepis określający wysokość ekwiwalentu za niezgodny z Konstytucją. Organy Policji odmówiły, stosując nowelizację ustawy wprowadzającą inny przelicznik i ograniczającą jej zastosowanie. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów, stwierdzając, że nowe przepisy nie mogą ograniczać skutków wyroku TK i że przedawnienie roszczenia nie powinno mieć zastosowania ze względu na wyjątkowe okoliczności związane z orzeczeniem TK.

Sprawa dotyczyła skargi funkcjonariusza Policji, S. K., na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji odmawiającą wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał art. 115a ustawy o Policji za niezgodny z Konstytucją w zakresie ustalania wysokości ekwiwalentu za 1 dzień urlopu w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia. Organy Policji odmówiły wypłaty wyrównania, argumentując, że nowelizacja ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. wprowadziła nowy przelicznik (1/21) i zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy, nowe brzmienie stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. lub do policjantów zwolnionych po tej dacie. Skarżący został zwolniony w 2002 r. i ekwiwalent został mu wypłacony według starego przelicznika. Sąd administracyjny uznał decyzje organów za wadliwe, stwierdzając, że art. 9 ust. 1-2 ustawy nowelizującej naruszył wyrok Trybunału Konstytucyjnego i przepisy Konstytucji, ponieważ ustawodawca nie był uprawniony do ograniczania skutków czasowych orzeczenia TK. Sąd podkreślił, że od 6 listopada 2018 r. organy Policji miały obowiązek stosować wykładnię ustaloną przez TK, czyli obliczać ekwiwalent w wysokości wynagrodzenia za jeden dzień roboczy. Sąd uznał również, że przedawnienie roszczenia (art. 107 ust. 1 ustawy o Policji) nie powinno mieć zastosowania, powołując się na art. 107 ust. 2 tej ustawy i wyrok NSA z 15 lipca 2020 r. (sygn. I OSK 2928/19), wskazując na wyjątkowe okoliczności związane z orzeczeniem TK, które uniemożliwiły wcześniejsze dochodzenie roszczenia. Sąd uchylił zaskarżone decyzje obu instancji. Odnosząc się do żądania odsetek, sąd stwierdził, że ustawa o Policji nie przewiduje drogi administracyjnej do dochodzenia odsetek, a właściwy jest sąd powszechny.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nowelizacja nie może ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Organy Policji od dnia wejścia w życie wyroku TK miały obowiązek stosować wykładnię ustaloną przez TK.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawodawca nie był uprawniony do wprowadzania regulacji intertemporalnej ograniczającej zakres czasowy skutku derogacyjnego wyroku TK. Po wejściu w życie wyroku TK, organy miały obowiązek uzupełnić derogowaną treść przepisu przez przyjęcie wykładni ustalonej przez TK.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej.

u.o. Policji art. 115a

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przepis dotyczący wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie ustalającym wysokość w wymiarze 1/30 miesięcznego uposażenia.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 3 zd. 1 i ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepisy dotyczące skutków prawnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w tym możliwość ograniczenia zakresu temporalnego i obowiązek stosowania się do orzeczeń.

u.o. Policji art. 107 § ust. 1-2

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń oraz możliwości nieuwzględnienia przedawnienia w wyjątkowych okolicznościach.

Pomocnicze

ustawa zmieniająca art. 9 § ust. 1-2

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Regulacja intertemporalna wprowadzająca nowe brzmienie art. 115a ustawy o Policji, uznana przez sąd za sprzeczną z wyrokiem TK i Konstytucją.

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do corocznych płatnych urlopów.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3 zdanie drugie

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie praw i wolności tylko w określonych przypadkach i w określony sposób.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Podstawa do żądania odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nowe przepisy nie mogą ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Przedawnienie roszczenia nie ma zastosowania ze względu na wyjątkowe okoliczności związane z orzeczeniem TK. Wykładnia art. 115a ustawy o Policji powinna uwzględniać orzeczenie TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. lub do policjantów zwolnionych przed tą datą. Roszczenie uległo przedawnieniu zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji.

Godne uwagi sformułowania

nie można przez instytucję przedawnienia unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Oczywistym jest, że skarżący przed wydaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie mógł wystąpić z żądaniem uzupełnienia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, albowiem art. 115a ustawy o Policji korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją.

Skład orzekający

Magdalena Józefczyk

przewodniczący

Maria Mikolik

sprawozdawca

Elżbieta Mazur-Selwa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz kwestia przedawnienia roszczeń w takich przypadkach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji i przepisów obowiązujących w określonym czasie. Kwestia odsetek powinna być dochodzona przed sądem powszechnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa funkcjonariuszy służb mundurowych do ekwiwalentu za urlop i pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na prawa obywateli nawet po latach, a także jak sądy administracyjne interpretują przepisy intertemporalne.

Policjant wygrał walkę o wyrównanie ekwiwalentu za urlop po 16 latach dzięki wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego!

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Rz 546/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 6349/21 - Wyrok NSA z 2025-06-05
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 360
art. 107 ust. 2, art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 9 ust. 1-2
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...].
Uzasadnienie
II SA/Rz 546/21
UZASADNIENIE
Komendant Wojewódzki Policji w [...] zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania S. K., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] listopada 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (i dodatkowy).
Jak wynika z akt sprawy, S. K. we wniosku z 29 listopada 2018 roku zwrócił się o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (i dodatkowy). Skarżący powołał się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, zgodnie z którym Trybunał uznał art. 115a ustawy o Policji za niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP, w zakresie w jakim ustala wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia.
Decyzją z [...] listopada 2020r. nr [...] Komendant Miejski Policji w [...] odmówił stronie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (i dodatkowy).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nastąpiła utrata mocy obowiązującej części przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r., o Policji (Dz.U.2019.161), tj. w zakresie wielkości przelicznika. Wskazał ponadto, że na mocy art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r. poz. 1610, dalej: ustawa zmieniająca), wprowadzono nowe brzmienie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2020r. poz. 360, ze zm.), zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Komendant Miejski Policji w [...] podkreślił, że zgodnie z art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy zmieniającej, art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018r.
Organ I instancji uznał, że z uwagi na art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy zmieniającej, art. 115a ustawy o Policji w nowym brzmieniu nie ma zastosowania do spraw w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy funkcjonariusza Policji, któremu wypłacono ekwiwalent pieniężny przed dniem 6 listopada 2018r.
Organ I instancji stwierdził, że skoro w dacie zwolnienia ze służby, tj. 15 maja 2002r. wypłacono przysługujący Skarżącemu wówczas ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w całości, to jego uprawnienie zostało zrealizowane i aktualnie zgodnie z art. 9 ustawy zmieniającej nie przysługuje mu prawo do wypłaty wyrównania tego świadczenia.
S. K. złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym wniósł o jej uchylenie, powołując się na wyrok Trybunału konstytucyjnego o sygn. K 7/15.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] opisaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2021 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że w konsekwencji wejścia w życie art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej, od 1 października 2020r., w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018r. stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe, a więc z obowiązującym współczynnikiem ułamkowym 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, chyba że sprawa dotycząca wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy została wszczęta i niezakończona przed dniem 6 listopada 2018r.
Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że strona została zwolniona ze służby w Policji z dniem 15 maja 2002r. , a więc przed dniem 6 listopada 2018r. W związku z tym zwolnieniem wypłacono jej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, natomiast sprawa o wypłatę przedmiotowego ekwiwalentu w wyższej wysokości została wszczęta po dniu 5 listopada 2018r. Organ odwoławczy stanął więc na stanowisku, że w aktualnym stanie faktycznym i prawnym stronie nie przysługuje prawo do wypłaty omawianego ekwiwalentu w wyższej niż dotychczas wysokości, bowiem nie mają do niej zastosowania przepisy prawa przewidujące inny niż wcześniej zastosowany współczynnik ułamkowy służący do ustalania wymiaru tego ekwiwalentu.
S. K. wniósł skargę na ww. decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji, a w konsekwencji o zobowiązanie organu do dokonania czynności wypłaty wyrównania w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 115a ustawy, w zakresie związanym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r. (Dz. U. 2018 poz. 2102), a przez to pozbawienie należnych z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.
W ocenie Skarżącego, działanie Komendantów Policji uniemożliwiło realizację gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem konieczności stosowania ustawy zmieniającej - z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego RP sygn. K 7/15.
W uzasadnieniu Skarżący stanął na stanowisku, że norma art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim pozbawia należnego wyrównania funkcjonariuszy, którzy odeszli na emeryturę/rentę po 19 października 2001 r. a przed 6 listopada 2018 r. stoi w sprzeczności z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. K 7/15.
Skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym NSA podniósł, że przepis uznany przez TK za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Dlatego jakiekolwiek ograniczenia art. 190 ust. 4 Konstytucji (nieważność niekonstytucyjnego przepisu z mocą wsteczną) są dopuszczalne tylko wtedy, gdy uzasadnia to dyspozycja konkretnego przepisu Konstytucji, który wyłącza wznawianie postępowania. Akt normatywny uchylony (w całości lub w części) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, traci cechę domniemania konstytucyjności. Wzruszenie tego domniemania następuje już z momentem ogłoszenia wyroku Trybunału na sali rozpraw, co wynika z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Zmiana w stanie prawnym wynikająca z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego uzasadnia konieczność przełamania zasady tempus regit actum i w konsekwencji rodzi potrzebę ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem niekonstytucyjnej regulacji - mimo że regulacja taka była objęta domniemaniem konstytucyjności w dniu wydania decyzji.
Powołując się na obszernie przedstawione orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sądów administracyjnych Skarżący podniósł, że odmowa wypłacenia należnego wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop jest pozbawiona podstaw prawnych. Ustawą zmieniającą nie można pozbawić należnego świadczenia, którego można dochodzić w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. w sprawie sygn. akt K 7/15.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje.
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego 10 lub w innych przepisach - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).
Skarga została uwzględniona, gdyż decyzje organu I oraz II instancji opierają się na błędnej wykładni i wadliwym zastosowaniu przepisów art. 9 ust. 1-2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw w zw. z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego RP z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz.U. z dnia 6 listopada 2018 r. poz. 2102) oraz w zw. z art. 190 ust. 3 zd. 1 i ust. 4 Konstytucji RP.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 30 października 2018 r. orzekł, że przepis art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy - Prawo bankowe, ustawy o samorządzie Miejskim oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Jednocześnie Trybunał, pomimo przysługującej mu kompetencji do ograniczenia zakresu temporalnego skutków derogacyjnych orzeczenia (art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji RP), nie skorzystał z możliwości orzeczenia, że niezgodność przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji z wyżej wskazanymi normami konstytucyjnymi nie obejmuje spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw oraz spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby przed dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (co nastąpiło w dniu 6 listopada 2018 r.). Dopuszczalność tego rodzaju ograniczenia zakresu temporalnego skutków derogacyjnych orzeczeń trybunalskich potwierdza praktyka orzecznicza Trybunału (zob. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r., sygn. akt P 4/99, OTK 2001, nr 1, poz. 5).
Oceniając znaczenie art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd podziela w pełni stanowisko przedstawione w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 23 marca 2021r., II SA/Rz 273/21, zgodnie z którym, "przepis art. 9 ust. 1-2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw naruszył bezpośrednio wyrok Trybunału Konstytucyjnego RP z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz.U. z dnia 6 listopada 2018 r. poz. 2102) oraz przepisy art. 190 ust. 3 zd. 1 i ust. 4 Konstytucji RP. Ustawodawca nie był bowiem uprawniony do wprowadzenia regulacji intertemporalnej ograniczającej zakres czasowy skutku derogacyjnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, przez powiązanie go jedynie z przypadającym od dnia wejścia w życie tego wyroku (od dnia 6 listopada 2018 r.) okresem, za który przysługuje policjantowi ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy.(...) Powyższy wyrok TK z chwilą wejścia w życie (6 listopada 2018 r.) wywołał w polskim porządku prawnym skutek negatywny (derogacyjny) w postaci usunięcia niekonstytucyjnej treści normatywnej oraz skutek pozytywny w postaci nałożenia na wszystkie pozostałe organy władzy publicznej (w tym na organy władzy ustawodawczej i władzy wykonawczej) powszechnego i ostatecznego obowiązku (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP) stanowienia nowej i stosowania pozostawionej w mocy treści normatywnej w zgodzie z wzorcem interpretacyjnym ustalonym przez wyrok trybunalski. Rozważany wyrok o charakterze zakresowo-interpretacyjnym w razie zaniechania ustawodawcy w zakresie wprowadzenia do porządku prawnego prawidłowej (zgodnej z orzeczeniem trybunalskim) regulacji uzupełniającej częściowo derogowaną regulację musi zostać wykonany ostatecznie przez sądy (przede wszystkim sądy administracyjne) w takim stopniu i w takim zakresie, jakie są możliwe w świetle wykładni dokonanej przez TK.
Jak wskazał TK w cyt. wyroku: "(...) Regulacja zawarta w art. 115a ustawy o Policji dotyczy sposobu obliczania ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 tej ustawy (czas przyznany w zamian za czas służby przekraczający normę). Ekwiwalent pieniężny przyznawany jest w sytuacji zwolnienia funkcjonariusza ze służby (art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji). Celem tej regulacji, w kwestionowanym zakresie, jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych corocznych płatnych urlopów. (...) Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia – w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13, Lex nr 1798154)".
W ocenie Trybunału świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. "Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze". W konsekwencji TK uznał, że przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta "oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji".
W związku z powyższym należy uznać, że od dnia 6 listopada 2018 r. organy Policji miały obowiązek uzupełnienia derogowanej treści art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji przez przyjęcie wykładni ustalonej przez Trybunał w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, a więc zrekonstruowania normy wyrażającej treść, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości przysługującego zwalnianemu ze służby policjantowi w danym okresie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy. Negujące powyższą ocenę prawną decyzje organu pierwszej i drugiej instancji, rozpatrywane przez Sąd w świetle stanu prawnego obowiązującego w momentach ich wydania, są oczywiście wadliwe. Oznacza to również konieczność pominięcia w przedmiotowej sprawie stosowania art. 9 ust. 1-2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw."
Mając na względzie powyższe organy I oraz II instancji, rozpoznając sprawę ponownie zobowiązane będą do ponownego rozpoznania ww. wniosku z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w wyroku. Organy obowiązane będą uwzględnić wykładnię art. 115a ustawy o Policji ustaloną przez Trybunał w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15 oraz pominąć w przedmiotowej sprawie art. 9 ust. 1-2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw z uwagi na sprzeczność tej regulacji z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15.
W niniejszej sprawie, oprócz przedstawionego powyżej zagadnienia istotne znaczenie ma również kwestia przedawnienia zgłaszanych roszczeń. W niniejszej sprawie Skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 15 maja 2002r. co oznacza, że od momentu ustalenia i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy do momentu złożenia przedmiotowego wniosku upłynął okres 16 - letni. Zgodnie natomiast z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (w wersji obowiązującej od dnia 10 maja 1990 r.) roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Należy jednak stwierdzić, że właściwe organy policyjne zachowały możliwość oceny roszczeń uzupełniających Skarżącego w świetle art. 107 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepis ten stanowi, że organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do przyjęcia, że "opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami", związanymi z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny dopiero w dniu 30 października 2018 r. orzeczenia o zakresowej wadliwości art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz wejściem w życie tego orzeczenia w dniu 6 listopada 2018 r. W wyroku z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. I OSK 2928/19 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, przywołując treść art. 190 ust. 4 Konstytucji, że "nie można przez instytucję przedawnienia unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie działania organów Policji godzą również w konstytucyjną zasadę państwa prawa (art. 2 Konstytucji) i wywodzoną z niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa." NSA podkreślił, że "oczywistym jest, że skarżący przed wydaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie mógł wystąpić z żądaniem uzupełnienia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, albowiem art. 115a ustawy o Policji korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją. Dopiero wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) zrodziło po stronie policjanta uprawnienie do tego, aby domagać się uzupełnienia wypłaconego już uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej konstytucyjnym regulacjom. Oznacza to także, że istniała podstawa do tego, aby wobec funkcjonariusza zastosować dobrodziejstwo art. 107 ust. 2 ustawy o Policji." Rozpoznając sprawę ponownie organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną powyżej wykładnię przesłanki "wyjątkowych okoliczności", zamieszczonej w art. 107 ust. 2 ustawy o Policji.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia wadliwej wykładni i zastosowania prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu I instancji.
Odnosząc się do żądania Strony w zakresie zobowiązania organu do wypłaty wyrównania ekwiwalentu wraz z odsetkami należy wskazać, że zarówno przepisy ustawy o Policji, jak i wydane na jej podstawie akty wykonawcze, nie zawierają regulacji, która przyznaje organowi Policji kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych. Analiza różnorodnych uregulowań stosunków służbowych i zapadłego na ich tle orzecznictwa sądowego – sądów powszechnych i administracyjnych – prowadzi do wniosku, że droga administracyjna w przedmiocie dochodzenia odsetek przysługuje tam, gdzie przepis określonej pragmatyki służbowej przewiduje prawo do odsetek, a jednocześnie nie przewiduje dla ich dochodzenia drogi przed sądem powszechnym. Mając zatem na uwadze, że ustawa o Policji nie przewiduje prawa funkcjonariusza do odsetek, a niewypłacenie w terminie uposażenia funkcjonariuszowi Policji stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego żądanie odsetek przed sądem powszechnym, w sprawie właściwy pozostaje ten sąd (zob. np. wyrok NSA 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1467/13).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę