II SA/Rz 54/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia odmawiające wydania zaświadczenia o objęciu nieruchomości prawem pierwokupu, uznając istnienie interesu prawnego kupującego.
Skarżący G.B. domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego, czy działka objęta przedwstępną umową sprzedaży znajduje się na obszarze rewitalizacji lub w Specjalnej Strefie Rewitalizacji, a tym samym czy podlega prawu pierwokupu przez gminę. Organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, uznając brak interesu prawnego skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że kupujący ma interes prawny w uzyskaniu takiego zaświadczenia, ponieważ prawo pierwokupu gminy może wpłynąć na jego prawa i obowiązki w obrocie cywilnoprawnym.
Sprawa dotyczyła skargi G.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta odmawiające wydania zaświadczenia. Skarżący wnioskował o potwierdzenie, czy działka objęta przedwstępną umową sprzedaży znajduje się na obszarze rewitalizacji lub w Specjalnej Strefie Rewitalizacji, a co za tym idzie, czy podlega prawu pierwokupu przez gminę. Organy administracji uznały, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia, ponieważ jego zamiar zakupu nieruchomości należy do sfery interesu faktycznego, a nie prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał jednak, że skarżący ma interes prawny. Sąd podkreślił, że prawo pierwokupu gminy, wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami, ingeruje w obrót cywilnoprawny i może wpływać na prawa i obowiązki zarówno sprzedającego, jak i kupującego. W związku z tym, kupujący ma uzasadniony interes prawny w uzyskaniu informacji o statusie prawnym nieruchomości, zwłaszcza w kontekście potencjalnego prawa pierwokupu gminy oraz możliwości wywłaszczenia. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, uznając je za wadliwe i naruszające przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, osoba taka posiada interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawo pierwokupu gminy, wynikające z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, ingeruje w obrót cywilnoprawny i wpływa na prawa i obowiązki kupującego. Dlatego też, kupujący ma uzasadniony interes prawny w uzyskaniu informacji o statusie prawnym nieruchomości, aby móc świadomie realizować swoje zamiary nabycia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 217 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 218 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 109 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 109 § 1 pkt 4a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 109 § 1 pkt 4b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 110 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 110 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 110 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
k.c. art. 556
Kodeks cywilny
k.c. art. 557
Kodeks cywilny
k.c. art. 563
Kodeks cywilny
k.c. art. 564
Kodeks cywilny
k.c. art. 73 § 2
Kodeks cywilny
u.r. art. 8
Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji
u.r. art. 25
Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji
u.r. art. 27 § 1
Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kupujący ma interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia dotyczącego prawa pierwokupu nieruchomości, ponieważ może to wpłynąć na jego prawa i obowiązki w obrocie cywilnoprawnym. Prawo pierwokupu gminy stanowi ingerencję w obrót cywilnoprawny, co uzasadnia interes prawny kupującego w uzyskaniu informacji. Zamiar zakupu nieruchomości udokumentowany warunkową umową sprzedaży, nawet bez formy aktu notarialnego, uzasadnia interes prawny kupującego. Dotychczasowa praktyka organu wydawania podobnych zaświadczeń na podstawie oświadczenia o potrzebie zakupu nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia ogranicza się do sfery interesu faktycznego, a nie prawnego.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego prawo pierwokupu gminy jest uzależnione od tego, czy gmina w stosownej uchwale umieściła daną nieruchomość bądź w granicach obszaru rewitalizacji, bądź Specjalnej Strefy Rewitalizacji pojęcie interesu prawnego użyte w przepisie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. należy interpretować szeroko. interes prawny w jego uzyskaniu ma osoba, która chce się posłużyć zaświadczeniem w obrocie cywilnoprawnym w sytuacji, gdy przepisy administracyjnego prawa materialnego (u.g.n.) "ingerują" w reguły tego obrotu
Skład orzekający
Elżbieta Mazur-Selwa
przewodniczący
Piotr Godlewski
sprawozdawca
Maria Mikolik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia przez kupującego w kontekście prawa pierwokupu nieruchomości i przepisów o rewitalizacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawem pierwokupu gminy na obszarach rewitalizacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak szeroko można interpretować interes prawny w postępowaniu administracyjnym, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się obrotem nieruchomościami i prawem administracyjnym.
“Czy kupujący nieruchomość zawsze ma prawo do zaświadczenia o prawie pierwokupu?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 54/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2025-04-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/ Maria Mikolik Piotr Godlewski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 645 Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652 Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 200, art. 205 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 217 § 2, art. 218 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 1145 art.109 ust. 1, art. 110 ust. 1 , 2, 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 10 września 2024 r. nr SKO.4100/21/2024 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr MKZ.6727.1.123.2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego G. B. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie II SA/Rz 54/25 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi G.B. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 10 września 2024 r. nr SKO.4100/21/2024 dotyczące odmowy wydania zaświadczenia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z 2 sierpnia 2024 r. G.B. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o wydanie zaświadczenia, czy działka nr [...] w obr. [...] znajduje się na obszarze rewitalizacji oraz w Specjalnej Strefie Rewitalizacji, a w konsekwencji czy jest objęta prawem pierwokupu. Przedłożył kopię przedwstępnej umowy kupna - sprzedaży przedmiotowej działki zawartej z jej właścicielem. Postanowieniem z 8 sierpnia 2024 r. nr MKZ.6727.1.123.2024 Prezydent Miasta [...] odmówił wydania zaświadczenia stwierdzającego, czy działka nr [...] obr. [...] w Rzeszowie znajduje się w obszarze rewitalizacji oraz Specjalnej Strefie Rewitalizacji w rozumieniu odpowiednio art. 8 oraz art. 25 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (Dz.U. z 2024 r., poz. 278 ze zm., dalej "u.r.") oraz czy w związku z tym objęta jest prawem pierwokupu nieruchomości o którym mowa w art. 109 ust. 1 pkt 4a i 4b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm., dalej: u.g.n.). W uzasadnieniu wywiódł, że wniosodawca nie wskazał na istnienie po jego stronie interesu prawnego warunkującego wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2024, poz. 572, dalej: k.p.a.). W zażaleniu G.B. zakwestionował prawidłowość postanowienia. Wskazał, że źródłem interesu prawnego jest m.in. treść art. 109 u.g.n., art. 556, art. 557, art. 563 i art. 564 Kodeksu cywilnego – zobowiązanie sprzedającego do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości. SKO wskazanym na wstępie postanowieniem z 10 września 2024 r. - działając na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 218 k.p.a. - utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta. Wyjaśniło, że podstawą prawną do wydania zaświadczenia jest art. 217 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Obowiązek wydania zaświadczenia istnieje tylko wówczas, gdy chodzi o potwierdzenie takich faktów lub stanu prawnego, które wynikają z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Jest to wyliczenie stanowiące katalog otwarty. Jedynie w sytuacji, gdy organ nie posiada obiektywnej możliwości potwierdzenia faktów żądanych przez stronę, wydaje postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści. Jedną z przesłanek umożliwiających ubieganie się o wydanie zaświadczenia jest wykazanie przez wnioskodawcę interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, a co za tym idzie, ocena w tym zakresie powinna znaleźć się w wydanym przez organ rozstrzygnięciu. Wydanie zaświadczenia jest możliwe, gdy wnioskodawca wykaże interes prawny w jego uzyskaniu. Interes prawny tym różni się od interesu faktycznego, że wynika on z wyraźnej normy prawnej lub strona jest zainteresowana uzyskaniem zaświadczenia jako środka dowodowego w innym toczącym się postępowaniu. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji wykazał w sposób właściwy, że strona nie posiada interesu prawnego w wydaniu zaświadczenia, a także że nie zachodzą w sprawie inne przesłanki uzasadniające jego wydanie określone w art. 217 § 2 k.p.a. Zamiar zakupu nieruchomości udokumentowany spisaną bez zachowania formy aktu notarialnego warunkową umową sprzedaży należy ulokować w sferze interesu fatycznego, a nie interesu prawnego o którym stanowi przepis art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., który można wywodzić z przepisu prawa materialnego lub co najmniej przepisów prawa procesowego związanych z wykazywaniem faktów sprawy na potrzeby prowadzonych postępowań. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisane na wstępie postanowienie Kolegium z 10 września 2024 r. G.B. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na jego treść: - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego, - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, przejawiające się w zaniechaniu oceny interesu prawnego wskazanego wbrew żądaniu wniosku, - art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący zarzucił ponadto: - brak uznania, że czynność sprzedaży dotyczy dwóch stron umowy sprzedaży, tzn. sprzedającego i kupującego, a w konsekwencji błędne uznanie, że prawo pierwokupu w procesie sprzedaży o jakim mowa w art. 109 u.g.n. dotyczy jedynie sprzedającego (właściciela nieruchomości), w konsekwencji czego Prezydent uzasadnia przyznanie interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia wyłącznie właścicielowi działki, a pominięciu praw kupującego; w rzeczywistości czynność sprzedaży dotyczy każdego kto jest stroną umowy kupna – sprzedaży, czyli zarówno sprzedającego jak i kupującego, - brak uznania przez Prezydenta jak i Kolegium, że przepisy Kodeksu cywilnego związane z rękojmią za wady i dochowaniem należytej staranności – art. 556, 557, 563, 564 K.c. są wystarczającą podstawą prawną do uzyskania zaświadczenia, - brak uznania, że okoliczności sprawy są wystarczającą przesłanką do wydania zaświadczania w sytuacji, gdy NSA stwierdził, że wystarczające jest powołanie konkretnych okoliczności, nawet bez wskazania wprost odpowiedniego przepisu (wyrok NSA sygn. akt II OSK 180/10), - brak ustalenia, dlaczego odstąpiono od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, odmawiając prawa do uzyskania zaświadczenia w sytuacji, gdy ten sam Prezydent działając poprzez inne wydziały urzędu bez problemu w ramach utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw wydaje zaświadczenia dotyczące nieruchomości zainteresowanym zakupem. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie skarżącego, o istnieniu po jego stronie interesu prawnego przesądzają: 1. treść art. 109 u.g.n - pierwokup przysługujący Gminie występujący w związku z czynnością sprzedaży, której stronami są sprzedający i kupujący nieruchomość, 2. chęć zakupu nieruchomości i zbadania jej stanu prawnego - przepisy dotyczące rękojmi związane z zakupem - art. 563, 564, 556, 557 K.c. 3. pisemne zobowiązanie sprzedającego (będące równocześnie jego zgodą na pozyskanie zaświadczenia) - jakie zawarł z właścicielem działki; z pkt 3 załączonej warunkowej umowy sprzedaży z 1 sierpnia 2024 r wynika, że to kupujący ma obowiązek zgromadzić dokumenty niezbędne do aktu notarialnego, 4. dotychczasowa praktyka (o jakiej mowa w art. 8 § 2 k.p.a.) Prezydenta polegająca na wydawaniu zaświadczeń osobie kupującej z prowadzonych ewidencji, a konkretnie wydawanych przez Wydział Architektury i Wydział Ochrony Środowiska i Klimatu, gdzie wystraczająca przesłanką do uzyskania zaświadczenia jest złożenie oświadczenia, że jest ono potrzebne do zakupu nieruchomości. 5. zagrożenie wywłaszczeniem nieruchomości z uwagi na treść przepisu art. 27 ust. 1 u.r., który stanowi, że inwestycje na obszarze Strefy Rewitalizacji stanowią cel publiczny w rozumieniu art. 6 u.g.n., czyli mogą być objęte przymusowym pozbawieniem prawa własności czyli wywłaszczeniem. Skarżący wywiódł, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania zaświadczenia ma polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny, a nie na wskazaniu wprost przepisu. W orzecznictwie przyjmuje się także, że o interesie prawnym skarżącego mogą również świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna skarżącego byłaby zależna od tego, czy podlega danym nakazom, obowiązkom, ograniczeniom nakładanym przez przepisy prawa lub gdyby nie mógł w danych okolicznościach realizować swoich uprawnień. Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie i stanowią o interesie prawnym skarżącego, a są nimi prawo pierwokupu nieruchomości przysługujące Gminie, zobowiązanie zgromadzenia dokumentów (uzyskania zaświadczeń) do umowy notarialnej wynikające z pkt 3 umowy cywilnej zawartej z właścicielem nieruchomości, zagrożenie przymusowym wywłaszczeniem nieruchomości. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach). Zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały w następstwie uznania, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia stwierdzającego, czy działka którą zamierza nabyć - objęta warunkową umową sprzedaży z 1 sierpnia 2024 r. - znajduje się w obszarze rewitalizacji oraz w Specjalnej Strefie Rewitalizacji w rozumieniu art. 8 oraz 25 u.r., a jeśli tak, czy objęta jest prawem pierwokupu nieruchomości o którym mowa w art. 109 ust. 1 pkt 4a i 4b u.g.n. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia doprowadziła do wniosku o jego wadliwości i zasadności skargi. Postępowanie dotyczące wydawania zaświadczeń regulują przepisy art. 217-art. 220 k.p.a. Zgodnie z art. 217 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1), w sytuacji jeżeli (§ 2): 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o wydanie zaświadczenia ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Ustawodawca wskazał jednocześnie w art. 218 § 1 k.p.a., że w przypadkach o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W myśl art. 218 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.). Z przytoczonych unormowań wynika, że ustawodawca różnicuje przesłanki wydawania zaświadczeń. W sytuacji przewidzianej w art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. organ ma obowiązek wydać zaświadczenie bez wnikania w interes prawny osoby ubiegającej się o nie, musi jednak istnieć przepis prawa, z którego wynika obowiązek potwierdzenia w formie zaświadczenia określonych faktów lub stanu prawnego. W sytuacji opisanej natomiast w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. organ zobligowany jest do ustalenia, czy wnioskodawca posiada interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia; na podstawie tej regulacji podlegał ocenie stan faktyczny przedmiotowej sprawy, co jest bezsporne. Prawo pierwokupu służy zapewnieniu określonej osobie pierwszeństwa kupna oznaczonej rzeczy przed innymi potencjalnymi kupującymi. Podstawowe regulacje dotyczące pierwokupu zawarte są w art. 596 – 602 K.c., przy czym przepisy te zgodnie z art. 596 K.c. znajdują zastosowanie w takim zakresie, w jakim prawo to nie jest normowane w przepisach szczególnych. Takimi przepisami są regulacje u.g.n. Stosownie do art. 109 ust. 1 u.g.n., gminie przysługuje prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży: nieruchomości położonych na obszarze rewitalizacji, jeżeli przewiduje to uchwała o której mowa w art. 8 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (pkt 4a), a także nieruchomości położonych na obszarze Specjalnej Strefy Rewitalizacji o której mowa w rozdziale 5 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (pkt 4b). Z treści powołanych regulacji wynika, że prawo pierwokupu gminy jest uzależnione od tego, czy gmina w stosownej uchwale umieściła daną nieruchomość bądź w granicach obszaru rewitalizacji, bądź Specjalnej Strefy Rewitalizacji. Sprzedaż nieruchomości o których mowa w art. 109 oraz prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości może nastąpić, jeżeli wójt, burmistrz albo prezydent miasta nie wykona prawa pierwokupu, przy czym prawo pierwokupu może być wykonane w terminie miesiąca od dnia otrzymania przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zawiadomienia o treści umowy sprzedaży (art. 110 ust. 1 i 2 u.g.n.). Obowiązkiem notariusza sporządzającego umowę sprzedaży jest zawiadomienie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o treści tej umowy (art. 110 ust. 3 u.g.n.). W doktrynie i orzecznictwie zaistniała rozbieżność stanowisk co do pojęcia interesu prawnego jako przesłanki wydania zaświadczenia o którym mowa w art. 217 k.p.a. Wg jednego ze stanowisk, może być ona ograniczona wyłącznie do interesu mającego swe oparcie w przepisach prawa materialnego; z uwagi na treść art. 220 § 2 nie ma interesu prawnego osoba, która wystąpiła z takim żądaniem, w sytuacji gdy inny organ żąda od niej przedstawienia takiego zaświadczenia, ale nie wskazuje jednocześnie przepisu prawa wymagającego zaświadczenia w celu potwierdzenia określonych faktów (D. Felcenloben, Zasady udostępniania danych z katastru nieruchomości, Sam. Teryt. 2009/9, s. 26 i n.). Wg drugiego stanowiska, interes prawny znajduje odbicie w szeroko rozumianych przepisach prawa, a więc zarówno ze sfery prawa materialnego, jak i procesowego. Oznaczałoby to, że interes prawny ma osoba, która chce się posłużyć zaświadczeniem w postępowaniu wyjaśniającym w innej sprawie z uwagi na zasadę udziału strony w postępowaniu dowodowym, w tym prawo do składania wniosków dowodowych. Interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia wystarczająco może wynikać z postrzeganej przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie korzyści, jaką spodziewa się ta osoba odnieść po przedstawieniu zaświadczenia innemu organowi (wyrok WSA w Białymstoku z 14 grudnia 2010 r. II SA/Bk 133/10 - LEX nr 752260). Szerokie pojęcie interesu prawnego ujęto też w wyroku WSA w Olsztynie z 22 marca 2022 r. II SA/Ol 191/22 - LEX nr 3331320, w którym wskazano, że pojęcie interesu prawnego użyte w przepisie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. należy interpretować szeroko. Obejmuje ono każdą sytuację, w której uzyskanie urzędowego potwierdzenia określonego stanu faktycznego lub prawnego może, choćby hipotetycznie, wpłynąć na prawa lub obowiązki wnioskodawcy (M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela drugi z opisanych wyżej poglądów, wychodząc z założenia, że treść zaświadczenie może mieć wpływ na realizację szeroko rozumianych praw i obowiązków strony wynikających z różnych gałęzi i dziedzin prawa. Oznacza to, że interes prawny w jego uzyskaniu ma osoba, która chce się posłużyć zaświadczeniem w obrocie cywilnoprawnym w sytuacji, gdy przepisy administracyjnego prawa materialnego (u.g.n.) "ingerują" w reguły tego obrotu wyposażając gminę w ustawowe prawo pierwokupu nieruchomości o którym mowa w art. 109 u.g.n. Z powyższych względów odwołanie się przez stronę do przepisów u.g.n. i K.c. w celu posłużenia się w obrocie cywilnoprawnym zaświadczeniem zawierającym informację czy nieruchomość objęta planowaną transakcją kupna – sprzedaży jest obciążona przysługującym gminie prawem pierwokupu wynikającym z usytuowania jej w Specjalnej Strefie Rewitalizacji lub w obszarze rewitalizacji - co pozwoli jej uzyskać pełną wiedzę na temat statusu prawnego nieruchomości którą zamierza nabyć w drodze umowy sprzedaży - w wystarczającym stopniu uzasadnia jej interes prawny w uzyskaniu tego zaświadczenia. Nie ma również podstaw do przypisania w powyższym zakresie interesu prawnego tylko jednej stronie transakcji kupna – sprzedaży nieruchomości, tj. sprzedającemu, gdyż zarówno sprzedający jak i kupujący są w jednakowym stopniu zainteresowani zawarciem umowy. Ponadto znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy kopia warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości dowodzi istnienia zamiaru zawarcia umowy kupna - sprzedaży nieruchomości zarówno po stronie sprzedającego jak i kupującego, względem których trudno stwierdzić, że to właśnie sprzedawca (jako wyłącznie legitymujący się zdaniem organu administracji I i II instancji interesem prawnym) jest bardziej zainteresowany jej zawarciem. Niezachowanie zaś formy aktu notarialnego dla warunkowej umowy sprzedaży, będącej rodzajem umowy przedwstępnej, nie wpływa na sposób oceny interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia, bo po pierwsze jej notarialne zawarcie samo w sobie nie jest jego źródłem, a ponadto dla ważności umowy przedwstępnej kupna – sprzedaży nieruchomości forma aktu notarialnego, w odróżnieniu od przenoszącej własność finalnej umowy sprzedaży nieruchomości, nie jest wymagana. Zawarcie umowy przedwstępnej w zwykłej formie pisemnej wywołuje tzw. słabszy skutek, który oznacza, że w przypadku wycofania się z umowy przez jedną ze stron, druga może żądać od niej jedynie naprawienia szkody powstałej na skutek tego, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej, tj. umowy przenoszącej własność nieruchomości (art. 73 § 2 K.c.). Reasumując, błędne jest zatem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wg którego okoliczności zamiaru zakupu nieruchomości związanej z przedmiotem postępowania lokują się w sferze interesu faktycznego, a nie prawnego. Z zacytowanego wyżej art. 110 ust. 1 i 2 u.g.n. - będącego przepisem prawa materialnego - wynika bowiem jednoznacznie, że sprzedaż nieruchomości o których mowa w art. 109 oraz prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości może nastąpić, jeżeli wójt, burmistrz albo prezydent miasta nie wykona prawa pierwokupu, przy czym prawo pierwokupu może być wykonane w terminie miesiąca od dnia otrzymania przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta od notariusza sporządzającego umowę sprzedaży zawiadomienia o treści umowy (art. 110 ust. 1, 2, 3 u.g.n.). Zarówno sprzedający jak i kupujący mają interes prawny w uzyskaniu – w formie stosownego zaświadczenia – informacji, czy dana nieruchomość podpada od prawo pierwokupu (a tym samym czy zawierana przez nich umowa będzie zawierana pod warunkiem nieskorzystania z tego prawa przez gminę), czy też będzie od razu umową bezwarunkową. Z wywiedzionych wyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. uwzględnił skargę, uchylając wadliwe - wydane z naruszeniem art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 4a i 4b oraz art. 110 ust. 1, 2 i 3 u.g.n. - postanowienia Prezydenta i Kolegium (pkt I sentencji wyroku). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści niniejszego uzasadnienia, wg których brak jest przesłanek do odmowy wydania skarżącemu wnioskowanego zaświadczenia z przyczyn wywiedzionych przez orzekające w sprawie organy. O należnych skarżącemu kosztach postępowania sądowego – obejmujących opłacony od skargi wpis w kwocie 100 zł - orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI