II SA/RZ 537/23

II SA/Rz 537/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 141
art. 2 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 24 stycznia 2023 r. nr SKO.409.RÓ.192.58.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 21 grudnia 2022 r. nr GKŚ.VIII.824.4.1842.2022.DW.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "SKO" lub "organ II instancji") z 24 stycznia 2023r. nr SKO.409.RÓ. 192.58.2023, o odmowie przyznania prawa do dodatku węglowego.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Wnioskiem z 15 listopada 2022 r. RL (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w [...], a głównym źródłem ogrzewania jest piec kaflowy na paliwo stałe.
Decyzją z [...] grudnia 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania Skarżącemu przyznania wnioskowanego dodatku węglowego. Organ I instancji podał ogólnikowo, że powodem odmowy uwzględnienia żądania Skarżącego był brak zgodności informacji podanych w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, że zamieszkuje w budynku z siostrą i jej rodziną, lecz prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Budynek ma osobne wejścia oraz osobne źródła ciepła, co potwierdziła kontrola straży miejskiej.
Decyzją z [...] stycznia 2023r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...].
Organ odwoławczy podniósł, że w deklaracji z 24 czerwca 2022r. Skarżący jako źródło ciepła wskazał piec kaflowy na paliwo stałe, a jako rodzaj paliwa - drewno kawałkowe. Dodatek węglowy, stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 141 z późn. zm.) - dalej: "u.d.w.", przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w., przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Drewno kawałkowe i inny rodzaj biomasy nie stanowią paliw stałych w rozumieniu u.d.w.: wobec czego żądanie Skarżącego było niemożliwe do uwzględnienia. Ponadto skarżący w terminie do 11 sierpnia 2022r. nie złożył korekty deklaracji co rodzaju paliwa i dlatego sprawę rozstrzygnięto na podstawie deklaracji z 24 czerwca 2022 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, RL wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący rza jeszcze wyjaśnił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uiszcza opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi bo został z tego obowiązku zwolniony decyzją Prezydenta na początku XXI wieku, natomiast do ogrzewania używa węgla kamiennego
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że rozstrzygnięcia te naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Spór w sprawie w zasadzie sprowadza się do interpretacji treści przepisu art, 2 ust 1 ustawy, zgodnie z którym: dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zostało jednoznacznie ustalone jakie paliwo służy do ogrzewania w gospodarstwie Skarżącego. W pierwszej pierwotnie deklaracji z 8 czerwca 2022 r. Skarżący jako źródło ciepła wskazał między innymi kocioł na paliwo stałe, rodzaj zaś stosowanych w kotłach paliw stałych - drewno kawałkowe. W kolejnej deklaracji z 15 września 2022 r. Skarżący jako rodzaj stosowanych paliw wskazał węgiel i paliwo węglopochodne.
Organy oparły się na pierwszej deklaracji Skarżącego z 24 czerwca 2022r., której dane wpisano do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, a brak korekty deklaracji do 11 sierpnia i uznały, że jeżeli wymieniony w art. 2 ust. 3 ustawy rodzaj paliwa nie został ujawniony w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.
W aktach administracyjnych sprawy znajduje się notatka urzędowa z 19 grudnia 2022r. z oględzin sporządzona przez Straż Miejską w [...], która potwierdziła fakt prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego przez Skarżącego Z notatki tej wynika też, że skarżący ma zainstalowane jedno źródło ogrzewania to jest piec kaflowy w kształcie kozy. Według oświadczenia Skarżącego rodzaj stosowanego paliwa to węgiel kamienny oraz drewno rozpałowe.
Na gruncie tej sprawy Sąd popiera i uznaje za własne stanowisko prezentowane w aktualnym orzecznictwie, że w przypadku wątpliwości co do źródła ciepła i rodzaju paliwa organy powinny przeprowadzić stosowne postępowanie w celu usunięcia tych wątpliwości (patrz np. wyrok WSA w Opolu z 13.04.2023r., II SA/Op 74/23: wyroki:
WSA w Gliwicach z 19.04.2023r., II SA/Gl 278/23, WSA w Gliwicach z 11.05. 2023r., II SA/Gl 116/23 - wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedstawione poglądy są skutkiem nowelizacja ustawy o dodatku węglowym z dnia 19 września 2022r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 1967 ze zm.; dalej: "ustawa zmieniająca").
Na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy dodano po ust. 15 art. 2 u.d.w. nowy ust. 15a-15b. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem 20 września 2022r. Jednocześnie na mocy przepisu o charakterze przejściowym (art. 52 ustawy zmieniającej) jednoznacznie doprecyzowano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Na podstawie wprowadzonych przepisów - art. 2 ust. 15a ustawy dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Z powyższych regulacji jednoznacznie wynikają źródła informacji, przy pomocy których organ może dokonać weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego i co należy podkreślić nie są to jedyne źródła z których organ może czerpać wiedzę, z uwagi na użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności". Zatem weryfikacja tego wniosku nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022r.
W sytuacji, gdy organ dysponuje sprzecznymi informacjami, mającymi znaczenie dla sprawy, winien podjąć czynności wyjaśniające mając na względzie ww. przepis prawa. Zgodnie z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania, z urzędu jak i na wniosek, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie, organy nie dokując wyjaśnień sprawy we wskazanym wyżej zakresie, naruszyły art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 2 ust 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Dalej zaś wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d), gdzie niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e).
Organy obydwu instancji w przedstawionym stanie prawnym, w którym należało uwzględnić zmiany przepisów ustawy o dodatku węglowym, nie zastosowały się do zmienionych przepisów, a jako przyczynę odmowy przyznania dodatku wskazały na brak korekty deklaracji po 11 sierpnia 2022r. w zakresie stosowanego paliwa. Organy nie podjęły się wyjaśnienia rodzaju stosowanego paliwa, chociaż w notatce Straży Miejskiej był wskazany inny rodzaj paliwa niż deklaracji.
Wprowadzone zmiany niewątpliwie zmierzają do objęcia pomocą finansową, jak największej liczby gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Dodatek węglowy może
zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy (art. 2 ust. 15f ustawy). Do innych wniosków nie może prowadzić powoływany przez Organ II instancji art. 2 ust. 15 g u.d.w. Zgodnie z tym przepisem: dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Z treści tego przepisu wynika, że dodatek węglowy może być również przyznany, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, do dnia 11 sierpnia 2022 r. nie zostało zgłoszone lub wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 2 ust. 15g ustawy). Skoro można dokonać korekty deklaracji przez zgłoszenie źródła ciepła to tym bardziej można dokonać korekty zgłoszonego uprzednio rodzaju paliwa. Do takich wniosków prowadzi również redakcja przepisu art. 2 u.d.w. Ust. 15g jest ostatnim ustępem tego przepisu, co również ma wpływ na interpretację. Poprzedzające go ustępy dotyczą postępowania organów w zakresie weryfikacji wniosku i podanych w nim informacji, przy której należy wziąć pod uwagę wszystkie wymienione informacje, jak również inne dowody, które przyczynią się do oceny wiarygodności wniosku, a zatem również korektę deklaracji. Ust. 15 g przewiduje możliwość nie tyle weryfikacji, co dokonania samego zgłoszenia, a więc czegoś więcej aniżeli tylko korekty. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca po 11 sierpnia 2022 r. dopuścił nie tylko dokonanie zmiany informacji zawartych w pierwotnej deklaracji, ale również dokonanie samego zgłoszenia głównego źródła ciepła, pod warunkiem zgodności z prawdą.
Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.
Wskazania co do dalszego procedowania wynikają wprost z uzasadnienia.
Sąd, pomimo uwzględnienia skargi nie orzekł zwrocie kosztów postępowania w tym przypadku wartości uiszczonego wpisu, bo Skarżący nie złożył wniosku w skardze, pomimo pouczenia o treści art. 210 p.p.s.a. Strona nie stawiła się też na rozprawie, a zawiadomienie o terminie rozprawy zostało prawidłowo doręczone.
-----------------------
II SA/Rz 537/23
4