II SA/Bk 635/23

II SA/Bk 635/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GZ 498/23 - Postanowienie NSA z 2024-07-10
II GSK 2440/23 - Wyrok NSA z 2024-07-10
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 146 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 450
art. 130
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2012 poz 488
par. 5, par. 6 i 7
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu  drogowego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi T.G. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2023 r. nr R.5380.1.212.2023.AK w przedmiocie odmowy usunięcia wpisu z ewidencji kierowców 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku na rzecz skarżącego T.G. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 24 kwietnia 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku wystąpił do Starostwa Powiatowego w Białymstoku z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy i o poinformowanie o badaniu psychologicznym T.G. (dalej: "skarżący"), który otrzymał łącznie 28 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W uzasadnieniu wniosków wskazano, że skarżący w okresie od 16.10.2018 r. do 31.08.2019 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, tj.: (-) w dniu 16 października 2018r. w B. popełnił przestępstwo drogowe, za które otrzymał 10 pkt, (-) w dniu 8 lutego 2019r. w B. omijał pojazd, który jechał w tym samym kierunku, lecz zatrzymał się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszym, za co otrzymał mandat karny kredytowany w wysokości 500 zł i 10 pkt oraz (-) w dniu 31 sierpnia 2019r. w E., przekroczył prędkość od 41 do 50 km/h, za co otrzymał 8 pkt.
Pismem z dnia 5 czerwca 2023r. skarżący wezwał KWP do usunięcia naruszenia prawa w przedmiocie niewłaściwego dokonania wpisu punktów w ewidencji kierowców, a tym samym nieprawidłowego skierowania do Starostwa Powiatowego w Białymstoku wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i przeprowadzenie badania psychologicznego z uwagi na otrzymanie przez skarżącego 28 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie KWP pismem z dnia 15 czerwca 2023r. poinformował skarżącego, że zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2012, poz. 488, dalej: "rozporządzenie") wpis ostateczny usuwa się z ewidencji jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty. Skoro skarżący w okresie od 16 października 2018 r. do 31 sierpnia 2019r., a zatem przed upływem roku, otrzymał łącznie 28 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym, to w tych okolicznościach, jak uznał organ, brak jest podstawy do usunięcia naruszenia.
W dniu 20 lipca 2023r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku ze skargę na czynność materialno-techniczną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku polegającą na odmowie usunięcia 28 punktów wpisanych mu do ewidencji kierowców. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie:
1) art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń oraz § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w zw. z § 6 ust. 1 pkt. 5 w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że ukarania za wykroczenia w ruchu drogowym, za które zostały przypisane skarżącemu punkty karne uważa się za niebyłe i podlegające usunięciu ex lege z ewidencji kierowców;
2) art. 2 § 1 Kodeksu wykroczeń w zw. z rozporządzeniem Ministra Spraw
Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w tym § 5 i 6 ust. 6, § 7-8 oraz ustawą o kierujących pojazdami sprzed zmiany ustawy, która weszła w życie od 1 stycznia 2023r. (m.in. art 98 ustawy) poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy ustawa stanowi, iż jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia wykroczenia, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy, zaś w niniejszym stanie faktycznym wykroczenia popełnione
przez skarżącego miały miejsce w okresie od 2018-2019 r., zaś rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych obowiązujące na dzień popełnienia wykroczeń wydane zostało dnia 25 kwietnia 2012 r. jak również przepisy ustawy o kierujących pojazdami i jego przepisy są korzystniejsze dla skarżącego i też takie powinno znajdować zastosowanie w niniejszej sprawie, co zostało przez organ zupełnie pominięte;
3) art. 98 ust. 5 ustawy o kierujących pojazdami poprzez uznanie, iż KWP prawidłowo naliczyła punkty karne i złożyła prawidłowo wniosek do Starostwa Powiatowego w Białymstoku, w sytuacji gdy zgodnie z tą ustawą informacje o otrzymanej liczbie punktów zgromadzonych w ewidencji kierowców usuwa się z upływem 2 lat od daty uprawomocnienia się wyroku pod warunkiem uiszczenia grzywny, zaś pkt. la stanowi, iż z upływem 2 łat od daty uiszczenia grzywny, zatem błędne jest stwierdzenie organu jakoby skarżący dopiero w 2023 r. miał mieć naliczone punkty karne i dokonany wpis w ewidencji kierowców;
4) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i dokonanie dowolnej oceny dowodów, a w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie
a) błędną ocenę organu, a także nadinterpretację stanu faktycznego która doprowadziła do zbyt daleko idących wniosków i dopuszczenie się stwierdzeń hipotecznych, niezaistniałych wniosków, a mianowicie uznanie, iż punkty karne zostały naliczone prawidłowo i wpis został dokonany po uprawomocnieniu się pierwszego wykroczenia z 2018 r. - podczas gdy w aktach sprawy nie ma informacji o dacie uprawomocnienia się pierwszego wykroczenia z 2018 r. , zaś z akt sprawy Sądu Rejonowego w Białymstoku o sygn. akt III K 2153/19 wynika, iż wykroczenie z dn. 16 października 2018 r. uprawomocniło się 31 maja 2019 r., zatem jest to wyłącznie hipotetyczne stwierdzenie bez pokrycia w materiale dowodowym, zaznaczając iż organ na poparcie twierdzenia o prawidłowości wniosku nie ma żadnego dowodu, w tym dokumentu;
b) zaniechanie przez organ pełnego stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem wszelkich zaistniałych okoliczności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie została w sposób należyty wyjaśniona okoliczność posiadania przez skarżącego w chwili wydania kwestionowanych decyzji punktów karnych.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ. W uzasadnieniu autor skargi wskazał, że w niniejszej sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy kodeksu wykroczeń, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego oraz ustawę o kierujących pojazdami. Tymczasem organ błędnie zastosował przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji obowiązujące od dnia 15 września 2022r. W ocenie pełnomocnika skarżącego, skoro do naruszenia przepisów ruchu drogowego doszło w okresie od 16 października 2018r. do 31 sierpnia 2019r., to w niniejszej sprawie niewątpliwie wystąpiło przedawnienie, które uniemożliwia wpis w ewidencji kierowców i zatrzymanie prawa jazdy po 4 latach od ostatniego naruszenia. Końcowo skarżący zasygnalizował, że we wniosku Komendanta nie ujęto orzeczeń karnych w sprawach o wykroczenia, brak jest też dat tych orzeczeń oraz dat ich prawomocności, co w kontekście powołanych przez organ przepisów - jest kluczowe.
W odpowiedzi na skargę KWP wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że regulacja art. 46 § 1 kodeksu wykroczeń, zakładając hipotetyczny upływ określonych okresów, nie nakłada na organ obowiązku wykreślenia punktów z ewidencji. Zdaniem organu, skoro skarżący w okresie przed upływem roku dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych przekroczyła 24 punkty, to nie było podstaw do usunięcia tych punktów z rejestru. Zatarcie zaś skazania za wykroczenie nie prowadzi do konieczności usuwania wpisów z tego typu rejestrów.
W piśmie procesowym z dnia 25 października 2023r. organ, przywołując wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 maja 2023r. (sygn. akt III SA/Po 1066/22) uzupełniająco wyjaśnił, że dla konsekwencji prawnych wynikających z dokonanych naruszeń przepisów ruchu drogowego istotne znaczenie ma data popełnienia naruszeń, a nie data ostatecznego wpisu do ewidencji, wszczęcia postępowania, wydania decyzji czy też uprawomocnienia się wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2023 r. o odmowie usunięcia z ewidencji kierujących pojazdami wpisu w przedmiocie naliczonych skarżącemu - punktów karnych, których przypisanie w łącznej liczbie 28 punktów karnych spowodowało skutek w postaci skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i zobowiązanie do poddania się badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu.
Rozważania związane z rozstrzygnięciem powyższego sporu poprzedzać należy wyjaśnieniem co do dopuszczalności rozpoznania przez sąd administracyjny skargi na tego typu rozstrzygnięcie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie się przyjmuje, że pismo właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, będące odpowiedzią na wniosek o skorygowanie wpisu punktów karnych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt.4 p.p.s.a., podlegającą kognicji sądu administracyjnego. (por. postanowienie NSA z 30 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1413/11, wyrok NSA z 17 grudnia 2013r., sygn. akt I OSK 2114/13, postanowienie NSA z 3 września 2014r. I OSK 1968/14, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Kierowca zainteresowany wykreśleniem punktów karnych z ewidencji może zatem zwrócić się do organu prowadzącego tę ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie w zależności od tego, czy i jakie organ ten zajmie stanowisko, skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że w przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do ewidencji. Zagadnienie to nie może być rozpatrywane ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest przesłanką rozstrzygnięcia (np. w sprawie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji), ani też w postępowaniu sądowym prowadzonym ze skargi na decyzje wydane w takich sprawach (tak m.in. NSA w wyroku z 14 grudnia 2022 r., I OSK 2373/19, CBOSA).
Dodatkowo oceniając dopuszczalność wniesienia skargi na akty lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wskazać trzeba, że zgodnie z art. 53 § 2 tej ustawy, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. W ocenie sądu skarżący spełnił powyższe wymogi, gdyż zaskarżona czynność KWP została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 czerwca 2023r., a skarga została wniesiona w dniu 20 lipca 2023 r.
Wobec spełnienia wymogów formalnych skargi zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia pozostało ustalenie, czy organ zasadnie odmówił skarżącemu usunięcia z ewidencji punktów karnych za wykroczenia drogowe popełnione przez niego w okresie od 16 października 2018r. do 31 sierpnia 2019 r.
Jak stanowi art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212), w przypadku gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 957 oraz z 2019 r. poz. 730), skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w trybie art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Wskazać należy, że co prawda art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym został uchylony, jednakże przepis ten w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 ustawy. Na dzień popełnienia przez skarżącego naruszeń powodujących przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów, obowiązywał bowiem art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957) stanowiący, że przepis art. 130 ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 z późn. zm.), w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 ustawy zmienianej w art. 1. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ww. ustawy Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.
Co istotne, do daty podjęcia przez KWP zaskarżonej czynności, tj. 15 czerwca 2023r. Minister Cyfryzacji nie określił terminu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach. Taki komunikat został wydany w dniu 21 lipca 2023 r. i wskazano w nim jako termin wdrożenia - 7 sierpnia 2023r.
W rezultacie w niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę zakwestionowanej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450; dalej powoływanej jako "p.r.d.") oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012r. poz. 488; zwanego dalej "rozporządzeniem"). Powyższa okoliczność nie jest też sporna pomiędzy stronami. Wnikliwa analiza treści skargi wykazała bowiem, że w sprawie nie ma sporu co do tego że podstawę kwestionowanej czynności stanowiły przepisy rozporządzenia MSWiA z dnia 25 kwietnia 2012 r. Wprawdzie pełnomocnik skarżącego mylnie zinterpretowała przyjętą przez organ podstawę prawną zaskarżonej czynności, wskazując, że "Komendant błędnie zastosował przepisy rozporządzenia MSWiA obowiązujące od dnia 15 września 2022r.", a Komendant w odpowiedzi na skargę wykazał się niekonsekwencją w zakresie powołanych regulacji, tym niemniej, w ocenie sądu, nie ma wątpliwości, że w sprawie niniejszej zastosowanie mają regulacje rozporządzenia MSWiA z 2012r., a nie rozporządzenia MSWiA z 15 września 2022r.
Zgodnie z powołanym wyżej art. 130 ust. 1 P.r.d. policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Jak stanowi zaś art. 130 ust. 2 tej ustawy punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów.
Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że nie usuwa się z ewidencji punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, jeżeli w ciągu 1 roku od dnia naruszenia kierowca dopuści się naruszeń, za które przypisana liczba punktów przekroczy 24 punkty, przy czym prawomocność rozstrzygnięć może zostać stwierdzona w późniejszym okresie niż 1 rok od dnia pierwszego naruszenia. W przepisie tym istotna jest zatem data dopuszczenia się naruszenia, które to zdarzenie musi mieć miejsce w okresie 1 roku od dnia pierwszego naruszenia, a nie data prawomocności rozstrzygnięcia wydanego w sprawie tego naruszenia. Przepis art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym ustanawia zatem ogólną zasadę zgodnie z którą punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia. Przepis ten wprowadza jednak opisany wyżej wyjątek, a mianowicie, punktów nie usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, jeżeli przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Nie ulega przy tym wątpliwości, jak słusznie podkreślił pełnomocnik organu w piśmie z 25 października 2023r., że decydujące znaczenie ma data dopuszczenia się naruszenia, a nie to, kiedy w rzeczywistości wprowadzono dane do ewidencji, czy też kiedy ostatecznie zapadło orzeczenie skazujące za popełnione naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Szczegółowe regulacje dotyczące sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; programu szkolenia i jednostek upoważnionych do prowadzenia szkolenia; liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, zawarte zostały w wydanym na podstawie delegacji określonej w art. 130 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym - rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, które weszło w życie w dniu 9 czerwca 2012 r. Udzielając upoważnienia w art. 130 ust. 4 ustawodawca zawarł wyraźne wskazania treściowe, wyznaczające kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Miały one na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego.
Zgodnie zaś z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis ostateczny, jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania (skazania) lub osoba wpisana do ewidencji zmarła. Z kolei § 6 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia stanowi, że organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym - 20 punktów. Należy przy tym podkreślić, że przepis § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jest w swej normatywnej treści zgodny z przepisem ustawowym - art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie natomiast z § 7 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia przez kierowcę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Przekładając powyższe regulacje na realia niniejszej sprawy przypomnieć należy, że skarżącemu w okresie od 16 października 2018r. do 31 sierpnia 2019 r. przypisane zostało 28 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Z tego też powodu KWP w dniu 24 kwietnia 2023r. wystąpił do Starosty Białostockiego z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i przeprowadzenie badania psychologicznego wskazując, że skarżący w tym okresie popełnił przestępstwo drogowe, za które uzyskał 10 pkt i które zostało potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądowym Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 23 maja 2019r. (sygn. akt III K 2153/18), popełnił wykroczenie (8 lutego 2019r.) za które uzyskał 10 pkt i w dniu 31 sierpnia 2019r. popełnił kolejne wykroczenie za które otrzymał mandat karny oraz 8 pkt. To spowodowało przekroczenie dozwolonego limitu 24 punktów ostatecznych i stanowiło, zdaniem Komendanta, przesłankę do wystosowania wniosku o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i badanie psychologiczne. W tym zakresie organ powołał się na § 6 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia podkreślając, że skoro skarżący w okresie przed upływem roku dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych przekroczyła 24 punkty, to nie było podstaw do usunięcia tych punktów z ewidencji kierujących pojazdami.
Powyższa konkluzja w zakresie obowiązywania § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2012r., co do zasady jest trafna, tym niemniej jej zastosowanie powinno być poprzedzone ustaleniem przez organ, czy w dniu wystosowania ww. wniosku naruszenia popełnione przez skarżącego w dniu: 16 października 2018r., 8 sierpnia 2019r. i 31 sierpnia 2019r., nie uległy zatarciu. Okoliczność ta w realiach prowadzonej sprawy, jest kluczowa, biorąc pod uwagę przywołane wyżej regulacje oraz rozpiętość czasową (niemalże 4-letnią) pomiędzy dokonanymi przez skarżącego - naruszeniami, a wnioskiem Komendanta o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i zobowiązanie do poddania się badaniu psychologiczne. Jak wynika zaś z omówionego wyżej § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia, organ prowadzący ewidencję nie ma możliwości sporządzenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji bądź o skierowanie na badania psychologiczne na podstawie wpisów, które w dacie składania tych wniosków z mocy prawa powinny być z ewidencji kierowców usunięte lub nie powinny być do rejestru kierowców w ogóle wprowadzone, gdyż zatarcie ukarania nastąpiło przed ich odnotowaniem przez organ prowadzący ewidencję. Wniosek o kontrolne badanie kierowców może być sporządzony wyłącznie na podstawie aktualnych wpisów ostatecznych, tj. takich, w których naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem i nie nastąpiło jeszcze zatarcie ukarania (tak m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z 28 stycznia 2022r., sygn. akt III SA/Po 943/21, CBOSA). Taka właśnie sytuacja może mieć miejsce w przedmiotowej sprawie, a organ w żaden sposób tego nie zweryfikował.
Zatarcie ukarania (skazania) następuje z mocy samego prawa i oznacza, że po upływie okresu wskazanego w art. 46 Kodeksu wykroczeń ukaranie uważa się za niebyłe. Osoba jest traktowana przez prawo jakby nigdy nie popełniła czynu zabronionego, a organ prowadzący ewidencję ma obowiązek uwzględnienia takiej okoliczności z urzędu. Instytucja ta ma na celu eliminację trwałego charakteru negatywnych następstw ukarania. Ukaranie zatarte nie może bowiem rodzić żadnych konsekwencji prawnych ani ograniczać praw osoby, której ukaranie uległo zatarciu. Wprawdzie prowadzenie ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego ma na celu poprawienie bezpieczeństwa poruszania się po drogach, zdyscyplinowanie kierowców i sprawdzenia ich kwalifikacji w przypadkach zbyt częstego popełniania wykroczeń. Tym niemniej, nie można nie zauważać, że ustawodawca wprowadził także instytucję zatarcia ukarania (skazania) za wykroczenie po upływie 2 lat od wykonania kary, co organ ma obowiązek z urzędu uwzględnić na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2012r. (tak też: WSA w Łodzi w wyroku z dnia 18 października 2018r., sygn. akt III SA/Łd 646/18, CBOSA).
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy bezsporne jest, że organ zaniechał ustalenia, czy w stosunku do naruszeń jakich dopuścił się skarżący, a które to stanowiły podstawę do przypisania mu punktów karnych w łącznej liczbie 28 punktów i skutek w postaci skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i zobowiązanie do poddania się badaniu psychologicznemu, nie nastąpiło zatarcie ukarania (skazania). Ponadto trudno doszukać się powodów, dla których KWP czekał aż 4 lata ażeby wystąpić z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i zobowiązanie do poddania się badaniu psychologiczne w stosunku do skarżącego. Tym bardziej, że jak podaje skarżący, fakt przekroczenia przez niego 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, został odnotowany w ewidencji kierujących pojazdami dopiero w 2023 roku.
Mając powyższe na względzie, sąd ocenił, że zaskarżona czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z 15 czerwca 2023r. narusza przepisy prawa materialnego - § 5 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z 2012 r., stąd też działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził jej bezskuteczność, o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku. Organ będzie zobowiązany zastosować się do oceny prawnej sformułowanej w niniejszym uzasadnieniu.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz skarżącego, w łącznej wysokości 697 zł orzeczono w punkcie 2 wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800 z późn. zm.). Na koszty te składa się: kwota 200 zł stanowiąca uiszczony przez skarżącego wpis sądowy od skargi, kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.