II SA/Rz 528/25

II SA/Rz 528/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 323
art. 3 pkt 22
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2021 poz 423
art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi O.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 stycznia 2025 r. nr SKO.4111/567/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie Rzeszowski Bon Żłobkowy uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 listopada 2024 r. nr ŚS-R.5136.000056.2024.38350.JUW.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 3 września 2024 r. O.S. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca") zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") o przyznanie świadczenia w formie [...]i Bon Żłobkowy na dziecko M.K. na okres od 1 września 2024 r. do 31 grudnia 2024 r.
Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] listopada 2024 r. nr ŚS-R.5136.000056.2024.38350.JUW odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
Organ wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia stanowi uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr LI/1065/2021 w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad przyznawania świadczenia na rzecz rodziny pod nazwą "[...] Bon Żłobkowy" oraz jego wysokości (Dz. Urz. Wojew. Podkarp. Z 2021 r., poz. 2997 – dalej "uchwała").
Organ wskazał, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki wskazane w tej uchwale. Jednakże świadczenie nie może być przyznane, gdyż drugi z rodziców dziecka nie spełnia przesłanki o jakiej mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 uchwały, nie pozostaje bowiem w zatrudnieniu, nie wykonuje też innej pracy zarobkowej w rozumieniu przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm. - dalej: "u.ś.r.), zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 22 tej ustawy. Jest partnerem w spółce partnerskiej, co w związku z brzmieniem § 3 ust. 1 pkt 3 uchwały wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia. Warunkiem pobierania świadczenia jest aby obydwoje rodziców dziecka spełniało łącznie wszystkie warunki o których mowa w § 3 uchwały.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zwróciła się o jej zmianę i przyznanie wnioskowanego świadczenia, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację art. 3 pkt 22 u.ś.r. i uznanie, że bycie partnerem w spółce partnerskiej nie jest zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej. Podkreśliła, że nie można uznać, że jej mąż J.K. (ojciec dziecka) nie pozostaje w zatrudnieniu lub nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Przyznała, że jest on partnerem w spółce partnerskiej. Odwołująca powołała się na orzeczenia sądów administracyjnych zapadłe na gruncie spraw dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w których uznano, że pełniąc funkcję prezesa w zarządzie spółki kapitałowej nie spełnia się przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skoro w przypadku ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne bycie partnerem w spółce partnerskiej nie byłoby uznawane za rezygnację z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej to a contrario byłoby to zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej. W jej ocenie spełniona została przesłanka z art. 3 pkt 22 u.ś.r. Co więcej z uwagi na treść uchwały, której celem było przyznanie wnioskowanego świadczenia jak najszerszej liczbie osób, niezrozumiałe jest dla niej wyeliminowanie z katalogu osób, którym przysługuje wnioskowane świadczenie tych, które są np. partnerami w spółce partnerskiej. Pełnienie funkcji partnera w spółce partnerskiej oznacza zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej. Przyjęcie odmiennej interpretacji spełniałoby definicję dyskryminacji z uwagi na formę zatrudnienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO") decyzją z 30 stycznia 2025 r. nr SKO.4111/567/2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz § 3 ust. 1 pkt 3 uchwały, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazało, że ojciec dziecka J.K. jest partnerem w spółce partnerskiej [...] Sp. p. Powołując się na definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawartą w art. 3 pkt 22 u.ś.r. oraz na art. 86 § 1 ustawy Kodeks spółek handlowych wskazało, że cechą wyróżniającą spółkę partnerską jest współdziałanie w celu wykonywania wolnego zawodu a na partnerach ciąży obowiązek wniesienia całej ich profesjonalnej pracy do spółki. Wynagrodzenie za świadczenie pomocy prawnej przez adwokata, radcę prawnego, wykonującego zawód w spółce partnerskiej jest należnością spółki a nie partnera. J.K. jako partner w spółce partnerskiej nie świadczy pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz nie wykonuje pracy lub świadczy usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia umowy o dzieło. Partner spółki partnerskiej nie jest również osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. Nie można uznać, że jest zatrudniony lub wykonuje inną pracę zarobkową w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r.
W ocenie Kolegium zasadnie organ I instancji uznał, że nie został spełniony warunek z § 3 ust. 1 pkt 3 uchwały. Zaznaczyło, że kryteria przyznania świadczenia "Rzeszowski bon żłobkowy" określone zostały w uchwale w sposób jednoznaczny. Organy nie są władne do przyznawania tego świadczenia wbrew regulacji zawartej w tej uchwale. Decyzja wydawana w tej materii nie jest decyzją uznaniową. Z tej przyczyny argumenty podniesione w odwołaniu nie mogły być uwzględnione.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyżej opisaną decyzję złożyła O.S. wnosząc o zmianę decyzji poprzez przyznanie świadczenia w formie [...]i Bon Żłobkowy na dziecko M.K. na okres od 1 września 2024 r. do 31 grudnia 2024 r., ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 3 pkt 22 u.ś.r. i uznanie, że bycie partnerem w spółce partnerskiej nie jest zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej. Skarżąca podtrzymała w całości argumentację zawartą w odwołaniu. Podkreśliła, że zarówno ona, jak i jej mąż spełniają warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium zwróciło się o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1627) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca przyznania świadczenia w formie bonu żłobkowego.
W sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Spór sprowadza się do interpretacji prawa materialnego.
Podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy uchwały Rady Miasta [...] z [...] sierpnia 2024 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad przyznawania świadczenia na rzecz rodziny pod nazwą "[...] i Bon Żłobkowy" oraz jego wysokości ( Dz. Urz. Woj. Pod. Poz. 2997).
Jak wynika z przepisów uchwały świadczenia przysługuje niezależnie od sytuacji dochodowej rodziny: matce albo ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, tj. osobie faktycznie opiekującej się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka lub osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej ( § 2 ust 2 uchwały), pod warunkiem, że
osoba, o której mowa w § 2 ust. 2,
1) zamieszkuje razem z dzieckiem na terenie Gminy Miasto [...],
2) podlega właściwości Urzędu Skarbowego w [...],
3) jest zatrudniona lub wykonuje inną pracę zarobkową w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, prowadzi działalność rolniczą, uczy się w szkole ponadpodstawowej w trybie stacjonarnym, studiuje w trybie stacjonarnym lub pobiera świadczenie pielęgnacyjne,
4) jest stroną umowy o objęciu dziecka opieką z podmiotem prowadzącym żłobek, o którym mowa w § 2 ust. 1.
2. W przypadku rodzin, w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, warunki o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 muszą spełniać obydwoje rodzice lub opiekunowie dziecka.
W sprawie odmówiono przyznania świadczenia ze względu na nie spełnienie warunku określonego w § 3 pkt 3 uchwały, tj. z uwagi na to, że ojciec dziecka nie podlega zatrudnieniu.
Ustalono, że ojciec dziecka jest partnerem w spółce partnerskiej – [...] s.p.
W kwestii zatrudnienia uchwała odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W art. 3 pkt 22 ustawodawca wskazał, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa - oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Zdaniem organów bycie parterem w spółce partnerskiej nie spełnia żadnego z wyżej wymienionych warunków. Z tym stanowiskiem Sąd się nie zgadza.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1662/19 stwierdził, że samo posiadanie statusu wspólnika spółki komandytowej oznacza wykonywanie pozarolniczej działalności.
Odwołując się do wykładni systemowej NSA stwierdził, że należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2025 r., poz. 350; dalej: "u.s.u.") regulacji pozwalającej właściwie odczytać owo pojęcie. Przepisy owej ustawy stanowią bowiem, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej (art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.). Tym samym wspólnika spółki partnerskiej uważają za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, który z tego tytułu podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.). Dodatkowo w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest przekonanie, że wszystkie formy aktywności wymienione w art. 3 pkt 22 u.ś.r. podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu określonemu w przepisach u.s.u. (vide: uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. I OPS 5/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem już samo posiadanie statusu wspólnika spółki komandytowej oznacza wykonywanie pozarolniczej działalności (vide: wyrok SN z dnia 13 września 2010 r. sygn. akt II UK 82/10; wyrok SN z dnia 7 grudnia 2012 r. sygn. akt II UK 121/12 ).
Decyzje Organów oparte na innej wykładni tego pojęcia są wadliwe i z tego powodu podlegają uchyleniu, co mając na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.