II SA/Rz 520/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Rzeszowie oddalił skargę na odmowę wszczęcia postępowania o świadczenie pielęgnacyjne dla osoby dorosłej, uznając, że nowe przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym mają zastosowanie do wniosków złożonych po 1 stycznia 2024 r.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad dorosłym bratem, jednak organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na zmianę przepisów od 1 stycznia 2024 r., która ograniczyła to świadczenie do opiekunów osób poniżej 18 roku życia. Skarżąca argumentowała, że prawo do świadczenia powinno być ustalane na podstawie przepisów obowiązujących przed tą datą, zwłaszcza że orzeczenie o niepełnosprawności brata zostało wydane w grudniu 2023 r. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wniosek złożony po 1 stycznia 2024 r. podlega nowym przepisom, które nie przewidują świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów osób dorosłych.
Przedmiotem skargi była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zainicjowana wnioskiem z 2 lutego 2024 r. Skarżąca ubiegała się o świadczenie z tytułu opieki nad swoim dorosłym bratem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na zmianę przepisów od 1 stycznia 2024 r. wprowadzoną ustawą o świadczeniu wspierającym. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnymi do ukończenia przez nich 18 roku życia. Skarżąca podnosiła, że prawo do świadczenia powinno być oceniane według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności brata zostało wydane w grudniu 2023 r., a wniosek o świadczenie złożono w okresie trzech miesięcy od tej daty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając argumentację organów za prawidłową. Sąd podkreślił, że przepis przejściowy (art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym) dotyczy spraw, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W ocenie Sądu, kluczowa jest data złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. Ponieważ wniosek skarżącej wpłynął po 1 stycznia 2024 r., podlegał on już nowym przepisom, które wykluczają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad osobą dorosłą. Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. była uzasadniona, gdyż brak było podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek złożony po 1 stycznia 2024 r. podlega nowym przepisom, które ograniczają świadczenie pielęgnacyjne do opiekunów osób poniżej 18 roku życia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowa jest data złożenia wniosku. Skoro wniosek wpłynął po 1 stycznia 2024 r., zastosowanie mają nowe przepisy, które wykluczają świadczenie pielęgnacyjne dla opiekunów osób dorosłych, nawet jeśli orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane wcześniej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.w. art. 63 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.ś.r. art. 17 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.w. art. 63 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
u.ś.w. art. 43 § ust. 1 pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
P.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony po 1 stycznia 2024 r. podlega nowym przepisom ustawy o świadczeniu wspierającym, które wyłączają możliwość przyznania świadczenia na opiekę nad osobą dorosłą. Zmiana przepisów od 1 stycznia 2024 r. w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego dla osób dorosłych stanowi oczywistą przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.
Odrzucone argumenty
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno być ustalane na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności brata zostało wydane w grudniu 2023 r., a wniosek o świadczenie złożono w okresie trzech miesięcy od tej daty (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). Przepisy przejściowe (art. 63 ust. 1 u.ś.w.) umożliwiają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w przypadkach, gdy prawo do świadczenia mogło być utworzone z mocą wsteczną od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności.
Godne uwagi sformułowania
Sąd stoi na stanowisko, iż powstanie prawa do świadczenia należy ustalać według stanu prawnego obowiązującego w dniu złożenia wniosku. Jest oczywistym, że postępowanie w tym przedmiocie w wyniku istotnych zmian ustawowych nie może zostać wszczęte w trybie przepisów K.p.a., jeżeli opieka nie jest sprawowana wobec osoby, która nie ukończyła 18 roku życia. Wobec jej przypadku nie zaistniały warunki umożliwiające stosowanie przepisów dotychczasowych.
Skład orzekający
Paweł Zaborniak
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Godlewski
sędzia
Jolanta Kłoda-Szeliga
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym (art. 63 u.ś.w.) w kontekście wniosków o świadczenie pielęgnacyjne składanych po 1 stycznia 2024 r., zwłaszcza w przypadku opiekunów osób dorosłych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony po 1 stycznia 2024 r. i dotyczy opieki nad osobą dorosłą. Nie rozstrzyga bezpośrednio o sprawach, gdzie prawo do świadczenia powstało przed tą datą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zmiany w systemie wsparcia dla osób niepełnosprawnych i ich opiekunów, która miała znaczący wpływ na wiele rodzin. Interpretacja przepisów przejściowych jest kluczowa dla zrozumienia, kto i na jakich zasadach może nadal ubiegać się o świadczenia.
“Świadczenie pielęgnacyjne dla dorosłych? Nowe przepisy bezlitosne dla opiekunów – sąd wyjaśnia, kto stracił prawo do wsparcia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 520/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2024-08-20 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-04-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Jolanta Kłoda-Szeliga Paweł Zaborniak /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Godlewski Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 61a § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 323 art. 17 ust. 1 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Dz.U. 2023 poz 1429 art. 63 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi B. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 6 marca 2024 r. nr SKO 4115.248.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – skargę oddala – Uzasadnienie Przedmiotem skargi BR (dalej: "Skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 6 marca 2024 r. nr SKO 4115.248.2024, wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 2 lutego 2024 r. Skarżąca zwróciła się do Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz" lub "Organ I instancji") o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem – ZK. Postanowieniem z [...] lutego 2024 r. Burmistrz [...] działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "K.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej, postanowieniem z 6 marca 2024 r. nr SKO 4115.248.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu utrzymało w mocy opisane wyżej postanowienie Burmistrza. Organy wskazały, że 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 323) – dalej: "u.ś.r.". Obecnie świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnym do ukończenia przez niego 18 roku życia. Kolegium wskazało dodatkowo, że brat Skarżącej urodził się w 1975 r., a sam wniosek Skarżącej z 2 lutego 2024 r. jest pierwszym wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wcześniej Skarżąca nie miała ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności brata Skarżącej złożono 12 października 2023 r., a samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane zostało 18 grudnia 2023 r. W opisywanej sprawie brak jest zatem podstaw prawnych do zastosowania art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.w." i rozpatrzenia sprawy w oparciu o przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji rzeczą organu było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA), BR wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, iż przepisy te nie umożliwiają prowadzenia postępowania w sprawach, w których wnioski o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożone zostały po 31 grudnia 2023 r., podczas gdy z prawidłowej wykładni wskazanych przepisów wynika, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. możliwe jest w każdym przypadku, w którym możliwe jest utworzenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tych zasadach z mocą wsteczną, co najmniej od 31 grudnia 2023 r.; 2. art. 61a K.p.a. poprzez błędne uznanie, że w opisywanej sprawie zachodziły przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, mimo że przepisy przejściowe u.ś.w. dopuszczają możliwość prowadzenia postępowania w przypadkach, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. powstało lub może być retroaktywnie stworzone przed tą datą. W skardze podkreślono fakt uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności przez brata skarżącej w dniu 18 grudnia 2023 r., na wniosek złożony 10 października 2023 r. Zdaniem Strony przepisy u.ś.w. nie ograniczają możliwości dalszego prowadzenia postępowania na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. w odniesieniu do spraw, w których świadczenie pielęgnacyjne albo zostało przyznane przed tą datą, albo w których możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną od miesiąca złożenia wniosku o jego przyznanie albo od miesiąca złożenia wniosku wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, tj. zgodnie z art. 24 ust. 2 lub 2a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: I. Skarga okazała się nieuzasadniona, przez co została przez Sąd oddalona w całości. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Otóż w myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 P.p.s.a. II. Wypada przypomnieć, że przedmiotem swej skargi Strona uczyniła postanowienie SKO wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem, urodzonym w 1975 r. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało oparte m.in. na treści art. 61a § 1 K.p.a., które stanowi: Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. SKO w uzasadnieniu swego postanowienia trafnie zwraca uwagę na treść art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. w oświadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429; zwana dalej u.ś.w.). W świetle art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem przepisy stare należy stosować także po 1 stycznia 2024 r., ale tylko w odniesieniu do osób, których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym. Sąd stoi na stanowisko, iż powstanie prawa do świadczenia należy ustalać według stanu prawnego obowiązującego w dniu złożenia wniosku (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 28.08.2024 r., sygn. II SA/Gd 266/24, LEX nr 3754992). Do tego stanowiska przekonują następujące powody: 1) Przesłanki decydujące o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały unormowane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Do czasu wejścia w życie ustawa o świadczeniu wspierającym art. 17 ust. 1 w/w ustawy posiadał następującą treść: Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast przypadki, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstawało pomimo spełnienia warunków określonych w wyżej w przytoczonym przepisie zostały wyszczególnione w art. 17 ust. 5 u.ś.r. W dniu 1 stycznia 2024 r. art. 17 ust. 1 u.ś.r. na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.; zwana dalej u.ś.w.), uzyskał nowe brzmienie. Według jego aktualnej treści obowiązującej od dnia 1 stycznia 2024 r. : Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zmiana jaka nastąpiła w wyniku nowelizacji w/w przepisu względem poprzedniego stanu prawnego oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawny członek rodziny jest osobą, która ukończyła 18 rok życia. Osoby te od 1 stycznia 2024 r. zostały objęte nową formą wsparcia ze strony Państwa w postaci świadczenia wspierającego. Celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. 2) Zdaniem Sądu, przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej mocą przepisów u.ś.w., czyli przed 1 stycznia 2024 r., należało stosować wobec tych osób, które najpóźniej do dnia 31 grudnia 2023 r. złożyły wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie przed tą datą nabyły prawo do wnioskowanego świadczenia. Tylko w przypadku tych osób można mówić o potrzebie stosowania starych regulacji z powodu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pod ich rządami. Oba wskazane warunki przełamujące zasadę działania nowego prawa winny zaistnieć łącznie, co oznacza że organ nie można poprzestawać na stwierdzeniu powstania prawa do świadczenia w dacie przed 31 grudnia 2023 r. Ten wniosek opiera się na początkowym zdaniu art. 63 ust. 1 u.ś.w. gdzie wyraźnie ustawodawca wyodrębnił kategorie spraw o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy w brzmieniu dotychczasowym, czyli kategorie spraw ukształtowanych dotychczasową treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmującą opiekę nad osobami dorosłymi. A contrario, sprawą o świadczenie pielęgnacyjne w brzmieniu dotychczasowych przepisów, czyli z elementem wykonywania opieki nad dorosłymi osobami niepełnosprawnymi, nie jest sprawa zainicjowana w dacie obowiązywania nowego brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kontekst czasowy wynikający ze zmiany prawa dokonanej 1 stycznia 2024 r. powoduje, że jest to sprawa administracyjna, na którą w warstwie normatywnej składają się nowe unormowania u.ś.r. Innymi słowy, art. 63 ust. 1 u.ś.w. jako przepis znajdujący się w rozdziale 7 w/w ustawy o tytule : Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy, porządkuje stosowanie przepisów wobec spraw wszczętych, ale pod rządami starego prawa – tj. sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego czy specjalnego zasiłku celowego w kształcie formowanym brzmieniem sprzed dokonanej nowelizacji. Tego przepisu nie można już stosować wobec spraw zainicjowanych po dniu wejścia życie zmian skutkujących przeniesieniem publicznego wsparcia dorosłych osób niepełnosprawnych do systemu świadczeń wspierających. Względem wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożonych po 1 stycznia 2024 r. zgodnie z zasadą lex proscipit non rescipit znajduje zastosowanie reguła działania nowego prawa, a więc wymóg zachowania określonych w nim warunków związanych z kategorią wiekową osób wymagających opieki z powodu niepełnosprawności. Jednocześnie ponieważ sytuacja niepełnosprawnych osób dorosłych nie pozostała poza obszarem regulacji prawnych, osoby te uzyskały systemowe wsparcie w nowej instytucji świadczenia wspierającego, to WSA nie może powołać się na ważne racje natury aksjologicznej, przemawiające za swoistym "rozciągnięciem" dotychczasowych unormowań materialnoprawnych na postępowania wszczęte po 1 stycznia 2024 r. 3) Według Sądu, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania. Chodzi więc zasadniczo o sytuacje jednoznaczne, oczywiste, dostrzegalne prima facie, możliwe do zidentyfikowania już na etapie wstępnej analizy zgłoszonego żądania, niewymagające prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu administracji (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 1 sierpnia 2024 r., sygn. III SA/Gd 248/24, LEX nr 3748869). Jest oczywistym, że postępowanie w tym przedmiocie w wyniku istotnych zmian ustawowych nie może zostać wszczęte w trybie przepisów K.p.a., jeżeli opieka nie jest sprawowana wobec osoby, która nie ukończyła 18 roku życia. W takiej sytuacji, nie istnieje jakakolwiek potrzeba przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w celu dogłębnego wyjaśnienia okoliczności związanych ze sprawowaniem opieki jak i zaistnieniem określonych ustawą przesłanek negatywnych. W rezultacie organ, do którego wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą dorosłą po 1 stycznia 2024 r., może a limine stosować art. 61a § 1 K.p.a. motywując to zmianami ustawodawczymi, które od w/w daty całkowicie zniosły możliwość przyznania w/w świadczenia w związku z opieką nad osobą, która ukończyła 18 rok życia. W razie ustalenia, że wniosek o świadczenie został złożony po 1 stycznia 2024 r., art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie znajdzie zastosowania, a tym samym organ winien rozpatrzyć wniosek na gruncie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, tj. uwzględniając nowe brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 14 marca 2024 r., sygn. II SA/Gl 1811/23, LEX nr 3697962). III. Trafnie ustalił Organ odwoławczy, że skarżąca ubiega się świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad dorosłym bratem ZK urodzonym [...] 1975 r. Prawidłowo też uznano, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dorosłego brata Skarżąca strona złożyła pod rządami nowych rozwiązań prawnych – wpływ podania do organu 2 lutego 2024 r. Datą wszczęcia postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, która wyznaczyła właściwy reżim prawny tej sprawy, jest data wpływu wniosku o przyznanie tego świadczenia do organu właściwego, w tym przypadku do Burmistrza [...]. Zatem sprawa Skarżącej nie była sprawą o świadczenie pielęgnacyjne, o której była mowa w czyli obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r. Wobec jej przypadku nie zaistniały warunki umożliwiające stosowanie przepisów dotychczasowych. Z uwagi na datę złożenia podania, Organy zwolnione były od badania czy Skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu dotychczasowych regulacji u.ś.r. Miały one obowiązek kierować się nowym brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r., który nie pozwala rozpatrywać wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli wnioskodawca opiekuje się dorosłym niepełnosprawnym. W odniesieniu do skarżącej zaistniały zatem podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania, o czym decyduje nowe brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie może tego zapatrywania zmienić powoływanie się przez Skarżącego na treść art. 24 ust. 2a u.ś.r., który stanowi : Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Sąd nie widziałby przeszkód, aby kierować się tą regulacją a tym samym brać pod uwagę fakt wydania orzeczenia o niepełnosprawności wraz z okresem w jakim wniosek o świadczenie został złożone, jeżeli sprawa skarżącej byłaby w myśl art. 63 ust. 1 u.ś.w. sprawą, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w dotychczasowym brzmieniu tej regulacji. Data złożenia wniosku przez skarżącą powoduje, że jej podanie mogło zostać rozpoznane wyłącznie poprzez odniesienie do nowego brzmienia w/w unormowania. Dlatego ma rację WSA w Poznaniu podkreślając, że na gruncie art. 63 ust. 1 u.ś.w. przyjmować należy, że o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądza, stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a u.ś.r. , spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy na dzień złożenia wniosku, gdy wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 8 sierpnia 2024 r., sygn. II SA/Po 168/24, LEX nr 3752475, por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lipca 2024 r., II SA/Gl 335/24, LEX nr 3743092). IV. Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w czynnościach procesowych Organu II instancji, jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 134 § 1 P.p.s.a. Wobec tego zaskarżone postanowienie powinno pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w niej skutki. Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI