II SA/Rz 518/24

II SA/Rz 518/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 2 § 1, art. 15 § 1, art. 20, art. 26 § 1, art. 119 § 1 i § 2, art. 121 § 1-4, art. 125 § 1, § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 października 2024 r. sprawy ze skargi E.S. i H.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 9 lutego 2024 r. nr SKO.418/1/2024 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia – skargę oddala –
Uzasadnienie
Postanowieniem z 11 grudnia 2023 r. nr KŚ-O-G.6331.12.2023 Prezydent Miasta [...] nałożył:
- w pkt 1 na H.B. grzywnę w kwocie 7 500 zł w celu przymuszenia, z powodu uchylania się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, określonego w załączonym odpisie tytułu wykonawczego nr SR.IV.1 z dnia 3 listopada 2021 r. Wezwał do wpłacenia powyższej grzywny w terminie czternastu dni od daty doręczenia postanowienia na konto Urzędu Miasta [...];
- w pkt 2 na E.S. grzywnę w kwocie 7 500 zł w celu przymuszenia, z powodu uchylania się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, określonego w załączonym odpisie tytułu wykonawczego nr SR.IV.1 z dnia 3 listopada 2021 r. Wezwał do wpłacenia powyższej grzywny w terminie czternastu dni od daty doręczenia postanowienia na konto Urzędu Miasta [...];
- w pkt 3 wezwał zobowiązane do wpłacenia solidarnie opłaty za czynności egzekucyjne w wysokości 68 zł w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia, do wykonania określonego w tytule wykonawczym nr SR.IV.1 z dnia 3 listopada 2021 r. obowiązku, w terminie do 31 maja 2024 r. od daty doręczenia postanowienia wskazując jednocześnie, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie. Zobowiązał także do zawiadomienia niezwłocznie organu egzekucyjnego o wykonaniu obowiązku.
Organ wyjaśnił, że H.B. i E.S. na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z 25 marca 2021 r. nr SR-IV.6331.21.2019 zostały zobowiązane do wykonania na działkach nr [...], [...], [...] i [...] obr. [...] R. – M. urządzeń zapobiegających szkodom poprzez wykonanie wskazanych w tej decyzji prac.
Przeprowadzona 24 sierpnia 2021 r. kontrola wykazała, że ww. zobowiązanie nie zostało wykonane. Zmiany na ww. działkach zostały wykonane prowizorycznie, niedbale i w sposób niefachowy. Wobec powyższego 30 sierpnia 2021 r. skierowano do zobowiązanych upomnienia. Kolejna kontrola przeprowadzona 13 października 2021 r. wykazała, że żadne prace nie zostały wykonane. Wobec powyższego postanowieniem z 4 lutego 2022 r. Prezydent Miasta [...] nałożył grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 8 000 zł. Postanowienie to zostało utrzymane na mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") z 1 lutego 2023 r. nr SKO.418/7/2022.
Kolejna kontrola przeprowadzona 27 marca 2023 r. wykazała, że żadne prace nie zostały wykonane, poza przełożeniem trasy rowu wodnego, biegnącego przez działki nr [...], [...], [...] obr. [...] R., co jednak nie koreluje z decyzją Prezydenta Miasta [...] z 25 marca 2021 r.
Wobec powyższego Prezydent Miasta [...] postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r. nałożył na H.B. i E.S. kolejną grzywnę w wysokości 15 000 zł. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone postanowieniem SKO z 31 października 2023 r. nr SKO.418/7/2022. Kolegium wskazało, że z postanowienia powinno jasno wynikać czy organ nałożył grzywnę w określonej wysokości w części na każdego zobowiązanego czy też potraktował zobowiązanie solidarnie.
Prezydent wyjaśnił, że zobowiązane wykonały na swoich działkach szereg prac ziemnych w sposób daleko idący zmieniających ukształtowanie, spadki i przebieg rowu wodnego, co skutkowało zaawansowanymi szkodami na działkach sąsiednich. Natomiast wykonanie decyzji Prezydenta Miasta [...] w całości gwarantuje zapobieganie szkodom na własności sąsiedniej. Zgodnie z zasadą celowości i zasadą stosowania najłagodniejszego środka niniejsze postanowienie nakłada grzywnę w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania nałożonego obowiązku. Nałożona postanowieniem z 4 lutego 2022 r. grzywna w kwocie 8 000 zł stanowiła tylko ok. połowy szacunkowych kosztów na wykonanie jedynie najważniejszych punktów decyzji a zarazem była na tyle wysoka, aby wywrzeć nacisk na zobowiązane do wykonania obowiązku. Z uwagi na fakt, że zobowiązane nie wykonały obowiązku, ale nadto przeprowadziły kolejne prace (przełożenie trasy rowu wodnego), które utrudniają realizację nałożonych obowiązków, nałożono na nie kolejną grzywnę w łącznej kwocie 15 000 zł.
Zażalenie na to postanowienie złożyły H.B. i E.S. – reprezentowane przez pełnomocnika adw. J.C. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciły:
- wygaśnięcie obowiązku określonego w decyzji Prezydenta Miasta [...] z 25 marca 2021 r., znak: SR-IV.6331.21.2019 z uwagi na fakt, że 31 marca 2023 r. Prezydent Miasta [...] w sprawie zarejestrowanej pod znakiem: GE-E.6622.303.2023.EN, wydał decyzję wyłączenia gruntów z produkcji rolnej co oznacza, że teren działek został przekształcony na budowlany, a tym samym przedmiotowe działki są działkami budowlanymi, na których można dokonać utwardzenia gruntu nie wymagającego decyzji pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia;
- naruszenie art. 121 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. - dalej: "u.p.e.a.") poprzez nałożenie na skarżące grzywien w wysokości 7 500 złotych na każdą z nich, tj. grzywny w łącznej wysokości 15 000 złotych, podczas gdy łączna suma nałożonych grzywien nie może przekraczać kwoty wskazanej w naruszonym przepisie, tj. kwoty 10 000 złotych.
Wobec powyższego wnoszące zażalenie zwróciły się o uchylenie rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126, art. 127 § 2, § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.) w zw. z art. 119, art. 120 § 1, art. 121 § 1-3 i art. 122 u.p.e.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W ocenie Kolegium zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Analiza zebranego materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że przesłanki wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały spełnione. Nie ulega wątpliwości, że Prezydent w pierwszej kolejności wystosował do każdej ze stron zobowiązanych upomnienie wzywające do wykonania nałożonego obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta z 25 marca 2021 r., z jednoczesnym wskazaniem konsekwencji związanych z niezastosowanie się do wezwania, tj. wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone zażaleniem postanowienie zostało doręczone zobowiązanym a termin wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z 3 listopada 2021 r. jest na tyle długi, że pozwala na wykonanie przedmiotowego obowiązku. Odnosząc się do wysokości zastosowanych grzywien, w ocenie Kolegium, zostały one ustalone w wysokości adekwatnej do przymuszenia zobowiązanych stron do wykonania ciążących na nich obowiązków.
Jako chybiony Kolegium oceniło zarzut, którym składające zażalenie zakwestionowały możliwość nałożenia grzywny z uwagi na wydanie przez Prezydenta decyzji o wyłączeniu z produkcji rolnej gruntów na których miały zostać wykonane urządzenia zapobiegające szkodom, co według nich spowodowało wygaśnięcie obowiązku. SKO wyjaśniło, że organ egzekucyjny z urzędu bada dopuszczalność egzekucji. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdyż żaden z przepisów u.p.e.a. do tego nie upoważnia. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna to wywołuje ona skutki prawne i podlega egzekucji a organ egzekucyjny ma obowiązek doprowadzenia do wykonania przez osoby zobowiązane obowiązku określonego w tytule wykonawczym, stosując przewidziane w ustawie środki egzekucyjne, w tym również grzywnę w celu przymuszenia. Ewentualna wadliwość decyzji czy tytułu wykonawczego może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu, nie zaś w sprawie egzekucyjnej, której przedmiotem jest wyłącznie ocena legalności zastosowanego środka egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie decyzja Prezydenta z 21 marca 2021 r. jest decyzją ostateczną i pozostaje w obrocie prawnym.
Zdaniem SKO w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym organ pierwszej instancji nakładając na każdą z osób zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 7 500 zł nie wykroczył poza ustaloną przez ustawodawcę maksymalną wysokość grzywny przewidzianą dla osoby fizycznej w kwocie 10 000 zł. Chybione jest twierdzenie pełnomocnika żalących się stron, że z uwagi na to, że zobowiązane są osobami fizycznymi to łączna suma grzywien na nie nałożonych nie może przekroczyć 10 000 zł. Ponadto bez wpływu na rozstrzygnięcie jest okoliczność, że zobowiązane działają łącznie w ramach spółki cywilnej pod nazwą [...] spółka cywilna z siedzibą w R. Spółka cywilna nie posiada bowiem osobowości prawnej, nie jest podmiotem praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych. W ocenie Kolegium zarzut naruszenia art. 121 § 2 u.p.e.a. jest chybiony.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe rozstrzygnięcie złożyły H.B. i E.S. – reprezentowane przez pełnomocnika adw. J.C.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciły naruszenie:
- art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. poprzez wydanie decyzji mimo wygaśnięcia obowiązku określonego w decyzji Prezydenta Miasta [...] z 25 marca 2021 r., znak: SR-IV.6331.21.2019 z uwagi na fakt, że 31 marca 2023 r. Prezydent Miasta [...] w sprawie zarejestrowanej pod znakiem: GE-E.6622.303.2023.EN, wydał decyzję wyłączenia gruntów z produkcji rolnej co oznacza, że teren działek został przekształcony na budowlany, a tym samym przedmiotowe działki są działkami budowlanymi, na których można dokonać utwardzenia gruntu nie wymagającego decyzji pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia;
- art. 121 § 1 u.p.e.a. poprzez nałożenie na skarżące grzywien w wysokości 7 500 zł na każdą z nich, łącznie 15 000 zł, podczas gdy suma nałożonych grzywien nie może przekraczać kwoty 10 000 zł.
Wobec powyższych zarzutów zwróciły się o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia wraz z postanowieniem organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W pierwszej kolejności wyjaśniły, że ostateczna decyzja o warunkach zabudowy nieruchomości, której dotyczy całe postępowanie, została uzyskana przez inwestora 30 listopada 2020 r. Inwestycja ta miała dotyczyć budowy 28 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z murami oporowymi i zbiornikiem bezodpływowym na wody opadowe. Z uwagi na fakt, że teren planowanej inwestycji obejmował użytki gruntowe, inwestor 31 marca 2023 r. uzyskał decyzję wyłączenia tychże gruntów z produkcji rolnej. Wskutek wydania takiej decyzji, działki objęte postępowaniem stały się działkami budowlanymi, na których można dokonać utwardzenia gruntu bez uzyskania decyzji odnośnie pozwolenia na budowę, ani nawet zgłoszenia tych czynności.
Podkreśliły, że wbrew twierdzeniom organów administracji, nie dokonały znacznego podwyższenia terenu pod inwestycje, co miało spowodować zaburzenie stosunków wodnych na okolicznych działkach. Wykonywały jedynie prace niwelacyjne, które w żaden sposób nie mogły mieć negatywnego wpływu na stosunki wodne. Co więcej skarpy działek zostały obniżone, co znajduje również potwierdzenie w analizie map dostępnych z poprzednich okresów.
Skarżące wyjaśniły, że na działkę objętą postępowaniem, jak również na wszystkie sąsiednie działki, spływa woda z gruntów wyżej położonych oraz dwóch rowów poprowadzonych wzdłuż ul. [...]. Przy wzmożonych opadach deszczu woda wzbiera i z przepustu przelewa się na okoliczne działki. Skarżące wielokrotnie zgłaszały ten problem do Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta [...], lecz problem ten pozostał nierozwiązany. Miejski Zarząd Dróg wprost wskazał, że wylewanie wody jest spowodowane brakiem kanalizacji deszczowej, lecz wskutek braku odpowiednich środków finansowych wybudowanie odpowiedniej instalacji kanalizacyjnej nie jest planowane.
Skarżące podkreśliły, że dołożyły wszelkich starań, aby realizowana przez nie inwestycja nie tylko nie spowodowała żadnych szkód w pobliskich nieruchomościach, w tym szkód związanych z wodami cieknącymi bądź opadowymi, lecz również wskutek ich działań napływ wód na sąsiednie nieruchomości został w znacznym stopniu ograniczony. Wskazały, że z zalegającej w aktach opinii architekt U.K.O. wynika, że wszystkie prace wykonywane przez nie były prowadzone zgodnie z ustawą Prawo budowlane.
Zdaniem skarżących obowiązki określone w decyzji z 25 marca 2021 r. wygasły z uwagi na wydana decyzję w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Teren działek został przekształcony na budowlany, a tym samym przedmiotowe działki są działkami budowlanymi, na których można dokonać utwardzenia gruntu nie wymagającego decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia. Zdaniem skarżących zaskarżone postanowienie zostało wydane bez należytej podstawy prawnej i powinno zostać uchylone, a całość postępowania – umorzona.
Skarżące podkreśliły, że grzywna została nałożona w sposób sprzeczny z brzmieniem art. 121 § 2 u.p.e.a. Jeśli w tytule wykonawczym zostały wskazane dwie osoby jako zobowiązane, to na każdą z nich mogą być nałożone odrębne grzywny, a łączna ich suma nie może przekroczyć kwoty wskazanej w art. 121 § 3. Skarżące, jako osoby fizyczne prowadzące działalność w formie spółki cywilnej nie są ani osobą prawną, ani jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Skarżące są osobami fizycznymi, więc łączna suma grzywien na nie nałożonych nie może przekroczyć 10 000 zł. Uznały, że to naruszenie jest oczywiste i powoduje, że zaskarżone postanowienie nie może ostać się w obrocie prawnym.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - "c" P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Natomiast zgodnie z art. 151 P.p.s.a. Sąd w przypadku nieuwzględnienia skargi, oddala ją.
W oparciu o art. 119 pkt 3 P.p.s.a. niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 P.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. Brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny.
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono postanowienie SKO utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji nakładające na skarżące:
- w pkt 1 na H.B. grzywnę w kwocie 7 500 zł w celu przymuszenia, z powodu uchylania się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, określonego w załączonym odpisie tytułu wykonawczego nr SR.IV.1 z dnia 3 listopada 2021 r. Wezwał do wpłacenia powyższej grzywny w terminie czternastu dni od daty doręczenia postanowienia na konto Urzędu Miasta [...]; - w pkt 2 na E.S. grzywnę w kwocie 7 500 zł w celu przymuszenia, z powodu uchylania się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, określonego w załączonym odpisie tytułu wykonawczego nr SR.IV.1 z dnia 3 listopada 2021 r. Wezwał do wpłacenia powyższej grzywny w terminie czternastu dni od daty doręczenia postanowienia na konto Urzędu Miasta [...]; - w pkt 3 wezwał zobowiązane do wpłacenia solidarnie opłaty za czynności egzekucyjne w wysokości 68 zł w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia, do wykonania określonego w tytule wykonawczym nr SR.IV.1 z dnia 3 listopada 2021 r. obowiązku, w terminie do 31 maja 2024 r. od daty doręczenia postanowienia wskazując jednocześnie, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie. Zobowiązał także do zawiadomienia niezwłocznie organu egzekucyjnego o wykonaniu obowiązku.
Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowią przepisy u.p.e.a.
W myśl art. 2 § 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają następujące m.in. obowiązki charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej (art. 3 § 1).
W myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. "Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia".
Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzycie a o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej."
Sąd podziela ustalenia organów co do zaistnienia w kontrolowanej sprawie przesłanek wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Niespornie bowiem Prezydent Miasta [...] w pierwszej kolejności wystosował do każdej ze stron zobowiązanych, tj. Pani H.B. i Pani E.S. upomnienie z dnia 30 sierpnia 2021 r.: znak SR-IV.6331.18.2021, wszywające osoby zobowiązane do wykonania nałożonego na me obowiązku, wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 marca 2021 r., znale SR-IV.6331.21.2019, z jednoczesnym wskazaniem konsekwencji związanych z niezastosowaniem się do wezwania, tj. wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Fakt doręczenia zobowiązanym skierowanych do nich upomnień znajduje potwierdzenie w aktach spraw - organu pierwszej instancji, w których zalegają zwrotne potwierdzenia odbioru, kierowanych do nich przesyłek zawierających ww upomnienia.
Ponadto wyznaczony stronom zobowiązanym przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Kierownika Oddziału Ochrony Przyrody i Gospodarki Wodnej Wydziału Klimatu i Środowiska Urzędu Miasta [...] termin wykonania obowiązku, określonego w tytule wykonawczym nr SR-IV z dnia 3 listopada 2021 r. był na tyle długi, że pozwalał na wykonanie przedmiotowego obowiązku.
Fakt niewykonania przez skarżące obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego jest bezsporny. Zaistniały więc warunki do podjęcia przez organy czynności w trybie art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a.
Stosownie do art. 119 § 1 u.p.e.a. "Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego."
Przepis art. 119 § 2 u.p.e.a. stanowi z kolei, że "Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym."
Na podstawie art. 121 § 1 u.p.e.a. "Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4G
Zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. "Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł."
W myśl art. 121 § 3 u.p.e.a. "Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200 000 zł. "
Przepis art. 121 § 4 u.p.e.a. stanowi zaś, że "Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia."
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu:
1) odpis tytułu wykonawczego (zgodnie z art. 32 u.p.e.a.);
2) postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia (zgodnie z art. 122 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.);
Zgodnie z art. 122 § 2 u.p.e.a. "Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać:
1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;
2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
Art. 122 § 3 u.p.e.a. stanowi, że "Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny."
W myśl art. 125 § 1 u.p.e.a. "W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu."
Stosownie do art. 125 § 2 u.p.e.a. "Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie."
Sąd podziela stanowisko SKO co do prawidłowości ustalenia adresatów grzywny jak i ich wysokości.
Słusznie SKO przyjęło, że ustawodawca wprowadził tylko górne granice grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Nie jest to uznanie dowolne, ponieważ organ ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności przez zasadę racjonalnego działania i zasadę niezbędności. Ze wskazanych wyżej zasad wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony.
Jednocześnie zauważyć trzeba, iż grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanych, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że grzywna powinna być na tyle dolegliwa, by zmusiła zobowiązanego do wykonania obowiązku, gdyż tylko wtedy jej zastosowanie jest uzasadnione (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 741/18, LEX nr 2619445).
W niniejszej sprawie słusznie przyjęło, że organ pierwszej instancji ustalając wysokość grzywny nałożonej na H.B. w kwocie 7500 zł oraz grzywny nałożonej na E.S. w kwocie 7500 zł, przyjął kwoty adekwatne do przymuszenia zobowiązanych stron do wykonania ciążących na nich obowiązków, wynikających z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 marca 2021 r., znak: SR-IV.6331.21.2019, wydanej na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jednolity - Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.).
Prawidłowo zauważył, iż – zdaniem Sądu - za niezasadny Kolegium uznało podniesiony także w skardze, zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 121 § 2 u.p.e.a. poprzez nałożenie na Skarżące grzywien w wysokości 7500 złotych na każdą z nich, tj. grzywny w łącznej wysokości 15 000 złotych, podczas gdy łączna suma nałożonych grzywien nie może przekraczać kwoty wskazanej w naruszonym przepisie, tj. kwoty 10 000 złotych. "
Po pierwsze, wysokość grzywny nałożonej na H.B. w kwocie 7500 zł oraz grzywny nałożonej na E.S. w kwocie 7500 zł, została ustalona prawidłowo. Skoro egzekwowane w niniejszym postępowaniu obowiązki ustalone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 marca 2021 r., znak: SR- IV.6331.21.2019, wydaną na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne, zostały nałożone na osoby fizyczne, będące współwłaścicielkami nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...], [...], [...] i [...], obr. [...] R. – M., będące jednocześnie adresatkami ww. decyzji, tj. na: H.B. i E.S., to były one zobowiązane wykonać obowiązki wynikające z tejże decyzji. W sytuacji skierowania decyzji administracyjnej do kilku adresatów, wynikający z niej obowiązek obciążą na równi każdego z nich w całości. W myśl art.la pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanym jest każda osoba, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. W przypadku dwóch osób, zobowiązanych z tej samej decyzji do wykonania tego samego obowiązku, nie można ich traktować (na etapie postępowania egzekucyjnego) jako jednego podmiotu zobowiązanego. Wysokość grzywny w celu przymuszenia jest ustalana bowiem odrębnie dla każdego podmiotu, na który grzywna jest nakładana.
Po drugie, niczego nie zmienia okoliczność, iż H.B. i E.S. działają łącznie w ramach spółki cywilnej, działającej pod nazwą [...] s.c. z siedzibą w R. przy ul. [...]. Spółka cywilna nie posiada bowiem osobowości prawnej, co oznacza, iż nie jest podmiotem praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych.
Chybione jest zatem twierdzenie skarżących, iż z uwagi na to, że zobowiązane są osobami fizycznymi, to "łączna suma grzywien na nie nałożonych nie może przekroczyć 10 000 złotych."
Stanowisko takie prezentowane jest w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 października 2017 r., II SA/Sz 813/17 i wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r., II OSK 337/18, wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 listopada 2021 r., II SA/Kr 114/21, wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r., II OSK 1067/18).
Nieskuteczny jest także, powtórzony w skardze, a rozpatrywany również na etapie zażalenia do SKO, zarzut skarżących, które zakwestionowały możliwość nałożenia grzywny z uwagi na wydanie przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia 31 marca 2023 roku, znak: GE-E.6622.303.2023.EN o wyłączeniu z produkcji rolnej gruntów, na których miały zostać wykonane urządzenia zapobiegające szkodom, co według żalących się stron spowodowało "wygaśnięcie obowiązku określonego w decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 marca 2021 r., znak: SR-IV.6331.21.2019.
Otóż na mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny z urzędu bada dopuszczalność egzekucji, nie jest zaś uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdyż żaden z przepisów u.p.e.a. do tego nie upoważnia. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 3020/12 (LEX nr 1269983), ocena zgodności z prawem decyzji, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, może być realizowana w odpowiednim postępowaniu jurysdykcyjnym, na przykład w postępowaniu odwoławczym, nie zaś w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodność z prawem decyzji administracyjnej, na podstawie której wierzyciel wystawił i doręczył zobowiązanemu tytuł wykonawczy, nie stanowi kryterium oceny zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny działa bowiem na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie przepisów prawa materialnego, zaś jego postępowanie ograniczone jest tylko do działań egzekucyjnych. Innymi słowy na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest dopuszczalna weryfikacja prawidłowości, bądź zasadności obowiązku nałożonego na osoby zobowiązane. W postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być zatem badane kwestie przesądzone w decyzji określającej przedmiot nałożonego na stronę obowiązku, w tym także jej celowości i zasadności. Dopóki bowiem w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna, to wywołuje ona skutki prawne i podlega egzekucji, a organ egzekucyjny ma obowiązek doprowadzenia do wykonania przez osoby zobowiązane obowiązku określonego w tytule wykonawczym, stosując przewidziane w u.p.e.a. środki egzekucyjne, w tym również grzywnę w celu przymuszenia.
Ewentualna wadliwość decyzji czy tytułu wykonawczego może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu, nie zaś w sprawie egzekucyjnej, której przedmiotem jest wyłącznie ocena legalności zastosowanego środka egzekucyjnego. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie będące podstawą egzekucji administracyjnej. Nie można zatem łączyć postępowania egzekucyjnego ze zwykłymi trybami postępowania administracyjnego, prowadząc de facto do ponownego badania w dodatkowym, nieprzewidzianym przepisami prawa trybie nadzwyczajnym, legalności nałożonego na zobowiązane strony obowiązku. Organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym ma obowiązek doprowadzić do wykonania obowiązku przy pomocy określonych w u.p.e.a. środków. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że ww. decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 marca 2021 roku, znak: SR-IV.6331.21.2019 jest decyzją ostateczną i pozostaje w obrocie prawnym.
W tym zakresie Sąd w całości akceptuje stanowisko SKO w tym przedmiocie zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.