II SA/Rz 517/23

II SA/Rz 517/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8, art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 4 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/160/2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku zarejestrowania pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1284/2022.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 4 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/160/2022, wydana w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonania obowiązku zarejestrowania pojazdu.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Decyzją z [...] października 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") nałożył na WG (dalej: "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 350 zł z tytułu niezarejestrowania w terminie pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ I instancji podał, że w piśmie z 12 października 2022 r. Starosta [...] poinformował o złożonym wniosku o rejestrację pojazdu marki Fiat [...] nr VIN: [...]. Do wniosku dołączono oświadczenie Skarżącego, że ww. pojazd sprowadził z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej 26 października 2021 r. Prezydent podniósł, że Skarżący nie dopełnił obowiązku określonego art. 71 ust. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.) – dalej: "P.r.d." i nie zarejestrował pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ I instancji zauważył, że ww. termin uległ przedłużeniu do 60 dni na mocy art. 31ia pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.) – dalej: "ustawa COVID". Skoro Skarżący będący właścicielem pojazdu nie dopełnił obowiązku jego zarejestrowania, to w sprawie zachodzą podstawy do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 140mb pkt 1 P.r.d. Jednocześnie Prezydent podniósł, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.". Skarżący prowadzi bowiem działalność gospodarczą, jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego, a ponadto jest to kolejne naruszenie dokonane przez Skarżącego.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, decyzją z 4 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/160/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...].
Kolegium podało, że Skarżący nie dokonał rejestracji pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a zatem zaistniały podstawy prawne do nałożenia kary pieniężnej, co zostało prawidłowo wykazane przez Organ I instancji. W ocenie Organu odwoławczego, brak jest również podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Skarżący zawodowo zajmuje się sprzedażą uszkodzonych i sprowadzonych samochodów, a naruszenie przepisów P.r.d. nie miało charakteru znikomego. Brak jest tym samym podstaw do zastosowania art. 189f ust. 1 k.p.a., a decyzję o nałożeniu na Skarżącego kary w wysokości 350 zł uznać należało za odpowiadającą prawu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, WG wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 70 ust. 7 P.r.d. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że ww. regulacja dotyczy podmiotów, które nabywają uszkodzone pojazdy celem ich dalszej odsprzedaży. Skarżący podniósł, że nie zajmuje się naprawą uszkodzonych pojazdów, a zatem nie mógł skutecznie zarejestrować sprowadzonego pojazdu, którego stan techniczny uniemożliwiał dokonacie takiej rejestracji;
2. art. 189f § 1 i art. 189e k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia Skarżącemu kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 4 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/160/2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2022 r. nr [...], wydaną w przedmiocie nałożeni na Skarżącego kary pieniężnej za niewykonania obowiązku zarejestrowania pojazdu.
Materialnoprawną podstawę dla wydania powyższych decyzji stanowił przepis art. 71 ust. 7 P.r.d., zgodnie z którym, właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Zgodnie zaś z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o:
1) nabyciu lub zbyciu pojazdu;
2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.
Terminy te zostały czasowo zmienione na podstawie art. 31ia ustawy COVID, zgodnie z którym w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:
1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Ustawa z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 1192) została ogłoszona w dniu 1 lipca 2021 r.
Zgodnie natomiast z art. 140mb pkt 1 P.r.d., kto, będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Takiej samej karze, stosownie do art. 140mb pkt 2 P.r.d., podlega podmiot, który będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 22 października II SA/Sz 232/20 (dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), lektura przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że ustawodawca przewidział dwie odrębne czynności prawne związane z nabyciem pojazdu zarejestrowanego – zgłoszenie nabycia pojazdu oraz jego rejestrację. Pierwsza z tych czynności ma charakter informacyjny i stanowi powiadomienie organu o zmianie właściciela pojazdu. Druga z czynności dokonywana jest na wniosek i uruchamia postępowanie administracyjne, którego efektem jest wydanie przez organ decyzji o rejestracji pojazdu, bądź decyzji takiej rejestracji odmawiającej. Przepisy, o których mowa mają charakter porządkowy. Ich ratio legis sprowadza się do zapewnienia zgodności danych zawartych w rejestrach dotyczących pojazdów ze stanem faktycznym. Temu ma służyć zawiadomienie o nabyciu bądź zbyciu pojazdu, jak również proces jego rejestracji.
Wymaga podkreślenia, że żaden z przytoczonych przepisów nie zawiera nakazu jednoczesnego zawiadomienia o nabyciu pojazdu i złożenia wniosku o jego rejestrację. W ocenie sądu takie rozumienie przepisów prowadziłoby do nadmiernego formalizmu. Skoro bowiem nabywca pojazdu składa wniosek o rejestrację, do którego - stosownie do art. 72 ust. 1 pkt 1 P.r.d. musi załączyć dowód własności pojazdu, to za zbędne należałoby uznać jednoczesne odrębne zawiadomienie o jego nabyciu. Wniosek o rejestrację jest wówczas równoznaczny z zawiadomieniem o nabyciu pojazdu. Inaczej rzecz się ma w sytuacji, gdy nabywca pojazdu nie zamierza go rejestrować na siebie na przykład z uwagi na to, że trudni się zawodowo odsprzedażą pojazdów, jest dealerem różnych marek pojazdów zarówno nowych i używanych. Wówczas zasadnym i logicznym jest dokonanie odrębnego zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Zawiadomienie, o którym mowa stanowi realizację obowiązku nałożonego na nabywcę pojazdu przepisami ustawy, zatem nie jest, w ocenie sądu, dopuszczalna odmowa jego przyjęcia, skoro ustawodawca nie nałożył na nabywcę żadnych innych obowiązków związanych z zawiadomieniem, w szczególności nie nałożył expressis verbis obowiązku jednoczesnego złożenia wniosku o rejestrację. Odrębną rzeczą pozostaje wtedy złożenie wniosku o rejestrację pojazdu i ewentualne kwestie związane z oceną złożenia tego wniosku.
Powyższe oznacza, że w realiach opisywanej sprawy Skarżący nie miał obowiązku zarejestrowania pojazdu marki Fiat [...] nr VIN: [...], sprowadzonego 26 października z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Brak jest zatem podstaw prawnych do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 7 P.r.d. Na skarżącym ciążył jednak obowiązek złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., a jego niedotrzymanie wypełnia hipotezę do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 140mb pkt 2 P.r.d.
Jednocześnie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Natomiast zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Należy nadmienić, że powyższa regulacja ustawy COVID obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, czyli od dnia 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r., poz. 491), do 16 maja 2022 r. (§ 1 – 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. z 2022 r. poz. 1027), a więc znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, zgodnie z którym przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów P.r.d. Intencją ustawodawcy było bowiem objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Natomiast od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, nie przewidziano żadnych wyjątków. Wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w świetle P.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu (zob. np. wyroki NSA z 22 czerwca 2023 r. II GSK 1158/22, z 20 stycznia 2023 r. II GSK 907/22).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Prezydent zobowiązany był zawiadomić Skarżącego o uchybieniu terminu, wyznaczając jednocześnie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zaniechanie wykonania powyższego obowiązku spowodowało naruszenie art. 15zzzzzn² ustawy COVID. W sytuacji gdyby Prezydent zadecydował o przywróceniu naruszonego terminu, nie zostałby wypełniony warunek do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Doszło przy tym również niewątpliwie do naruszenia przepisów art. 7 (zasada prawdy obiektywnej; zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 8 § 1 (zasada zaufania do władzy publicznej) i art. 9 k.p.a (zasada informowania stron).
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a., uwzględnią wyrażoną przez Sąd ocenę prawną oraz wytyczne co do dalszego postępowania.