II SA/Rz 511/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję SKO umarzającą postępowanie w sprawie zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca w DPS, uznając, że brak obowiązku ponoszenia opłaty czyni postępowanie o zwolnienie bezprzedmiotowym.
Skarżący K. Ś. złożył skargę na decyzję SKO w Rzeszowie, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia go z odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Skarżący argumentował, że jako osoba zobowiązana ustawowo do ponoszenia opłat, ma interes prawny w merytorycznym rozstrzygnięciu. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że skoro skarżący nie spełnia kryteriów dochodowych do ponoszenia odpłatności, postępowanie o zwolnienie z tej opłaty jest bezprzedmiotowe.
Przedmiotem skargi K. Ś. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 12 lutego 2025 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Wcześniejsze postępowania ustaliły odpłatność za pobyt ojca i częściowo zwolniły skarżącego z tej opłaty. Następnie Prezydent Miasta umorzył postępowanie o zwolnienie z odpłatności, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ dochód skarżącego na osobę w rodzinie nie przekraczał kryterium dochodowego, co oznaczało, że nie kwalifikował się do ponoszenia opłaty. SKO utrzymało tę decyzję w mocy, wyjaśniając, że zmiana przepisów pozwala na zwolnienie nawet przed skonkretyzowaniem obowiązku, ale w tym przypadku brak obowiązku czyni postępowanie o zwolnienie bezprzedmiotowym. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, domagając się merytorycznego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo umorzyły postępowanie. Sąd podkreślił, że nie można rozpatrywać wniosku o zwolnienie z opłaty, jeśli wnioskodawca nie jest zobowiązany do jej ponoszenia z uwagi na niespełnienie kryteriów dochodowych. Decyzja o umorzeniu jest korzystna dla skarżącego, gdyż potwierdza brak obowiązku ponoszenia opłaty, choć podstawą jest bezprzedmiotowość, a nie merytoryczne zwolnienie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ nie można udzielić zwolnienia z odpłatności, która nie została naliczona lub nie istnieje z powodu niespełnienia kryteriów dochodowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak obowiązku ponoszenia odpłatności z powodu niespełnienia kryteriów dochodowych czyni postępowanie o zwolnienie z tej odpłatności bezprzedmiotowym na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.p.s. art. 64
Ustawa o pomocy społecznej
Możliwość zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS na wniosek osoby wnoszącej lub obowiązanej do wnoszenia opłaty, po wykazaniu przesłanek.
u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w DPS.
u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kryteria dochodowe dla osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty.
u.p.s. art. 59 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Podstawa ustalania odpłatności za pobyt w DPS.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
P.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu do usunięcia naruszenia prawa.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego
Nowelizacja art. 64 u.p.s. rozszerzająca krąg osób mogących zostać zwolnionych z opłat.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak obowiązku ponoszenia odpłatności z powodu niespełnienia kryteriów dochodowych czyni postępowanie o zwolnienie z tej odpłatności bezprzedmiotowym. Decyzja o umorzeniu postępowania jest korzystna dla skarżącego, ponieważ przesądza o braku obowiązku ponoszenia opłaty.
Odrzucone argumenty
Skarżący posiadał interes prawny w wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia co do odpłatności, z uwagi na przynależność do kręgu osób obowiązanych do płatności na mocy ustawy. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji o umorzeniu, gdy istniały podstawy do jej uchylenia. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 64 ust. 7 w zw. z art. 61 ust. 2 u.p.s.) poprzez nieprawidłową wykładnię przepisów i uznanie, że osobie, której nie naliczono opłaty, nie przysługuje zwolnienie.
Godne uwagi sformułowania
nie można udzielić zwolnienia z odpłatności, która nie została naliczona brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w sprawie zwolnienia z opłaty i zajęcia w tej kwestii stanowiska merytorycznego brak możliwości rozpatrzenia przesłanek zwolnienia wobec braku obowiązku wnoszenia opłaty nie istnieje możliwość rozpatrzenia przesłanek zwolnienia wobec braku obowiązku wnoszenia opłaty, ze względu na niespełnienie kryterium dochodowego nie można rozstrzygać merytorycznie na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej o całkowitym bądź częściowym zwolnieniu z odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS, jeżeli wnioskodawca postępowania nie może zostać zobligowany umową czy decyzją do wnoszenia opłaty decyzja o umorzeniu postępowania nie oznacza odebrania skarżącemu prawa do ubiegania się o zwolnienie od odpłatności, lecz oznacza jedynie, że nie jest on w świetle aktualnej sytuacji finansowej zobowiązany do ponoszenia odpłatności
Skład orzekający
Jerzy Solarski
przewodniczący
Karina Gniewek-Berezowska
członek
Paweł Zaborniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezprzedmiotowości postępowania o zwolnienie z odpłatności za pobyt w DPS w przypadku niespełnienia kryteriów dochodowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku obowiązku ponoszenia opłaty z powodu kryterium dochodowego. Nie rozstrzyga kwestii zwolnienia w przypadkach, gdy obowiązek ponoszenia opłaty istnieje.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii społecznej związanej z pomocą społeczną i odpłatnością za pobyt w DPS, ale rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji proceduralnej (bezprzedmiotowość postępowania), co może być mniej interesujące dla szerokiej publiczności.
“Czy można ubiegać się o zwolnienie z opłaty za DPS, jeśli i tak nie trzeba jej płacić?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 511/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2025-09-02 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-04-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Jerzy Solarski /przewodniczący/ Karina Gniewek-Berezowska Paweł Zaborniak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1283 art. 64, art. 59, art. 61 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2025 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 12 lutego 2025 r. nr SKO.4111/529/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej – skargę oddala – Uzasadnienie Przedmiotem skargi K. Ś. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") z dnia 12 lutego 2025 r. nr SKO.4111/529/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia z odpłatności z pobyt w domu pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy, Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., sygn. [...] orzekł o potrzebie skierowania P. Ś. do domu pomocy społecznej bez jego zgody. Następnie Starosta [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] umieścił P. Ś. w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Następnie Prezydent Miasta [...] (dalej: "Organ I instancji") decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] ustalił odpłatność za pobyt P. Ś. w DPS. Decyzja ta zmieniana był następnie decyzjami z [...] lipca 2018 r., [...] września 2019 r., [...] lipca 2020 r. oraz [...] maja 2021 r. W dalszej kolejności zawiadomieniem z dnia 7 września 2021 r. Prezydent Miasta [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt P. Ś. w DPS w [...]. Po przeprowadzeniu postępowania, Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] ustalił opłatę za pobyt P. Ś. w DPS za poszczególne okresy, zwalniając jednocześnie córkę z ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS od stycznia 2021 r. do 30 stycznia 2022 r. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, w którym zawnioskował o uchylenie pkt 2 ww. decyzji dotyczącego ustalenia mu odpłatności za pobyt ojca w DPS. Po rozpoznaniu wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 2. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, po rozpatrzeniu której, tut. Sąd wyrokiem z dnia 17 października 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 252/22 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w punkcie 2. Następnie w związku z ww. wyrokiem, Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] zmienił pkt 2 decyzji własnej z [...] października 2021 r. w ten sposób, że odstąpił od ustalenia opłaty K. Ś. za pobyt ojca w DPS. Następnie Skarżący wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2024 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o zwolnienie go od ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS bezterminowo, na podstawie art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.; dalej: "u.p.s."). Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 21 października 2024 r. nr PI-DPS.5026.96.4.2024.3 umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem Skarżącego z 30 sierpnia 2024 r. o całkowite zwolnienie z odpłatności za pobyt ojca – P. Ś. - w DPS, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ I instancji wyjaśnił, że Skarżący nie kwalifikuje się do ponoszenia opłaty za pobyt ojca – P. Ś. - w DPS, ponieważ wykazany dochód na osobę w rodzinie, nie przekracza aktualnego kryterium dochodowego dla osoby gospodarującej w rodzinie, tj. 1.800,00 zł. Wobec powyższego Skarżący nie kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS, zatem postępowanie o zwolnienie z opłaty jest bezpodstawne, gdyż nie można udzielić zwolnienia z odpłatności, która nie została naliczona. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o całkowitym zwolnieniu go z odpłatności za pobyt ojca w DPS, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 12 lutego 2025 r. nr SKO.4111/529/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 64 u.p.s., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium cytując treść art. 61 ust. 1 pkt 1-3 i art. 64 u.p.s. wyjaśniło, że z dniem 4 października 2019 r., treść art. 64 u.p.s. uległa zmianie na skutek wejścia w życie ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1690). Dokonaną zmianą, ustawodawca rozszerzył krąg osób, które mogą zostać zwolnione z opłat w trybie art. 64 u.p.s. również o te podmioty, co do których nie nastąpiło jeszcze prawomocne skonkretyzowanie obowiązku wnoszenia opłat. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osobami wnoszącymi opłatę są podmioty, w stosunku do których nastąpiło już wydanie decyzji konkretyzującej obowiązek. Natomiast sformułowanie "osoby obowiązane do wnoszenia opłaty" odwołuje się do art. 61 u.p.s., w którym prawodawca wskazał podmioty obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Na gruncie tej ustawy przez osoby obowiązane do wnoszenia opłaty należy rozumieć te podmioty, w stosunku do których może nastąpić konkretyzacja obowiązku poprzez wydanie decyzji ustalającej wysokość opłaty, ale niekoniecznie ta indywidualizacja obowiązku już nastąpiła. SKO wyjaśniło również, że zawarte w uzasadnieniu decyzji Organu I instancji stwierdzenie, że "postępowanie o zwolnienie z opłaty jest bezpodstawne, gdyż nie można udzielić zwolnienia z odpłatności, która nie została naliczona" jest nieprecyzyjne. Wskutek dokonanej nowelizacji art. 64 u.p.s. dopuszczalne stało się orzeczenie o zwolnieniu z opłaty przed jej naliczeniem. Odnosząc się do kwestii umorzenia niniejszego postępowania, Organ odwoławczy uznał, że bezspornym jest, że Skarżący nie spełnia kryteriów dochodowych wskazanych w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., a zatem aktualnie nie jest osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. W konsekwencji powyższego, Organ I instancji zasadnie uznał, że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w sprawie zwolnienia z opłaty i zajęcia w tej kwestii stanowiska merytorycznego. Organ II instancji podkreślił, że tego rodzaju wniosek Skarżący będzie mógł złożyć ponownie w sytuacji, gdy z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej jego rodziny, zaktualizuje się jego obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący zarzucił naruszenie: - zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Organu o umorzeniu postępowania, w sytuacji gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego i poczynienie pełnych ustaleń faktycznych, winny prowadzić do wniosku, że z uwagi na fakt ustawowej przynależności do kręgu podmiotów zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, posiada interes prawny w wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i Organ taką decyzję powinien wydać; - zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji o umorzeniu postępowania, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uchylenia, z uwagi na istnienie rzeczywistego interesu Skarżącego w wydaniu rozstrzygnięcia co do odpłatności, z uwagi na przynależność do kręgu osób obowiązanych do płatności na mocy ustawy, a w konsekwencji sprawa wymagała merytorycznego rozstrzygnięcia; - przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 7 w zw. z art. 61 ust. 2 u.p.s., poprzez utrzymanie nieprawidłowej wykładni powołanych przepisów i uznanie, że jako osoba której nie naliczono opłaty wobec nieprzekroczenia kryterium dochodowego, nie przysługuje Skarżącemu zwolnienie z odpłatności, w sytuacji gdy jako osobie obowiązanej wymienionej wprost w art. 64 ust. 1 u.p.s., takie zwolnienie z woli ustawodawcy również przysługuje. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 21 października 2024 r. nr PI-DPS.5026.96.4.2024.3 oraz o orzeczenie od Organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi, Skarżący podniósł, że posiadał interes prawny w wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia, gdyż ustawowo jako osoba obowiązana został uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie go w całości za pobyt ojca w DPS, w ślad za inną z zobowiązanych osób, tj. jego siostrą, której postępowanie w tym samym przedmiocie zakończyło się merytorycznym rozstrzygnięciem. Skarżący wskazał, że sytuacją pożądaną zarówno z jego punktu widzenia, jako zobowiązanego oraz szeroko rozumianego aparatu administracyjnego, jest uregulowanie jego stanu prawnego na przyszłość, w wyniku oczywistego spełnienia przesłanek stanowiących podstawę do całkowitego zwolnienia z odpłatności. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga w tej sprawie została przez Sąd oddalona, bowiem okazała się nieuzasadniona, o czym zadecydowały następujące powody. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Orzekające w tej sprawie Organy administracji wobec żądania skarżącego z dnia 30 sierpnia 2024 r. o zwolnienie w całości od obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jego ojca P. Ś. działały w oparciu o przepisy prawa materialnego z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214; zwana dalej u.p.s.). Podanie skarżącego wyrażone w tym piśmie wskazuje na art. 64 pkt 7 u.p.s., który stanowi: Osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. W uzasadnieniach decyzji Organów jako podstawę umorzenia postępowania prowadzonego w sprawie zwolnienia strony od obowiązku wnoszenia opłaty, podano brak spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów dochodowych wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Prezydent Miasta wyjaśnia bowiem na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego, że strona nie kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności. Ustalony w postępowaniu dochód na osobę w rodzinie nie przekracza bowiem aktualnego kryterium dochodowego dla osoby gospodarującej w rodzinie tj. 1800 zł. Ponieważ wnioskodawca nie kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS to postępowanie o zwolnienie z opłaty jest zdaniem organu bezprzedmiotowe. Argumentację Prezydenta Miasta podzielił Organ odwoławczy, który w uzasadnieniu decyzji o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia pierwszej instancji stwierdza, że w świetle art. 64 u.p.s., przez pojęcie osób obowiązanych do wnoszenia opłaty należy rozumieć te podmioty w stosunku do których może nastąpić konkretyzacja obowiązku odpłatności poprzez wydanie decyzji ustalającej wysokość opłaty, nawet wówczas gdy konkretyzacja tego obowiązku poprzez wydanie decyzji nie nastąpiła. Według SKO ma w tym wypadku miejsce bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., bowiem brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego skutkującego niemożliwością wydania decyzji załatwiający sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Rozstrzygnięcia wymienionych Organów są w pełni prawidłowe pod względem materialnym i procesowym. Skarżący nie kwestionuje ustalonego przez Prezydenta Miasta faktu nie powstania po jego stronie kompetencji umożliwiających konkretyzację obowiązku administracyjnoprawnego ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS na podstawie art. 61 ust. 2 i ust. 2e u.p.s. Dochód na osobę w rodzinie nie przekracza bowiem aktualnego kryterium dochodowego dla osoby gospodarującej w wysokości 1800 zł. W świetle art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą zstępni w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. WSA podziela stanowisko SKO, że nie można rozstrzygać merytorycznie na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej o całkowitym bądź częściowym zwolnieniu z odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS, jeżeli wnioskodawca postępowania nie może zostać zobligowany umową czy decyzją do wnoszenia opłaty. Brak możliwości konkretyzacji obowiązku odpłatności względem osoby należącej do katalogu osób obowiązanych do wnoszenia opłaty, musi zatem skutkować stwierdzeniem, że postępowanie prowadzone celem zastosowania ulgi od odpłatności w obszarach unormowania art. 64 u.p.s. powinno zostać umorzone wobec treści art. 104 K.p.a.. Właściwy organ nie może bowiem wydać decyzji w sytuacji, gdy obiektywnie rzecz biorąc nie istnieje przedmiot zwolnienia w postaci obowiązku wnoszenia opłaty. Innymi słowy, nie istnieje możliwość rozpatrzenia przesłanek zwolnienia wobec braku obowiązku wnoszenia opłaty, ze względu na niespełnienie kryterium dochodowego. Zwraca na to uwagę orzecznictwo sądowoadministracyjne, do którego odwołuje się SKO w swej decyzji. NSA w wyroku z dnia 18 października 2024 r. o sygn. I OSK 2569/23, LEX, uwypukla przedstawioną logikę przepisów pisząc: Z treści art. 64 u.p.s. wynika, że zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której opłata ta została ustalona w wysokości określonej przepisami prawa, po spełnieniu ustawowych warunków dochodowych przez osobę zobowiązaną. Natomiast WSA w Szczecinie w wyroku z 28 listopada 2024 r., sygn.. II SA/Sz 757/24, LEX nr 3821983, po przenalizowaniu zmian w prawie stwierdza jednoznacznie : kiedy brak jest indywidualizowania obowiązku ponoszenia opłaty za wstępnego za pobyt w DPS, to postępowanie w sprawie zwolnienia z tej opłaty jest bezprzedmiotowe. Z istoty regulacji wynika, że postępowanie o zwolnienie z opalały może toczyć się tylko łącznie z ustaleniem opłaty za pobyt wstępnego w DPS po złożeniu stosownego wniosku o jego zwolnieniu. Do przedstawionego stanowiska przekonuje także wykładnia językowa art. 64 u.p.s. Otóż przytoczony przepis nie posługuje się wyrażeniem < >, którego skarżący używa w swym podaniu w celu uzyskania całkowitego i bezterminowego zwolnienia od obowiązku opłaty, a więc niezależnie od ewentualności zmian w jego przyszłej sytuacji dochodowej i majątkowej. Mowa jest w nim jedynie o możliwości całkowitego lub częściowego zwolnienia z opłaty za pobyt czy ulgi odnoszonej do konkretnej kwoty opłaty, a nie do czasu trwania obowiązku jej wnoszenia. Gdyby zamiarem ustawodawcy było stworzenie takiego unormowania, które dopuszczałoby nie tylko całkowite, ale także bezterminowe zwolnienie od odpłatności, to choćby z uwagi na konstrukcję opłaty zakładającą jej wnoszenie przede wszystkim przez mieszkańca i najbliższych członków jego rodziny i dopiero w ostateczności przez gminę – art. 61 ust. 1 pkt 1 – 3 u.p.s. – to wyraziłby on swą wolę czytelnie, wyposażając art. 64 u.p.s. także w zwrot < >. W rezultacie, przytoczony przepis nie umożliwia de lege lata orzekania przez organy pomocy społecznej o bezterminowym zwolnieniu od opłaty za pobyt w d.p.s., zwłaszcza jeżeli nie jest możliwa konkretyzacja tego obowiązku z powodów wynikających z braku dostatecznej zdolności finansowej podmiotów potencjalnie obowiązanych do jej wnoszenia. Odnosząc się do pozostałych wyłożonych w skardze argumentów Sąd również podkreśla, że decyzja o umorzeniu postępowania nie oznacza odebrania skarżącemu prawa do ubiegania się o zwolnienie od odpłatności, lecz oznacza jedynie, że nie jest on w świetle aktualnej sytuacji finansowej zobowiązany do ponoszenia odpłatności a wobec tego musi ubiegać się o zwolnienie z tej odpłatności choćby w części. W istocie decyzja organu jest dla skarżącego korzystna bowiem przesądza o tym o co skarżącemu w istocie chodziło, czyli o braku obowiązku wnoszenia opłaty. Jedyna różnica jaka zachodzi pomiędzy rozstrzygnięciem wydanym przez organ a rozstrzygnięciem jakiego domaga się skarżący, jest taka, że podstawą tej decyzji jest brak przedmiotu sprawy, nie zaś stwierdzenie zaistnienia przesłanek umożliwiających zwolnienie od odpłatności. Zdaniem Sądu, nie może dojść do oceny przesłanek zwolnienia od obowiązku na podstawie art. 64 pkt 7 u.p.s., jeżeli względem wnioskodawcy nie może nastąpić jednocześnie aktualizacja ustawowych warunków wnoszenie opłaty za pobyt członka rodziny w d.p.s. Do wydania decyzji na podstawie art. 64 u.p.s nie wystarczy zatem istnienie generalnego obowiązku wnoszenia odpłatności z art. 59 i art. 61 ustawy o pomocy społecznej. Konkludując, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, to Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI