III SA/Gl 764/24

III SA/Gl 764/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 usta. 2 pkt 1 w zw. z art. 140 mb pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189f par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 lipca 2024 r. nr SKO.K/41.3/1571/2024/11893/EŚ w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 15 lipca 2024 r. nr SKO.K/41.3/1571/2024/11893/EŚ, wydana w przedmiocie nałożenia na skarżącego A. W. (dalej: "skarżący" lub "strona skarżąca") kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Decyzją z 18 czerwca 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta B. (dalej: "organ I instancji") nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 300 zł z tytułu uchybienia ustawowego obowiązku zgłoszenia organowi w terminie 30 dni o zbyciu pojazdu marki Toyota Auris o nr VIN: [...] zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pod numerem rejestracyjnym [...].
W uzasadnieniu wskazano, że pismem z 22 lutego 2024 r. skarżący poinformował Prezydenta Miasta B. o zbyciu 9 grudnia 2023r. w drodze umowy darowizny, pojazdu marki Toyota Auris na rzecz córki. Pismem z 4 czerwca 2024 r. organ I instancji zawiadomił stronę skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za niezawiadomienie o zbyciu ww. pojazdu w ustawowym terminie.
W piśmie z 6 czerwca 2024 r. skarżący wniósł o odstąpienie od nałożenia przez organ I instancji kary pieniężnej z uwagi na fakt, że waga naruszenia prawa jest znikoma a strona zaprzestała naruszenia prawa w zakresie popełnionego czynu.
Decyzją z 18 czerwca 2024 r. Prezydent Miasta B. działając na postawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1, i stosowanie do art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm. – dalej jako: "p.r.d." lub "ustawa"), oraz odpowiednio do art. 14 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1394) orzekł o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 300 zł z tytułu uchybienia ustawowego obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego zbycia.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji, fakt zbycia pojazdu został zgłoszony 22 lutego 2024 r. W związku z tym termin na zgłoszenie staroście zbycia pojazdu został przekroczony o 44 dni, co było przyczyną nałożenia wyżej wymienionej kary pieniężnej.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania, opisaną we wstępie decyzją z 15 lipca 2024 r. nr SKO.K/41.3/1571/2024/11893/EŚ organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego zbycia.
W uzasadnieniu Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania i wskazało, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Mimo zmiany treści ww. przepisu z dniem 1 stycznia 2024 r., w sprawie należy stosować przepisy w dotychczasowym brzemieniu, w myśl art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości. Stosownie do treści art. 140mb pkt 2 p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m - 140mb, są nakładane w drodze decyzji administracyjnej (art. 140n ust. 1 p.r.d). Kary pieniężne, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, nakłada starosta (art. 140n ust. 2a ustawy). Zgodnie z art. 140n ust. 4 ustawy ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy.
Kolegium stwierdziło, że kwestia uchybienia terminowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d nie podlega uznaniu administracyjnemu. Ze względu na formułę przepisu "Kto: (...) będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej (...)", decyzje o nałożeniu kary należą do kategorii aktów związanych, czyli takich, w których organ w danym stanie faktycznym musi wydać decyzję o określonej treści.
Badając stan faktyczny sprawy, SKO ustaliło, że 9 grudnia 2023 r. skarżący dokonał zbycia pojazdu w drodze umowy darowizny. Stronę obowiązywał zatem 30 dniowy termin na zgłoszenie staroście zbycia ww. pojazdu, który upływał 8 stycznia 2024 r. Strona dokonała zawiadomienia o zbyciu pojazdu 22 lutego 2024 r., a zatem już po upływie ustawowego terminu.
Odnosząc przedstawiony wyżej stan prawny do stanu faktycznego sprawy, SKO stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka nałożenia kary pieniężnej z tytułu niewypełnienia obowiązku wskazanego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy.
Ponadto Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o odstąpieniu od nałożenia kary określone w art. 189f k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189 § 1 pkt 1) lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (art. 189 § 1 pkt 2). W myśl postanowień art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
W rozpatrywanej sprawie organ rozważył przede wszystkim wystąpienie przesłanek określonych przepisem art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ po pierwsze strona nie poniosła za to samo zachowanie odpowiedzialności administracyjno-karnej jak i karnej (art. 189f §1 pkt 2 k.p.a.), po drugie konstrukcja prawna określona w art. art. 189f § 2 k.p.a. ma charakter fakultatywny.
Przy ocenie możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w odniesieniu do kar za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia należy mieć na względzie, że w takim przypadku konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa. Organ wskazał, że obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. ma charakter bezwzględny. Wykonanie przez właściciela pojazdu obowiązku zawiadomienia o jego zbyciu lub nabyciu ma na celu zabezpieczenie przed sytuacjami, w których mimo przeniesienia własności samochodu, pojazd ten nadal jest zarejestrowany na zbywcę i to on figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i innych dokumentach urzędowych jako właściciel tego pojazdu. Spóźnienie przy zawiadomieniu o zbyciu/nabyciu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. powoduje zagrożenie wystąpienia negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych. Ze zgromadzonych w ewidencji danych korzysta bowiem wiele podmiotów, w tym ochrony prawnej, więc uzyskanie przez te organy nieprawidłowych lub nieaktualnych danych z ewidencji nie może być uznane za znikome naruszenie przepisów prawa, ponieważ naruszenie terminów zgłoszenia zbycia i nabycia pojazdu niesie za sobą niebezpieczeństwo mające negatywny wpływ na działanie organów państwa. Celem regulacji prawnych przewidujących kary za nieterminowe zgłaszanie nabycia/zbycia pojazdu jest poprawa przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia w określonym terminie zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu, co w konsekwencji wpłynie na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów.
Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa, ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby uchybieniu obowiązkowi zgłoszenia zbycia pojazdu towarzyszyły okoliczności, które pozwalałyby uznać, że było ono niezawinione.
Organ odwoławczy uznał podniesione w odwołaniu zarzuty za nieuzasadnione oraz stwierdził, że strona nie wykazała się należytą starannością w zakresie prowadzenia swoich spraw.
W końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że przy wymierzaniu kary miało na uwadze ustawowe granice kary i konieczność jej miarkowania w stosunku do okoliczności sprawy zgodnie z konstytucyjnymi zasadami proporcjonalności oraz równości wobec prawa. W związku z powyższym, SKO uwzględniając stan faktyczny sprawy, uznało, że wymierzona przez organ I instancji kara w wysokości 300 zł jest nieadekwatna do okoliczności sprawy i niezgodna z zasadą proporcjonalności. W sprawie brak bowiem przeszkód do wymierzenia kary w najniższej wysokości. Organ II instancji wskazał, że okres zwłoki nie przekroczył 1 roku, a strona nie odniosła korzyści finansowych z tytułu naruszenia ustawy i ostatecznie sama dopełniła obowiązku. Z akt sprawy wynikało, że było to drugie naruszenie prawa, również w tej drugiej sprawie skarżący dokonał darowizny pojazdu na rzecz córki, która nadal jest jego właścicielką. Nie można jednak uznać, by czyny te miały charakter uporczywy, tj. by popełniając je strona była świadoma tego faktu i wyrażała taki zamiar.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący 8 sierpnia 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 - dalej także "p.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądu administracyjnego polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej także "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Równocześnie, jak wskazano powyżej, mocą art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. To z kolei oznacza, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część danego aktu (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1799/07; z 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 22/08; z 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10).
Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji, jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Spór sprowadza się do zasadności odmowy przez organy orzekające w sprawie zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Niesporne natomiast jest, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu zostało złożone po terminie. Skarżący zbył bowiem samochód 9 grudnia 2023 r., natomiast zgłoszenie zbycia miało miejsce 22 lutego 2024 r., zatem ziściły się przesłanki nałożenia kary.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu - jak prawidłowo stwierdziło Kolegium - obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Stosownie bowiem do art. 14 ustawy dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1394, - zwanej dalej: ustawą nowelizującą), zmieniającej Prawo o ruchu drogowym z dniem 1 stycznia 2024 r., w przypadku gdy pojazd został:
1) sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej,
2) sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
3) nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym.
Sporny pojazd został już zbyty 9 grudnia 2023r., zatem jego nabycie musiało nastąpić przed 1 stycznia 2024r., wobec czego w sprawie znajdują zastosowanie przepisy prd w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023r.
Stosownie do art. 140n ust. 6 prd, 6, do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego.
Art. 189d Kpa określa dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, które organ winien uwzględnić wymierzając administracyjną karę pieniężną.
Jednak ustalenie w konkretnym przypadku jaka kara jest adekwatna do popełnionego czynu winno nastąpić dopiero po ustaleniu, że niezasadne jest odstąpienie od jej wymierzenia.
Natomiast zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej w drodze decyzji odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Z takiej redakcji wynika, że odstąpienie od wymierzenia kary nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz ma charakter związany ("organ odstępuje"), o ile wystąpią przesłanki odstąpienia, tj.:
- waga naruszenia prawa jest znikoma,
- strona zaprzestała naruszania prawa.
Ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien się kierować przy dokonywaniu oceny, czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak, że oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze, można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudzik, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorząd Terytorialny 2018, nr 6, s. 23-32).
Zatem zgodnie z art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024, poz. 17) przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, bierze się pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", można odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. (por. A. Wróbel. Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX, 2019, komentarz do art. 189f). Wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia (art. 189d pkt 1 k.p.a.).
Jeszcze inny pogląd (A. Cebera i J.G. Firlus, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019, komentarz do art. 189f) nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując że jeżeli konkretne naruszenie prawa:
- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;
- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;
- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma.
Uznać zatem należy, że istnieje pewne podobieństwo pomiędzy pojęciem znikomości wagi naruszenia prawa i znikomą społeczną szkodliwością czynu, znaną z prawa karnego. Wspólną cechą obu pojęć jest przede wszystkim małe negatywne oddziaływanie czynu przez prawo zakazanego na sferę publiczną i społeczną. Odnosząc się zatem do tego zagadnienia należy, zdaniem Sądu, wyraźnie wskazać, że nie każde, nawet oczywiste, naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. (niezawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu w ustawowo określonym terminie) wyłącza zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pomimo formalnego stwierdzenia naruszenia prawa. Wszak gdyby do naruszenia w ogóle nie doszło, nie byłoby przesłanek do ukarania strony. Zatem sam fakt naruszenia i pewien stopień naruszenia prawa musi nastąpić, aby w ogóle mówić o konieczności nałożenia kary. Dlatego z drugiej strony istnieje i istnieć musi jako swoisty sposób zabezpieczenia (ochrony) przed nadmiernym formalizmem prawa, pewna grupa zachowań podmiotów zobowiązanych, które pomimo formalnego naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie wyłączają właśnie odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej z tego tytułu. Znikomości wagi naruszenia, o którym traktuje art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie można przy tym postrzegać jedynie z punktu widzenia samego faktu zaistnienia deliktu administracyjnego (niezawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu), ale skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej czy prywatnej. Wskazuje na to wyraźnie dalszy człon art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. uzależniający odstąpienie od potwierdzenia faktu usunięcia naruszenia prawa (a więc jego skutków).
Zdaniem tut. Sądu zarówno organ I jak i II instancji, oceniając wagę naruszenia prawa, nie uwzględniły opisanych wyżej kryteriów, według których należy ocenić stopień naruszenia prawa w kontekście art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Rozważając przesłanki odstąpienia od wymiaru kary uwzględniły w rzeczywistości jedynie kryteria wymiaru kary z art. 140n ust. 4 p.r.d., przy czym zakres naruszenia prawa sprowadziły wyłącznie do kwestii czasu trwania naruszenia oraz powtarzalności tych naruszeń, odnotowując, że skarżący nie odniósł korzyści finansowej w związku z naruszeniem. Jedynym kryterium mającym znaczenie w kontekście art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. ocenionym przez organy był rodzaj naruszonego dobra. Organy eksponowały bowiem, że znaczne opóźnienie w wypełnieniu ustawowego obowiązku przez skarżącego mogło mieć negatywny wpływ na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami. Nie oceniły natomiast takich kryteriów, spośród wyżej wskazanych, jak sposób i okoliczności popełnienia naruszenia, zamiar, motywacja skarżącego, czy zachowanie po powzięciu informacji o naruszeniu prawa, co czyni dokonaną przez organy ocenę w tym zakresie niepełną.
W kwestii ustaleń, czy naruszenie prawa przez skarżącego spowodowało znaczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawem chronionych należy wskazać, że niewątpliwie kara wynikająca z art. 140mb pkt 2 p.r.d. ma na celu ochronę legalnego obrotu pojazdami. Omawiana kara ma jednak przede wszystkim istotne znaczenie z punku widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia. Zgodnie z pkt 1 preambuły ww. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, omawiane przepisy mają zminimalizować szkodliwy wpływ pojazdów wycofanych z eksploatacji na środowisko naturalne, przyczyniając się tym samym do zachowania, ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego oraz oszczędzenia energii oraz po drugie, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz unikać zakłóceń konkurencji na obszarze Wspólnoty. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wprowadzone zmiany, w tym także określenie sankcji w przypadku niezarejestrowania lub wyrejestrowania pojazdu w wysokości do 1000 zł są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji ww. dyrektywy dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni.
Dlatego też znaczenie przy ocenie rodzaju i skutków naruszonego dobra chronionego prawem może mieć ustalenie, czy obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. dotyczył samochodu importowanego, wycofanego z eksploatacji oraz czy obowiązek zgłoszenia został wypełniony przez nabywcę pojazdu. Jak zauważa się bowiem w orzecznictwie przy ocenie wagi naruszenia powinno się wziąć pod uwagę, to czy chronione przepisami prawa interesy publiczne zostały faktycznie naruszone, jeśli wobec dokonania zgłoszenia przez nabywcę samochodu, pozwalało to już samo w sobie na odnotowanie w stosownych rejestrach zmiany właściciela pojazdu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2022 r. sygn. II GSK 376/22 dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Nie można tu również pominąć kwestii funkcji kary administracyjnej. Kara ta ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych. Zdaniem Sądu trudno mówić o prewencyjnym charakterze kar pieniężnych, jeżeli postępowanie administracyjne w przedmiocie kary wszczęte zostało 4 czerwca 2024 r., a strona dobrowolnie usunęła naruszenie (zgłosiła zbycie pojazdu) 22 lutego 2024 r.
Zdaniem Sądu, organy w ramach oceny omawianych przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, powinny rozważyć, czy nałożenie na skarżącego kary po czterech miesiącach od wypełnienia obowiązku przez samą stronę mogło wpłynąć na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów, co jest równoznaczne z wypełnieniem drugiej przesłanki odstąpienia od wymiaru kary w postaci zaprzestania naruszania prawa, co należy utożsamić z doprowadzeniem do stanu z prawem zgodnego, a czego dokonała strona z własnej inicjatywy.
Ponownie rozpoznając sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zobowiązane będzie uwzględnić przedstawioną przez Sąd argumentację i dokona kompleksowej oceny przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. według wskazanych przez tut. Sąd kryteriów. Oceny tej dokona z uwzględnieniem indywidualnego, osadzonego w realiach sprawy, stopniowania wagi naruszenia. Uznanie, że uchybienie przez stronę ustawowo określonemu terminowi na zgłoszenie zbycia pojazdu o 44 dni dyskwalifikuje przyjęcie znikomej wagi naruszenia, jest niewystarczające. Wyklucza bowiem realne zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Sprzeciw Sądu budzi prowadzenie postępowania w przedmiocie naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu przede wszystkim w celu fiskalnym, jako działanie sprzeczne z prewencyjnym charakterem kary pieniężnej, mającej chronić określone dobro i służyć wymuszeniu realizacji obowiązków wynikających z ustawy, które wszak skarżący - jakkolwiek z opóźnieniem - zrealizował.
Art. 189f Kpa – w ocenie Sądu – jakkolwiek umieszczony w ustawie procesowej, ma charakter materialnoprawny, gdyż określa nie tyle tok procedury związanej z wymierzeniem lub odstąpieniem od wymierzenia kary, lecz materialne przesłanki, których zaistnienie jest konieczne do odstąpienia od jej wymierzenia.
Dlatego Sąd stwierdził, że rozpoznając sprawę organ naruszył prawo materialne, tj. art. 189f Kpa.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.