II SA/GO 775/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2006-02-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
równoważnik pieniężnybrak lokaluemeryt policyjnyKodeks postępowania administracyjnegouchylenie decyzjinaruszenie proceduryczynny udział stronyprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów policji dotyczące równoważnika za brak lokalu mieszkalnego dla emeryta policyjnego, stwierdzając naruszenia proceduralne i błędy w postępowaniu.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania emerytowi policyjnemu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego po zmianie przepisów. Organy policji stwierdziły wygaśnięcie decyzji przyznającej świadczenie, powołując się na uchylenie odpowiedniego rozporządzenia. Sąd administracyjny uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając rażące naruszenia przepisów KPA, w tym brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i błędy w ustaleniu stanu faktycznego oraz prawnego.

Skarżący, emeryt policyjny H.T., zaskarżył decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji przyznającej mu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Organy uznały, że po uchyleniu § 8 rozporządzenia MSWiA z 2002 r., emeryci policyjni utracili uprawnienia do tego świadczenia. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził szereg wadliwości proceduralnych. Po pierwsze, uznał za nieważną decyzję Komendanta Powiatowego Policji z stycznia 2005 r. cofającą uprawnienia do równoważnika za remont lokalu, gdyż decyzja ta dotyczyła już uchylonej wcześniej decyzji. Po drugie, stwierdził, że postanowienie o sprostowaniu błędu rachunkowego w decyzji z listopada 2004 r. zostało wydane z naruszeniem art. 113 KPA, gdyż nie był to błąd rachunkowy, a istotna wadliwość prawna. Co najważniejsze, Sąd uznał, że postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji było dotknięte naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 KPA) oraz zasady informowania strony o wszczęciu postępowania z urzędu (art. 61 § 4 KPA). Sąd podkreślił, że pozbawienie obywatela przyznanych uprawnień wymaga zapewnienia mu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdził nieważność jednej z decyzji organu pierwszej instancji i uchylił postanowienie, nakazując ponowne przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem wskazanych uchybień.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, samo uchylenie rozporządzenia nie przesądza o wygaśnięciu decyzji, jeśli nie zostały zachowane wymogi proceduralne, a postępowanie nie zapewniło stronie czynnego udziału.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy nieprawidłowo stwierdziły wygaśnięcie decyzji, nie rozważając wszystkich jej elementów i nie zapewniając stronie czynnego udziału w postępowaniu. Uchylenie rozporządzenia nie jest wystarczającą podstawą do wyeliminowania ostatecznej decyzji administracyjnej bez zachowania procedury.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (36)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 162 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.P. art. 92 § ust. 1

Ustawa o Policji

u.o.P. art. 97 § ust. 5

Ustawa o Policji

rozp. MSWiA art. 1 § ust. 1 pkt 1-6

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego

rozp. MSWiA art. 9 § ust. 2 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego

rozp. zmieniające

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad przyznawania, odmowy, przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego

u.o.z.e.f.

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SG, BOR, PSP, SW oraz ich rodzin

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.P. art. 92 § ust. 1

Ustawa o Policji

rozp. zmieniające

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 113

Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. MSWiA art. 5

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego

rozp. MSWiA art. 7

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego

rozp. MSWiA art. 8

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 113

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Naruszenie zasady informowania strony o wszczęciu postępowania z urzędu. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia na podstawie decyzji już uchylonej. Błędne zastosowanie trybu postanowienia do sprostowania istotnych wad prawnych. Niejasność i wątpliwości co do zakresu rozstrzygnięcia stwierdzającego wygaśnięcie decyzji.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów oparte na uchyleniu rozporządzenia jako podstawie do wygaśnięcia decyzji przyznającej świadczenie. Argumenty organów oparte na braku uprawnień emerytów policyjnych do równoważnika po zmianie przepisów.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz może brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Decyzja została bowiem wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego rozstrzygając sprawę już poprzednio rozstrzygniętą prawomocnym orzeczeniem. Błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa nie mogą podlegać sprostowaniu w tym trybie. Postępowanie to bowiem zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady ogólnej postępowania administracyjnego czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym oraz jej wysłuchania, wyrażonej w art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Takie działanie organów administracji publicznej, zwłaszcza w sprawie dotyczącej pozbawienia obywatela przyznanych mu wcześniej uprawnień, zdaniem Sądu sprzeczne jest także z zasadami demokratycznego państwa prawnego i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Skład orzekający

Grażyna Staniszewska

przewodniczący

Joanna Brzezińska

sprawozdawca

Michał Ruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza dotyczące czynnego udziału strony i prawidłowego stosowania trybów nadzwyczajnych (stwierdzenie nieważności, wznowienie postępowania, sprostowanie). Interpretacja przepisów KPA dotyczących błędów w decyzjach i postanowieniach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji emerytów policyjnych i świadczeń związanych z brakiem lokalu, ale zasady proceduralne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe są procedury administracyjne i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli kwestia merytoryczna mogłaby być rozstrzygnięta inaczej. Podkreśla znaczenie praw strony w postępowaniu.

Proceduralne pułapki: Jak błędy urzędników mogą zniweczyć nawet słuszne decyzje?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 775/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.),, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Aleksandra Stankowska, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi H.T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza nieważność decyzji Komendanta Powiatowego Policji nr [...] z dnia [...]r., III. uchyla postanowienie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...]r., IV. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji
, na podstawie przepisu art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58) w związku
z § 1 ust. 1 pkt 1-6 i § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 100, poz. 918), stwierdził wygaśnięcie
z dniem [...] maja 2005 r. decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji
z dnia [...] listopada 2004 r. o przyznaniu H.T. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przewidzianej dla policjanta samotnego, posiadającego rodzinę.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że H.T. jest emerytem policyjnym zamieszkującym w lokalu do którego nie posiada tytułu prawnego, w związku z czym od [...] grudnia 2004 r., na podstawie ww. decyzji nr [...] otrzymywał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Równoważnik ten przysługiwał, gdyż na mocy § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., jego przepisy miały zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych, o których mowa w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SG, BOR, PSP, SW oraz ich rodzin. Dalej organ podniósł, iż z dniem [...] maja 2005 r. ww. przepis został uchylony na mocy rozporządzenia z dnia 6 kwietnia 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad przyznawania, odmowy, przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 70, poz. 633). Na tej podstawie, zdaniem organu, należało stwierdzić wygaśnięcie
z dniem [...] maja 2005 r. decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. - jako bezprzedmiotowej.
H.T. odwołał się od powyższej decyzji, wskazując że nabył prawo do równoważnika w służbie, jak też po jej zakończeniu, natomiast prawo nie może działać wstecz. Odwołujący wniósł o przywrócenie wypłacania równoważnika, albo uzasadnienie decyzji odmownej w sposób dla strony zrozumiały.
Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji, powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn.zm.), oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2005 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 70, poz. 633), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji uznał odwołanie za bezzasadne, gdyż
z dniem 12 maja 2005 r. emeryci i renciści policyjni, o których mowa w ustawie z dnia
18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym stali się osobami nieuprawnionymi do otrzymywania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Podniesiono, że przyznawania przedmiotowego równoważnika na rzecz emerytów i rencistów nie przewidywała ustawa
o Policji, ani też ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji. W podobnej sprawie Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 26 maja 2000 r. sygn. akt III RN 168/99 (OSNA PiUS 2001/7, poz. 213) uznał odpowiednik rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r.
w sprawie równoważnika za brak lokalu, przyznającego ten równoważnik bez upoważnienia ustawowego za sprzeczny z ustawą, co w odniesieniu do równoważnika Policji należy przyjąć, jako sprzeczny z ustawą o Policji. Organ odwoławczy uznał, iż zgodnie z art.162 § 1 pkt 1 Kpa, organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził wygaśnięcie decyzji nr [...], gdyż w związku z ustaniem bytu prawnego elementu stosunku materialnoprawnego, stała się ona bezprzedmiotowa. Komendant Wojewódzki Policji wskazał także, że na skutek uchylenia
podstawy prawnej do istnienia uprawnień dla emerytów do równoważnika pieniężnego za brak lokalu dalsze korzystanie z tego prawa przez osoby, którym uprzednio je przyznano prowadziłoby do nierównej sytuacji prawnej byłych policjantów, w zależności od momentu przejścia na emeryturę (przed 12 maja 2005 r. i po tej dacie).
Ponadto odnosząc się do zarzutu zastosowania prawa z mocą wsteczną wskazał, iż uprawnienia do przedmiotowego świadczenia nie zostały cofnięte "ex nunc" (z mocą wsteczną), tylko z chwilą wejścia w życie rozporządzenia dnia 6 kwietnia 2005 r. i do tego dnia stronie wypłacano równoważnik. Ponadto nie nakazano zainteresowanemu zwrotu pobieranego równoważnika za okres od 2001 r.
H.T. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, podnosząc iż nie posiada własnego lokalu, mieszka u ojca,
a prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego nabył zarówno w służbie, jak i po jej zakończeniu. Skarżący zarzucił także sprzeczność zaskarżonej decyzji z Konstytucją poprzez naruszenie jego praw nabytych.
Odpowiadając na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn, niż wskazane przez skarżącego.
Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz może brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę nie może orzekać w zakresie szerszym, niż rozstrzygnięcie sprawy przez organy administracji publicznej, nie może także zastąpić tych organów w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, a ma jedynie dokonać kontroli zgodności z prawem merytorycznych orzeczeń tych organów
i prowadzonego przez nie postępowania administracyjnego.
Wobec powyższego, podstawowy przedmiot kontroli sprawowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie stanowiła ostateczna decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji tego organu nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. o przyznaniu H.T. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przewidzianej dla policjanta samotnego, posiadającego rodzinę.
Jednakże na mocy przepisu art. 135 ww. ustawy, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując analizy akt administracyjnych sprawy Sąd zważył, że po rozpoznaniu wniosku H.T. decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji, na podstawie art. 155 Kpa:
1. uchylił, za zgodą strony, decyzję Komendanta Rejonowego Policji z dnia [...] czerwca 1998 r. nr [...] w sprawie przyznania stronie równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego,
2. przyznał H.T. począwszy od [...] grudnia 2004 r. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego,
3. postanowił wypłacić kwotę 5.311,00 zł tytułem wyrównania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od [...] lipca 2001 r. do [...] listopada 2004 r.
Następnie na skutek pism skarżącego dotyczących wysokości wypłaconego równoważnika organ wyższego stopnia zwrócił Komendantowi Powiatowemu Policji uwagę na popełnione w decyzji błędy oraz konieczność sporządzenia prawidłowej decyzji.
W konsekwencji, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005r. Komendant Powiatowy Policji
, na podstawie art. 113 Kpa, sprostował błąd rachunkowy co do kwoty należnego równoważnika pieniężnego przyznanego powyższą decyzją. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w związku z pismem skarżącego o wypłacenie kwestii wypłaconej należności
z tytułu równoważnika, należało sprostować należną H.T. kwotę z tytułu równoważnika za brak lokalu z 5.311,00 zł na kwotę 5.984,00 zł.
Jednocześnie decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji, na podstawie § 5 i § 7 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 100, poz. 919) cofnął H.T. uprawnienia nadane decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. do pobierania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z dniem [...] lipca 2004 r. oraz zobowiązał go do zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za okres trzech lat tj. od 2001 r. do 2003 r.
w kwocie 673,00 zł.
W tak ustalonym stanie faktycznym należało stwierdzić nieważność powyższej decyzji
z dnia [...] stycznia 2005 r., mającej istotny wpływ na przebieg postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Powyższa decyzja została bowiem wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego rozstrzygając sprawę już poprzednio rozstrzygniętą prawomocnym orzeczeniem, gdyż w jej pkt 1 cofnięto byłemu policjantowi uprawnienia nadane decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., pomimo, iż decyzja ta została w całości uchylona ostateczną decyzją Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] listopada 2004 r. (pkt 1). Decyzja z [...] listopada 2004 r. z chwilą uprawomocnienia się wywołała określone skutki prawne w postaci utraty przez skarżącego uprawnienia do równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Skoro decyzja z dnia [...] czerwca 1998 r. została wcześniej w całości wyeliminowania z obrotu prawnego, brak było podstawy prawnej do ponownego cofnięcia uprawnień, które wygasły.
Ponadto należy podkreślić, iż mimo zawarcia w pkt 2 decyzji rozstrzygnięcia
w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu, w uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się
w jakikolwiek sposób do okoliczności umożliwiających organowi zastosowanie sankcji określonej w przepisie § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Możliwość żądania zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika przewidział ustawodawca jedynie w przypadku stwierdzenia nienależnego pobrania równoważnika na skutek niedoinformowania
o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu lub uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika. Jednocześnie, ani analiza akt administracyjnych sprawy, ani treść decyzji nie daje podstaw do jakiejkolwiek weryfikacji ustalonej przez organ kwoty oraz zakresu czasowego nałożonego na stronę zobowiązania. Uniemożliwiło to stronie zapoznanie się z przesłankami działania organu, jak i zweryfikowanie jego prawidłowości. W ten sposób przedmiotowa decyzja
w rażący sposób narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, wyrażone
w przepisach art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa, gdyż w dowolny sposób organ administracji publicznej nałożył na stronę obowiązek finansowy bez jego uszczegółowienia, wskazania stronie podstawy władczego działania (rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem i uzasadnieniem decyzji), a także bez zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed zakończeniem postępowania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, Sąd stwierdził nieważność decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...].
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, wskazane wyżej postanowienie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] stycznia 2005 r. o sprostowaniu błędu rachunkowego w decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], zostało wydane z uchybieniem przepisu art.113 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem tak istotnego błędu decyzji polegającego na wadliwym wyliczeniu kwoty należnej skarżącemu kwoty równoważnika nie można było prostować w drodze postanowienia jako błąd rachunkowy decyzji. Po pierwsze decyzja nie zawierała żadnego uzasadnienia wskazującego sposób wyliczenia należnej kwoty, aby można było mówić o "błędzie rachunkowym", należałoby wskazać, że zaistniała jedynie prosta omyłka rachunkowa w wyliczeniu zawartym w decyzji. Analiza dokumentów w sprawie wskazuje jednakże, że organ popełnił przy sporządzaniu decyzji błędy (wskazane przez organ wyższej instancji) co do ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej – ustalenia wysokości kwoty należnego wyrównania w związku z przyznaniem w miejsce równoważnika za remont, równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Tego typu istotna wadliwość, w ocenie Sądu, winna zostać naprawiona w drodze decyzji merytorycznej, zawierającej także szczegółowe przedstawienie sposobu wyliczenia spornej kwoty. Zarówno bowiem literaturze, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdza się, że błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa nie mogą podlegać sprostowaniu w tym trybie.
Stwierdzając zatem naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 113 Kpa), które miało istotny wpływa na wynik sprawy, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił wadliwe postanowienie z dnia [...] stycznia 2005 r. .
W tym stanie rzeczy należało przystąpić do właściwej oceny legalności zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...]. Decyzją tą stwierdzono wygaśnięcie "decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] listopada 2004 r. o przyznaniu H.T. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przewidzianej dla policjanta samotnego, posiadającego rodzinę." Uzasadniając rozstrzygnięcie organy wskazały, iż jego podstawę stanowiło uchylenie § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 100 poz. 918, zm. Dz.U. z 2005 r. Nr 70, poz. 633), przewidującego stosowanie ww. rozporządzenia do emerytów i rencistów policyjnych.
Sąd zważył, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który miał wpływ na treść wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Abstrahując bowiem od oceny merytorycznego rozstrzygnięcia organów w pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest badać, czy wadliwością nie zostało dotknięte postępowanie zmierzające do wydania władczego orzeczenia organu administracji publicznej.
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, stwierdzając wygaśnięcie decyzji z dnia
[...] listopada 2004 r. nr [...] r. bez określenia zakresu tego orzeczenia, organy nie rozważyły okoliczności, iż decyzja nr [...] dotyczyła nie tylko przyznania skarżącemu od dnia
[...] grudnia 2004 r. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (pkt 2), lecz również uchylenia decyzji Komendanta Rejonowego Policji z dnia [...] czerwca 1998 r. nr [...] w sprawie przyznania równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (pkt 1) oraz wypłaty wyrównania przyznanego równoważnika (pkt 3). Należy podkreślić, iż analiza sentencji oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani też poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Policji, nie daje podstaw do uznania, aby wolą organu było stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nr [...] w całości, mimo iż sformułowanie rozstrzygnięcia prowadzi do takiego skutku. Ponadto przepisy wskazane jako podstawa prawną rozstrzygnięci organów, z pewnością nie upoważniają do eliminowania w tym trybie ostatecznej decyzji administracyjnej w zakresie określonym w pkt 1 i 3 decyzji, której wygaśnięcie stwierdzono. Z tego powodu wskazane wyżej decyzje, jako niejasne i wywołujące wątpliwości co do zakresu rozstrzygnięcia, należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, iż postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji ostatecznej dotknięte jest także inną wadą, powodująca konieczność uchylenia zarówno decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji
, jak i decyzji utrzymanej tą decyzja w mocy. Postępowanie to bowiem zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady ogólnej postępowania administracyjnego czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym oraz jej wysłuchania, wyrażonej w art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Orzekając na podstawie akt sprawy Sąd zważył, iż w przedmiotowym postępowaniu zmierzającym do stwierdzenia wygaśnięcia uprawnienia skarżącego – emeryta policyjnego do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, nie umożliwiono mu skorzystania
z podstawowych kodeksowych praw strony każdego postępowania administracyjnego.
Postępowanie administracyjne opiera się na zasadzie skargowości i oficjalności działania, jednakże w postępowaniach wszczynanych ex oficio nie może ograniczać praw strony jedynie do doręczenia jej decyzji w sprawie i możliwości odwołania. Niniejsze postępowanie, na skutek nowelizacji przepisu powszechnie obowiązującego, zostało przez organ wszczęte
z urzędu, o czym jednak strony nie zawiadomiono, naruszając w ten sposób przepis art. 61 § 4 Kpa.
Zgodnie z przepisem art. 10 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od określonej wyżej zasady tylko
w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Przedmiotowa sprawa nie należy do kategorii spraw wyłączonych spod stosowania zasady, określonej w art. 10 § 1 Kpa, a nawet gdyby tak było, zgodnie z przepisem art. 10 § 3 Kpa, organ obowiązany byłby utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od niej. Jednakże w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego, iżby organy administracji publicznej zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, umożliwiły stronie skarżącej zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się
w zakresie przedmiotu postępowania lub zgromadzonych materiałów, przed wydaniem decyzji.
Takie działanie organów administracji publicznej, zwłaszcza w sprawie dotyczącej pozbawienia obywatela przyznanych mu wcześniej uprawnień, zdaniem Sądu sprzeczne jest także z zasadami demokratycznego państwa prawnego i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie organ administracji publicznej powinien zapewnić stronie korzystanie z wszelkich praw zagwarantowanych przepisami procedury administracyjnej oraz dokładnie ustalić zarówno stan faktyczny, jak i prawny uwzględniając treść poprzednich decyzji administracyjnych rozstrzygających w przedmiocie przysługujących skarżącemu ekwiwalentów za remont lokalu mieszkalnego, a następnie za brak takiego lokalu. Szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłowe rozliczenie wzajemnych zobowiązań związanych z przekształceniem tego uprawnienia, m.in.
w kontekście stwierdzonych błędów w wyliczeniach, każdorazowa decyzja w tym zakresie wymaga szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego umożliwiającego stronie, oraz organowi weryfikację sposobu dokonywanych obliczeń. Należy także rozważyć prawidłowości decyzji nr [...] w kontekście stosunku wskazanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej sentencji.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 w związku z art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692), orzekł jak w sentencji. Jednocześnie na mocy art. 200, w zw. z art. 205 ww. ustawy o kosztach postępowania orzeczono zgodnie z wnioskiem skarżącego.
Joanna Brzezińska Grażyna Staniszewska Michał Ruszyński

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI