II SA/Rz 493/19

II SA/Rz 493/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka
Joanna Zdrzałka /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 2550/21 - Wyrok NSA z 2023-07-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 58 § 1, art. 59 § 1, art. 129 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w [....] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania -skargę oddala-
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], Wójt Gminy [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na zagospodarowaniu zbiornika wodnego w [...].
W dniu 11 października 2018 r. Stowarzyszenie [...] wniosło za pomocą środków komunikacji elektronicznej odwołanie od obsianej wyżej decyzji Wójta Gminy [...]. Stowarzyszenie podniosło, że jako organizacja ekologiczna, której celem statutowym jest ochrona przyrody, ma prawo do udziału w postepowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, zaś samą decyzję organu I instancji wydano z naruszeniem przepisów prawa, nie precyzując jednakże jakich. Odrębne odwołanie w piśmie z dnia 11 października 2018 r. wniosło Towarzystwo [...] z/s w [...]. W treści odwołania podniosło, że jest ono organizacją ekologiczną, której regulaminowym celem jest ochrona przyrody, wobec czego przystępuje do udziału w postępowaniu na prawach strony.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło uchybienie przez Stowarzyszenie [...] oraz Towarzystwo [...] terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...]. Organ odwoławczy podniósł, że odwołujące się organizacje nie brały udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji i nie doręczono im zaskarżonej odwołaniem decyzji. W ocenie Kolegium oznacza to, że termin do wniesienia przez nie odwołania upłynął wraz z upływem terminu dla strony, której doręczono decyzję najpóźniej, tj. w niniejszej sprawie z dniem 5 października 2018 r.
W piśmie z dnia 17 grudnia 2018 r. Towarzystwo [...] zwróciło się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanej wyżej decyzji Wójta Gminy [...]. Uzasadniając zgłoszone żądanie podniosło, że zostali wprowadzeni w błąd przez organ I instancji, bowiem dokonał on obwieszczenia o wydaniu decyzji w sprawie, podczas gdy w rzeczywistości nie mógł zastosować procedury obwieszczenia o wydaniu decyzji, skoro liczba stron w prowadzonym postępowaniu nie przekraczała 20. Stąd odwołujące się Stowarzyszenie działało w przekonaniu, że wnosi odwołanie w terminie, mając na uwadze sposób obliczenia terminu doręczenia decyzji, o którym mowa w art. 49 § 2 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.".
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] 8, wydanym na podstawie art. 58 § 1 w zw. z art. 59 § 1 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło przywrócenia Towarzystwu [...] terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...].
Uzasadniając wydane postanowienie organ odwoławczy podniósł, że Towarzystwo [...] wniosło odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...] z uchybieniem terminu, co zostało szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 listopada 2018 r. Natomiast skoro Towarzystwo [...] nie brało udziału w postepowaniu prowadzonym przez organ I instancji i nie doręczono mu decyzji tego organu, to wobec wniesienia odwołania z uchybieniem terminu uznać należało, że nie może ono skorzystać z instytucji przywrócenia terminu, określonej w art. 58 § 1 k.p.a. Niemniej sama przyczyna niedotrzymania terminu wskazana przez stronę odwołującą we wniosku nie mogłaby, zdaniem Kolegium, zostać uznana za wystarczająca przesłankę braku winy Towarzystwa w niedotrzymaniu terminu. Udzielenie informacji społeczeństwu o wydaniu decyzji przewidziane w art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2081) – dalej "ustawa środowiskowa" ma służyć zapoznaniu się z efektami postępowania, co oznacza, że dla rozpatrzenia opisywanej sprawy istotne jest, czy podanie do publicznej wiadomości informacji o wydaniu decyzji nastąpiło w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o wydaniu decyzji nastąpiło w dniu 13 września 2018 r. co oznacza, że Towarzystwo [...] miało możliwość wniesieni odwołania do dnia 5 października 2018 r. Zwłaszcza, że odwołanie nie jest środkiem szczególnie sformalizowanym i dla jego skutecznego wniesienia wystarczające jest wskazanie, że strona nie zgadza się z treścią wydanej decyzji. Ponadto, nawet jeżeli organ I instancji błędnie powołał w obwieszczeniu art. 49 k.p.a., to przy zachowaniu minimum staranności i zorientowaniu się w swojej sytuacji procesowej Towarzystwo [...] mogło wnieść odwołanie w terminie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Towarzystwo [...] wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. art. 7 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy skutkujące uznaniem, że skarżący ponosi winę za niezłożenie odwołania w terminie, pomimo, że Wójt Gminy Krempna błędnie poinformował w Biuletynie Informacji Publicznej, że do wydanej przez niego w dniu 13 września 2018 r. decyzji ma zastosowanie art. 49 k.p.a., jak również z uwagi na wskazanie przez SKO w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia art. 59 § 1 k.p.a., zamiast art. 59 § 2 tej ustawy;
2. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w realiach opisywanej sprawy skarżący nie miał możliwości skutecznego zwrócenia się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, w której skarżący korzystał z prawa do wniesienia odwołania na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy środowiskowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie ww wad i uchybień nie zawiera, a zatem skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, które działając jako organ odwoławczy odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Co do zasady, o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej (art. 59 § 1 k.p.a.), zaś o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 k.p.a.). Warunkiem uwzględnienia prośby o przywrócenie terminu jest zgłoszenie wniosku w tym przedmiocie w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz dokonanie czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.).
Powodem odmowy przywrócenia terminu w rozpoznawanej sprawie był fakt, że o przywrócenie terminu zwrócił się podmiot, który nie był stroną postępowania i nie brał w nim udziału.
Okoliczność, że Stowarzyszenie "Towarzystwo [...]" nie brało udziału w postępowaniu jest bezsporna. O wszczęciu postępowania Wójt Gminy Krempna poinformował strony pismem z 15 grudnia 2016 r., które zostało ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej. Udziału w postępowaniu nie zgłosiła żadna organizacja społeczna. W dniu 13 września 2018 r. organ ten wydał decyzję o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pn. "Zagospodarowanie zbiornika wodnego w [...]". Została ona doręczona stronom postępowania, z których jako ostatni odebrał decyzję Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] – 21 września 2018 r.
W ocenie Sądu nie budzi też wątpliwości, że obwieszczenie w BIP – na stronie internetowej organu – z dnia 13 września 2018 r. dokonane było w ramach realizacji obowiązku organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wynikającego z art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej, który nakazuje podanie do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji i możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz dokumentacją sprawy, nie jest zaś formą zawiadomienia stron o decyzji, przewidzianą w art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej w zw. z art. 49 k.p.a. (w rozpoznawanej sprawie liczba stron nie przekroczyła 20).
Doręczenie decyzji stronom nastąpiło w trybie ogólnym k.p.a., a w tej sytuacji zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
W powyższym terminie może wnieść odwołanie także podmiot mający uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym i któremu organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, a o wydaniu decyzji dowiedział się z innych źródeł. W takim przypadku początek biegu terminu do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie postępowania, a w przypadku wielości stron – od dnia doręczenia decyzji tej stronie, której najpóźniej doręczono. Po upływie tego terminu podmiotowi takiemu nie służy prawo wniesienia odwołania.
Podmiot taki nie może także skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o jakim mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem uprawnionym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest wyłącznie "zainteresowany". Jak wskazuje się w doktrynie (M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Lex", W – wa 2011, Z. Janowicz "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W – wa 1991), pojęcie to nie oznacza osoby mającej tylko interes faktyczny w załatwieniu sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz osobę uczestniczącą w tym postępowaniu, uprawnioną bądź zobowiązaną do dokonania czynności procesowej. Zainteresowanym w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. są uczestnicy postępowania (strony, uczestnicy na prawach strony i inni uczestnicy), którzy są "zainteresowani" przywróceniem im prawa do podjęcia pewnych czynności procesowych. Możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy zatem jedynie stronie, której organ doręczył decyzję (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., II OSK 1762/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd zwraca przy tym uwagę na treść art. 44 ust. 2 ustawy środowiskowej, który przyznaje organizacji ekologicznej uprawnienie do wniesienia odwołania, mimo że nie uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji, zakończonym decyzją, lecz jest to uprawnienie, które nie wprowadza modyfikacji procesowych w zakresie ustalenia początkowego terminu do wniesienia odwołania. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z dnia 9 sierpnia 2016 r., II OSK 2237/15, w takiej sytuacji wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w postępowaniu i wówczas w postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. A zatem, organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa przed organem I instancji, może wnieść odwołanie, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania dla strony, której doręczono decyzję, a w przypadku wielości stron postępowania, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania chociażby dla jednej ze stron, którym doręczono decyzję. Organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją i nie wniosła odwołania w terminie otwartym dla strony, której doręczono decyzję, nie ma możliwości "usunięcia" skutków prawnych upływu terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji organizacja ekologiczna nie może skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż – jak już wyżej wskazano możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 k.p.a.) służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję. Skarżące Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu administracyjnym i nie doręczono mu decyzji organu I instancji, a termin do złożenia odwołania upłynął wraz z upływem terminu dla stron, którym doręczono decyzję. Towarzystwo [...] nie może zatem w niniejszej sprawie skorzystać z instytucji przywrócenia terminu przewidzianej w art. 58 § 1 K.p.a., a w tej sytuacji zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Z tych przyczyn Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.