II SA/Rz 492/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2019-07-24
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowytachografkara pieniężnakontrola drogowapostępowanie administracyjnezasada rozstrzygania wątpliwościprawo przedsiębiorców

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za nieprawidłowo działający tachograf, wskazując na naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na przewoźnika za rzekomo nieprawidłowo działający tachograf. Kontrola wykazała błąd "naruszenie zabezpieczeń", uniemożliwiający zalogowanie karty kontrolnej. Przewoźnik dowodził, że tachograf przeszedł pozytywnie badanie okresowe trzy dni przed kontrolą i że karta kierowcy logowała się bez problemów. Sąd uznał, że organy administracji nie zastosowały należycie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a K.p.a.) oraz zasady zaufania do przedsiębiorcy (art. 10 Prawa przedsiębiorców), uchylając zaskarżoną decyzję.

Przedmiotem skargi była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) o nałożeniu na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 1000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, polegające na wykonywaniu przewozu pojazdem wyposażonym w nieprawidłowo działający tachograf. Podczas kontroli stwierdzono błąd "naruszenie zabezpieczeń" uniemożliwiający zalogowanie karty kontrolnej. Przewoźnik podniósł, że tachograf przeszedł badanie okresowe trzy dni przed kontrolą, które potwierdziło jego prawidłowe działanie, a karta kierowcy logowała się bez problemów. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że błędy w logowaniu karty kontrolnej, podobne do tych z dnia kontroli, wystąpiły również wcześniej, co świadczy o nieprawidłowym działaniu tachografu. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 81a K.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony) oraz art. 10 Prawa przedsiębiorców (zasada zaufania do przedsiębiorcy). Sąd wskazał, że organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że tachograf działał nieprawidłowo, a wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść przewoźnika, zwłaszcza w kontekście pozytywnego badania okresowego i możliwości odczytu danych z tachografu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli istnieją niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, powinny być one rozstrzygnięte na korzyść strony (przewoźnika), zgodnie z art. 81a K.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości nieprawidłowego działania tachografu. Pozytywne badanie okresowe tachografu, prawidłowe logowanie karty kierowcy oraz możliwość odczytu danych z urządzenia stanowiły dowody przemawiające za prawidłowym działaniem tachografu, a wątpliwości powinny być rozstrzygnięte na korzyść przedsiębiorcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji dotkniętej naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.

u.t.d. art. 92a § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Podstawa nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

u.t.d. § Załącznik nr 3, Lp. 6.1.6

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Określa naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w nieprawidłowo działający tachograf i wysokość kary.

K.p.a. art. 81a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony.

Prawo przedsiębiorców art. 10 § 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Zasada zaufania do przedsiębiorcy i domniemania uczciwości.

Prawo przedsiębiorców art. 10 § 2

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Obowiązek rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy w sprawach dotyczących nałożenia obowiązku lub ograniczenia uprawnienia.

Rozporządzenie w sprawie tachografów art. 32 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym

Obowiązek przedsiębiorstw transportowych i kierowców zapewnienia poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy.

Rozporządzenie w sprawie tachografów art. 33 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym

Odpowiedzialność przedsiębiorstw za szkolenie kierowców i kontrolę prawidłowego użytkowania tachografów.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.

u.t.d. art. 93 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Organ właściwy do nakładania kar pieniężnych.

K.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władz publicznych.

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

K.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymagania dotyczące uzasadnienia decyzji.

Rozporządzenie w sprawie tachografów art. 23 § 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym

Wymóg sporządzenia protokołu przeglądu w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w tachografie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tachograf przeszedł pozytywnie badanie okresowe trzy dni przed kontrolą. Karta kierowcy logowała się bez problemów. Dane z tachografu zostały odczytane bez komplikacji po kontroli. Niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego powinny być rozstrzygnięte na korzyść przedsiębiorcy (art. 81a K.p.a.). Organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości nieprawidłowego działania tachografu.

Odrzucone argumenty

Stwierdzony błąd "naruszenie zabezpieczeń" w tachografie uniemożliwiał zalogowanie karty kontrolnej. Podobne błędy w logowaniu karty wystąpiły również przed dniem kontroli (8 października 2018 r.). Wyjaśnienia strony były sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i zmierzały do uniknięcia odpowiedzialności.

Godne uwagi sformułowania

"W przypadku, gdy w tachografie nie można zalogować karty kontrolnej urządzenie to nie działa prawidłowo." "Powstałe na kanwie niniejszej sprawy spór wiąże się z dokonaną przez Organy Inspekcji negatywną dla przewoźnika kwalifikacją zdarzenia, jaką było stwierdzenie w trakcie kontroli drogowej błędu w tachografie zamontowanym w pojeździe o treści 'naruszenie zabezpieczeń'." "Powstałe na tle zaistniałego stanu faktycznego wątpliwości względem prawidłowej pracy urządzenia, zostały rozstrzygnięte na niekorzyść Przewoźnika, a tym samym wbrew dyspozycji art. 81a § 1 K.p.a." "Reguła ta dotyczy przypadków, w których na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można przyjąć, że dana okoliczność faktyczna została jednoznacznie wykazana." "W każdym razie, ta ewentualność nie została przez Organy wyeliminowana najpóźniej w chwili zakończenia kontroli drogowej, np. poprzez użycie innej karty kontrolnej." "Treść art. 81a § 1 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców zakazuje Organom Inspekcji rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść przewoźnika, a więc sprzecznie z jego interesem prawnym i sprzecznie z istotą demokratycznego państwa prawnego, którego założenia nie pozwalają wykorzystywać nieprecyzyjnie ustalone fakty przeciwko obywatelowi."

Skład orzekający

Joanna Zdrzałka

przewodniczący

Paweł Zaborniak

sprawozdawca

Piotr Godlewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a K.p.a.) oraz zasady zaufania do przedsiębiorcy (art. 10 Prawa przedsiębiorców) w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście kontroli i kar nakładanych na przedsiębiorców."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z kontrolą tachografów, ale jego walor precedensowy wynika z zastosowania ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie zasad procesowych przez organy administracji i jak sąd administracyjny może interweniować w obronie praw przedsiębiorcy, gdy zasady te są naruszane. Jest to przykład praktycznego zastosowania kluczowych zasad K.p.a. i Prawa przedsiębiorców.

Błąd tachografu czy błąd organu? Sąd chroni przedsiębiorcę przed pochopną karą.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 492/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /przewodniczący/
Paweł Zaborniak /sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 11/20 - Wyrok NSA z 2023-05-15
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 58
art. 93 ust. 1, art. 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 81a § 1, art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 23 ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] (zwany dalej Przewoźnikiem), jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w [...] (zwany dalej GITD) z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], o nałożeniu na Przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 1000 zł.
Organ wydając zaskarżoną do Sądu decyzję kierował się następującymi okolicznościami faktycznymi i prawnymi: podczas kontroli drogowej przeprowadzonej dnia 13 października 2018 r., w miejscowości [...] względem przejazdu wykonywanego pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą kierowanego przez D.K., Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] stwierdzili naruszenie Lp. 6.1.6 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym, polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w nieprawidłowo działający tachograf.
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej WITD) decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., o nr [...], nałożył na Przewoźnika karę pieniężną w kwocie 1000 zł. W trakcie kontroli tachografu marki [...] zamontowanego w pojeździe Przewoźnika w trakcie próby zalogowania karty kontrolnej stwierdzono błąd w postaci komunikatu "naruszenie zabezpieczeń". Powyższe uniemożliwiło zablokowanie karty kontrolnej i sczytanie danych z tachografu cyfrowego. Próby zalogowania karty kontrolnej podjęto parokrotnie.
W odwołaniu od decyzji Organu pierwszej instancji Strona wskazała, iż tachograf dnia 10 października 2018 roku (tj. trzy dni przed kontrolą WITD) został poddany badaniu okresowemu w uprawnionym serwisie [...], które potwierdziło prawidłowe działanie tachografu i nienaruszenie zabezpieczeń. Kontrolujący nie dostrzegli, że karta kierowcy logowała się bez żadnych komplikacji. W związku z powyższym tachograf musiał działać prawidłowo, co mają dowodzić przekazane przez stronę wydruki oraz dane cyfrowe. Powyższy komunikat wg skarżącego musiał być wyświetlony w wyniku błędu zastosowanej karty kontrolnej. Na potwierdzenie powyższego Strona okazała wydruki z programu [...] oraz płyty z danymi z pojazdu. Skarżący wniósł w odwołaniu do GITD o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
Organ odwoławczy zaskarżoną do WSA decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie WITD. W treści uzasadnienia decyzji opisano stan faktyczny i wskazano na właściwe przepisy prawa materialnego. Organ odwoławczy w oparciu o dane cyfrowe z pojazdu wskazał, iż do podobnych zdarzeń doszło w dniu 8 października 2018 r. około godziny 4.00. W tym okresie wielokrotnie następowała próba zalogowania karty, a w pamięci urządzenia zarejestrowano komunikat "błąd uwierzytelnienia kart". Identyczny komunikat pojawił się przy zdarzeniach z dnia kontroli, czyli 13 października 2018 r. Oznacza to, iż tachograf nie działał prawidłowo już wcześniej przed kontrolą. Karta kierowcy do momentu kontroli rzeczywiście była zalogowana. Do błędów przy logowaniu karty musiało zatem dochodzić tylko w przypadku logowania niektórych kart bądź tylko przy niektórych próbach zalogowania karty. W czasie sprawdzenia okresowego w warsztacie mogło dojść do niezidentyfikowanej usterki, bądź na błąd w logowaniu karty wpływają inne czynniki, które nie zaistniały w czasie sprawdzenia. Z całą pewnością w sytuacji, gdy w tachografie nie można zalogować karty kontrolnej urządzenie to nie działa prawidłowo. W związku z powyższym wyjaśnienia strony nie zasługują na uznanie. W czasie prowadzenia postępowania odwoławczego nie wykazano żadnych rażących naruszeń art. 7 i 8 K.p.a. Wydana decyzja nie narusza również art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie prawne decyzji WITD zawiera wszystkie wymagane elementy. Ponadto nie wystąpiły okoliczności umożliwiające zastosowanie przepisów egzoneracyjnych art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 58 ze zm., dalej "u.t.d.").
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji oraz decyzji organu I instancji a także o umorzenie postępowania administracyjnego ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. rażące naruszenie art. 92a ust. 1 u.t.d. i przepisu lp. 6.1.6. załącznika nr 3 do tejże ustawy, poprzez ich bezpodstawne zastosowanie w zakresie uznania, iż tachograf zainstalowany w pojeździe nr rej. [...] działa nieprawidłowo w przypadku, gdy trzy dni przed datą kontroli, uprawniony podmiot przeprowadził prawną kontrolę metrologiczną urządzenia, potwierdzając jego prawidłowe działanie poprzez przyklejenie w pojeździe tabliczki pomiarowej.
2. naruszenie art. 7 oraz art. 8 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organy administracji obu instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego mogącego dać podstawy do uznania braku odpowiedzialności kontrolowanego w dniu 13 października 2018 r. podmiotu za nieprawidłowości stwierdzone w protokole kontroli, oraz oparcie wydanego rozstrzygnięcia w głównej mierze na wadliwej interpretacji przepisów, a nie na udowodnionych okolicznościach.
3. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 art. 80 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że tachograf działa nieprawidłowo na tej podstawie, że przeprowadzająca kontrolę nie mogła zalogować swojej karty do urządzenia, podczas gdy inne karty, w tym karta kierowcy i karta przedsiębiorstwa logowały się w sposób prawidłowy,
4. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Przewoźnik podtrzymał również swoje stanowisko przedstawione w odwołaniu od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowości kontroli tachografu wskazał, że do podobnych serii zdarzeń doszło w dniu 8 października 2018 r., ok godz. 4:00, w którym to wielokrotnie nastąpiła próba zalogowania karty, a w pamięci urządzenia zarejestrowano komunikat "błąd uwierzytelnienia kart do tachografów". Identyczny komunikat pojawił się przy zdarzeniach z dnia kontroli w dniu 13 października 2018 r. Zdaniem organu oznacza to, iż powyższa sytuacja nie miała charakteru incydentalnego, a tachograf nie działał prawidłowo już wcześniej. W związku z powyższym organ jednoznacznie wskazał, iż wyjaśnienia strony są sprzeczne z pozostałym prawidłowo zgromadzonym materiałem dowodowym i zmierzają wyłącznie do uniknięcia odpowiedzialności przez skarżącego.Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy jest kompletny i uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna, zatem podlegała uwzględnieniu przez Sąd.
W pierwszej kolejności należy podnieść, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; zwana dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Zaskarżoną do WSA decyzją dokonano konkretyzacji przepisów prawa materialnego wyrażonych w u.t.d. oraz w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L.2014.60.1; dalej zwane rozporządzeniem w sprawie tachografów).
Prawodawca unijny mocą art. 32 ust. 1 rozporządzenia w sprawie tachografów zobowiązał przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowców do stworzenia warunków dla poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy.
Przedsiębiorstwa transportowe są również odpowiedzialne za zapewnienie, by ich kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, przeprowadzają regularne kontrole, by zapewnić właściwe użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i nie udzielają kierowcom żadnych bezpośrednich ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używania tachografów (art. 33 ust. 1 rozporządzenia w sprawie tachografów). W przypadku naruszenia tych obowiązków, potwierdzonych przez Organ inspekcji transportu drogowego, przewoźnik powinien liczyć się z sankcją administracyjno – prawną w postaci kary pieniężnej nakładanej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz lp. 6.1.6 załącznika nr 3 do tej ustawy. W świetle postanowień lp. 6.1.6 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w nieprawidłowo działający tachograf, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.1.1-6.1.5., zostało zagrożone karą pieniężną w wysokości 1000 zł. Postępowanie prowadzone w tym przedmiocie przez Organy ITD, zostało unormowane w przepisach K.p.a. W myśl art. 93 ust. 1 u.t.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 i 2, art. 92d oraz art. 92e, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, z uwzględnieniem ust. 4-6. Zatem w ramach procedury zmierzającej do wymierzenia kary, Organy ITD zobligowane są m.in. stosować przepisy o postępowaniu dowodowym wyrażone w rozdziale 4 K.p.a. o tytule "Dowody".
Powstały na kanwie niniejszej sprawy spór wiąże się z dokonaną przez Organy Inspekcji negatywną dla przewoźnika kwalifikacją zdarzenia, jaką było stwierdzenie w trakcie kontroli drogowej błędu w tachografie zamontowanym w pojeździe o treści "naruszenie zabezpieczeń". Zdaniem Organu skutkowało to brakiem możliwości zalogowania karty kontrolnej do tachografu i odczytania danych z tego urządzenia. Strona skarżąca w toku postępowania przed organami jak również przed Sądem podkreślała konsekwentnie, że na 3 dni przed kontrolą ITD przeprowadzoną dnia 10 października 2018 r., tachograf został poddany badaniu okresowemu, które potwierdziło jego prawidłowe działanie i nienaruszenie zabezpieczeń. Jednocześnie strona zwracała uwagę, że karta kierowcy w urządzeniu rejestrującym pojazdu logowała się bez żadnych komplikacji; bez takich komplikacji ukarany Przewoźnik już dnia 26 października 2018 roku dokonał odczytania danych z wadliwego zdaniem Inspekcji tachografu. Logowanie karty i pobór danych przebiegł bez żadnych problemów i komplikacji. Na dowód tego do odwołania załączono raport blokad przedsiębiorstwa sporządzony przy użyciu specjalistycznego programu [...] firmy [...] oraz plik cyfrowy pobrany z zainstalowanego w pojeździe tachografu w dniu 26 października 2018 roku. Z przedstawionych okoliczności wynika także, iż tachograf został poddany okresowemu badaniu, czym przewoźnik wypełnił obowiązek wynikający z art. 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie tachografów. W świetle tej regulacji, tachografy poddaje się regularnym przeglądom wykonywanym przez zatwierdzone warsztaty. Przeglądy te przeprowadza się przynajmniej raz na dwa lata. Z załączonego do odwołania raportu wynika, iż tachograf zainstalowany w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] został poddany przewidzianemu w przepisach badaniu okresowemu przez uprawniony do tego warsztat na trzy dni przed kontrolą drogową ITD., tj. 10 października 2018 roku. Datę następnej kalibracji wyznaczono na dzień 10 października 2020 r. Organ odwoławczy, odpowiadając na zarzuty odwołania przyznaje, iż karta kierowcy do momentu kontroli działała poprawnie, umożliwiając odczyt niezbędnych danych.
Powstałe w niniejszej sprawie rozbieżności faktów wpływających na ocenę prawidłowości działania tachografu GITD wyjaśnia w decyzji w ten sposób, iż w czasie sprawdzenia okresowego w warsztacie mogło dojść do niezidentyfikowanej usterki, bądź na błąd w logowaniu karty wpływają inne czynniki, które nie zaistniały w czasie sprawdzania w dniu kontroli. Podkreśla się również, że w sytuacji, gdy w tachografie nie można zalogować karty kontrolnej, urządzenie to nie działa prawidłowo. Zwrócono również uwagę, załączając do akt sprawy stosowany raport, że do podobnego zdarzenia świadczącego o nieprawidłowej pracy tachografu doszło także w dniu 8 października 2018 r., około godziny czwartej. Organ nie rozważa nieprawidłowego działania karty kontrolnej pracownika Inspekcji.
Zdaniem Sądu, GITD utrzymując w mocy decyzję Organu pierwszej instancji o nałożeniu kary pieniężnej na przewoźnika nie zastosował się w sposób należyty do reguł art. 81a § 1 K.p.a. Artykuł 81a K.p.a. został dodany do kodeksowych regulacji postępowania dowodowego dnia 1 czerwca 2017 r., przez co miał zastosowanie w niniejszej sprawie. Przepis ten stanowi: Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Dodana regulacja została sformułowana na wzór zasady in dubio pro reo, a odnosi się do sytuacji, gdy po przeprowadzeniu wszystkich dostępnych dowodów, w dalszym ciągu istnieć będą niejasności lub wątpliwości dotyczące oceny stanu faktycznego, których nie da się usunąć. Reguła ta dotyczy przypadków, w których na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można przyjąć, że dana okoliczność faktyczna została jednoznacznie wykazana. Aktualne pozostaje formułowane na podstawie art. 5 § 2 k.p.k. stanowisko, zgodnie z którym o niedających się usunąć wątpliwościach co do stanu faktycznego można mówić wówczas, gdy po podjęciu możliwych prób ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy oraz dokonania pełnej swobodnej oceny dowodów, nadal występują wątpliwości co do faktów istotnych dla sprawy" (zob. uzasadnienie projektu ustawy, VIII kadencja, druk sejm. nr 1183, s. 31–32). Istotą rozstrzygnięcia na korzyść strony jest więc uchylenie ujemnych konsekwencji niedostatków postępowania wyjaśniającego (patrz szerz. Wegner Joanna. Art. 81(a). W: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wolters Kluwer, 2019).
W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne, na które powołuje się Przewoźnik potwierdzają jego tezę o tym, iż tachograf w chwili przeprowadzanej kontroli działał prawidłowo. Skarżący w oparciu o przedłożone wraz z odwołaniem raporty z kalibracji w/w tachografu ma prawo przekonywać, że skoro zastrzeżeń do pracy urządzenia nie zgłosił autoryzowany warsztat, który należy zaznaczyć wykonuje funkcję z zakresu administracji publicznej, polegające na sprawdzaniu czy tachografy w pojazdach działają prawidłowo, to przedmiotowe urządzenie nie miało wad dyskwalifikujących je z użycia. Jeżeli tachograf w czasie okresowego sprawdzania nie działałby prawidłowo, to powinien być sporządzony protokół przeglądu, o czym stanowi art. 23 ust. 3 rozporządzenia w sprawie tachografów. Na istnienie takiego protokołu nie wskazuje zebrany materiał dowodowy. Jest także znamienne, że Organ nie kwestionuje, iż karta kierowcy w chwili kontroli, jak również w czasie późniejszym karta przewoźnika, działały w tachografie prawidłowo, nie pozwalając choćby na przypuszczenia o błędnej pracy urządzenia cyfrowego. Uzasadnienie nałożenia na skarżącego oparto na braku możliwości zalogowania karty kontrolnej inspektora ITD oraz na zdarzeniu z dnia 8 października 2018 r., w trakcie którego również miało dojść do podobnego błędu w pracy tachografu. Wskazać jednak należy, iż po 8 października 2018 r., tachograf został poddany sprawdzaniu w warsztacie, który nie doszukał się w nim nieprawidłowości, co pozwalało przyjąć, że po 10 października 2018 r., analogiczny błąd w urządzeniu nie będzie występować. Jest także istotne, że Organ nie wykazał, iż do błędnego działania tachografu dochodzi także po użyciu innych kart kontrolnych będących w posiadaniu Inspekcji Transportu Drogowego. Dlatego trafnie Strona skarżąca podkreślała w odwołaniu, że prowadząc postępowanie wyjaśniające Organ nie uwzględnił ewentualności wady karty kontrolnej inspektora Inspekcja Transportu Drogowego. W każdym razie, ta ewentualność nie została przez Organy wyeliminowana najpóźniej w chwili zakończenia kontroli drogowej, np. poprzez użycie innej karty kontrolnej.
Powstałe na tle zaistniałego stanu faktycznego wątpliwości względem prawidłowej pracy urządzenia, zostały rozstrzygnięte na niekorzyść Przewoźnika, a tym samym wbrew dyspozycji art. 81a § 1 K.p.a. Organ zakładając złą wolę strony będącego przedsiębiorcą niedostatecznie uwzględnił art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r., poz. 1292; zwana dalej Prawem przedsiębiorców). Powyższe przepisy obligują Organy administracji, aby w swoich działaniach kierowały się zasadą zaufania do przedsiębiorcy, i zakładały, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów. Natomiast gdy przedmiotem postępowania jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, i w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ winien je rozstrzygnąć na korzyść przedsiębiorcy.
Wobec powstałych wątpliwości w stanie faktycznym sprawy, zaistniały podstawy do zastosowania art. 81a § 1 K.p.a. Pomimo tego, GITD do obowiązku kierowania się tą regulacją w ogóle się nie odniósł, podobnie jak nie odniósł się do przepisu art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wypowiedziano się o przyczynach pominięcia art. 81a § K.p.a., jak również nie wskazano przyczyn rozstrzygnięcia powstałych wątpliwości na niekorzyść Strony skarżącej, mimo że wskazywała ona w odwołaniu na możliwość wadliwej pracy karty kontrolnej. Jednocześnie argumenty GITD oparte wyłącznie na przypuszczeniach o przyczynach prawidłowej pracy tachografu w warsztacie i z kartą kierowcy, jako niepoparte żadnymi dowodami nie mogą przekonywać do nałożenia na przewoźnika kary, zaś ich wykorzystanie w uzasadnieniu decyzji świadczy o nieznajomości prawnych zasad rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy i domniemania jego uczciwości – art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców. Na marginesie Sąd zauważa, że Strona starała się przekonać GITD do swej uczciwości, podkreślając w odwołaniu, że jej pracownicy nie dopuszczają się żadnych manipulacji na tachografach i mają bezwzględny zakaz fałszowania zapisów tachografu i nakaz rejestrowania wszystkich czynności na kartach kierowców. W istocie Organ powołując się na przypuszczenia tłumaczące prawidłową pracę tachografu, kierował się przeciwnymi dyrektywami w stosunku do tych jakie wynikają z mocy art. 81a § 1 K.p.a. Treść art. 81a § 1 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców zakazuje Organom Inspekcji rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść przewoźnika, a więc sprzecznie z jego interesem prawnym i sprzecznie z istotą demokratycznego państwa prawnego, którego założenia nie pozwalają wykorzystywać nieprecyzyjnie ustalone fakty przeciwko obywatelowi.
Decyzja GITD narusza przepisy postępowania, a w rezultacie także przepisy prawa materialnego dotyczące nakładania kar na przewoźników wykonujących transport drogowy w sposób mający wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Stwierdzone przez Sąd pominięcie kluczowej dla sprawy regulacji procesowej w postaci art. 81a § 1 K.p.a., jest istotne i mogło doprowadzić do zniekształcenia ostatecznego wyniku sprawy, bowiem w stwierdzonych okolicznościach nie sposób było wykluczyć umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Zaistniałe w stanie faktycznym wątpliwości zgodnie z art. 81a § 1 K.p.a. powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść Strony, co w tym wypadku mogło polegać na przyjęciu, że przedmiotowy tachograf działał prawidłowo, umożliwiając sczytywanie danych. Ten wniosek jest zasadny tym bardziej, że do decyzji GITD załączono raport z danych pobranych z przedmiotowego tachografu z dnia 20 lutego 2019 r., użyty przez w/w Organ na potrzeby prowadzonego postępowania. Dokument ten potwierdza, iż tachograf w pojeździe przewoźnika umożliwia odczytywanie danych cyfrowych.
Wyłożone względy nakazywały orzec jak w sentencji niniejszego wyroku w oparciu o art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym GITD zobligowany będzie zastosować się do art. 81a § 1 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, co winno przede wszystkim polegać na jednoznacznym ustaleniu czy aktualnie możliwym jest usunięcie za pomocą dostępnych środków dowodowych powstałych wątpliwości o prawidłowości pracy tachografu, zaś w przypadku braku tych możliwości konieczne będzie rozstrzygnięcie stwierdzonych niejasności na korzyść Strony.
Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI