II SA/RZ 480/24

II SA/Rz 480/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Stanisław Śliwa
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 63 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2024 r. nr SKO.4111/127/2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S.O. (dalej: "skarżący") jest, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. – dalej: "u.ś.r."), decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") z 23 lutego 2024 r. nr SKO.4111/127/2024 o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wynika z akt administracyjnych i uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką S.O.1, która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] listopada 2023 r. ([...]) zaliczającym ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym podano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, stopień niepełnosprawności datuje się od 22 września 2023 r., orzeczenie wydano na stałe.
Po rozpoznaniu wniosku Wójt Gminy [...] decyzją z 12 stycznia 2024 r. nr GOPS.5032.10.2023 odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ wskazał, że podstawą odmowy przyznania świadczenia jest fakt, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek A.O. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zachodzi zatem negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r.
Odwołanie od tej decyzji złożył S.O. wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zw. z art. 190 ust. 1 i 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez uznanie, że w stanie prawnym obowiązującym od daty wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia.
2. art. 17 u.ś.r. w zw. z art. 6, art. 8 § 1 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji odmownej pomimo spełnienia przez odwołującego wszystkich przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
3. art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r. poprzez uznanie, że fakt pozostawania w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki uniemożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że współmałżonek nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności a faktyczna opieka nad matką jest sprawowana przez syna, co potwierdza przeprowadzony wywiad środowiskowy.
Wymienioną na wstępie decyzją z 23 lutego 2024 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Powołując się na wyrok TK z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 nie zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji w zakresie wystąpienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W świetle ww. wyroku powstanie niepełnosprawności w okresie niewymienionym w tym przepisie nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium wskazało jednakże na zaistnienie niekwestionowanego faktu pozostawania osoby wymagającej opieki (matki wnioskodawcy) w związku małżeńskim oraz nieposiadanie przez współmałżonka (ojca wnioskodawcy) orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a więc zaistnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym uchwałę składu siedmiu sędziów z 14 listopada 2022 r., sygn. I OPS 2/22 wywiodło, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wobec powyższego Kolegium wyjaśniło, że nie neguje trudnej sytuacji odwołującego, jak i wsparcia którego udziela matce. Jednakże przepisy u.ś.r. nie przewidują przyznania zastępczego świadczenia pielęgnacyjnego synowi, z pominięciem osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności, jaką jest małżonek osoby niepełnosprawnej. Tylko legitymowanie się przez małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uprawnia osoby zobowiązane w dalszej kolejności do alimentacji do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją S.O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o dopuszczenie dowodu z zaświadczenia lekarskiego z dnia 4 marca 2024 r. na okoliczność stanu zdrowia A.O.
Zdaniem skarżącego zaskarżone decyzje są wadliwe i powinny zostać uchylone. Pozostają bowiem w sprzeczności z orzecznictwem sądowym, w którym dominuje wykładnia celowościowa i systemowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, jednocześnie inny członek rodziny, który chce (a jednocześnie ma również obowiązek) sprawować nad nimi opiekę, nie może uzyskać świadczenia, które uzyskałby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Stanowiłoby to w istocie sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim pozostającą w sprzeczności z zaprezentowaną wyżej wykładnią celowościową, systemową oraz prokonstytucyjną art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje bowiem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, a nie osobie wymagającej opieki i ma za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie. W okolicznościach sprawy ojciec skarżącego ma 94 lata i ze względu na wiek oraz stan zdrowia nie jest w stanie opiekować się żoną. Nie posiada stopnia niepełnosprawności pomimo, że z uwagi na zakres schorzeń i wiek wymaga opieki skarżącego podobnie jak matka. Skarżący wyjaśnił, że obecnie to on zajmuje się rodzicami bo ani ojciec ani matka nie są w stanie samodzielnie funkcjonować. Wskazał także, że ojciec A.O. złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, który zostanie niezwłocznie przedłożony do sądu po jego uzyskaniu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Skarżący 10 maja 2024 r. (data wpływu) przedłożył w tut. Sądzie orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] dotyczące A.O. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zwrócił się o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z ww. dokumentu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 23 lutego 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
Materialnoprawną podstawę obu ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, z późn. zm.; w skrócie "u.ś.r.") odnoszące się do świadczenia pielęgnacyjnego.
W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Regulację tę dookreśla art. 17 ust. 1a u.ś.r., zgodnie z którym osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Cytowane przepisy określają przesłanki, których ziszczenie się warunkuje uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca przewidział jednak także przesłanki, których wystąpienie wyłącza prawo do tego świadczenia. W kontrolowanej sprawie kluczowe znaczenie ma przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
Godzi się w tym miejscu podkreślić, że na gruncie cytowanego art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. powoływanie się przez stronę skarżącą na "obiektywne względy", które miałyby uniemożliwiać sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką skarżącego przez jej męża, stanowi nawiązanie do przebrzmiałego już sporu o właściwy sposób wykładni ww. przepisu. Spór ten zaowocował ukształtowaniem się w orzecznictwie dwóch stanowisk, w sposób odmienny odnoszących się do tego, pod jakim warunkiem osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż współmałżonek niepełnosprawnego, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji, gdy niepełnosprawny wymagający opieki pozostaje w związku małżeńskim. Jedno z tych stanowisk bazowało na poglądzie, zgodnie z którym warunkiem koniecznym jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - zgodnie z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a in fine u.ś.r. W ramach zaś drugiego stanowiska przyjmowano, że legitymowanie się takim orzeczeniem przez współmałżonka osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym nie jest konieczne, jeżeli ów współmałżonek z przyczyn obiektywnych nie może realnie podjąć się opieki nad swoim niepełnosprawnym w stopniu znacznym małżonkiem.
Referowany spór przecięła uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r. o sygn. akt I OPS 2/22 (ONSAiWSA 2023 r. Nr 1, poz. 2) - w myśl której: "2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)".
W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił m.in., że kwestią wymagającą wyjaśnienia nie jest znalezienie optymalnego rozwiązania normatywnego (co należy do ustawodawcy), ale rozstrzygnięcie, czy rozwiązanie ustalone w oparciu o brzmienie nadane ustawie przez prawodawcę jest względem standardów konstytucyjnych przeciwskuteczne, rażąco i w sposób oczywisty je naruszające. Jak bowiem podkreślił NSA, rozbieżność w orzecznictwie i wątpliwości interpretacyjne nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością, ale kwestii dopuszczalności odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisu (tu: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. - uw. WSA) i stosowania go z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle za zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. W pozostałych przypadkach zastrzeżenia co do rozwiązań ustawowych mogą nosić jedynie charakter postulatów de lege ferenda pod adresem ustawodawcy, ewentualnie realizowanych na drodze inicjatywy ustawodawczej za pośrednictwem uprawnionych podmiotów. Po dokonaniu dalszej, obszernej, wszechstronnej i przekonywającej analizy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. skład siedmiu sędziów NSA orzekł, że - jak to już wyżej wskazano - warunkiem niezbędnym przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej z osobą wymagającą opieki, której pozostaje w związku małżeńskim, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Przytoczona uchwała składu siedmiu sędziów NSA jednoznacznie przesądziła, że na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki ma współmałżonka, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub innym równoważnym), jest co do zasady wykluczone, gdyż stanowiłoby działanie sprzeczne z prawem. W konsekwencji - wbrew zarzutom skargi - nie jest dopuszczalne badanie innych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na ustalenie faktycznej możliwości sprawowania opieki przez współmałżonka, w tym badanie ewentualnego występowania przeszkód "obiektywnych".
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że nadana przez ustawodawcę tzw. ogólna moc wiążąca uchwał (konkretnych i abstrakcyjnych) Naczelnego Sądu Administracyjnego nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego konkretnej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony NSA. Wobec tego należy przyjąć, że podjęcie uchwały (tu: abstrakcyjnej) przez poszerzony skład NSA ma ten skutek, iż swoiście wiąże ona sądy administracyjne - co wynika z art. 269 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.
W okolicznościach kontrolowanej sprawy Sąd w niniejszym składzie nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania zasadności uchwały o sygn. akt I OPS 2/22 i wdrożenia trybu, o jakim mowa w cytowanym art. 269 § 1 zd. pierwsze in fine P.p.s.a.
Należy przy tym zgodzić się ze stanowiskiem SKO, że ww. przepis pośrednio również organom administracji nie pozwala rozstrzygnąć danej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale NSA ani przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony NSA. Tym bardziej, że - dodajmy - jak to trafnie objaśniono to w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2008 r. o sygn. P 57/07 (OTK-A 2008, Nr 10, poz. 178): "Jednym z rudymentów zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa jest to, że obywatel może zakładać, że treści obowiązującego prawa są dokładnie takie, jak to zostało ustalone w orzecznictwie przez sądy" (tak też uchwała NSA z 15 czerwca 2011 r., I OPS 1/11, ONSAiWSA 2011, Nr 5, poz. 95). Nie ulega zaś wątpliwości, że podjęcie uchwały przez poszerzony skład NSA (tu: uchwały składu siedmiu sędziów o sygn. akt I OPS 2/22) stanowi jedną z najdonioślejszych form ujednolicenia orzecznictwa sądowego w danej kwestii.
Uzupełniająco wypada zauważyć, że również w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłych już po wydaniu omawianej uchwały NSA o sygn. akt I OPS 2/22 konsekwentnie stwierdza się, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. np. wyroki NSA: z 9 sierpnia 2023 r., I OSK 1647/22; z 5 lipca 2023 r., I OSK 1525/22 i I OSK 1576/22; z 27 czerwca 2023 r., I OSK 1475/22; z 15 czerwca 2023 r., I OSK 1477/22 i I OSK 1430/22; z 12 czerwca 2023 r., I OSK 1800/22; dostępne w CBOSA).
Należy podkreślić, że odmienne orzeczenia sądów administracyjnych, które zostały przywołane w skardze (a wcześniej w odwołaniu), zapadły jeszcze przed wydaniem ww. uchwały NSA i wraz z jej podjęciem straciły na aktualności.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, trzeba stwierdzić, że skoro niepełnosprawna w stopniu znacznym matka skarżącego w czasie wydawania spornych decyzji - a zwłaszcza zaskarżonej decyzji SKO - pozostawała nadal w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (okoliczność niesporna: skarżący nie wykazał, ani nawet nie twierdził, że jest inaczej), to z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. oraz treść ww. uchwały NSA o sygn. akt I OPS 2/22 (pkt 2 jej sentencji), przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu nie było dopuszczalne. I to zasadniczo bez względu na to czy i ewentualnie z jakich powodów (w tym podnoszonych przez stronę skarżącego) mąż niepełnosprawnej matki skarżącego nie sprawuje nad nią opieki.
Sąd nie podziela podniesionego przez skarżącego zarzutu, że na wniosek z dnia 12 marca 2024 r., w dniu 26 kwietnia 2024 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wydał orzeczenie, zgodnie z którym mąż niepełnosprawnej matki skarżącego, A.O. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w związku z tym spełnione zostały warunki do przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) - dalej: u.ś.w.
Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w., który ma charakter intertemporalny w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy interpretować w ten sposób, że jeżeli na skutek przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego - czy to organ odwoławczy, czy to organ I instancji ustali, że zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawcę spełniał przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, jak również do 31 grudnia 2023 r. spełnione zostały wszystkie inne przesłanki warunkujące powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów obowiązujących do tej daty, to przyjąć należy, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku, zatem do dnia 31 grudnia 2023 r. (tak słusznie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 sierpnia 2024 r., IV SA/Po 500/24).
W okolicznościach niniejszej sprawy, po wydaniu decyzji przez organ II instancji, a przede wszystkim po 31 grudnia 2023 r. zaistniało w dniu 26 kwietnia 2024 r. (k. 17 akt sądowych) zdarzenie, które nie może być oceniane jako usunięcie negatywnej materialnoprawnej przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.
Istotny z punktu widzenia art. 63 ust. 1 u.ś.w. stan faktyczny sprawy na datę 31 grudnia 2023 r. obejmował istnienie przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.