II SA/Rz 478/25

II SA/Rz 478/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33 § 2 pkt 6 lit. c)
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 lipca 2025 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 31 stycznia 2025 r. nr SE.9022.7.154.2024.KSZ w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PPWIS", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 31 stycznia 2025 r. nr SE.9022.7.154.2024.KSZ, w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji.
Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie o następującym przebiegu:
Postanowieniem z 30 sierpnia 2024 r. nr SE.9022.7.154.2024.KSZ Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nałożył na KC (dalej: "Skarżący") grzywnę w kwocie 1 000 zł w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka - córki LC.
W piśmie z 8 listopada 2024 r. Skarżący zgłosił zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zarzutów wskazał art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 132) – dalej: "u.p.e.a.", tj. brak wymagalności egzekwowanego obowiązku związany z brakiem wymagalności obowiązku szczepień.
Postanowieniem z [...] grudnia 2024 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: "PPIS" lub "Organ I instancji"), oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
W ocenie Organu I instancji zarzut dotyczący niewymagalności obowiązku wykonania szczepień ochronnych u małoletniej LC jest niezasadny. PPIS wskazał, że treść obowiązku zawarta w tytule wykonawczym przedstawia się inaczej niż określił to Skarżący i posiada następujące brzmienie:
"Poddanie dziecka LC, ur. [...] obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom:
– wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (III dawka),
– błonicy, tężcowi, krztuścowi (II, III, IV dawka),
– poliomyelitis (II, IIl dawka),
– odrze, śwince, różyczce (l dawka)
Obowiązek jest wymagalny.
O schemacie szczepienia i liczbie podanych dawek decyduje lekarz zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego".
Ponadto PPIS wskazał, że Skarżący zarzucił powoływanie się na komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jako źródła obowiązków realizacji szczepień ochronnych i wydanie upomnienia 31 maja 2023 r., co miałoby być sprzeczne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. SK 81/19. Zdaniem Organu I instancji powyższy zarzut nie znajduje pokrycia w stanie faktycznym, ponieważ upomnienie zostało skierowane do Skarżącego 7 czerwca 2024 r. i odebrane 10 czerwca 2024 r. Organ I instancji podniósł, że aktami normatywnymi wskazanymi w tytule wykonawczym są art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i ust. 2, art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 924 z późn. zm.) – dalej: "u.z.z." oraz § 2, § 3 i załącznik nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. poz. 2077 z późn. zm.) – dalej: "rozporządzenie". Z art. 5 ust. 1 i 2 u.z.z. wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym, a odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny. Również Konstytucja nie tylko nie uzasadnia odmowy wykonania obowiązku szczepień ochronnych, lecz potwierdza zasadność wprowadzenia takiego obowiązku.
W zażaleniu wniesionym na ww. postanowienie Skarżący zarzucił błędne przyjęcie, że obowiązek zaszczepienia dziecka jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniej nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień oraz nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych. Nie wskazano bowiem dowodów, w oparciu o które ustalono wymagalność obowiązku, poprzestając wyłącznie na kwestii osiągnięcia określonego wieku przez małoletnią.
Postanowieniem z 31 stycznia 2025 r. nr SE.9022.7.154.2024.KSZ Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy podniósł, że przez wymagalność obowiązku rozumie się taki stan faktyczny, w którym upłynął czas na dobrowolne wykonanie obowiązku, a jego wierzyciel ma prawo podjąć czynności zmierzające do jego wyegzekwowania. Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Obowiązek szczepień wynika zatem z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów. Jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z. Wymagalność obowiązku następuje zatem z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącego PPWIS podał, że przeszkodą do rozpoczęcia i prowadzenia procedury obowiązkowych szczepień ochronnych nie może być brak badań lekarskich, które są częścią procedury szczepienia ochronnego. Niestawienie się z dzieckiem do placówki prowadzącej szczepienia ochronne nie daje możliwości przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego, wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym a co za tym idzie wykluczenia przeciwwskazań lub skierowania dziecka na konsultację specjalistyczną. Z akt sprawy wynika, że Skarżący nie zgłosił się z dzieckiem do poradni celem zaszczepienia oraz nie przedstawił żadnego zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do szczepień. Brak lekarskiej kwalifikacji do szczepień wynikający z niestawiennictwa w poradni i niepoddania dziecka badaniu lekarskiemu nie może być zatem traktowany jako brak wymagalności obowiązku szczepień. PPWIS podkreślił, że każde szczepienie określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia ma swój własny harmonogram realizacji – liczbę dawek, wiek dziecka i termin wykonania. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostanie wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie, a jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Jednocześnie w ocenie Organu odwoławczego, wierzyciel w uzasadnieniu postanowienia z 11 grudnia 2024 r. szczegółowo odniósł się do wszelkich zarzutów podnoszonych przez Skarżącego. Ponadto Organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz odniósł się w sposób szczegółowy do zarzutu niewymagalności obowiązku wraz ze wskazaniem odpowiednich podstaw prawnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, KC wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Organu I instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie:
I. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z. w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
II. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
III. art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
IV. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia, mimo że wprowadzone ograniczenia nie spełniają przesłanek konieczności, proporcjonalności i wprowadzenia w drodze ustawy.
W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy I a następnie II instancji, oddalając zarzuty w sprawie egzekucyjnej nie naruszyły przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Podstawą zarzutu Skarżącego był brak wymagalności obowiązku szczepień – art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. W ocenie Sądu zarzut ten był niezasadny a wobec tego Organ I instancji prawidłowo na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wydał postanowienie o oddaleniu zarzutów.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne zostało poprzedzone doręczeniem Skarżącemu upomnienia, które zwierało wezwanie do wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniej LC przeciwko chorobom:
– wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (III dawka),
– błonicy, tężcowi, krztuścowi (II, III, IV dawka),
– poliomyelitis (II, IIl dawka),
– odrze, śwince, różyczce (l dawka)
Z powodu niewykonania obowiązku, na wniosek wierzyciela – Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 19 sierpnia 2024 r., stwierdzającego obowiązek poddania córki Skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które nie zostały wykonane w obowiązujących terminach. Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz § 2, § 3, załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Podstawę prawną egzekwowanego względem Skarżącego obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z., osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 u.z.z. wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.
W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 19 sierpnia 2024 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Zatem szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. zostało wprowadzone po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2023r., SK 81/19, na który powoływał się Skarżący w zarzutach.
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W wystawionym w dniu 19 sierpnia 2024 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u LC to:
- wirusowe zapalenie wątroby typu B (III dawka),
- błonica, tężec, krztusiec (II, III, IV dawka),
- poliomyelitis (II, IIl dawka),
- odra, świnka, różyczka (l dawka).
Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) błonicy,
b) krztuścowi,
c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) odrze,
b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince),
c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do córki Skarżącego obowiązkowe i wymagalne.
Należy również podkreślić, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Stosownie do art. 17 ust. 5 u.z.z., w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
W okolicznościach sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku córki Skarżącego stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepień. Jak podano w uzasadnieniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, córka Skarżącego figurowała w kwartalnym sprawozdaniu z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych jako osoba nie poddana obowiązkowym szczepieniom, wymienionym w upomnieniu. Mimo wezwania i upomnień córka Skarżącego nie została poddana szczepieniem ochronnym.
Wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności:
1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz
2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.
Skarżący nie przedstawił zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego wynikałoby, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego lekarz stwierdził przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego/szczepień ochronnych (zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych).
Z akt sprawy wynika, że córka Skarżącego nie została zaszczepiona. W tej sytuacji obowiązek Skarżącego poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.
Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia też wymogi art. 124 § 2 k.p.a. Poddane kontroli postanowienie PPWIS oraz poprzedzające je postanowienie PPIS wskazują podstawy prawne. W szczególności wskazać należy, że na stronie nr 3 uzasadnienia PPWIS podaje i jednocześnie dokonuje wykładni kluczowych względem istnienia obowiązku szczepienia przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ wyjaśnia więc treść art. 17 ust. 2 u.z.z., podając m.in., że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Organ odnosząc się też obszernie do zarzutu braku wymagalności obowiązku (s. 4 i s. 2 uzasadnienia postanowienia) podaje prawidłowo art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. i przytacza jego treść.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), dalej jako "Konwencja" oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 i w związku z art. 68 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu podnieść należy, że problematyka prawna ingerencji w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zagwarantowane w Konwencji, poprzez obowiązkowe szczepienia dzieci, była przedmiotem sprawy zakończonej wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Wielka Izba) z dnia 8 kwietnia 2021 r., sprawa Vavřička i inni przeciwko Republice Czeskiej (skargi nr 47621/13 i 5 pozostałych).
Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku wyraźnie zaakcentował, że obowiązkowe szczepienie, jako niedobrowolna interwencja medyczna, stanowi ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego w rozumieniu art. 8 Konwencji (pkt 263). Jednak aby ustalić, czy ingerencja ta wiązała się z naruszeniem art. 8 Konwencji, należy zbadać, czy ingerencja była "przewidziana przez ustawę", czy realizowała jeden lub więcej określonych w niej uzasadnionych celów oraz czy w tym celu była "konieczna w demokratycznym społeczeństwie" (pkt 265).
Trybunał zwrócił uwagę, że obowiązek szczepień w Republice Czeskiej ma swoją szczególną podstawę w art. 46 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie zdrowia publicznego, stosowanym w związku z rozporządzeniem Ministra wydanym w wykonaniu uprawnień przyznanych mu w tym celu przez ustawę. Skarżący twierdzili, że termin "ustawa" należy rozumieć jako odnoszący się wyłącznie do aktu parlamentu, ponieważ tak właśnie pojęcie "ustawy" (zákon) jest powszechnie rozumiane na szczeblu krajowym. Kwestionowali oni fakt, że czeski system szczepień opiera się na połączeniu prawodawstwa pierwotnego i wtórnego. Jednak Trybunał przypomniał, że termin "ustawa" – zastosowany w sformułowaniu "przewidziana przez ustawę" w art. 8 – 11 Konwencji – należy rozumieć w jego znaczeniu materialnym, a nie formalnym. Obejmuje on zatem, między innymi, prawo pisane, nie ograniczając się do prawa pierwotnego, lecz uwzględniając również akty i instrumenty prawne o niższej randze (pkt 268 – 269).
Należy zwrócić uwagę, że aktualnie obowiązujące polskie prawodawstwo dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych jest w istocie analogiczne do uregulowań czeskich. Podstawą obowiązku szczepień jest ustawa, natomiast kwestie m.in. terminów szczepień, rodzajów chorób zakaźnych objętych szczepieniami czy harmonogram wykonywania poszczególnych szczepień ochronnych doprecyzowany został w rozporządzeniu. Co istotne, zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. ustawy i rozporządzenia (zob. wyrok WSA w Lublinie z 27 lutego 2025r. III SA/Lu 774/24, dost. baza CBOSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do wymienionych w skardze Trybunałów z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze. W konsekwencji Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku o zawieszenie postępowania.
W obowiązującym stanie prawnym nieuprawnione są również zarzuty dotyczące braku rejestru powikłań oraz braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe osób, u których wystąpiły powikłania. Przepisy art. 17a i następne u.z.z. normują przesłanki przyznania i wysokość świadczenia kompensacyjnego oraz działanie odpowiedniego funduszu. Z kolei przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 u.z.z. przewiduje, że właściwy państwowy inspektor sanitarny prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych.
Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Odnośnie wniosku o przeprowadzenie rozprawy należy wskazać, że nie jest naruszeniem art. 119 pkt 3 P.p.s.a. skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w sytuacji, gdy strona uważa, że sprawę należy rozpoznać na rozprawie. Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych w art. 119 pkt 3 P.p.s.a. okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (tak wyrok NSA z 7.11.2023 r., II OSK 387/21, LEX nr 3695624).