II SA/Rz 473/23

II SA/Rz 473/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Maciej Kobak /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn[2] ust. 1, 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/165/2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1092/2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. K. (dalej: "Skarżący") reprezentowanego przez r. pr. A. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO") z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/165/2022 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [....] (dalej: "Prezydent Miasta" lub "Organ I instancji") z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1092/2022 w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1092/2022 Prezydent Miasta działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1 i 3, art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm. - dalej: "k.p.a."), art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1, ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 z poźn. zm. – dalej: "p.r.d.") - nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 600 zł z tytułu niewykonania obowiązku, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., polegającego na zawiadomieniu w terminie 30 dni (60 dni) Prezydenta Miasta [...] o zbyciu pojazdu marki [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...].
W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta podał, że Skarżący w dniu 3 czerwca 2022 r. zawiadomił o zbyciu zarejestrowanego pojazdu marki [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...]. Do zawiadomienia została dołączona faktura z dnia [...] września 2021 r., z której wynika, iż zbycie pojazdu nastąpiło w dniu [...] września 2021 r.
Prezydent Miasta wyjaśnił, że stosownie do art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Uwzględniając przepisy art. 31ia pkt 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm. – dalej: "ustawa COVID"), które wydłużyły powyższy termin, w ocenie Prezydenta Miasta, Skarżący zobowiązany był zawiadomić organ o jego zbyciu w ciągu 60 dni, czyli do dnia [...] listopada 2021 r.
Prezydent Miasta wskazał, że zgodnie z art. 140mb pkt 2 p.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu lub nabyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Ponieważ Skarżący był w znacznym opóźnieniu w wykonaniu obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu (190 dni), naruszenie to było kolejnym (ósmym), jakiego dopuścił się w badanym okresie, Prezydent Miasta uznał, iż zasadne jest nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości 600 zł, w szczególności, że zawiadomienie o zbyciu jest nieodpłatną czynnością urzędową, ponadto Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego zajmującym się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek, stąd uzasadnione są zwiększone oczekiwania co do jego znajomości prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej.
Prezydent Miasta nie dopatrzył się możliwości zastosowania w niniejszej sprawie instytucji odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, określonej w art. 189f k.p.a.
Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, SKO decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/165/2022 - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że Skarżący w dniu 15 września 2021 r. zbył pojazd marki [...] o nr VIN [...] i numerze rejestracyjnym [...], co wynika z faktury wskazanej w zawiadomieniu o zbyciu pojazdu. Zbycie ww. pojazdu wytworzyło po stronie Skarżącego obowiązek dokonania zgłoszenia o tym fakcie w ustawowym terminie 60 dni. Czynność ta służy zamieszczeniu w gromadzonych danych o pojeździe danych obrazujących pełny i aktualny stan rzeczy dotyczący własności przedmiotowego pojazdu.
SKO podkreśliło, że Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na brak po jego stronie faktycznej możliwości dokonania przedmiotowego zawiadomienia przez cały czas trwania określonego ustawowego terminu. Dokonanie zawiadomienia nie wymaga osobistej wizyty w urzędzie i obowiązkowi temu sprostać można w inny sposób, w tym m. in. również drogą elektroniczną. Tymczasem obowiązkowi powyższemu Skarżący sprostał dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r., a zatem po ponad pół roku od upływu ustawowego terminu.
SKO stwierdziło, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu z ponad półrocznym uchybieniem terminu nie może zostać uznane za naruszenie prawa, którego waga jest znikoma. Oceniając wagę naruszenia SKO miało na uwadze również cel przedmiotowej regulacji, którym jest gromadzenie aktualnych danych o pojazdach pozwalające na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu. W tej sytuacji w ocenie SKO słusznie Prezydent Miasta uznał, że nie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia kary przewidziane w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
SKO wyjaśniło, że zasadnie również oparł się Organ I instancji na przesłankach wymiaru kary określonych w art. 140n ust. 4 p.r.d. Z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. wynika bowiem, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się.
W ocenie SKO, Prezydent Miasta czytelnie wskazał w uzasadnieniu, że ustalając wysokość kary wziął pod uwagę, zgodnie z art. 140n ust. 4 p.r.d., zakres naruszenia, podkreślając, że Skarżący był w opóźnieniu o 190 dni oraz powtarzalność naruszeń. Z uzasadnienia decyzji wynika również, że Organ I instancji ustalając wysokość kary miał też na uwadze przesłankę korzyści finansowej uzyskanej z tytułu naruszenia ustawy, jednakże pomimo braku takiej korzyści po stronie Skarżącego, pozostałe przesłanki przemawiały w wystarczającym stopniu za ustaleniem kary w przyjętej przez organ pierwszej instancji wysokości.
Mając na uwadze zarzuty odwołania SKO zauważyło, że bez znaczenia dla przedmiotowego obowiązku zbywcy pojazdu pozostają okoliczności dotyczące nabywcy danego pojazdu. Przedmiotowy obowiązek ciążący na każdej ze stron umowy ma byt samodzielny, ustanowiony odrębnie dla nabywcy i odrębnie dla zbywcy pojazdu. Sprostanie przedmiotowemu obowiązkowi (lub nie) przez nabywcę, jak i termin, w którym to nastąpi, nie wpływa tym samym ani na obowiązek zbywcy, nie niwelując go w jakikolwiek sposób, ani na ocenę naruszenia tego obowiązku przez zbywcę. Odnosząc się do podniesionego zarzutu naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, SKO wskazało, że Skarżący dokonał zgłoszenia o zbyciu pojazdu w dniu 3 czerwca 2022 r., wszczęcie postępowania przez Prezydenta Miasta miało zaś miejsce we wrześniu 2022 r. W tej sytuacji odpadła podstawa do zawiadamiania Skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczania 30-to dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, której Skarżący wcześniej już dokonał. Ponadto art. 15zzzzzn2 ustawy COVID nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminów naruszonych przez stronę.
W ustawowym terminie Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości i zarzucając:
1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy a polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną przez Skarżącego decyzję Prezydenta Miasta, w sytuacji gdy decyzja Prezydenta Miasta wydana została z naruszeniem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, w skutek niezawiadomienia Skarżącego - przed nałożeniem kary przewidzianej w art. 140mb p.r.d. - o uchybieniu przez niego obowiązkowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz niewyznaczenia Skarżącemu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, w sytuacji gdy ewentualne przywrócenie wskazanego terminu spowodowałoby, że Skarżącemu nie można byłoby przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w konsekwencji nie byłoby podstaw do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d., które to naruszenie uzasadniało uchylenie stosownie do dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi pierwszej instancji z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa;
2) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy a polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną przez Skarżącego decyzję Prezydenta Miasta, w sytuacji gdy decyzja Prezydenta Miasta wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez Organ I instancji, że naruszenie prawa nie miało znikomej wagi, mimo że Organ I instancji oceniając wagę naruszenia w ogóle nie zweryfikował, czy wobec dokonania zawiadomienia o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. doszło w ogóle do naruszenia chronionych przepisami prawa interesów publicznych, w szczególności Organ w ogóle nie zweryfikował, w jakiej dacie faktycznie zaktualizowane zostały dane odnośnie osoby właściciela pojazdu w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej: "CEPiK"), a to zachowanie referencyjności danych w CEPiK podnoszone było przez Prezydenta Miasta jako ratio legis wprowadzenia sankcji za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w terminie przewidzianym w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., a nadto Prezydent Miasta nie wziął pod uwagę, że ważny interes publiczny wynikający z regulacji wstępnych zawartych w zakresie przedmiotowym p.r.d. (art. 1) można określić jako wprowadzenie zasad ruchu na drogach publicznych, w tym zasad i warunków dopuszczenia pojazdów do tego ruchu i wymagań w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami, a także określenie zasad i warunków kontroli ruchu drogowego, w związku z czym kary pieniężne ujęte w art. 140mb p.r.d. nie mieszczą się w obszarze ważnego interesu publicznego przewidzianego przez w/w ustawę - osoba, która zbyła pojazd nie jest uczestnikiem ruchu drogowego, a jej zachowanie związane ze zbyciem pojazdu nie wpływa na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, a nadto osoba ta nie podlega kontroli w związku z potrzebą utrzymania bezpieczeństwa w ruchu drogowym;
3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy a polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną przez Skarżącego decyzję Prezydenta Miasta, w sytuacji gdy decyzja Prezydenta Miasta wydana została z naruszeniem art. 189d k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie nieuwzględnienia przez Prezydenta Miasta przy wymierzaniu Skarżącemu kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb p.r.d., jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a. i ograniczenia się wyłącznie do prowadzenia ustaleń odnośnie okoliczności wskazanych w dyrektywach wymiaru kary przewidzianych w art. 140n ust. 4 p.r.d., mimo że wymierzając karę pieniężną, o której mowa w art. 140mb p.r.d. oraz oceniając, czy naruszenie prawa było znikome, czy też nie, Prezydent Miasta zobowiązany był zastosować także regulacje przewidziane w dziale IVa k.p.a., w tym art. 189d k.p.a.,
4) naruszenie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez SKO, że wobec dokonania przez Skarżącego zawiadomienia o zbyciu pojazdu przed wszczęciem przez Prezydenta Miasta postępowania w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. (zawiadomienie o wszczęciu nastąpiło w dniu 3 czerwca 2022 r., zaś wszczęcie postępowania miało miejsce we wrześniu 2022 r.) odpadła podstawa do zawiadomienia Skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, której Skarżący wcześniej już dokonał, jak również w wyniku przyjęcia przez SKO, że art. 15zzzzzn2 ustawy COVID nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminów naruszonych przez stronę, w sytuacji gdy termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jest terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego następują ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d., a art. 15zzzzzn2 ustawy COVID objęte zostały wszystkie wymienione w tym przepisie a przewidziane przepisami prawa administracyjnego terminy, których uchybienie przez stronę stwierdzono, co oznacza, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m. in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ w okresie epidemii winien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia o przekroczeniu terminu i wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, z którego to obowiązku nie zwalnia nawet fakt wykonania obowiązku przez stronę przed zawiadomieniem strony przez organ administracji publicznej o uchybieniu terminu,
5) naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez SKO, że oceniając wagę naruszenia prawa, tj. czy jest ono znikome, czy nieznikome, należy brać pod uwagę przede wszystkim okres zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, przyjmując przy tym, że maksymalnie kilkudniowe a nie ponad półroczne uchybienie ustawowemu terminowi do dokonania zgłoszenia mogłoby być uznane, przy wystąpieniu dodatkowych okoliczności usprawiedliwiających, za znikome naruszenie prawa, w sytuacji gdy rozstrzygając, czy naruszenie obowiązku ciążącego na stronie można na podstawie okoliczności faktycznych sprawy uznać za czyn stanowiący naruszenie prawa w stopniu znikomym, czy nieznikomym należy przede wszystkim weryfikować skutki naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa oraz odwołać się do sposobu weryfikacji tego stopnia naruszenia prawa wypracowanego w prawie karnym, co oznacza że wyznacznikiem dla dokonania oceny znikomego naruszenia prawa winny być okoliczności wynikające z art. 115 § 2 k.k. uwzględniające: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez SKO, że o znikomym charakterze naruszenia w niniejszej sprawie nie świadczy okres zwłoki w dokonaniu zgłoszenia (190 dni),
6) naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez SKO, że oceniając wagę naruszenia prawa, tj. czy jest ono znikome, czy nieznikome, zasadnym jest zweryfikowanie, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK (w tym w związku ze zgłoszeniem dokonanym przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę), w sytuacji gdy od momentu ujawnienia w CEPiK zmiany osoby właściciela zbywanego pojazdu, choćby na skutek zgłoszenia dokonanego przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę, dane zawarte w CEPiK są aktualne w związku z czym nie ma zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a nadto osiągnięty zostaje cel ustawodawcy, do którego odwołuje się SKO, tj. gromadzenie aktualnych danych o pojazdach pozwalające na kontrole legalności ich użytkowania i obrotu,
7) naruszenie art. 189d k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie przyjęcia przez SKO, że przy wymierzaniu kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb pkt 2 p.r.d., jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" nie znajdują zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189 k.p.a., w sytuacji gdy regulacje przewidziane w dziale IVa k.p.a., w tym dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189d k.p.a. należy uwzględniać przy wymierzaniu kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb pkt 2 p.r.d., jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", w związku z czym organ nie powinien ograniczać się wyłącznie do prowadzenia ustaleń a nie ograniczać się wyłącznie do prowadzenia ustaleń odnośnie okoliczności wskazanych w dyrektywach wymiaru kary przewidzianych w art. 140n ust. 4 p.r.d.,
8) naruszenie art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, do którego to naruszenia doszło wskutek uchybienia przez SKO obowiązkowi należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania administracyjnego, naruszenia przez SKO obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz wskutek prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady przekonywania stron o zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności w następstwie:
a) uznania, że prawidłowym jest działanie Prezydenta Miasta polegające na zaniechaniu poinformowania Skarżącego o uchybieniu terminowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i niewyznaczeniu Skarżącemu 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, mimo że w razie ewentualnego przywrócenia terminu nie można byłoby skutecznie przypisać Skarżącemu naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., a w konsekwencji nałożyć kary przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d.,
b) niewyjaśnienia, czy i jakie dobra prawnie chronione zostały faktycznie naruszone wskutek uchybienia przez Skarżącemu terminowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., mimo że w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta, Skarżący podnosił, że przy ocenie czy doszło w ogóle do naruszenia dóbr prawnie chronionych, i czy naruszenie faktycznie wywołało negatywne skutki, niezbędnym było zweryfikowanie, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK (w tym w związku ze zgłoszeniem dokonanym przez nabywcę pojazdu), gdyż od tej daty zawarte w CEPiK dane odnośnie osoby właściciela zbywanego pojazdu były aktualne i nie było zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a to do celu, jakim jest gromadzenie aktualnych danych o pojazdach pozwalających na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu odwołało się SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,
c) niezestawienia opóźnienia Skarżącego w zgłoszeniu zbycia pojazdu i ewentualnych negatywnych skutków uchybienia obowiązkowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. z czasem reakcji Prezydenta Miasta na naruszenie przez Skarżącego obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, że postępowanie w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. wszczęte zostało dopiero w dniu 26 września 2022 r., a więc po blisko 4 (czterech) miesiącach od otrzymania przez organ zawiadomienia o zbyciu pojazdu (3 czerwca 2022 r.) i po prawie pół roku od zbycia pojazdu ([...] września 2021 r.), co w ocenie Skarżącego powinno prowadzić do rozważenia przez Organ sensu zaniechania nakładania kary po tak długim czasie od samodzielnego dokonania zgłoszenia,
9) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w skutek nieprowadzenia ustaleń odnośnie innych niż wskazane wprost w dyrektywach art. 140n ust. 4 p.r.d. okoliczności przemawiające za dalej idącym miarkowaniem kary, w szczególności nieuwzględnienie przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", jak również przy wymierzaniu kary pieniężnej dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a.,
10) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w wyniku naruszenia przez SKO bezwzględnego obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu, w szczególności zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP, do którego to naruszenia doszło w następstwie dokonania przez Organ I instancji rozróżnienia podmiotowego, którego nie czyni ustawodawca i w konsekwencji przyjęcia że Skarżącego, jako profesjonalnego uczestnika obrotu handlowego zajmującego się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek (PKD 45.11.Z) w wyższym stopniu aniżeli nieprofesjonalnego uczestnika obrotu obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, których skutkiem jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej, w tym za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., a która to okoliczność miała wpływ na wysokość nałożonej kary.
Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację na poparcie postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd na wstępie wyjaśnia, że z uwagi na wniosek Skarżącego i przy braku sprzeciwu SKO, sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej w skrócie: "p.p.s.a.").
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja SKO z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/165/2022 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1092/2022 w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Materialnoprawną podstawę dla wydania powyższych decyzji stanowił przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o:
1) nabyciu lub zbyciu pojazdu;
2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.
Termin ten został czasowo zmieniony na podstawie art. 31ia ustawy COVID, zgodnie z którym w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:
1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Ustawa z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 1192) została ogłoszona w dniu 1 lipca 2021 r.
Zgodnie natomiast z art. 140mb pkt 2 p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
W sprawie bezspornym jest, że Skarżący naruszył art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. albowiem nie poinformował w przewidzianym w tym przepisie terminie Prezydenta Miasta o fakcie zbycia pojazdu marki [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...] w dniu [...] września 2021 r. Wniosek o rejestrację powyższego pojazdu Skarżący złożył dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r., a więc po upływie terminu 60 dni od jego zbycia.
Zasadniczą sporną kwestią w sprawie jest więc sposób wykładni i stosowania przepisu art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID w odniesieniu do opisanego wyżej terminu na zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu.
Zgodnie bowiem z art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Natomiast zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Należy nadmienić, że powyższa regulacja ustawy COVID obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, czyli od dnia 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r., poz. 491), do 16 maja 2022 r. (§ 1 – 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r. poz. 1027), a więc znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Bez znaczenia jest fakt, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu zostało dokonane po odwołaniu stanu epidemii, w sytuacji gdy uchybienie terminu miało miejsce w czasie jego obowiązywania.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, zgodnie z którym przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów p.r.d. Intencją ustawodawcy było bowiem objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Natomiast od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, nie przewidziano żadnych wyjątków. Wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu w świetle p.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu (zob. np. wyroki NSA z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 1158/22, z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 907/22).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Prezydent Miasta zobowiązany był zawiadomić Skarżącego o uchybieniu terminu, wyznaczając jednocześnie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zaniechanie wykonania powyższego obowiązku spowodowało naruszenie art. 15zzzzzn² ustawy COVID. W sytuacji gdyby Prezydent Miasta zadecydował o przywróceniu naruszonego terminu, nie zostałby wypełniony warunek do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 p.r.d. Doszło przy tym również niewątpliwie do naruszenia przepisów art. 7 (zasada prawdy obiektywnej; zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 8 § 1 (zasada zaufania do władzy publicznej) i art. 9 k.p.a. (zasada informowania stron).
Sąd stwierdza jednocześnie, że przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów skargi Skarżącego zmierzających do zakwestionowania wymiaru nałożonej kary oraz potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia. W pierwszej kolejności organy winny umożliwić Skarżącemu złożenie wniosku o przywrócenie naruszonego terminu, natomiast od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależeć będzie tok dalszego procedowania. Dopiero ostateczne przesądzenie tej kwestii ewentualnie otworzy organom drogę do rozważenia wysokości kary bądź nawet odstąpienia od jej nałożenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., obejmując nimi kwotę należnego wpisu w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika Skarżącego w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organy kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględnią wyrażoną przez Sąd ocenę prawną oraz wytyczne co do dalszego postępowania.