II SA/Rz 472/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi G. Spółka z o.o. było postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) z 29 października 2020 r. wstrzymujące roboty budowlane przy wiacie na stacji paliw. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) ustalił, że wiata o powierzchni 83,50 m2, posadowiona na działkach nr [...],[...],[...] w Z., powstała między 3 sierpnia 1996 r. a 19 lipca 2002 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Spółka, jako kolejny właściciel, nie posiadała dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę. Organy uznały, że obiekt wymagał pozwolenia na budowę ze względu na powierzchnię, a brak takiego pozwolenia uzasadniał zastosowanie art. 48 P.b. i procedurę legalizacyjną. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 81a K.p.a., wskazując na niedające się usunąć wątpliwości co do daty budowy i konieczność rozstrzygnięcia ich na jej korzyść. PWINB utrzymał w mocy postanowienie PINB. WSA w Rzeszowie pierwotnie uchylił postanowienia organów, wskazując na niepełny materiał dowodowy i potrzebę dalszych ustaleń. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że ustalenia organów co do okresu budowy (3.08.1996-19.07.2002) są logiczne i nie wymagają dalszego uzupełniania, a zarzuty skargi dotyczące art. 81a K.p.a. powinny zostać uwzględnione. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA w Rzeszowie, związany wykładnią NSA, uznał skargę za uzasadnioną. Sąd stwierdził, że ustalony przedział czasowy budowy pozwala na zastosowanie art. 49 P.b. w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. Jednakże, wobec niemożności precyzyjnego ustalenia, czy wiata powstała przed 10 lipca 1998 r. (co pozwalałoby na legalizację bez opłaty legalizacyjnej), Sąd, stosując art. 81a K.p.a., rozstrzygnął wątpliwości na korzyść strony skarżącej. Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie PINB, zasądzając koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 81a K.p.a. w sprawach budowlanych, zwłaszcza w kontekście nieustalonych dat budowy i możliwości skorzystania z łagodniejszych przepisów legalizacyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datami budowy i zmianami w Prawie budowlanym. Stosowanie art. 81a K.p.a. jest ograniczone do postępowań, gdzie przedmiotem jest nałożenie obowiązku lub ograniczenie uprawnienia strony.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku nieustalenia precyzyjnej daty budowy samowoli budowlanej, wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść strony zgodnie z art. 81a K.p.a., zwłaszcza gdy dotyczy to możliwości skorzystania z łagodniejszych przepisów legalizacyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, gdy przedmiotem postępowania jest nałożenie obowiązku lub ograniczenie uprawnienia strony, wątpliwości te należy rozstrzygać na korzyść strony zgodnie z art. 81a K.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sprawa dotyczy ograniczenia lub odebrania stronie uprawnienia do legalizacji samowoli budowlanej na korzystniejszych warunkach (bez opłaty legalizacyjnej), co uzasadnia zastosowanie art. 81a K.p.a. Wobec niemożności precyzyjnego ustalenia daty budowy wiaty, wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącej spółki, bez przerzucania na nią ciężaru dowodowego.
Jaki jest reżim prawny legalizacji samowoli budowlanej wiaty o powierzchni 83,50 m2, która powstała w okresie od 3 sierpnia 1996 r. do 19 lipca 2002 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W zależności od dokładnej daty budowy, zastosowanie może mieć art. 49 P.b. w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. (jeśli budowa nastąpiła przed 10 lipca 1998 r. i upłynęło 5 lat od zakończenia budowy do 10 lipca 2003 r.) lub art. 49 P.b. w nowym brzmieniu (po 11 lipca 2003 r.), który przewiduje opłatę legalizacyjną.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na ustaleniach organów i wytycznych NSA, stwierdził, że wiata powstała w okresie od 3 sierpnia 1996 r. do 19 lipca 2002 r. Wskazał, że kluczowe dla zastosowania łagodniejszego reżimu legalizacyjnego jest ustalenie, czy budowa nastąpiła przed 10 lipca 1998 r., co pozwalało na skorzystanie z art. 49 P.b. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2003 r. W przypadku budowy po tej dacie, legalizacja wymagałaby opłaty.
Czy ustalenia organów nadzoru budowlanego co do daty powstania wiaty (między 3.08.1996 a 19.07.2002) są wystarczające do uznania samowoli budowlanej i zastosowania odpowiednich przepisów P.b.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, NSA uznał, że ustalenia te są logiczne i oparte na dokumentach urzędowych (operaty geodezyjne), a dalsze uzupełnianie dowodów w tym zakresie jest zbędne.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że operaty z 1995 r. i 1996 r. nie wykazywały wiaty, która pojawiła się na mapie z 2002 r. dołączonej do projektu budowlanego. Wobec braku dokumentów potwierdzających legalność obiektu, wnioskowanie organów o samowolnej budowie w podanym okresie było uprawnione.
Przepisy (17)
Główne
K.p.a. art. 81a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane na korzyść strony, gdy przedmiotem jest nałożenie obowiązku lub ograniczenie uprawnienia.
P.b. art. 49
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Legalizacja samowoli budowlanej po upływie 5 lat od zakończenia budowy, jeśli nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym (brzmienie do 10.07.2003).
P.b. art. 49
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Legalizacja samowoli budowlanej po 11.07.2003, wymagająca zatwierdzenia projektu budowlanego i ustalenia opłaty legalizacyjnej.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
P.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 225
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 81
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.b. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Budowa wiaty o powierzchni zabudowy do 35 m2 nie wymaga pozwolenia na budowę (stan prawny w okresie budowy).
P.b. art. 30 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Budowa wiaty wymaga zgłoszenia (stan prawny w okresie budowy).
P.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego w samowoli budowlanej.
P.b. art. 103
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Tryb legalizacji samowoli budowlanej wzniesionej przed 1 stycznia 1995 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 81a K.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego (daty budowy wiaty) na korzyść strony skarżącej. • Możliwość zastosowania łagodniejszego reżimu legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 49 P.b. w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r., jeśli budowa nastąpiła przed 10 lipca 1998 r.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów nadzoru budowlanego opierające się na braku przedłożenia przez stronę dokumentów potwierdzających datę budowy i stosowanie art. 49 P.b. w brzmieniu po 11 lipca 2003 r.
Godne uwagi sformułowania
Wątpliwości co do stanu faktycznego należy rozstrzygać na korzyść strony. • Nie można przerzucać na stronę ciężaru dowodowego w sytuacji niedających się usunąć wątpliwości. • Możliwość legalizacji samowoli budowlanej jest uprawnieniem strony, a nie obowiązkiem.
Skład orzekający
Jolanta Kłoda-Szeliga
sprawozdawca
Karina Gniewek-Berezowska
przewodniczący
Piotr Godlewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 81a K.p.a. w sprawach budowlanych, zwłaszcza w kontekście nieustalonych dat budowy i możliwości skorzystania z łagodniejszych przepisów legalizacyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datami budowy i zmianami w Prawie budowlanym. Stosowanie art. 81a K.p.a. jest ograniczone do postępowań, gdzie przedmiotem jest nałożenie obowiązku lub ograniczenie uprawnienia strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie daty budowy w kontekście przepisów prawa budowlanego i jak ważny jest przepis o rozstrzyganiu wątpliwości na korzyść strony (art. 81a K.p.a.). Jest to przykład złożonego postępowania administracyjnego z elementami proceduralnymi i materialnymi.
“Niepewna data budowy wiaty na stacji paliw: jak sąd zastosował przepis chroniący stronę?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.