II SA/Rz 466/22

II SA/Rz 466/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 5 ust. 4c, art. 3 pkt 23 lit. c
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2022 r. nr SKO.4111/9/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 24 listopada 2021 r. nr ŚR.5210.3421.1105.2343.21 w części dotyczącej punktu I.
Uzasadnienie
II SA/Rz 466/22
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi K.P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 4 lutego 2022 r. nr SKO.4111/9/2022 dotycząca odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z 9 października 2020 r. K.P. wystąpiła do Burmistrza [...] o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2020/2021 na dzieci: R.,H., T. i D.
Po uprzednim uchyleniu przez Kolegium decyzją z 22 października 2021 r. nr SKO.4111/62/2021 pierwotnej odmownej decyzji Burmistrza z 29 grudnia 2020 r. nr ŚR.522.3421.1105.2832.20, Burmistrz decyzją z 24 listopada 2021 r. nr ŚR.5210.3421.1105.2343.21 postanowił:
I. nie przyznać prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na okres od 1 listopada 2020 r. do 30 września 2021 r. na dziecko:
R.P., ur. [...],
H.P., ur. [...],
T.P., ur. [...],
D.P., ur. [...].
II. przyznać dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł jednorazowo w październiku 2021 r. na każde dziecko oraz prawo do zasiłku rodzinnego na okres od 1 do 31 października 2021 r. jednorazowo na dziecko:
1. R.P. w wysokości 135 zł,
2. H.P. w wysokości 124 zł,
3. T.P. w wysokości 124 zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania w rodzinie wielodzietnej w wysokości 95 zł jednorazowo za okres od 1 do 31 października 2021 r.,
4. D.P. w wysokości 124 zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania w rodzinie wielodzietnej w wysokości 95 zł jednorazowo za okres od 1 do 31 października 2021 r.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami nie przysługuje za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 września 2021 r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Miesięczny dochód rodzinny K.P. wyniósł 5 076,26 zł, co daje miesięczny dochód na osobę w rodzinie 846,04 zł, przekraczający o 172,04 zł kwotę uprawniającą do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wynoszącą 674 zł. Od października 2021 r. sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie w związku z utratą zatrudnienia przez K.P. z dniem 28 września 2021 r., w związku z czym ponownie przeliczono dochód rodzinny. Wyniósł on 2 435,56 zł, co w przeliczeniu na osobę w okresie od 1 do 31 października 2021 r. wynosiło 405,93 zł i nie przekraczało kwoty 674 zł uprawniającej do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. W związku z tym w październiku 2021 r. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje.
Od wskazanej decyzji Burmistrza odwołanie złożyła K.P., wskazując, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem. Podniosła nieprawidłowe wyliczenie dochodu rodziny, gdyż przejście z zatrudnienia na cały etat na zatrudnienie na 1/2 etatu i związane z tym obniżenie wynagrodzenia stanowi utratę dochodu, co organ powinien uwzględnić przeliczając dochód.
Kolegium opisaną na wstępie decyzją z 4 lutego 2022 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazało, że podstawowym przepisem w zakresie ustalenia wysokości dochodu warunkującym przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych jest art. 5 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł na osobę. Definicję dochodu zawiera art. 3 pkt 1 u.ś.r. W myśl art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r., dochodem rodziny (suma dochodów członków rodziny) branym pod uwagę przy badaniu uprawnienia do świadczeń rodzinnych jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Korekty tego dochodu wynikające ze zmiany sytuacji dochodowej rodziny następują poprzez zastosowanie specyficznych pojęć utraty i uzyskania dochodu.
Przyjęta w art. 5 ust. 4-4b u.ś.r. konstrukcja ustalania wysokości dochodu rodziny pozwala przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego na uwzględnienie zdarzeń w postaci zarówno utraty dochodu, czyli pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny, jak i uzyskania dochodu. W konsekwencji możliwa jest więc korekta ustalenia dochodów rodziny w wyniku ich pomniejszenia (art. 5 ust. 4 u.ś.r.), bądź powiększenia (art. 5 ust. 4a, 4b u.ś.r.). Ww. przepisy umożliwiają więc dokonanie korekty ustalonego już dochodu osoby uprawnionej z powodu zdarzeń jakie nastąpiły po upływie okresu w związku z którym ustalono ten dochód, czyli po 31 grudnia roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy.
Rokiem kalendarzowym z którego dochody były brane pod uwagę w rozpatrywanej sprawie jest 2019 r., z uwzględnieniem utraty i uzyskania dochodu również po tym roku. Na dochód rodziny w 2019 r. złożył się:
- dochód Z.P. z tytułu zatrudnienia w wysokości 52 649,20 zł. W związku z epidemią wirusa SARS-Cov-2 z dniem 1 czerwca 2020 r. wprowadzono u Z.P. obniżony wymiar czasu pracy do 4/5 etatu, proporcjonalnie z obniżeniem wynagrodzenia. Wskutek tego obniżono dochód Z.P. z kwoty 4 387,43 zł miesięcznie do kwoty 2 382,70 zł. W związku z tym organ stwierdził utratę dochodu przez Z.P. za 2019 r. w całości, w miejsce którego należało uwzględnić dochód z tytułu obniżenia wynagrodzenia za miesiąc czerwiec 2020 r. w kwocie 2 382,70 zł,
- dochód R.P. z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenie w wysokości 334,02 zł - w związku z zakończeniem umowy zlecenia (VII- VII 2019) a tym samym utratą zatrudnienia, nie uwzględnia się dochodu z tego tytułu zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c,
- dochód K.P. z tytułu zatrudnienia w wysokości 31 688,41 zł oraz z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci 634,29 zł. Zatem dochód K.P. wyniósł 32 322,70 zł, tj. 2 693,55 zł miesięcznie.
W związku z powyższym miesięczny dochód rodziny wyniósł 5 076,26 zł (2 382,70 zł + 0 zł + 2 693,55 zł), a miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 846,04 zł. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę stanowi zatem kwotę powyżej kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 u.ś.r. (tj. 674 zł) o kwotę 172,04 zł. Tym samym zasiłek rodzinny wraz z dodatkami za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 września 2021 r. nie przysługuje.
Sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie w związku z utratą zatrudnienia przez K.P. w [...] w [...] z dniem 28 września 2021 r. Tym samym zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. należało dochód K.P. z tytułu zatrudnienia w wysokości 31 688, 41 zł uznać za utracony. W związku z powyższym miesięczny dochód rodziny wyniósł 2 435,56 zł (2 382,70 zł + 0 zł + 52,86 zł), a miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę 405,93 zł. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę stanowi zatem kwotę poniżej kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 u.ś.r. (tj. 674 zł), a zatem zasiłek rodzinny przysługuje za okres od 1 do 31 października 2021 r. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 6 u.ś.r., w razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku.
Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wyjaśniło, że z zaświadczenia [...] z 9 listopada 2021 r. wynika zatrudnienie K. na podstawie umowy o pracę w okresie od 20 lutego 2018 r. do 28 września 2021 r. W aktach sprawy zalega jej świadectwo pracy z 15 września 2020 r. stwierdzające zatrudnienie od 20 września 2018 r. do 8 września 2020 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, umowa o pracę z 9 września 2020 r. na czas zastępstwa pracownika w wymiarze ½ wymiaru czasu pracy, świadectwo pracy z 30 września 2021 r. stwierdzające zatrudnienie od 1 marca do 30 czerwca 2021 r. w wymiarze ½ czasu pracy.
Odwołująca zarzuciła, że jej dochody z 2019 r. uzyskane w [....] w [...] nie zostały uznane za utracone, mimo iż 8 września 2020 r. utraciła swój dochód wskutek rozwiązania dotychczasowej umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, a od 9 września 2020 r. ponownie podjęła pracę w tej placówce, jednak w wymiarze ½ etatu, co spowodowało wg niej utratę dochodu wskutek utraty zatrudnienia w części na skutek zmniejszania wymiaru czasu pracy i płacy. W związku z tym SKO wskazało jednak, że zgodnie z art. 5 ust. 4c u.ś.r. przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wykreślenia z rejestru lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. Tym samym skoro odwołująca została zatrudniona przez tego samego pracodawcę w okresie od 20 lutego 2018 r. do 8 września 2021 r., a następnie od 9 do 28 września 2021 r. w okresie krótszym niż 3 miesiące od rozwiązania pierwszej umowy (w niniejszym przypadku bez dnia przerwy), to zachodzi ciągłość zatrudnienia i powoduje, że w tym przypadku ma zastosowanie art. 5 ust. 4c u.ś.r., a tym samym organ nie może uznać utraty dochodu z tytułu zatrudnienia na podstawie pierwszej umowy i uzyskania dochodu z tytułu zatrudnienia na podstawie drugiej umowy. Modyfikacja warunków wykonywania stosunku pracy w [...] w [...] nie stanowi utraty dochodu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K.P. zaskarżyła w całości decyzję SKO z 4 lutego 2022 r. Wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy w postaci zastosowania błędnej interpretacji art. 5 ust. 4c u.ś.r., który należy interpretować z uwzględnieniem art. 3 pkt 23c i art. 23 pkt 24c w zw. z art. 5 ust. 4-4b u.ś.r.,
2. inne naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. art. 104 § 2, art. 7a § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
W ocenie skarżącej, pomimo że sprawa została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją Kolegium z 22 października 2021 r., organ I instancji nie zastosował się do wytycznych w zakresie wykładni przepisów prawa. Kolegium z kolei w swojej decyzji z 4 lutego 2022 r. nie odniosło się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu dotyczących niewłaściwie stosowanych przepisów prawa i postępowania administracyjnego, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji.
Wyłącznie językowa interpretacja art. 5 ust. 4c u.ś.r., z pominięciem uznania utraty dochodu osiągniętego w 2019 r., otrzymywanego na podstawie umowy o pracę w wymiarze pełnego etatu która została rozwiązana 8 września 2020 r., tylko i wyłącznie dlatego, że od 9 września 2020 r. skarżąca podjęła zatrudnienie u tego samego pracodawcy na innym stanowisku w wymiarze połowy etatu z obniżoną wysokością wynagrodzenia, wpłynęła na błędne ustalenie dochodu rodziny w oderwaniu od stanu faktycznego. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że nie chodzi jedynie o utratę zatrudnienia w całości, ale dla przyjęcia utraty dochodu wystarczająca jest utrata zatrudnienia w części, np. wskutek zmniejszenia wymiaru czasu pracy i płacy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 stycznia 2018 r. I OSK 1728/17, utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czyli "strata, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, bądź też powodującym, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu. Z tego powodu nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów. Stanowisko to zostało wyrażone na tle regulacji ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, które są zbieżne z regulacjami u.ś.r., zatem możliwe do wykorzystania w ramach obecnie rozpatrywanej skargi. Zmiana wysokości wynagrodzenia nawet w razie utrzymania ciągłości stosunku pracy może być zatem odczytywana jako utrata dochodu w rozumieniu art. 3 ust. 23 lit. c ustawy. Takie rozumienie omawianego przepisu znajduje potwierdzenie w wykładni celowościowej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.ś.r., zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Nie powinno budzić wątpliwości, że przepisy określające przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego powinny być wykładane w sposób pozwalający realizować ustawowy cel tego świadczenia, czyli zaspokajanie potrzeb dziecka w zakresie adekwatnym do aktualnej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o tego rodzaju świadczenie. Dokonana przez organ odwoławczy niewłaściwa wykładnia art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c, art. 5 ust. 4c i 4b ustawy skutkuje nieprawidłowym ustaleniem dochodu jej rodziny, co ma znaczenie dla rozstrzygnięcia zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Organy ponadto dopuściły się naruszenia szeregu innych przepisów i norm postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 104 § 2, jak również art. 7a § 1 k.p.a., który mówi, że we wszystkich przypadkach w których przedmiotem postępowania administracyjnego jest m.in. ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te powinny być rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następie:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest kwestia przyznania skarżącej świadczeń rodzinnych na dzieci (zasiłku rodzinnego wraz z odpowiednimi dodatkami). Poddawszy tę decyzję wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją organu I instancji kontroli w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.
Kwestię sporną w sprawie stanowi, czy ponowne zatrudnienie przez tego samego pracodawcę bezpośrednio po wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę - w sytuacji gdy wiązało się to ze zmniejszeniem wymiaru czasu pracy oraz wynagrodzenia członka rodziny osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku rodzinnego lub niej samej - może być traktowane jako utrata dochodu o której mowa w art. 3 pkt 23 lit. c) w zw. z art. 5 ust. 4c u.ś.r.
Zdaniem SKO oraz organu I instancji, w takich warunkach nie dochodzi do utraty dochodu, gdyż nie obejmuje ich zawarty w u.ś.r. katalog okoliczności definiujących to pojęcie; ma on charakter zamknięty, co powoduje niedopuszczalność wykładni rozszerzającej. Wg zaś strony skarżącej, wyłącznie językowa wykładnia art. 5 ust. 4c u.ś.r. jest nieuzasadniona, a brak zakwalifikowania jako utraty dochodu zmniejszenia wynagrodzenia jako następstwa zawarcia z tym samym pracodawcą nowej umowy o pracę (bezpośrednio po zakończeniu wcześniejszej) w zmniejszonym o połowę wymiarze wpłynęło na błędne ustalenie dochodu rodziny, a tym samym na wynik sprawy.
Wg art. 5 ust. 4c u.ś.r., przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wykreślenia z rejestru lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą.
Na tle tej regulacji w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko zgodne z poglądem wyrażonym w sprawie przez skarżącą. Odzwierciedla je m.in. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r. I OSK 783/19 (LEX nr 3034350), w którym Sąd ten uznał, że przepis art. 5 ust. 4c ustawy należy odczytywać w ten sposób, że przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się, jeżeli członek rodziny utraci dochód m.in. z tytułu zatrudnienia i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyska go ponownie u tego samego pracodawcy. Nie chodzi jednak o uzyskanie jakiegokolwiek dochodu ale dochodu w wysokości co najmniej odpowiadającej dochodowi utraconemu. Aby organ mógł zastosować przepis art. 5 ust. 4c ustawy musi zaistnieć nie tylko kontynuacja zatrudnienia u tego samego pracodawcy (bez względu na podstawę prawną tego zatrudnienia) ale też kontynuacja w uzyskiwaniu dochodu (dochód uzyskany w okresie 3 miesięcy nie może być niższy niż dochód utracony).
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę przychyla się do wyżej zaprezentowanego stanowiska, gdyż przemawia za nim wykładnia celowościowa, mająca także oparcie w założeniach zmian do u.ś.r. wprowadzających regulację art. 5 ust. 4c.
Zdaniem Sądu, odczytywanie art. 5 ust. 4c u.ś.r. wyłącznie za pomocą językowych dyrektyw wykładni prawa nie uwzględnia zamiaru projektodawców tego przepisu, którym było zapobieżenia zjawisku dopasowywania dochodu poprzez podejmowanie przez rodziny osób wnioskujących o świadczenia działań o charakterze in fraudem legis, skutkujących pozorną utratą dochodów dla potrzeb nieprzekraczania ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Tak więc oparcie się na preferowanej przez orzekające w sprawie organy obu instancji wykładni językowej może (tak jak w rozpatrywanym przypadku) doprowadzić do nieuzasadnionego pogorszenia sytuacji rodzin, których członek realnie utracił osiągane u tego samego pracodawcy dochody, np. na skutek zmniejszenia wymiaru czasu pracy.
W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca 8 września 2020 r. zakończyła stosunek pracy w [....] w [...] (trwający od 20 lutego 2018 r.) na skutek upływu czasu, na który umowa była zawarta. 9 września 2020 r. została przez tego samego pracodawcę ponownie zatrudniona w wymiarze ½ etatu (na czas nieobecności w pracy innego pracownika), z wynagrodzeniem miesięcznym brutto 1800 zł. Wniosek skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych obejmował okres zasiłkowy 2020/2021. Dochody wnioskodawczyni z tytułu zatrudnienia w [...] w [...] za 2019 r. (będący rokiem bazowym dla wskazanego wyżej okresu zasiłkowego) zostały przez organy podzielone na 12 miesięcy zgodnie z art. 5 ust. 4a i ust. 4c u.ś.r., czyli bez uwzględnienia zmniejszenia jej dochodów we wrześniu 2020 r. Wg orzekających w sprawie organów, mimo braku podstaw do uznania zmian w zatrudnieniu wnioskodawczyni jako mających na celu "dopasowanie" wysokości dochodu do kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, pozostawało to bez znaczenia dla zastosowania w sprawie art. 5 ust. 4c u.ś.r., który nie zawiera żadnych wyjątków pozwalających na odstąpienie od jego stosowania. Stwierdzenie zatem przez organy, że po stronie skarżącej nie nastąpiła utrata dochodu, skutkowało ustaleniem przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (wynoszącego 674 zł) o kwotę 172,04 zł na osobę miesięcznie, a przez to odmową przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do niego.
Zdaniem Sądu, w kontekście przedstawionych wyżej uwag dotyczących stosowania art. 5 ust. 4c u.ś.r., orzekające w sprawie organy dokonały błędnej wykładni przepisów o utracie dochodów, mimo że zgodnie z regulacjami tego artykułu, utrata lub uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy stanowią okoliczności prawne uwzględniane przy ustalaniu prawa do wnioskowanych świadczeń. Zmniejszenie dochodów wnioskodawczyni na skutek zmiany warunków zatrudnienia stanowiło bowiem utratę dochodu dotychczas uzyskiwanego i w konsekwencji nie mogło być uznane za obojętne dla sprawy o przyznanie na rzecz jej dzieci wnioskowanych świadczeń rodzinnych.
Analogiczne do powyższego stanowisko zajął już także WSA w Rzeszowie w prawomocnym wyroku z 30 marca 2022 r. II SA/Rz 1865/21 - LEX nr 3343751, wydanego po rozpoznaniu skargi K.P. na decyzję SKO w Rzeszowie z 9 listopada 2021 r. nr SKO.4111/300/2021 w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku (wyrokiem tym Sąd z tożsamych przyczyn uchylił tę decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza [...] z 12 marca 2021 r. nr ŚR.522.3421.998.462.21).
Ubocznie zwrócenia uwagi wymaga również, że zbieżny z tym pogląd co do sposobu wykładni art. 5 ust. 4c u.ś.r. zaprezentowało już SKO w pierwotnie wydanej w niniejszej sprawie 22 października 2021 r. kasacyjnej decyzji nr SKO.4111/62/2021, uchylając z tego powodu decyzję Burmistrza z 29 grudnia 2020 r. nr ŚR.522.3421.1105.2832.20 o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń. Niezależnie od niezastosowania się przez organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy do wiążących go wytycznych organu wyższego stopnia, również ten organ rozpatrując kolejny raz odwołanie od decyzji z 24 listopada 2021 r. z bliżej niewyjaśnionych powodów odstąpił od pierwotnie wskazywanego sposobu wykładni art. 5 ust. 4c u.ś.r.
Z powyższych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji SKO oraz decyzji organu I instancji w części dotyczącej pkt I (odnoszącej się do odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków na okres od 1 listopada 2020 r. do 30 września 2021 r.).
Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej w tym zakresie organy zobligowane będą uwzględnić zaprezentowaną powyżej wykładnię art. 5 ust. 4c u.ś.r., kwalifikując jej zatrudnienie na ½ etatu i związane z tym pomniejszenie dochodów jako utratę dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c) u.ś.r.