II SA/Rz 452/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2022-09-20
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanestan techniczny budynkuzakaz użytkowaniarozbiórkaremontekspertyza technicznazabytkinadzór budowlanydecyzja administracyjnaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące zakaz użytkowania budynku byłej szkoły, uznając, że organy wadliwie ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa, nie rozważając wystarczająco możliwości rozbiórki obiektu.

Gmina zaskarżyła decyzję nakazującą zakaz użytkowania budynku byłej szkoły, argumentując, że stan techniczny uzasadnia rozbiórkę, a nie zakaz. Organy nadzoru budowlanego, opierając się m.in. na opinii konserwatora zabytków, utrzymały zakaz, nie uwzględniając w pełni ekspertyzy wskazującej na konieczność rozbiórki. WSA uchylił obie decyzje, stwierdzając błędy w ustaleniu stanu faktycznego i wadliwe zastosowanie przepisów prawa budowlanego, w szczególności art. 66 i 67.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Ustrzyki Dolne na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o zakazie użytkowania budynku byłej szkoły z częścią mieszkalną. Organy nadzoru budowlanego stwierdziły nieodpowiedni stan techniczny budynku, który może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, i na tej podstawie wydały decyzję o zakazie użytkowania oraz nakazały doraźne zabezpieczenia. Gmina kwestionowała te decyzje, powołując się na ekspertyzę techniczną, która wskazywała, że budynek nie nadaje się do remontu i kwalifikuje się do rozbiórki. Organy nadzoru budowlanego nie podzieliły stanowiska biegłego, opierając się częściowo na opinii konserwatora zabytków, który podkreślał walory zabytkowe budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy obu instancji dopuściły się istotnych błędów w ustaleniu stanu faktycznego oraz wadliwie zastosowały przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 66 i 67 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że opinia konserwatora zabytków nie może być jedyną podstawą do wydania decyzji o zakazie użytkowania, jeśli nie została wystarczająco uzasadniona możliwość remontu. Sąd wskazał, że organy nie wykazały przekonujących motywów obalających wniosek ekspertyzy o konieczności rozbiórki, a także błędnie zastosowały art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b., nie nakazując konkretnych czynności zmierzających do usunięcia nieprawidłowości i nie określając terminu ich wykonania. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję PINB.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nadzoru budowlanego wadliwie zastosowały przepisy prawa, nie wykazując przekonujących motywów obalających wniosek ekspertyzy o konieczności rozbiórki i nadając nadmierne znaczenie opinii konserwatora zabytków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie przedstawiły wystarczających dowodów i argumentów, aby odrzucić wniosek ekspertyzy o konieczności rozbiórki. Opinia konserwatora zabytków, choć ważna, nie może być jedyną podstawą do wydania decyzji o zakazie użytkowania, jeśli nie została wykazana możliwość remontu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.P.b. art. 66 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego nakazuje usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu, określając termin wykonania. Może również zakazać użytkowania obiektu do czasu usunięcia nieprawidłowości.

u.P.b. art. 66 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Decyzja o zakazie użytkowania obiektu jest rozstrzygnięciem akcesoryjnym do nakazu usunięcia nieprawidłowości.

u.P.b. art. 67 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu, jeżeli nie nadaje się on do remontu, odbudowy lub wykończenia.

Pomocnicze

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

K.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny dowodów według własnego przekonania.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

P.p.s.a. art. 119

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

P.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skład sądu w trybie uproszczonym.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

P.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

u.o.z. art. 7

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Gminna Ewidencja Zabytków nie stanowi prawnej formy ochrony zabytków.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stan techniczny budynku uzasadnia wydanie decyzji o rozbiórce, a nie zakazie użytkowania. Organy nadzoru budowlanego wadliwie ustaliły stan faktyczny, nie uwzględniając w pełni ekspertyzy technicznej. Opinia konserwatora zabytków nie może być jedyną podstawą do wydania decyzji o zakazie użytkowania. Decyzja o zakazie użytkowania musi być poprzedzona nakazem usunięcia nieprawidłowości i określeniem terminu ich wykonania.

Odrzucone argumenty

Stan techniczny budynku nie uzasadnia rozbiórki, a jedynie zakaz użytkowania i zabezpieczenie. Budynek posiada walory zabytkowe, co przemawia za jego ochroną, a nie rozbiórką.

Godne uwagi sformułowania

stan techniczny najważniejszych elementów konstrukcji obiektu jest nieodpowiedni lub średni, wobec czego obiekt nadaje się tylko do rozbiórki stan techniczny obiektu, wbrew stanowisku biegłego, nie uzasadnia rozbiórki obiektu nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia zwrot "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia" odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem Decyzja o zakazie użytkowania nie może być wydawana samodzielnie, bez orzeczenia określonego w art. 66 ust. 1 u.P.b.

Skład orzekający

Piotr Godlewski

przewodniczący

Paweł Zaborniak

sprawozdawca

Karina Gniewek-Berezowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących zakazu użytkowania i nakazu rozbiórki obiektów budowlanych, zwłaszcza w kontekście obiektów zabytkowych lub wpisanych do ewidencji zabytków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy ekspertyza techniczna wskazuje na konieczność rozbiórki, a organy nadzoru budowlanego opierają się na innych przesłankach, np. opinii konserwatora zabytków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między potrzebą ochrony zabytków a bezpieczeństwem użytkowania budynków, a także podkreśla znaczenie prawidłowej interpretacji przepisów prawa budowlanego przez organy administracji.

Czy zabytek można rozebrać? Sąd wyjaśnia, kiedy zakaz użytkowania budynku jest nielegalny.

Dane finansowe

WPS: 480 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 452/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Paweł Zaborniak /sprawozdawca/
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2665/22 - Wyrok NSA z 2025-05-20
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 66 ust. 1-2, art. 67 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 28 lutego 2022 r. nr OA.7721.1.8.2021 w przedmiocie zakazu użytkowania budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 19 listopada 2021 r. nr PINB.5162.1.4.200; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Gminy [...] 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy Ustrzyki Dolne (dalej: "Skarżąca" lub "Gmina") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 28 lutego 2022 r. nr OA.7721.1.8.2021, wydana w przedmiocie zakazu użytkowania budynku.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu 16 marca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ustrzykach Dolnych (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") przeprowadził kontrolę stanu technicznego budynku byłej szkoły z częścią mieszkalną, zlokalizowanej na działce nr 59 położonej w Ustjanowej Górnej. W jej wyniku stwierdzono pęknięcia i ubytki fundamentów, uszkodzenia drewnianych ścian oraz odchylenie od pionu części ściany od strony północnej, pęknięcia i ugięcie drewnianych belek stropowych, uszkodzenia drewnianej konstrukcji dachowej oraz uszkodzenia murowanych kominów. Zdaniem organu I instancji, liczne uchybienia stanu technicznego wypełniały przesłankę uznania, że obiekt znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym i może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska w rozumieniu art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.) – dalej: "u.P.b.". Wobec powyższego, decyzją z dnia 20 kwietnia 2020 r. nr PINB.5162.1.4.2020 organ I instancji nałożył na Gminę Ustrzyki Dolne obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej spornego budynku. W dniu 11 stycznia 2021 r. Gmina Ustrzyki Dolne przedłożyła w siedzibie organu I instancji wymaganą ekspertyzę techniczną.
Decyzją z dnia 19 listopada 2021 r. nr PINB.5162.1.4.20, wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 u.P.b., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ustrzykach Dolnych zakazał Gminie Ustrzyki Dolne użytkowania budynku byłej szkoły z częścią mieszkalną, zlokalizowanej na działce nr 59 w Ustjanowej Górnej. Jednocześnie organ I instancji zobowiązał Skarżącą do natychmiastowego wykonania niezbędnych zabezpieczeń przed wejściem osób postronnych do wnętrza obiektu oraz do umieszczenia tablic informacyjnych i zabezpieczenia ubytków szkła w stolarce okiennej.
Organ I instancji wskazał, że zdaniem autora przedłożonej przez Gminę ekspertyzy, stan techniczny najważniejszych elementów konstrukcji obiektu jest nieodpowiedni lub średni, wobec czego obiekt nadaje się tylko do rozbiórki. W piśmie z dnia 27 października 2021 r. Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków wyraził opinię, że budynek posiada znaczne walory zabytkowe przemawiające za koniecznością zachowania i poddania go ochronie, m.in. poprzez wpisanie do rejestru zabytków. Organ I instancji uznał, że stan techniczny obiektu, wbrew stanowisku biegłego, nie uzasadnia rozbiórki obiektu. Mając natomiast na uwadze stanowisko Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, za zasadne uznano zobowiązanie Gminy Ustrzyki Dolne – jako właściciela obiektu – do zakazu użytkowania obiektu oraz wykonania doraźnych zabezpieczeń budynku.
Gmina Ustrzyki Dolne wniosła odwołanie od tej decyzji, zarzucając organowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Skarżącej, zakaz użytkowania spornego obiektu nie zmierza do poprawy nieodpowiedniego stanu technicznego, a zważywszy na zły stan techniczny budynku, potwierdzony ustaleniami biegłego, organ I instancji winien wydać decyzję o rozbiórce obiektu na podstawie art. 67 ust. 1 u.P.b. Ponadto organ I instancji w sposób nieuprawniony uzależnił rozstrzygniecie sprawy od stanowiska Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, podczas gdy Gminna Ewidencja Zabytków, do której wpisany jest budynek szkoły, nie stanowi prawnej formy ochrony zabytków w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 840) – dalej: "u.o.z.".
Decyzją z dnia 28 lutego 2022 r. nr OA.7721.1.8.2021 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ustrzykach Dolnych.
Podzielając stanowisko organu I instancji PWINB podał, że ustalenia dowodowe dokonane w trakcie kontroli uprawniały do przyjęcia, że stan techniczny budynku szkoły jest nieodpowiedni i może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia. To zaś obligowało organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o zakazie użytkowania obiektu i jego wygrodzeniu. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 66 P.b. nie jest warunkowane i uzależnione od możliwości finansowych lub dalszych zamiarów właściciela obiektu. Jednocześnie w realiach opisywanej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że budynek szkoły nie nadaje się do remontu lub odbudowy, co z kolei warunkuje możliwość wydania decyzji o rozbiórce na podstawie art. 67 u.P.b. Tym bardziej, że Skarżąca może powziąć starania w celu legalnej rozbiórki budynku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Gmina Ustrzyki Dolne wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a.", poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy błędnej decyzji organu I instancji;
2. art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, sprzecznie ze stanowiskiem biegłego wynikającym z ekspertyzy stanu technicznego i w konsekwencji przyjęcie, że stan techniczny spornego budynku nie uzasadnia wydania decyzji o rozbiórce;
3. art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 66 ust. 2 u.P.b. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że nakaz wykonania zabezpieczeń i oznakowania obiektu tablicami informacyjnymi realizuje dyspozycję "usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości";
4. art. 67 ust. 1 u.P.b. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy w ustalonym stanie faktycznym organ nadzoru budowlanego winien wydać decyzję o rozbiórce obiektu.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako w pełni zasadna, została przez Sąd uwzględniona w całości.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym wobec wniosku w tym przedmiocie złożonego przez Organ i braku sprzeciwu ze strony skarżącej, czego podstawę stanowił art. 119 pkt 2 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli
strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 P.p.s.a.
O uwzględnieniu rozpoznanej przez Sąd skargi zadecydowały istotne błędy Organów obu instancji w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy jak i stosowania przepisów prawa materialnego – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
Zarówno PINB jak i PWINB wydały swe rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie art. 66 ust. 1 i 2 u.P.b. Otóż w myśl art. 66 ust. 1 u.P.b. w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Ponadto, jak stanowi art. 66 ust. 2 w/w ustawy, w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, organ nadzoru budowlanego może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie.
Skarżąca Gmina podnosi w treści środka zaskarżenia w obszarze naruszenia przepisów prawa materialnego także nieprawidłowości dotyczące niezastosowania przez Organy nadzoru budowlanego kolejnego artykułu rozdziału 6 u.P.b. o tytule "Utrzymanie obiektów budowlanych", w postaci art. 67 ust. 1., czyli przepisu podającego okoliczności uzasadniające wydanie przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki określonego obiektu budowlanego. W świetle tej regulacji, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia.
Ustalony przedmiot sprawy związany z nieodpowiednim w świetle prawa stanem technicznym obiektu byłej szkoły postawił przed właściwymi miejscowo organami nadzoru budowlanego zadanie zastosowanie jednego z trybów określonych w przytoczonych powyżej regulacjach u.P.b. Wyjaśnienie za pomocą wszechstronnie zebranych i ocenionych dowodów, że nieużytkowany obiekt byłej szkoły nadaje się do remontu, pozwoliłoby na wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określenie terminu wykonania nałożonego obowiązku.
Mając tak zarysowane ramy materialnoprawne sprawy należy przypomnieć, że mocą zaskarżonej do WSA decyzji Organy nałożyły na skarżącą Gminę zakaz użytkowania budynku byłej szkoły z częścią mieszkalną, zlokalizowanego na działce nr 59 w Ustjanowej Górnej, gmina Ustrzyki Dolne. Organ I instancji zobowiązał Stronę do natychmiastowego wykonania niezbędnych zabezpieczeń przed wejściem osób postronnych do wnętrza obiektu oraz do umieszczenia tablic informacyjnych i zabezpieczenia ubytków szkła w stolarce okiennej. W związku z przedmiotem żądania jak również podstawami prowadzonego postępowania, PINB mocą swej decyzji z 20 kwietnia 2020 r., zobligował wnioskodawcę do dostarczenia dokumentu o nazwie : Ekspertyza techniczna, opracowanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. W ramach realizacji w/w decyzji Gmina przedłożyła opracowanie pt.: Ekspertyza ocena stanu technicznego w/w budynku, Grudzień 2020 r.; opracowanie zostało sporządzone przez rzeczoznawcę budowlanego. Zdaniem rzeczoznawcy, budynek byłej szkoły nie nadaje się do remontu, bowiem jego koszty przekraczają koszt wybudowania nowego obiektu. Prace wzmocnieniowe przy demontażu i ponownym montażu elementów wzmacnianych ścian, stropów i więźby dachowej wiążą się z olbrzymim niebezpieczeństwem katastrofy budowlanej (zawaleniem się całego budynku) gdyż budynek jest w konstrukcji bezwieńcowej a w części ścian drewnianych uszkodzonych od dołu wykonano podmurówki z cegły. Obecnie występuje bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, gdyż budynek nie spełnia warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jednocześnie w podsumowaniu podkreślono, że budynek nadaje się do rozbiórki bez możliwości jego odtworzenia.
PINB jak i PWINB w odniesieniu do tych argumentów stwierdza, że nie podziela stanowiska rzeczoznawcy, a więc tego że rzeczony budynek nadaje się tylko do rozbiórki. Organ nie przedstawił jednak jakichkolwiek merytorycznych motywów (argumentów podnoszących realną możliwość wykonania remontu) mogących stanowić przeciwwagę dla stanowiska eksperta. Tym bardziej, że podzielono jego stanowisko o tym, że obiekt nie spełnia wymogów wynikających z przepisów prawa budowlanego. Innymi słowy, brakuje w uzasadnieniu decyzji PINB i PWINB przekonujących powodów, które miałyby obalać wnioski rzeczoznawcy. Do takich argumentów nie należy powołana w decyzjach opinia Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 27 października 2021 r. i załączona do niego opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa, podkreślająca wartości zabytkowe, w tym naukowe i historyczne, budynku byłej szkoły. Wartości zabytkowe obiektu stanowiącego przedmiot postępowania wpisanego wyłącznie do ewidencji zabytków nie odgrywają w świetle art. 66 jak i art. 67 u.P.b. znaczenia dla możliwości zastosowania jednego z wyżej opisanych trybów. Zwiększonej w świetle tych przepisów ochronie podlegają zabytki wpisane do rejestru zabytków (art. 67 ust. 1 i 2 u.P.b.) oraz zabytki niewpisane do rejestru zabytków, a objęte ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 67 ust. 3 u.P.b.). Natomiast obiekty budowlane wpisane wyłącznie do gminnej ewidencji zabytków, a do takich należy obiekt byłej szkoły w Ustjanowej Górnej, nie zostały przez ustawodawcę wyłączone od możliwości rozbiórki zaś sama rozbiórka nie została uzależniona od pozytywnego uzgodnienia lub opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków. Taki wpis może dla właściwych organów stanowić jedynie ewentualną podstawę zastosowania znanych ustawie form ochrony zabytków jak np. ochrona konserwatorska w mpzp. Dlatego wykluczenie możliwości zastosowania art. 67 ust. 1 u.P.b. czyli przepisu obligującego organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, nie może opierać się wyłącznie na argumencie braku zgody wojewódzkiego konserwatora na wyłączenie obiektu z gminnej ewidencji zabytków. Właściwymi środkami tłumaczącymi decyzje organu nadzoru budowlanego o niezastosowaniu w/w przepisu winny być motywy odnoszące się wprost do okoliczności świadczących o istnieniu zarówno technicznych jak i ekonomicznych możliwości remontu, odbudowy czy wykończenia obiektu nieużytkowanego lub niewykończonego i znajdującego się w nieodpowiednim stanie technicznym. Ponieważ w decyzjach Organów takich motywów ewidentnie brakuje, to nie zdołały one podważyć wniosku wprost płynącego z treści ekspertyzy sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego – budynek nadaje się tylko do rozbiórki bez możliwości odtworzenia. Zdanie eksperta jest spójne z protokołami z przeglądu okresowego stanu technicznego obiektu budowlanego z dnia 19 lipca 2016 r. oraz z 6 lipca 2019 r. Nie jest też obojętne dla sprawy to, że Gmina w treści swego odwołania poinformowała PWINB o niezabezpieczeniu w swym budżecie kwot pozwalających na przeprowadzenie jakichkolwiek prac przy obiekcie.
Tą konstatację potwierdza orzecznictwo sądowe, do którego odwołuje się skarga Gminy, bowiem wynika z niego, iż użyty w art. 67 ust. 1 u.P.b. zwrot "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia" odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Zatem sama tylko techniczna możliwość przeprowadzenia remontu obiektu budowlanego, przy bierności jego właściciela, nie jest wystarczająca do rezygnacji przez organ nadzoru z wydania decyzji nakazującej jego rozbiórkę (zob. wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r. o sygn. II OSK 669/20, LEX). Zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie o potrzebie rozbiórki danego obiektu budowlanego, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem jest również ustalenie, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego w budownictwie (zob. wyrok NSA z 8 kwietnia 2009 r. o sygn. II OSK 515/08, LEX).
Z tych powodów należało potwierdzić zdanie Skarżącej strony o dopuszczeniu się przez Organy nadzoru budowlanego istotnego dla wyniku sprawy naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 u.P.b., co polegało na niewłaściwej ocenie tekstu ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy budowlanego i nadaniu decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Sąd w tym momencie nie wyklucza, że mogą istnieć względy prowadzące do odmiennej oceny stanu obiektu budowlanego, jednakże powinny być one przez organy administracji jednoznacznie wskazane i umotywowane właściwymi przepisami prawa materialnego. W aktualnym stanie zebranych dowodów, w tym zwłaszcza wniosków przedstawionych przez rzeczoznawcę budowlanego, nie sposób wykluczyć wypełnienia hipotezy art. 67 ust. 1 u.P.b., a tym samym aktualizacji kompetencji organu do wydania decyzji nakazującej Gminie rozbiórkę obiektu byłej szkoły. W aktach sprawy brakuje takich dowodów, które przekonywałyby do uznania, że nieużytkowany obiekt szkoły nadaje się do remontu (zob. pismo Burmistrza Gminy z 2 grudnia 2021 r. informujące PINB o tym, że budynek byłej szkoły został wyłączony z użytkowania).
Zdecydowanie podzielić też należało zarzuty skargi o niewłaściwym zastosowaniu przez PINB i PWINB przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 66 ust. 2 u.P.b. Powołana norma u.P.b. w sposób wyraźny wymaga od organu, aby w sentencji decyzji określił konkretne nakazy prowadzące do usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości oraz termin wykonania tego obowiązku. Zdaniem WSA jedynym nakazem prowadzącym do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku jest podany w decyzji PINB nakaz zabezpieczenia ubytków szkła w stolarce okiennej. Nie jest to oczywiście nakaz, który samodzielnie miałby prowadzić do poprawy stanu obiektu i przywrócenia jego użytkowania. Pozostałe treści wypełniające sentencje rozstrzygnięcia w/w Organu nie można zakwalifikować jako realizacji normy art. 66 ust. 1 pkt 3 u.P.b. Wykonanie niezbędnych zabezpieczeń przed wejściem do wnętrza obiektu osób postronnych oraz umieszczenie tablic informujących o występujący zagrożeniu, nie są działaniami skutkującymi doprowadzeniem obiektu byłej szkoły do stanu umożliwiającego użytkowanie, a tylko takie nakazy będą właściwie wykonywać przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 u.P.b. Wydana przez PINB decyzja, zaaprobowana następnie przez PWINB, wyraża przede wszystkim zakaz użytkowania spornego obiektu oraz określa sposoby zabezpieczenia przed jego użytkowaniem osób trzecich. Tego rodzaju rozstrzygnięcie jest wyłącznie akcesoryjne wobec nakazu wykonania przez właściciela obiektu takich czynności, które mają usuwać stwierdzone nieprawidłowości. Zakaz użytkowania nie może być wydawany samodzielnie, bez orzeczenia określonego w art. 66 ust. 1 u.P.b. W decyzji PINB tej wymaganej zależności nie można się dopatrzeć, zaś Organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. tak istotny mankament w stosowaniu przepisów zaaprobował, co stanowi postać naruszenia przepisów prawa materialnego, mającą istotny wpływ na wynik sprawy. Zakładając hipotetycznie nieziszczenie się przesłanek uprawniających do zastosowania art. 67 ust. 1 u.P.b., decyzja wykonująca dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 3 tej ustawy nie powinna przyjąć takiej konstrukcji osnowy jak w decyzji PINB. Tym bardziej, że wbrew wyraźnej treści art. 66 ust. 1 pkt 3 u.P.b. nie określa ona także terminu wykonania orzeczonych obowiązków.
Ponownie prowadząc postępowanie Organy przeprowadzą odpowiednie czynności wyjaśniające na podstawie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., także w kontekście wypełnienia hipotezy art. 67 ust. 1 u.P.b., pamiętając o tym, że opinia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie może stanowić wyłącznego oparcia do decyzyjnego zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 i art. 66 ust. 2 u.P.b. Stosując zaś art. 66 ust. 1 pkt 3 u.P.b. należy adresatowi decyzji nakazać wykonanie takich czynności, które realnie mają doprowadzić obiekt do odpowiedniego stanu technicznego, umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie i jednocześnie określić w decyzji termin wykonania tak określonych obowiązków. Bez wypełnienia powyższych wytycznych wydane w sprawie decyzje ponownie będą wadliwe, co spowoduje naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej – art. 8 § 1 K.p.a.
Wyłożone motywy zadecydowały o uwzględnieniu skargi i uchyleniu decyzji Organów obu instancji na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. obejmując nimi uiszczony przez Gminę wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI