I SA/Wa 2659/22

I SA/Wa 2659/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-08-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Elżbieta Lenart /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2990/23 - Wyrok NSA z 2024-12-18
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 września 2022 r. nr DSZ-V.5321.1.1455.3.2021.AC/MK w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rodziny i Polityki Społecznej postanowieniem z 8 września 2022 r.,
nr DSZ-V.5321.1.1455.3.2021.AC/MK, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Śląskiego nr 7259/PSXII/2020 z 30 października 2020r., w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z 28 kwietnia 2020 r. M. M. (dalej jako skarżąca), reprezentowana przez adwokata, wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem – A. W.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przy piśmie z 4 maja 2020 r. przekazał powyższy wniosek Wojewodzie Śląskiemu.
Po rozpatrzeniu tego wniosku Wojewoda Śląski decyzją nr 7259/PSXII/2020z 30 października 2020 r., odmówił przyznania skarżącej prawa do dodatku dyferencyjnego
w postaci zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem – A. W. za okres od 1 maja 2020 r. do 4 czerwca 2020 r.
Decyzja powyższa została doręczona pełnomocnikowi skarżącej – adwokatowi
w dniu 29 października 2021 r.
Pismem z 25 listopada 2021 r. skarżąca, reprezentowana przez adwokata, złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 12 listopada 2021 r. W dniu 10 listopada 2021 r. współdomownik pełnomocnika zauważył u siebie wszystkie klasyczne objawy zakażenia wirusem COVID-19, takie jak podwyższona gorączka oraz kaszel. W związku z tym faktem, pełnomocnik podjął decyzję o swojej samoizolacji, która trwała aż do
20 listopada 2021 r. Pełnomocnik nie miał przy tym możliwości sporządzenia odwołania od decyzji bowiem zarówno decyzja, akta sprawy, urządzenia biurowe znajdowały się
w jego kancelarii, tak więc konieczne byłoby przemieszczenie się pełnomocnika do biura i narażenie na zakażenie postronnych osób, w tym pracowników kancelarii. Pełnomocnik zarządził przy tym poddanie 48-godzinnej kwarantannie całego biura. Kwarantanna ta zakończyła się w dniu 13 listopada 2021 r. Pełnomocnik w dniu
20 listopada 2021 r. powrócił do pracy w trybie zdalnym. Odwołanie zostało sporządzone w dniu 22 listopada 2021 r. jednak z uwagi na bezpieczeństwo pracowników kancelarii podjął decyzje o objęciu tego dokumentu 48-godzinną kwarantanną.
Pełnomocnik strony podniósł, że okoliczności wskazane jako przeszkoda
w dochowaniu terminu mają charakter szczególny, albowiem opierają się na podejrzeniu zarażenia się przez pełnomocnika wirusem, który wywołał pandemię o skali światowej, w związku z czym pełnomocnik chcąc zminimalizować ryzyko przeniesienia wirusa na inne osoby z uwagi na kontakt ze swoją osobą oraz sporządzoną dokumentacją. Podjęcie tych działań zapobiegawczych spowodowało, że odwołanie nie mogło zostać wysłane w terminie.
W ocenie pełnomocnika, okoliczności te, uzasadniały podjęcie środków ostrożności w celu zminimalizowania ryzyka zakażenia innych osób, np. poprzez kontakt z dokumentacją sporządzaną przez pełnomocnika. Takie działania podejmują również wszystkie urzędy w kraju, w tym również zapewne Śląski Urząd Wojewódzki.
W związku z tym, jeżeli organy państwa podejmują środki ostrożności przed narażeniem pracowników na zarażenie po kontakcie z napływającą korespondencją
z zewnątrz, to tym bardziej – w ocenie pełnomocnika - za zasadne należy uznać podjęcie takich działań w sytuacji, gdy sam pełnomocnik podejrzewa u siebie chorobę COVID-19. Do takiej ostrożności zobowiązują nie tylko przepisy prawa pracy,
a dotyczące pełnomocnika jako pracodawcy w stosunku do pracowników kancelarii,
ale także odpowiedzialność społeczna. W dobie pandemii, która od prawie dwóch lat paraliżuje życie obywateli i działanie organów państwa, wyrażać się ona powinna
w dbaniu nie tylko i bezpieczeństwo własne, ale także osób w otoczeniu, z którymi ma się kontakt osobisty lub przez przedmioty mogące przenosić wirusa, co może wyrażać się m.in. poprzez stosowanie samoizolacji również przy samym podejrzeniu bycia osobą zakażoną, do czasu zanegowania tych podejrzeń. Taka postawa jest działaniem korzystnym społecznie.
Pełnomocnik strony wskazał również, że sytuację nawet samego podejrzenia zarażeniem wirusem SARS-CoV-2 można rozpatrywać w kategoriach siły wyższej, na którą osoba nie ma wpływu i nie mogła jej zapobiec, gdyż ze względu na wysoce zakaźny charakter tego wirusa i stosunkowo długi okres jego inkubacji, często nie jest możliwe zapobieżenie zachorowaniu i wcześniejsze wyeliminowanie wątpliwości co do zakażenia, niż po pojawieniu się konkretnych objawów. Natomiast z uwagi na wskazaną wysoką zakażalność już przy pojawieniu się podejrzenia o zakażeniu priorytetem powinno być zagwarantowanie bezpieczeństwa własnego i innych poprzez samoizolację w celu ograniczenia transmisji wirusa. W sytuacji podejrzenia bycia osobą zakażoną kwestie związane z codziennymi i służbowymi zobowiązaniami często ustępują takim wartościom jak zdrowie i bezpieczeństwo.
Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Rodziny i Polityki Społecznej postanowieniem z 8 września 2022 r., nr DSZ-V.5321.1.1455.3.2021.AC/MK, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Wojewody Śląskiego
z 30 października 2020 r.
W uzasadnieniu postanowienia Minister powtórzył stan faktyczny przedstawiony przez pełnomocnika skarżącej i wskazał, że w celu uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu strona powinna wykazać, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas biegu terminu. Pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Oceniając brak winy, organ powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie
o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika, przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Wskazał także, że warunkiem przywrócenia terminu jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Tak więc w sprawie o przywrócenie terminu nie jest konieczne przedstawienie niepodważalnych dowodów świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach.
Sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu tej czynności
(w sytuacji gdy udzielone pełnomocnictwo upoważnia do udzielania dalszych pełnomocnictw). Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność
w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu.
W odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników (adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych) należy oczekiwać większej staranności
w podejmowaniu przez nich czynności procesowych; surowiej ocenia się zwłaszcza przesłankę braku winy w uchybieniu terminowi. Działanie pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym czy też doradcą podatkowym ma bowiem charakter profesjonalny, rodzący odpowiedzialność za działanie w imieniu swojego mocodawcy,
a jednocześnie oparty na zaufaniu mocodawcy wobec pełnomocnika. Nie sposób
w związku z tym oceniać stopnia zaniedbań profesjonalisty na równi z takimi samymi zaniedbaniami, które poczyniłaby osoba samodzielnie dochodząca swoich interesów
w postępowaniu przed organami administracyjnymi.
Minister wskazał, iż pełnomocnik nie przedłożył żadnych informacji (pism
lub dokumentów, e-maili), które potwierdzałyby chociażby fakt wyznaczenia kwarantanny w biurze i jej zakończenie, lub fakt zakażenia wirusem CO\/ID-19, lub informacji wskazujących, że stan zdrowia nie pozwalał mu na podejmowanie czynności do których posiadał umocowanie, za pośrednictwem nośników elektronicznych np. profil zaufany, przesłanie odwołania na elektroniczną skrzynkę podawczą.
Tym samym nie sposób uznać, że pełnomocnik uprawdopodobnił, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w wymaganym terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, natomiast powyższa okoliczność nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż nie została spełniona co najmniej jedna z przesłanek pozwalających na przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Minister stwierdził, że nie wystąpiły okoliczności pozwalające na przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zaś w sprawie nie spełniono przesłanki, o której jest mowa w art. 58 § 2 k.p.a.
W ocenie Ministra nie została spełniona jedna z czterech przesłanek przywrócenia terminu, a spełnienie kolejnej przesłanki nie jest możliwe do ustalenia.
Na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca, zastępowana przez adwokata, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na odmowie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Śląskiego z 30 października 2020 r., pomimo że skarżąca nie uchybiła terminu z własnej winy.
W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła argumentację na poparcie podniesionego zarzutu skargi.
W oparciu o powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł
o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym,
na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi
ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 8 września 2022 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Śląskiego z 30 października 2020 r.,
nr 7259/PSXII/2020, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem – A. W. za okres
od [...] maja 2020 r. do [...] czerwca 2020 r.
Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
W myśl art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy,
gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to,
że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m. in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy strony w uchybieniu terminu.
Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Zaś skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika obciążają samą stronę. Pełnomocnik profesjonalny będący adwokatem, podlega wyższym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej i administracyjnej. Tym samym winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt I OZ 234/23).
W orzecznictwie wskazuje się, że uprawdopodobnienie stanowi ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu, bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności,
lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie
(por. postanowienie NSA z 12 października 2011 r., sygn. akt II FZ 585/11).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, Minister prawidłowo uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony wskazał - jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania - że w dniu 10 listopada 2021 r. jego współdomownik zauważył u siebie wszystkie klasyczne objawy zakażenia wirusem COVID-19, takie jak podwyższona gorączka oraz kaszel. W związku z tym faktem, podjął decyzję o swojej samoizolacji, która trwała aż do 20 listopada 2021 r. Przy tym nie miał możliwości sporządzenia odwołania od decyzji bowiem zarówno decyzja, akta sprawy, urządzenia biurowe znajdowały się w jego kancelarii, tak więc konieczne byłoby przemieszczenie się do biura i narażenie na zakażenie postronnych osób, w tym pracowników kancelarii. Zarządził przy tym poddanie 48-godzinnej kwarantannie całego biura. Kwarantanna ta zakończyła się w dniu 13 listopada 2021 r. W dniu 20 listopada 2021 r. powrócił do pracy w trybie zdalnym. Odwołanie zostało sporządzone w dniu
22 listopada 2021 r., jednak z uwagi na bezpieczeństwo pracowników kancelarii podjął decyzję o objęciu tego dokumentu 48-godzinną kwarantanną.
Zauważyć należy, na co słusznie zwrócił uwagę Minister, iż pełnomocnik strony nie przedłożył żadnych dokumentów czy informacji, z których wynikałby fakt wprowadzenia w biurze Kancelarii kwarantanny i jej zakończenia. Nie przedstawił również żadnych dokumentów (np. zwolnienia lekarskiego dotyczącego jego współdomownika, czy też jego dotyczącego, wyniku testu covidowego), które uwiarygodniałyby podejrzenie zakażenia lub zakażenie wirusem SARS-CoV-2 u jego współdomownika lub u niego samego, czy też dokumentów, które wskazywałyby na zły stan zdrowia pełnomocnika w tym okresie.
Zatem twierdzenia pełnomocnika strony w tym zakresie należy uznać na nieuwiarygodnione i w konsekwencji gołosłowne.
W orzecznictwie wskazuje się, że uprawdopodobnienie przyczyny spóźnienia zastępuje formalny dowód, lecz nie jest równoznaczne z gołosłownym podaniem przez wnioskodawcę przyczyny niezachowania terminu, chyba że przyczyna ta jest powszechnie znana (por. wyrok NSA z 9 października 2019 r., sygn. akt I OSK 401/18).
Zauważyć również należy, że pełnomocnik strony podejmując decyzję
o samoizolacji powinien liczyć się z tym, że tego rodzaju decyzja może mieć negatywne konsekwencje odnośnie biegu terminów procesowych prowadzonych przez niego spraw i jako profesjonalny uczestnik obrotu prawnego powinien tak zorganizować pracę własną i biura Kancelarii, aby tego rodzaju decyzja nie miała ujemnych konsekwencji procesowych dla jego klientów. Przy tym od pełnomocnika strony, który jest pełnomocnikiem profesjonalnym, należy wymagać bardziej starannego działania
w wykonywaniu swoich zadań, w tym – takiej organizacji pracy własnej i biura Kancelarii, aby interesy mocodawców zostały prawidłowo zabezpieczone. Obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem zapewnienie pomocy prawnej swojemu mocodawcy, nawet wówczas gdy sam nie jest w stanie udzielić tej pomocy.
Pełnomocnik nie przedstawił również informacji, że w okresie samoizolacji nie dysponował – w dobie powszechnej informatyzacji - środkami technicznymi do sporządzenia i skutecznego wniesienia odwołania, chociażby poprzez elektroniczną skrzynkę podawczą organu (ePUAP).
W końcu pełnomocnik strony, dobrowolnie kierując się w dniu 10 listopada 2021 r. na samoizolację mógł - biorąc pod uwagę, że do upływu terminu do wniesienia odwołania pozostało jeszcze dwa dni - np. skontaktować się telefonicznie, czy też drogą elektroniczną (e-mail), bezpośrednio ze skarżącą i poprosić o wniesienie odwołania przez samą stronę. Podkreślenia wymaga, że odwołanie jest odformalizowanym środkiem odwoławczym i nie musi zawierać uzasadnienia, wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji (art. 128 k.p.a.). Dodatkowe uzasadnienie odwołania pełnomocnik strony mógł sporządzić w terminie późniejszym, już po zakończeniu samoizolacji.
Należało zatem uznać, że podniesione przez pełnomocnika skarżącej okoliczności nie stanowiły przeszkody, której nie można było pokonać przy zachowaniu przez niego najwyższej staranności.
W tej sytuacji Minister zasadnie uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu określone art. 58 § 1 k.p.a. i wydał prawidłowe postanowienie
o odmowie przywrócenia terminu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ww. ustawy.