II SA/Rz 398/23

II SA/Rz 398/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 272 ust. 2, art. 274 pkt 4, art. 552 ust. 2 i ust. 2a
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 679
art. 1 ust. 2, art. 2, art. 3 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - t.j.
Dz.U. 2017 poz 2407
§ 5 ust. 1 pkt 27a, pkt 40
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania  częstotliwością
Dz.U. 2020 poz 2028
art. 2 pkt 4, pkt 18 lit. a, pkt 21
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Dz.U. 2023 poz 40
art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1pkt 3, art. 9 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej [....] w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 stycznia 2023 r. nr RZ.ZUO.4.4701.1805.OZ.2022.MS w przedmiocie określania opłaty zmiennej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej [...] w [...] kwotę 610 zł /słownie: sześćset dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 398/23
UZASADNIENIE
Informacją z 19 grudnia 2022 r. nr RZ.ZUO.4.4701.1805.OZ.2022.MS, wydaną na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm. – dalej: "P.w."), Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ustalił Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej [...] w [...] (dalej: "PGK[...]") za III kwartał 2022 r. opłatę zmienną w wysokości 20302 zł za pobór wód podziemnych ze studni wierconych tj. S-1, S-2, S-3, S-4, S-5, S-6, S-7 dla potrzeb wodociągu gminnego w miejscowości [....], powiat [...].
Organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 P.w. i § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2438 – dalej: "rozporządzenie"). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, do których stosuje się procesy usuwania amonu, koagulacji lub adsorpcji (§ 5 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia).
PGK[...] złożyło reklamację od opisanej wyżej informacji kwestionując wysokość ustalonej opłaty za pobór wód podziemnych. Zarzuciło błędne przyjęcie jako podstawę obliczenia stawki § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a rozporządzenia i uznanie, że PGK[...] prowadząc sprzedaż wody w formie hurtowej nie jest przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym realizującym zadania "zbiorowego zaopatrzenia w wodę". Zdaniem strony opłata winna zostać obliczona na podstawie § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia oraz naliczona zgodnie z celem wskazanym w oświadczeniu, tj. do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia.
Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] PGW WP nie uznał reklamacji i decyzją z 20 stycznia 2023 r. nr RZ.ZUO.4.4701.1805.OZ.2022.MS określił Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej [...] w [....] opłatę zmienną w wysokości 20302 zł za pobór wód podziemnych ze studni wierconych tj. S-1, S-2, S-3, S-4, S-5, S-6, S-7.
Wskazał, że zastosowaniem art. 274 pkt 4 P.w., który określa górne jednostkowe stawki opłaty za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w preferencyjnej wysokości, jest objęty wyłącznie pobór wód dokonywany przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne do celów zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Przedsiębiorstwo nie posiada aktualnych zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, nie jest zatem przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2020 r., poz. 2028 ze zm., dalej: "ustawa"). Dokonuje ono hurtowej sprzedaży wód do gmin. Tego typu sprzedaży wody do gminy nie można uznać za mieszczącą się w poborze do celów realizacji zadań własnych gminy. Sposób wykorzystania wody przez jej nabywcę (np. gminę) jest nieistotny z punktu widzenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wody. Sprzedaż hurtowa wody odpowiada zakresowi regulacji z art. 274 pkt 2 lit. za (cel 27) P.w., który określa maksymalne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody. Powiązanie celu poboru wód z podmiotem korzystającym z usługi wodnej, a nie z końcowym odbiorcą zapewnia prawidłowe ustalenie daniny publicznej na podstawie niebudzących wątpliwości danych. Przedsiębiorstwo dokonując poboru wód w celu realizacji postanowień zawartych umów hurtowej sprzedaży wody nie realizuje zadania z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę, lecz postanowienia zawartych umów cywilnoprawnych. Przedsiębiorstwo jest obowiązane ponosić opłaty za usługi wodne zgodnie z art. 298 ust. 1 P.w. Opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 P.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a rozporządzenia, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (0,115 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (0,5) i ilości pobranych wód podziemnych (353070 m3).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, PGK[...] w [...] zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności:
- naruszenie przepisów P.w. w zw. z § 8 pkt 1 rozporządzenia poprzez przyjęcie § 8 rozporządzenia jako podstawy ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, podczas gdy cytowany przepis odnosi się do opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych;
- naruszenie § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia w zw. z art. 274 pkt 4 P.w. poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie obliczenia opłaty na podstawie celu określonego w tym przepisie oraz obliczenie opłaty z pominięciem oświadczenia podmiotu złożonego ze wskazaniem celu pkt 40.
Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w szczególności:
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie należytego postępowania dowodowego w zakresie faktycznej działalności Przedsiębiorstwa z uwzględnieniem celów oraz struktury organizacyjnej i zrównywanie skarżącego ze spółkami gminnymi co skutkowało błędną kwalifikacją przy naliczaniu opłaty;
- art. 7a § 1 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości w zakresie mających w sprawie zastosowanie przepisów, jak i stanu faktycznego, na niekorzyść skarżącego, a to w sytuacji, w której brak było przesłanek opisanych w § 2 ww. przepisów, art. 8 § 2 k.p.a., poprzez zastosowanie odmiennej od stosowanej dotychczas praktyki rozpoznawania podobnych spraw, polegające na zmianie zasad ustalania opłat w przypadku podmiotów wykonujących zadania własne gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi;
- art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie stanowiska wyrażonego w wyrokach WSA w Rzeszowie z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1273/20 i sygn. akt II SA/Rz 1272/20, które zapadły pomiędzy stronami dla opłat zmiennych za okres I i II kwartału 2019 r. oraz wyroku z 3 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Rz 869/21 dotyczącego opłaty zmiennej za IV kwartał 2020 r.
Strona skarżąca zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że organ jako podstawę obliczenia opłaty przyjął mylnie § 5 ust. 1 pkt 27a rozporządzenia uznając jednocześnie, że skarżący prowadząc sprzedaż wody w formie hurtowej nie jest przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym realizującym zadania "zbiorowego zaopatrzenia w wodę". Takie obliczenie opłaty stoi w sprzeczności z "Oświadczeniem podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych". W złożonym oświadczeniu całkowita ilość pobranych wód zaliczona została na cel określony w § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia, tj. cel polegający na realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Powołany przez organ § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a rozporządzenia nie wskazuje odbiorców finalnych, lecz operuje konkretnymi celami jakimi są: pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody. Skoro w tym przepisie prawodawca nie posłużył się wprost kryterium podmiotowym, to brak podstaw do tego, aby kierując się wyłącznie tym, komu skarżący dostarczał wodę, opłatę zmienną ustalać w oparciu o stawki jednostkowe z tego przepisu. To cel poboru wody a nie jej definitywny odbiorca, któremu wodę dostarczono, czy faktyczny sposób wykorzystania przez tego odbiorcę wody, czy nawet udzielone zezwolenia, decydują o tym, którą ze stawek przewidzianych rozporządzeniem powinien wybrać organ wyliczając wysokość opłaty zmiennej za pobór wody. Organ nie wziął pod uwagę tego, że wyłącznym zakresem działania Przedsiębiorstwa, a więc i celem poboru wód, jest realizacja zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Od momentu utworzenia Przedsiębiorstwa, tj. 1 stycznia 1976 r. przedmiotem jego działalności było zaspokojenie potrzeb społecznych w zakresie m.in. wodociągów i kanalizacji, co potwierdza także statut. Zdaniem strony skarżącej organ w sposób nieuprawniony zastosował stawkę jednostkową z § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a rozporządzenia błędnie przyjmując, że o zastosowaniu tej stawki decyduje jedynie to, że pobrane wody dostarczane są finalnie określonej kategorii podmiotów, przez co wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych została ustalona w sposób niezgodny z art. 272 ust. 1 i 2 P.w. Przedsiębiorstwo dostarcza wodę zakładom komunalnym gmin i okoliczność ta przesądza ostatecznie, że wody pobierane i sprzedawane jednostkom organizacyjnym (spółkom) gmin [...], [...] i [...] do celów realizacji zadań własnych tych gmin w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w pełni odpowiadają definicji z art. 272 ust. 2 i art. 274 pkt 4 P.w. i w związku z tym w tym zakresie zastosowanie ma jednostkowa stawka opłaty zmiennej wyrażona w § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej: "P.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji Sąd uznał, że skarga podlegała uwzględnieniu z uwagi na naruszenia, które dotyczą prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W sprawie nie było kwestionowane, że strona skarżąca jako przedsiębiorstwo komunalne gminy [...] obsługujące także gminy [....] i [...] dokonuje ogólnego poboru wód podziemnych, w zakresie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, na cele sprzedaży hurtowej wody ww. gminom, które dopiero następnie wykorzystują zakupioną wodę na cele zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. W związku z tym – zdaniem organu – podstawą do ustalenia kwartalnej opłaty jest art. 272 ust. 1 P.w. ("Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3"), natomiast sama stawka jednostkowa opłaty podlega ustaleniu stosownie do maksymalnej wysokości stawki jednostkowej określonej w art. 274 pkt 2 lit. za) P.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a) rozporządzenia. Zgodnie z tym ostatnim przepisem jednostkowa stawka opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody, wynosi 0,115 zł za 1 m3 pobranych wód podziemnych.
Z kolei zdaniem strony skarżącej działającej jako przedsiębiorstwo komunalne gminy [...] sporny pobór wód podziemnych ma charakter szczególnego poboru wód podziemnych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (art. 272 ust. 2 P.w.), a zatem stawka jednostkowa opłaty zmiennej podlega ustaleniu stosownie do § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Zgodnie z tym ostatnim przepisem jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, wynoszą: a) 0,068 zł za 1 m3 pobranych wód podziemnych w ilości średniorocznej przekraczającej 1,0 m3/s, b) 0,068 zł za 1 m3 pobranych wód podziemnych w ilości średniorocznej od 0,26 do 1,0 m3/s, c) 0,068 zł za 1 m3 pobranych wód podziemnych w ilości średniorocznej nieprzekraczającej 0,25 m3/s.
Sąd uznał, że stanowisko organu w przedstawionym wyżej zakresie jest wadliwe.
Nie ulega wątpliwości, że – zgodnie z oceną organu – strona skarżąca nie ma statusu przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dalej: "ustawa").
Zgodnie z art. 2 pkt 4) ustawy, przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność. Strona skarżąca w skardze przyznała, że nie posiada statusu przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego. Podmiot ten, zgodnie z oświadczeniem złożonym w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej, dysponuje jednak odpowiednim pozwoleniem wodnoprawnym na usługę wodną polegająca na poborze wód podziemnych "dla potrzeb wodociągu gminnego" (zgodnie z decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z dnia 15 lutego 2019 r., nr RZ.ZUZ.4.421.19.2019.EL).
Z faktu braku posiadania statusu przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego przez stronę skarżącą organy wysunęły nieuprawniony wniosek, że skoro gminom ([...], [...], [...]) woda nie jest dostarczana przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, to tym samym zakupiona przez ww. gminy, na podstawie umów sprzedaży hurtowej woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, nie jest dostarczana ostatecznie przez gminy w ramach zadania publicznego zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców gminy w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.
Sąd podziela pogląd wyrażony w prawomocnych wyrokach tut. Sądu tj. z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. II SA/Rz 1272/20 i II SA/Rz 1273/20 oraz z 3 sierpnia 2021 r. sygn. II SA/Rz 869/21 co do tego, że stanowisko powyższe jest błędne. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy w zw. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 – dalej "u.s.g.") zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy, natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 u.s.g. w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi. Przepis art. 9 ust. 3 u.s.g. stanowi natomiast, że formy prowadzenia gospodarki gminnej, w tym wykonywania przez gminę zadań o charakterze użyteczności publicznej, określa odrębna ustawa, którą jest ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 679 – "u.g.k."). Zgodnie z art. 1 ust. 2 i art. 2 u.g.k. gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, i może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. Art. 3 ust. 1 i 2 u.g.k. stanowi, że jednostki samorządu terytorialnego w drodze umowy mogą powierzać wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych na zasadach ogólnych albo w trybie przepisów:
1) ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym;
2) ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych;
3) ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie;
4) ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym;
5) ustawy z dnia 21 października 2016 r. o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi,
a jeżeli do prowadzenia danego rodzaju działalności na podstawie innych ustaw jest wymagane uzyskanie zezwolenia, jednostki samorządu terytorialnego mogą powierzyć wykonywanie zadań wyłącznie podmiotowi posiadającemu wymagane zezwolenie.
Okoliczność powierzenia przez gminy [...], [...] lub [...] przedsiębiorstwu komunalnemu realizacji określonego fragmentu zadania własnego tych gmin w zakresie szeroko rozumianego zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców tych gmin w wodę przeznaczoną do spożycia nie ma znaczenia dla ostatecznej kwalifikacji rzeczywistego celu poboru wód podziemnych. Powierzenie wykonania takiego zadania innemu podmiotowi nie zmienia faktu, że woda podziemna jest pobierana do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.
W sprawie nie było kwestionowane, że woda podziemna jest pobierana przez skarżące Przedsiębiorstwo i sprzedawana w formie hurtowej trzem gminom w celu realizacji przez te gminy zadania własnego, polegającego na zbiorowym zaopatrzeniu mieszkańców gminy w wodę pitną (zdatną do spożycia). Zakupiona hurtowo woda spełnia przy tym definicję "wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi", zawartą w art. 2 pkt. 18 lit. a) ustawy (woda przeznaczona do spożycia przez ludzi to woda w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczoną do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych, niezależnie od jej pochodzenia i od tego, czy jest dostarczana z sieci dystrybucyjnej, cystern, w butelkach lub pojemnikach). Należy w tym miejscu zauważyć, że pojęcie zbiorowego zaopatrzenia w wodę jest pojęciem szerszym od pojęcia zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę pitną. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt. 21 ustawy zbiorowe zaopatrzenie w wodę to działalność polegająca na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody, prowadzona przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, podczas gdy zbiorowe zaopatrzenie ludności w wodę pitną jest tylko szczególnym przypadkiem zbiorowego zaopatrzenia w wodę (zbiorowemu zaopatrzeniu w wodę podlegają także np. zakłady przemysłowe, zakłady usługowe lub instytucje publiczne). Najistotniejsze jest jednak to, że zgodnie z art. 2 pkt 21 ustawy zbiorowe zaopatrzenie w wodę obejmuje działalność polegającą na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody, prowadzoną przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a zatem działalność ta nie musi obejmować samego poboru wody przeznaczonej do spożycia, natomiast powinna obejmować jej "ujęcie" w określony system wodociągowy, uzdatnienie (jeżeli wcześniej woda nie została wystarczająco uzdatniona) oraz dostarczenie finalnym odbiorcom. Nie jest zatem wykluczone, że sam pobór lub także uzdatnienie (przynajmniej częściowe) wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi będą miały miejsce poza samym przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym (np. w przedsiębiorstwie dysponującym odpowiednim pozwoleniem wodnoprawnym).
W związku tym należy przyjąć, że argumentem rozstrzygającym o kwalifikacji usługi wodnej świadczonej przez stronę skarżącą jest ostateczny cel poboru wód podziemnych, nawet jeśli usługa tej strony polegająca na poborze, uzdatnieniu i dostarczeniu wód podziemnych do odpowiednich jednostek organizacyjnych lub spółek ww. gmin jest jedynie koniecznym ogniwem złożonego procesu zbiorowego zaopatrzenia ludności gminnej w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Nie jest bowiem kwestionowane, że strona skarżąca jako przedsiębiorstwo komunalne gminy [...] przekazuje pobraną i uzdatnioną wodę podziemną właściwym przedsiębiorstwom wodno-kanalizacyjnym gmin [...],[...]., [...] (w celu zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (wodę pitną) mieszkańców gmin. Okoliczność ta przesądza ostatecznie, że wody pobierane i sprzedawane jednostkom organizacyjnym (spółkom) gmin [...], [...] i [...] do celów realizacji zadań własnych tych gmin w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w pełni odpowiadają definicji z art. 272 ust. 2 i art. 274 pkt 4 u.p.w. i w związku z tym w tym zakresie zastosowanie ma jednostkowa stawka opłaty zmiennej wyrażona w § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne.
Zauważyć także należy, że tutejszy Sąd zajmował już we wcześniej wydanych prawomocnych orzeczeniach stanowisko co do kwalifikacji świadczonych przez skarżące Przedsiębiorstwo usług wodnych i w konsekwencji zastosowania jednostkowej stawki opłaty zmiennej w oparciu o § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia RM z dnia 22 grudnia 2017 r. Stanowisko to Sąd przedstawił w prawomocnych wyrokach: z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. II SA/Rz 1272/20 i II SA/Rz 1273/20 i z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Rz 869/21 oraz z dnia 14 lipca 2022 r., II SA/Rz 248/22 czy z dnia 18 maja 2022 r., II SA/Rz 65/22. Pogląd ten podzielony został także w wyroku NSA z 28 lutego 2023 r., sygn. III OSK 6988/21.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 552 ust. 2 P.w. ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje na podstawie:
1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód;
2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych;
3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych.
Ponadto zgodnie z art. 552 ust. 2a P.w. ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje również na podstawie:
1) odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo
2) oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały.
W przypadku złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 552 ust. 2a pkt 2 P.w., w celu ustalenia wysokości opłaty, o której mowa w art. 272 ust. 1 i 2 P.w., organy orzekające w sprawie mają obowiązek ustalenia ilości w m3 pobranych wód podziemnych z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca pobiera wody podziemne do różnych celów lub potrzeb, organy te muszą ustalić, jaka ilość wód podziemnych jest pobierana do celów realizacji zadań własnych ww. gmin w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Oczywiste jest bowiem, że korzystna (obniżona) stawka jednostkowej opłaty może mieć zastosowanie tylko do ilości wód podziemnych pobranych i przekazanych gminom na powyższy cel. Organy muszą zatem zweryfikować informacje zawarte oświadczeniu, o którym mowa w art. 552 ust. 2a pkt 2 u.p.w., w świetle umów sprzedaży hurtowej zawartej między stroną skarżącą a przedsiębiorstwami wodno-kanalizacyjnymi gmin [...], [...] i [...] oraz inne dowody przedłożone czy to przez stronę, czy to przez gminy pozwalające ustalić jaka ilość wody na realizację jakiego celu została spożytkowana.
Mając na względzie powyższe argumenty, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 610 zł.