II SA/Rz 398/05

II SA/Rz 398/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska /przewodniczący/
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 82, art. 67 ust. 3, art. 83 ust. 3, art.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 8 ust. 1, art. 41 ust. 1 i 13, art. 15 ust. 1, art.
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 2004 nr 204 poz 2086
art. 20
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu zarządu nieruchomością I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Zarządu Dróg Wojewódzkich kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 398/05
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia[...] r. Nr [...] Wójt Gminy K. wypowiedział opłatę roczną ustaloną na 38,40 zł za trwały zarząd działki nr ewid. 81/23 w O., stanowiącej własność Gminy K. i zaktualizował z dniem 1 stycznia 2005 r. opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu tej nieruchomości , oferując nową jej wysokość w łącznej kwocie 143,67 zł (117,76 zł + 22% VAT).
W uzasadnieniu podał, że aktualizacja opłaty dokonana została z uwagi na wzrost wartości nieruchomości, opłata obliczona została według dotychczasowej stawki procentowej, a nowa jej wysokość obowiązuje zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543, ze zm.) począwszy od 1.01.2005 r. Objęcie opłat pobieranych z tytułu trwałego zarządu 22 % stawką VAT wynika z art. 8 ust. 1, art. 41 ust. 1 i 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) oraz § 3 a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 145, poz. 1541). Aktualizacji opłaty dokonano na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, określającego wartość rynkową 1 m² gruntu rozpatrywanej nieruchomości na kwotę 7,36 zł, co za powierzchnię 1600 m² przy dotychczasowej stawce 1 powiększonej o VAT daje kwotę 143,67 zł.
Rozstrzygnięcie Wójta Gminy K. zakwestionował Zarząd Dróg Wojewódzkich – trwały zarządca przedmiotowej nieruchomości, zarzucając naruszenie art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług i wywodząc, że zarząd drogi nie może być obciążony podatkiem VAT, gdyż za podatnika nie uznaje się organów władzy publicznej i urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań. Ponadto § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2004 r., na które powołuje się organ dotyczy doliczenia podatku VAT do opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego.
Po rozpatrzeniu tego odwołania i przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty zaktualizowania opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu i w tym zakresie orzekło, iż zaktualizowana opłata roczna z tytułu trwałego zarządu obowiązywała będzie od dnia 1 stycznia 2006 r., w pozostałej części utrzymało zaskarżona decyzję w mocy.
W podstawie prawnej Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 87 ust. 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W motywach decyzji powołało się na treść art. 82 ust. 1 i 87 cyt. ustawy, akcentując w szczególności, iż nowa opłata roczna obowiązuje od dnia 1 stycznia roku następnego po roku, w którym decyzja stała się ostateczna. Z inicjatywą aktualizacji opłaty rocznej w niniejszej sprawie wystąpił Wójt Gminy K., przedstawiając operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego. W ocenie organu odwoławczego operat ten sporządzony został prawidłowo, wyceny nieruchomości dokonano zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109), według stanu na dzień szacowania, tj. 27.10.2004 r.
W odniesieniu do zarzutu odwołania Kolegium stwierdziło, że działka oddana w zarząd zabudowana jest domkiem letniskowym, a odwołujący jest jednostką organizacyjną samorządu województwa, konkludując, że organ I instancji prawidłowo naliczył 22 % podatek VAT.
Decyzja organu I instancji wymagała zreformowania, ponieważ stała się ostateczna w 2005 r., stąd też zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zaktualizowana opłata roczna obowiązywać będzie od 1 stycznia 2006 r.
Decyzję Kolegium zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Zarząd Dróg Wojewódzkic, w części dotyczącej uznania zasadności naliczenia 22 % podatku VAT do zaktualizowanej opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomością. Skarżący podnosi, że już w czasie rozprawy administracyjnej jego pełnomocnik zakwestionował naliczenie podatku VAT do zaktualizowanej opłaty rocznej, uznając jednocześnie zasadność samego podwyższenia tej opłaty. Zarząd Dróg Wojewódzkich jest jednostką organizacyjną Samorządu Województwa, wykonującą zadania organu władzy publicznej wynikające z ustaw i nadanego statutu, a w szczególności zarządza drogami wojewódzkimi i tym samym nie może być uznany za podatnika. Ponadto zgodnie z § 3a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2003 r. (powinno być 2004 r.), podatek VAT jest doliczony do opłat z tytułu użytkowania wieczystego, a trwały zarząd nie jest formą władania, dodatkowo z dniem 15 lutego 2005 r. przepis § 3a został uchylony.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola działalności administracji obejmuje badanie legalności zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uwzględnienie skargi.
Przedmiot sprawy dotyczy opłaty rocznej z tytułu oddania nieruchomości w trwały zarząd. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty wynika z art. 82 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm.). Wysokość opłaty rocznej wyznaczają 2 czynniki: cena nieruchomości ustalona w wysokości nie niższej niż jej wartość, zgodnie z art. 67 ust. 3 cyt. ustawy, oraz stawka procentowa, która jest zróżnicowana – od 0,1 % ceny nieruchomości do 1 % ceny – w zależności od celu, na jaki nieruchomość została oddana w trwały zarząd. Nie pobiera się opłat rocznych za nieruchomości oddane w trwały zarząd pod drogi publiczne, parki, zieleńce, ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne, parki narodowe oraz rezerwaty przyrody (art. 83 ust. 3 ustawy).
W przypadku zmiany wartości nieruchomości w art. 87 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidziano możliwość aktualizacji opłaty rocznej. Dokonuje jej się nie częściej niż raz w roku, z urzędu lub na wniosek jednostki organizacyjnej posiadającej nieruchomość w trwałym zarządzie, w drodze decyzji właściwego organu.
Aktualizacja ma na celu dostosowanie opłaty rocznej do zmienionej wartości nieruchomości oddanej w trwały zarząd (G. Bieniek, "Trwały zarząd" w: "Nieruchomości. Problematyka prawna", Lexis Nexis Warszawa 2004, s. 493).
Oznacza to, że w przypadku aktualizacji zmiana wysokości opłaty rocznej wynika wyłącznie ze zmiany wartości nieruchomości, a nie ze zmiany zasad naliczania opłaty.
Kwestia sporna w niniejszej sprawie dotyczy sposobu naliczenia zaktualizowanej opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomości, a ściśle powiększenia naliczonej opłaty o podatek VAT. Przy czym strona skarżąca - Zarząd Dróg Wojewódzkich podmiot sprawujący trwały zarząd nie kwestionuje faktu zwiększenia wartości nieruchomości ani kwoty, na jaką wyceniona została nieruchomość. Podważając zasadność sposobu naliczenia opłaty strona skarżąca wskazała na naruszenie art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług i wywodzi, że za podatnika podatku VAT nie uznaje się organów władzy i urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane.
Na odparcie tych zarzutów organ II instancji podniósł 2 fakty, a mianowicie to, że objęta trwałym zarządem nieruchomość zabudowana jest domkiem letniskowym, a Zarząd Dróg Wojewódzkich jest jednostką organizacyjną samorządu województwa, nie wyjaśniając związku między tymi faktami a naliczeniem 22 % stawki podatku VAT.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą określoną w ust. 2 tej ustawy, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Opodatkowaniu mogą zatem podlegać tylko te czynności, które zostały określone jako opodatkowane i zostały wykonane przez podmiot mający cechę podatnika.
Przepisy omawianej ustawy zawierają jednoznaczne regulacje dotyczące organów publicznych jako podatników VAT. Zgodnie z art. 15 ust. 6 tej ustawy nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Podobny zapis zawiera przepis wykonawczy - § 8 pkt 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970, ze zm.), w którym zwalnia się od podatku czynności związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Generalnie zatem organy oraz obsługujące je urzędy publiczne uznawane są za podatników wówczas, gdy wykonują czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach ich zadań, albo wykonują czynności mieszczące się w ramach ich zadań, ale czynią to na podstawie umów cywilnoprawnych. Rozstrzygnięcie czy dana czynność stanowi realizację zadania nałożonego przepisami prawa, dla wypełnienia których organ czy też urząd zostały powołane powinna nastąpić w oparciu o przepisy ustrojowe – powołujące dany organ (urząd) i określające zakres jego działania.
W sprawie będącej przedmiotem oceny Sądu organ takiej analizy nie przeprowadził. Nie rozstrzygając zasadniczej spornej kwestii, w uzasadnieniu wskazał jedynie, że Zarząd Dróg Wojewódzkich jest jednostką organizacyjną samorządu województwa i dlatego organ I instancji zgodnie z przepisami prawa do opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu doliczył 22 % VAT. Nie wyjaśnił również podnoszonej w odwołaniu kwestii zastosowania przez organ I instancji przepisu dotyczącego opodatkowania podatkiem VAT z tytułu oddania nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste (§ 3a cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r.).
Powyższe uchybienia wskazują na naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a., z którego wynika obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji, w tym także uzasadnienia prawnego. Obejmuje ono wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Polegać ma na wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia i służyć wszechstronnemu wyjaśnieniu dlaczego organ orzekający zastosował określony przepis w konkretnej sprawie, do konkretnego stanu faktycznego, albo dlaczego daną wykładnię tego przepisu przyjął, skoro strona przedstawiła wykładnie odmienną.
Tych standardów zaskarżona decyzja nie wypełnia, naruszając tym samym określone w k.p.a. zasady: przekonywania (art. 11) oraz pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8). Organ nie wykazał, że istnieją wynikające z ustawy z podatku podstawy od towarów i usług podstawy do wymierzenia podatku VAT w kontekście braku negatywnej przesłanki z art. 15 ust. 6 tej ustawy, a w takiej sytuacji uprawnione jest stwierdzenie, że zaskarżona decyzja wydana została przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, bez kompleksowej oceny materiału dowodowego, a więc z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a., które to naruszenia Sąd ocenił jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W postępowaniu ponownym rzeczą organu będzie uzupełnienie postępowania w kierunku wyżej wskazanym i dokonanie oceny, czy wykonywane przez stronę skarżącą czynności mieszczą się w ramach realizowanych zadań, w szczególności wynikających z art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086, ze zm.) i czy nie są one wykonywane na podstawie umów cywilnoprawnych.
Z przytoczonych wyżej względów Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd stwierdził, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach Sąd orzekł z mocy art. 200 P.p.s.a.