II SA/Rz 395/22

II SA/Rz 395/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 124 ust. 1a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 17 stycznia 2022 r.nr N-I.7581.3.34.2021 w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 17 stycznia 2022 r. nr N-I.7581.3.34.2021, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") z dnia [...] października 2021r. nr [...], w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
[...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka") W dniu 10 sierpnia 2021 r. zwróciła się do Starosty [...] o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w D., poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie dwóch gazociągów oraz zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] Starosta [...] ograniczył sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w D. poprzez udzielenie Spółce zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu kopalnianego DN50 i gazociągu zdawczego DN80. Jednocześnie organ określił pas budowlano – montażowy, wyznaczył strefę kontrolowaną oraz zobowiązał inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego po zakończeniu prac.
Następnie decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] organ I instancji udzielił Spółce zgody na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości, w celu zrealizowania inwestycji celu publicznego.
Organ I instancji podał, że planowane przedsięwzięcie jest realizowane na podstawie decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2021r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającego na budowie odcinka gazociągu na działkach zlokalizowanych w D. i T. Planowana sieć gazowa ma za zadania zwiększenie pewności zasilania gazowego dla obszaru województwa podkarpackiego oraz bezpieczeństwa energetycznego regionu, zatem niewątpliwie w interesie społecznym, a w sprawie zachodzą okoliczności z art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", warunkujące możliwość wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.) – dalej: "u.g.n.". Ponadto zaistniała przesłanka "ważnego interesu gospodarczego" w rozumieniu art. 124 ust. 1a u.g.n., ponieważ nieprzerwane dostawy energii gazowej przy zachowaniu bezpieczeństwa eksploatacji są stanem wysoce pożądanym, świadczącym o zagwarantowaniu bezpieczeństwa energetycznego oraz o realizacji przez operatora sieci powierzonych zadań o charakterze publicznym. Powyższe było podstawą uwzględnienia wniosku Spółki i udzielenia zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Skarżąca w odwołaniu zarzuciła, że decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, uprawniająca Spółkę do budowy gazociągu na działce skarżącej, nie została doręczona skarżącej, a nie weszła do obrotu prawnego. Ponadto wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości oraz nie zostało poprzedzone przeprowadzeniem oceny wpływu inwestycji na środowisko. Zdaniem skarżącej, organ I instancji był świadomy wskazanych wyżej nieprawidłowości jednakże uwzględnił wniosek inwestora, co skutkuje wadliwością zaskarżonej decyzji.
Wojewoda Podkarpacki decyzją z dnia 17 stycznia 2022r. nr N-I.7581.3.34.2021 utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty [...].
Podzielił w całości stanowisko organu I instancji podał, że w spełniono wszystkie warunki określone w art. 124 ust. 1a u.g.n. do wydania decyzji o udzieleniu zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Planowana inwestycja stanowi realizację celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., i jest niezbędna dla rozwoju ekonomicznego oraz bezpieczeństwa energetycznego regionu i kraju. Tym samym w sprawie zachodzą okoliczności wskazane w art. 108 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1a u.g.n. do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Z. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, umorzenie postępowania administracyjnego i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez wydanie decyzji o wyrażeniu zgody na zajęcie nieruchomości pomimo braku wykazania przez inwestora, że wydanie decyzji jest uzasadnione ważnym interesem gospodarczym lub jedną z przesłanek, o której mowa w art. 108 k.p.a.;
2. art. 124 ust. 1a w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022r. poz. 503) – dalej: "u.p.z.p.", poprzez błędne przyjęcie, że inwestor dysponuje decyzją o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego, podczas gdy przedłożona przez inwestora decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego wydana została przez organ do tego nieuprawniony;
3. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi wskazując na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 §1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna.
Na wstępie niniejszych rozważań wskazań należy, że nieprawomocnym wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2022 r. II SA/Rz 394/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Z. P. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 13 stycznia 2022 r. nr N-I.7581.3.34.2021 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust.1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Z treści ww. przepisów wynika, że postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Podkreślić przy tym należy, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie (por. wyrok NSA z 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2418/16, dostępne na str. cbosa). Rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art 124 ust. 1 u.g.n. Oceny przez organ wymaga natomiast, czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ orzekający jest obowiązany zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
Stosownie do art. 108 § 1 k.p.a., decyzji może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających. Decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny. Subsydiarność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zatem wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem, że istnieje w obrocie prawnym wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Warunek ten w niniejszej sprawie został spełniony, co wyjaśniono na wstępie, gdyż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody Podkarpackiego z dnia 13 stycznia 2022 r. ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości.
Jednocześnie należy wskazać, że decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydaje się, jeżeli zachodzi konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony lub ważny interes gospodarczy. Przy czym, zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.
W niniejszej sprawie organy ustaliły, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest ważnym interesem społecznym i gospodarczym. Jak wynika z akt sprawy planowana inwestycja spowoduje zwiększenie pewności zasilania gazowego dla obszaru województwa podkarpackiego oraz bezpieczeństwa energetycznego regionu. Ze względu na aktualne warunki geopolityczne kryterium bezpieczeństwa energetycznego jest wartością szczególnie ważną.
Kwestionowane przedsięwzięcie jest realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., dlatego umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości uzasadnione jest wystąpieniem przesłanki interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego.
W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w przepisach prawa.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd stwierdził, że w zdecydowanej większości nie dotyczą one zaskarżonej decyzji, lecz decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, która była przedmiotem odrębnego postępowania. Rozstrzygając wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, organ nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W związku z tym organ nie mógł naruszyć przepisów wskazanych w skardze, gdyż w przedmiotowym postępowaniu w ogóle nie miały one zastosowania. W związku z tym poza zakresem dociekań sądu pozostać musiał sposób przeprowadzenia rokowań, czy też doręczenia decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
Nie został też naruszony żaden przepis proceduralny, a z uwagi na charakter decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ zobowiązany był do nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgromadzony materiał dowodowy aktualnie rozpoznawanej sprawy jest pełnomocniczce skarżącej znany, w również i ta okoliczność, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji to jest [...] stycznia 2022 r. skarżąca Z. P. była właścicielką działki nr [...] położonej w miejscowości P. gm. [...], dlatego prawidłowo adresatem zaskarżonej decyzji jest skarżąca.
W tym zakresie Sąd nie znalazł jakichkolwiek uchybień organów i na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.