II SA/Rz 392/22

II SA/Rz 392/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 124b ust. 1, art. 126 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi W. I. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 19 stycznia 2022 r. nr N-V.7581.1.31.2021 w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia 21 listopada 2021 r. nr GNN.6821.1.4.2021; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącego W. I. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 392/22
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. nr N-V.7581.1.31.2021 Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania W. I. (dalej: Skarżący), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 22 listopada 2021 r. nr GNN.6821.1.4.2021 zezwalającą na czasowe zajęcie nieruchomości gruntowej.
Jak wynika z akt sprawy, działając na podstawie art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899, ze zm.; dalej: u.g.n.), P. S.A. z siedzibą w [...], Oddział [...], Rejon [...] wystąpiła do Starosty [...] o wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości gruntowej, położonej na terenie B., tj. działki nr [...] o powierzchni 13,49 ha, stanowiącej własność W. I.
Starosta decyzją z dnia 22 listopada 2021 r. nr GNN.6821.1.4.2021:zezwolił P. S.A. na czasowe zajęcie ww. nieruchomości gruntowej na okres nie dłuższy niż 1 miesiąc, licząc od czasu zajęcia nieruchomości w celu przeprowadzenia prac polegających na wymianie żerdzi drewnianych stanowiących słupy linii napowietrznej SN-15kV o nr [...] oraz nr [...]. Obszar niezbędny do przeprowadzenia prac wynosi 1872 m² zgodnie z załącznikiem graficznym stanowiącym integralną część decyzji. Starosta nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji, Organ I instancji wyjaśnił, że konieczność zajęcia wymienionej nieruchomości wynikła z potrzeby niezwłocznego wykonania prac polegających na wymianie uszkodzonych drewnianych żerdzi, które stanowią elementy sieci elektroenergetycznej. Zatem czynności wykonywane na urządzeniach służących do przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej mają na celu likwidację zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia wynikającego z możliwości powstania pożaru lub porażenia prądem elektrycznym osób i zwierząt.
W dalszej kolejności Starosta wskazał, że po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Natomiast za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje właścicielowi odszkodowanie, jednak jeżeli na skutek czasowego zajęcia nieruchomości właściciel lub użytkownik wieczysty nie będzie mógł korzystać z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, może żądać, aby podmiot, który zajął nieruchomość, nabył od niego własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości w drodze umowy.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, zaskarżając ją w całości. Skarżący zarzucił naruszenie art. 126 ust. 1 u.g.n., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na udzieleniu zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w celu przeprowadzenia prac zmierzających do wymiany uszkodzonych żerdzi drewnianych w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n., pomimo, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku siły wyższej lub zaistnienia nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, które to okoliczności nie zaistniały, a jeśli stan techniczny wskazanej infrastruktury jest nieodpowiedni, tzn. wymaga remontu, to wówczas wnioskodawca powinien realizować swoje zamierzenie inwestycyjne w trybie art. 29 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.; dalej: P.b.) na podstawie ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę lub w oparciu o zgłoszenie budowy, w załączeniu do których inwestor jest zobowiązany przedłożyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a którym wnioskodawca nie dysponuje i z tej przyczyny domaga się wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości;
Skarżący wskazał, że jeżeli stan infrastruktury jest nieodpowiedni, tzn. wymaga remontu, a przy tym ani nie wymaga wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani dokonania zgłoszenia budowy, to wniosek i decyzja powinny zostać oparte na przesłankach, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 85 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez ich niezastosowanie, polegające na zaniechaniu zebrania, a następnie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, do czego niezbędnym było przeprowadzenie oględzin infrastruktury technicznej znajdującej się na nieruchomości, celem zweryfikowania wskazanych przez wnioskodawcę okoliczności oraz zdawkowo poruszonej we wniosku okoliczności o przedmiocie postępowania sądowego dotyczącego faktu komu przysługuje prawo własności spornych żerdzi i pozostałej infrastruktury energetycznej położonej na działce skarżącego, co ma wpływ na brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy do żądania zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości;
Zdaniem Skarżącego organ dokonał błędnej wykładni art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 716 ze zm.; dalej: P.e.), polegającej na przyjęciu, że wnioskodawca jako przedsiębiorca energetyczny w rozumieniu ww. ustawy jest obowiązany utrzymywać zdolność urządzeń energetycznych, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny także w zakresie urządzeń, instalacji i sieci, które nie stanowią jego własności.
Wobec tak sformułowanych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez stwierdzenie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wydania zezwolenia w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji.
Wojewoda [...], opisaną na wstępie decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. nr N-V.7581.1.31.2021, po rozpoznaniu odwołania W. I., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 9a w zw. z art. 126 ust. 1, ust. 2 u.g.n. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w całości podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji, a także uznaje za zasadną argumentację prawną wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Organ II instancji uwzględnił wyjaśnienia zawarte we wniosku P. S.A. jako Operatora Systemu Dystrybucyjnego, że przedmiotowa infrastruktura przesyłowa stanowi ważny element polityki gospodarczej państwa, a Spółka zobowiązana jest do przeprowadzenia prac konserwacyjnych przesyłowych linii energetycznych, celem wyeliminowania realnego zagrożenia pożaru i porażenia prądem elektrycznym osób i zwierząt. W chwili obecnej słupy drewniane nr [...] i [...] o wysokości 10 m (posadowione na szczudłach betonowych) są zgnite, z dziurami w dolnej i górnej części żerdzi, uszkodzone są także betonowe szczudła na obu stanowiskach słupowych, co potwierdza karta oględzin linii napowietrznej SN Nr [...] z dnia 18 sierpnia 2021 r. oraz dokumentacja fotograficzna sporządzona celem urzeczywistnienia realnego zagrożenia.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, gdyż z wniosku oraz przedłożonej dokumentacji, tj. karty oględzin linii napowietrznej SN oraz dokumentacji fotograficznej wynika konieczność natychmiastowego wykonania prac w związku ze stanem elementów sieci elektroenergetycznej. Zdaniem Wojewody stan techniczny żerdzi drewnianych może doprowadzić do ich samoistnego przewrócenia bez udziału siły wyższej czy osób trzecich, co w konsekwencji może spowodować zagrożenie dla zdrowia, życia, mienia ludzi i środowiska.
W ocenie Wojewody, organ I instancji prawidłowo zastosował art. 126 ust. 1 u.g.n. Natomiast kwestia postępowania sądowego z wniosku P. S.A. o stwierdzenie nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie nie mają wpływu na kwestionowaną decyzję, gdyż w rozpoznawanej sprawie z wnioskiem wystąpił podmiot, który jest zobowiązany do utrzymywania w należytym stanie urządzeń służących do przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, W. I. zawnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia 22 listopada 2021 r. nr GNN.6821.1.4.2021 oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 126 ust. 1 u.g.n., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na udzieleniu wnioskodawcy zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w celu przeprowadzenia prac zmierzających do wymiany uszkodzonych drewnianych żerdzi oraz betonowych szczudeł w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n., pomimo tego, że potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody nie była nagła, gdyż wiedzę o złym stanie infrastruktury energetycznej (dwóch żerdzi drewnianych) P. S.A. w [...] w rzeczywistości uzyskała w dacie oględzin przeprowadzonych w dniu 3 grudnia 2014 r., a zatem niemal siedem lat przed złożeniem wniosku w przedmiotowej sprawie. Zatem wbrew powołanemu przepisowi, nie ziściła się przesłanka nagłości uzasadniająca zastosowanie art. 126 ust. 1 u.g.n.;
2. art. 4 ust. 1 P.e., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niewłaściwym przyjęciu, że z racji tego, iż P. S.A. w [...] jest przedsiębiorcą energetycznym obowiązanym utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych, to przysługuje jej interes prawny w domaganiu się czasowego zajęcia nieruchomości, pomimo tego, że P. S.A., ani też jej poprzednikom prawnym nie przysługiwał i nadal nie przysługuje ani tytuł prawny do nieruchomości, na której są posadowione drewniane żerdzie, jak również fragment linii napowietrznej, ani też tytuł prawny do drewnianych żerdzi, fragmentu linii napowietrznej oraz pozostałej infrastruktury energetycznej;
3. art. 10 § 2 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niewłaściwym uznaniu, że odstąpienie przez Starostę od zapewnienia Skarżącemu możliwości czynnego udziału w postępowaniu, zwłaszcza poprzez umożliwienie mu wypowiedzenia się co do żądania wniosku i załączonych do wniosku dokumentów, było prawidłowe z uwagi na ciążący na Staroście obowiązek wydania decyzji w przedmiocie czasowego zajęcia nieruchomości nie później, niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku, podczas gdy nie istniały przeszkody aby Starosta zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania i wezwał do zajęcia stanowiska w krótkim terminie umożliwiającym Staroście zapoznanie się z jego stanowiskiem przed wydaniem decyzji;
4. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie polegające na nie odniesieniu się przez Wojewodę do wszystkich zawartych w odwołaniu od decyzji Starosty zarzutów, dotyczących trybu prowadzenia prac konserwacyjnych infrastruktury energetycznej, podczas gdy w odwołaniu wskazano, że jeśli stan techniczny infrastruktury rzeczywiście jest nieodpowiedni, tzn. wymaga remontu, to zamierzenie inwestycyjne P. S.A. powinna realizować w trybie art. 29 P.b., na podstawie ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę lub w oparciu o zgłoszenie budowy, w załączeniu do której inwestor jest zobowiązany przedłożyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 4 P.b.), a którym to prawem wnioskodawca nie dysponuje i z tej przyczyny zmierzając do obejścia ww. przepisów Prawa budowlanego domaga się wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości stanowiącej jego własność; w przypadku zaś konieczności wykonania jedynie prac konserwacyjnych, postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie powinno być procedowane w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n.
W uzasadnieniu skargi, W. I. wskazał, że korespondencja między nim a P. S.A. w sprawie konieczności przeprowadzenia prac konserwacyjnych była prowadzona już od końca 2014 r. i już w tym czasie wnioskodawca posiadał wiedzę co do stanu infrastruktury energetycznej. Skarżący podał, że w dniu 3 grudnia 2014 r. przedstawiciele P. S.A. przy uczestnictwie ówczesnego dyrektora zakładu [...] przeprowadzili oględziny urządzeń elektroenergetycznych linii średniego napięcia zlokalizowanych na działkach nr [...] i nr [...] położonych w G. W protokole oględzin dotyczącym infrastruktury znajdującej się na działce nr [...] wskazano, że stan technicznych dwóch żerdzi drewnianych, stanowiących podtrzymanie przewodów linii na ww. odgałęzieniach, mocowanych obejmami do betonowych szczudeł jest zły. Żerdzie posiadają liczne ubytki struktury drewna wywołane zaawansowanym procesem rozkładu drewna (próchnienia).
Zdaniem skarżącego w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych, nie sposób uznać by dopiero po 7 latach - na skutek oględzin przeprowadzonych w dniu 18 sierpnia 2021 r. – P. powzięła wiedzę o złym stanie technicznym drewnianych żerdzi, skoro taki stan rzeczy istniał już w grudniu 2014 r. i był doskonale znany wnioskodawcy. W ocenie skarżącego niezgodne z faktami jest, jakoby P. aktualną wiedzę o stanie żerdzi miała uzyskać dopiero pod koniec 2021 r. - jest to okoliczność niepolegająca na faktach, która została podniesiona wyłącznie na użytek przedmiotowej sprawy. W ocenie skarżącego wnioskodawca doskonale zdawał sobie sprawę z tego, że tylko składając wniosek do Starosty [...] z argumentacją o oględzinach przeprowadzonych 18 sierpnia 2021 r., do którego zostaną dołączone: protokół z oględzin oraz dokumentacja fotograficzna będzie możliwe uzyskanie korzystnej dla siebie decyzji, gdyż wówczas zostanie wykazana przesłanka nagłości. W przypadku gdyby P. wskazała we wniosku, że konieczność przeprowadzenia prac konserwacyjnych zachodziła już w 2014 r., nie zostałaby spełniona przesłanka nagłości, gdyż wówczas okazałoby się, że sytuacja ta była przewidywalna.
Skarżący podniósł, że z dokumentacji przedłożonej przez wnioskodawcę nie wynika, że słupy się przechyliły, a także, że doszło do ich uszkodzenia mechanicznego np. na skutek uderzenia w nie traktorem podczas uprawiania pola. Z dokumentacji wynika jedynie, że wraz z upływem czasu słupy ulegają degradacji, jednak stopień jej postępowania nie jest tak szybki by miał powodować realne ryzyko powstania zagrożenia dla ludzi, zwierząt bądź środowiska.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Skarga została uwzględniona, gdyż w ocenie Sądu nie zostały spełnione przesłanki do ograniczenia prawa własności nieruchomości Skarżącego w trybie art. 126 ust. 1 ust. i ust. 2 u.g.n.
W niniejszej sprawie na skutek wniosku P. S.A., na mocy zaskarżonej decyzji zezwolono w trybie art. 126 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. na czasowe zajęcie nieruchomości Skarżącego w celu przeprowadzenia prac polegających na wymianie żerdzi drewnianych – stanowiących słupy napowietrznej linii energetycznej średniego napięcia. Organy przychylając się do wniosku Operatora zastosowały przepis art. 126 ust. 1 u.g.n., który przewiduje, że w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku.
Już na wstępie należy zaznaczyć, że regulacja ta ma charakter szczególny. Jej istota sprowadza się do uzyskania przez dany podmiot zewnętrzny (publiczny lub prywatny) tytułu prawnego do wejścia na grunt osoby mającej do gruntu określone prawo rzeczowe, aby niezwłocznie zlikwidować nagłą, niebezpieczną sytuację. Wówczas to uzasadniona jest w interesie stron tego postępowania i w interesie społecznym potrzeba wejścia na nieruchomość, wynikła z nagłej, o nieznanych skutkach sytuacji, która może być wywołana awarią przewodów i urządzeń przesyłowych i której nie można zapobiec. Zachodzi wówczas konieczność natychmiastowego działania w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody na mieniu, czy też na osobach lub w celu zapobieżenia skutkom tego typu szkody. Potrzeba ta ma być nagła, a więc szkoda nie mogła być wcześniej przewidywalna, czy też planowana.
Zastosowany w niniejszej sprawie art. 126 ust. 1 u.g.n. dotyczy wydania decyzji w przypadku wystąpienia nieprzewidywalnej sytuacji lub stanu, który nakazuje szybkie, natychmiastowe działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Niekwestionowany jest pogląd, według którego, podstawą wydania decyzji w takich sprawach muszą być informacje, które wskazują na potrzebę wyjątkowo szybkiego działania. Chodzi więc o umożliwienie działań podejmowanych, np. przez służby ratownicze w razie zagrożeń wynikających z katastrof urządzeń lub sieci, itp. Nie jest zatem dopuszczalne wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości na podstawie komentowanego przepisu w przypadku planowanych działań (zob. wyrok NSA z 5 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 301/08; wyrok NSA z 27 października 2017r. sygn. akt I OSK 3394/15, orzeczenia dostępne w bazie CBOSA - http://orzeczenia.nsa,gov.pl).
Oprócz możliwości czasowego zajęcia nieruchomości w trybie nagłym, przewidzianym w art. 126 u.g.n., przepisy prawa przewidują również ograniczenia prawa własności w celu konserwacji, remontu, usunięcia awarii przewodów i urządzeń służących do przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej.
Na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.
Należy natomiast podkreślić, że tryb wynikający z art. 124b u.g.n. nie może być zastąpiony trybem z art. 126 u.g.n.. Zasadnicza różnica pomiędzy art. 124b u.g.n., a art. 126 u.g.n. dotyczy "nagłości" wystąpienia okoliczności stanowiących przesłanki zastosowania tych przepisów. W art. 124b ust.1 u.g.n. jest mowa o konserwacji, remontach oraz usuwaniu awarii. Przepis ten dotyczy takich sytuacji, w których opisane działania da się zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem, co stwarza możliwość uprzedniego przygotowania oferty dla osoby władającej nieruchomością w celu uzyskania zgody na wejście na nią. Jeśli zaś chodzi o usuwanie awarii, o których również jest mowa w przywołanej regulacji, to należy przyjąć, że chodzi o tego rodzaju zakłócenia w funkcjonowaniu urządzenia przesyłowego, które nie wymagają niezwłocznego podjęcia kroków zaradczych, pozostawiając jego właścicielowi czas na wystosowanie oferty do osoby władającej nieruchomością.
Natomiast hipoteza art. 126 ust. 1 u.g.n. odnosi się do zdarzeń nagłych, nieprzewidywalnych, których charakter i konsekwencje wymagają natychmiastowej reakcji ze względu na wystąpienie siły wyższej lub konieczność zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. W tego rodzaju okolicznościach mieści się niewątpliwie również awaria, co do której zachodzi potrzeba jej jak najszybszego usunięcia, a konsekwencje zaniechań w tym zakresie mogą spowodować trudne do przewidzenia, negatywne następstwa. Stąd też w art. 124b ust. 1 u.g.n. warunkiem uzyskania decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości jest brak zgody właściciela, podczas, gdy art. 126 u.g.n. tego rodzaju przesłanki nie przewiduje. Ponadto w przypadku czasowego zajęcia nieruchomości w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. organ wydaje decyzję w tym przedmiocie w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Mając na względzie konieczność niezwłocznego wydania decyzji przez organ, ograniczeniu ulegają prawa strony – w tym przypadku właściciela nieruchomości związane z możliwością czynnego udziału strony w postępowaniu. W przypadku ziszczenia się przesłanek do czasowego zajęcia nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. prawo własności ulega ograniczeniu w trybie niezwłocznym, przy czym podmiot, którego prawa są na mocy takiej decyzji ograniczane nie ma realnej możliwości z uwagi na 7- dniowy termin do wydania takiej decyzji, na zrealizowanie prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z tego więc względu wynika potrzeba rozgraniczenia pomiędzy możliwością zastosowania trybu przewidzianego w art. 124b u.g.n. (konieczność wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii) od trybu ekstraordynaryjnego z art. 126 u.g.n. (siła wyższa, nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody) – zob. wyrok WSA w Warszawie z 26 maja 2021 r., I SA/Wa 2328/20, LEX nr 3313182.
Z powyższego wynika że w razie wystąpienia awarii wymagającej niezwłocznego usunięcia, pierwszeństwo ma tryb przewidziany w art. 126 u.g.n. ze wszystkimi płynącymi z tego faktu konsekwencjami. W takiej sytuacji, o ile istnieje możliwość uzyskania zgody władającego nieruchomością, ten kto ma usunąć awarię może o taką zgodę wystąpić, nie mniej jednak, nie jest ona niezbędna zarówno do samego zajęcia nieruchomości jak i późniejszego uzyskania decyzji sankcjonującej ową ingerencję w prawo do nieruchomości. Decyzja taka ma bowiem dwojaki skutek: po pierwsze "legalizuje" zajęcie cudzej nieruchomości, po wtóre zaś umożliwia dochodzenie roszczeń odszkodowawczych (wyrok NSA z 25 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2873/17).
Natomiast sama konieczność remontu urządzenia przesyłowego wynikająca ze znanego inwestorowi od dłuższego czasu stanu tego urządzenia nie daje podstaw do przyjęcia, że wystąpiła "nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody" (wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 773/19).
W celu rozstrzygnięcia co do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 126 ust. 1 u.g.n. Sąd na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentu, dołączonego do skargi, tj. z protokołu oględzin urządzeń elektroenergetycznych SN 15kV, umieszczonych na działach nr [...] i [...] z dnia 3 grudnia 2014r. Z powyższego dokumentu wynika, że już w dniu 3 grudnia 2014r. przedstawiciele P. S.A. stwierdzili, że stan techniczny dwóch żerdzi drewnianych na działce nr [...] jest zły, gdyż żerdzie posiadają liczne ubytki drewna, wywołane zaawanasowanym procesem rozkładu drewna (próchnienia).
Z powyższego wynika, że postępujące zużycie żerdzi drewnianych jest stanem znanym Operatorowi od wielu lat a zatem nie nosi cechy nagłości, o której mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n. Stan zagrożenia, przedstawiony we wniosku jest stanem przewidywalnym i znanym Spółce od dłuższego już czasu, co powoduje, że Wnioskodawca winien był złożyć wniosek o ograniczenie prawa własności nieruchomości w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. Tryby ograniczenia prawa własności, przewidziane w art. 124b oraz w art. 126 u.g.n nie mogą być stosowane wymiennie. Przesłanki, wymienione w art. 126 ust. 1 u.g.n. umożliwiające czasowe zajęcie nieruchomości w trybie nagłym winny być interpretowane ściśle. Przepis art. 126 ust. 1 u.g.n., przewiduje bowiem dodatkowe ograniczenia dla właściciela nieruchomości w skorzystaniu z uprawnienia do czynnego udziału w postępowaniu z uwagi na 7-dniowy termin do wydania decyzji, jak również zwalnia wnioskodawcę z obowiązku wcześniejszego wystąpienia o uzyskanie zgody od właściciela nieruchomości.
Niezależnie od kwestii ujawnienia stanu technicznego żerdzi już w 2014r. należy również zwrócić uwagę, że aktualny stan żerdzi drewnianych został ponownie ujawniony w trakcie oględzin 18 sierpnia 2021r. Jednakże wniosek o czasowe zajęcie nieruchomości został przez Spółkę złożony dnia 16 listopada 2021r. a więc po prawie 3 miesiącach od ujawnienia aktualnego stanu technicznego żerdzi słupowych. Zdaniem Sądu więc zachodzą istotne wątpliwości co do tego, czy mamy do czynienia w tym przypadku z sytuacją nagłą, o której mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n., skoro sam Wnioskodawca dopiero po prawie 3 miesiącach od ujawnienia aktualnego stanu technicznego żerdzi słupowych złożył wniosek o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości. Spółka w żaden sposób nie wyjaśniła, dlaczego tak dużo czasu zajęło jej złożenie wniosku w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n., odkąd dowiedziała się o konieczności podjęcia działań na przedmiotowej działce, skoro, jak twierdzi, sprawa ma charakter nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Należy podkreślić, że zawarte w art. 126 ust. 1 u.g.n. rozwiązania legislacyjne, mające służyć przyspieszeniu postępowania w celu czasowego zajęcia nieruchomości nie mogą służyć wykonywaniu remontu, związanego z koniecznością wymiany elementów infrastruktury z uwagi na upływ czasu i zużycie eksploatacyjne. Sąd przy tym nie kwestionuje konieczności wymiany wskazanych żerdzi słupowych. Niemniej jednak w realiach niniejszej sprawy nie zostały wykazane przesłanki do nagłego zajęcia nieruchomości w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. O powyższym świadczy czas, jaki upłynął od dnia uzyskania przez spółkę wiedzy o stanie przedmiotowych słupów do dnia złożenia wniosku o wydanie przez Starostę decyzji (zob. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020r., I OSK 773/19, baza CBOSA).
Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z 22 listopada 2021r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżącego zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 200 zł, stanowiącej równowartość uiszczonego wpisu sądowego.
Sprawa została rozpoznana a w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.