II SA/Rz 382/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie robót ziemnych, uznając, że nie doszło do powstania budowli ziemnej podlegającej Prawu budowlanemu.
Sprawa dotyczyła robót ziemnych polegających na gromadzeniu mas ziemnych i niwelacji terenu, które doprowadziły do powstania nasypu. Organy nadzoru budowlanego umorzyły postępowanie, uznając, że roboty te nie stanowią budowli ziemnej w rozumieniu Prawa budowlanego i nie podlegają jego przepisom. Skarżąca kwestionowała tę interpretację, wskazując na potencjalne zagrożenie dla gazociągu. Sąd administracyjny zgodził się z organami, że brak jest podstaw do stosowania Prawa budowlanego, a tym samym postępowanie było bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę P. Sp. z o.o. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania w sprawie robót ziemnych. Roboty te polegały na gromadzeniu mas ziemnych, niwelacji terenu i profilowaniu skarp, co doprowadziło do powstania nasypu na działkach nr [...] i [...]. Organy uznały, że prace te nie stanowią budowli ziemnej w rozumieniu Prawa budowlanego, ponieważ nie spełniają kryteriów obiektu budowlanego, nie mają określonej funkcji ani nie stanowią całości techniczno-użytkowej. W związku z tym postępowanie administracyjne zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Skarżąca argumentowała, że powstał nasyp pełniący funkcję zjazdu i stanowiący budowlę ziemną, która zagraża bezpieczeństwu gazociągu. Sąd jednak podzielił stanowisko organów, że nawiezienie ziemi i gruzu nie stworzyło obiektu budowlanego w rozumieniu Prawa budowlanego, a tym samym organy nadzoru budowlanego nie były właściwe do rozpatrzenia sprawy. Sąd podkreślił, że bezprzedmiotowość postępowania w kontekście Prawa budowlanego nie wyklucza właściwości innych organów administracji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nawieziony materiał nie tworzy całości rozumianej potocznie jako "budowla", nie spełnia żadnej roli i nie stanowi całości techniczno-użytkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nawiezienie hałd ziemi i gruzu na działki nie doprowadziło do powstania budowli ziemnej w rozumieniu art. 3 pkt 3 P.b., ponieważ materiał nie tworzył spójnej całości, nie pełnił określonej roli ani nie stanowił całości techniczno-użytkowej. Samo ułatwienie wjazdu na działki nie przesądza o powstaniu budowli ziemnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
K.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie administracyjne podlega umorzeniu, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części.
K.p.a. art. 19
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.
P.b. art. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Ustawa normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych.
P.b. art. 3 § pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja budowli, która obejmuje m.in. budowle ziemne.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do uwzględnienia jej w całości lub w części.
u.p.z.p. art. 59 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zmiana zagospodarowania terenu, która nie jest robotą budowlaną, wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.
Pomocnicze
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
P.b. art. 50 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 41 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 83
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.d.p. art. 4 § pkt 8
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Definicja zjazdu.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie art. 10 § ust. 3 i 4
Zakaz wznoszenia obiektów budowlanych i podejmowania działań w strefach kontrolowanych gazociągów bez uzgodnienia z operatorem.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie art. 110 § pkt 1 w zw. z tabelą nr 3 do załącznika nr 2
Określenie szerokości strefy kontrolowanej gazociągu.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie art. 2 § pkt 30
Definicja strefy kontrolowanej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roboty ziemne polegające na nawiezieniu mas ziemnych i gruzu nie stanowią budowli ziemnej w rozumieniu Prawa budowlanego, jeśli nie tworzą całości techniczno-użytkowej i nie pełnią określonej roli. Organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozpatrywania spraw dotyczących naruszenia przepisów wykonawczych do Prawa budowlanego, jeśli nie doszło do powstania obiektu budowlanego. Postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Odrzucone argumenty
Skarżąca argumentowała, że powstał nasyp pełniący funkcję zjazdu i stanowiący budowlę ziemną, która zagraża bezpieczeństwu gazociągu.
Godne uwagi sformułowania
bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nastąpi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. nie każde podwyższenie terenu nieruchomości oznacza, że doszło do wykonania budowli ziemnej. Nawieziony materiał nie tworzy całości rozumianej potocznie jako "budowla", nie spełnia też żadnej roli i nie stanowi całości techniczno – użytkowej.
Skład orzekający
Jerzy Solarski
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Zdrzałka
sędzia
Maria Mikolik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia budowli ziemnej w kontekście Prawa budowlanego oraz właściwość organów nadzoru budowlanego w sprawach dotyczących robót ziemnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Prawa budowlanego oraz K.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym ze względu na precyzyjną analizę definicji budowli ziemnej i właściwości organów.
“Kiedy nasyp na działce przestaje być zwykłą hałdą ziemi, a staje się budowlą podlegającą prawu budowlanemu?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 382/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-07-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Zdrzałka
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2809/24 - Wyrok NSA z 2025-10-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 682
art. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w T. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 8 lutego 2024 r. nr OA.7721.8.1.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót ziemnych – skargę oddala –
Uzasadnienie
Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") decyzją z 8 lutego 2024 r. nr OA.7721.8.1.2024, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023, poz. 775, dalej: "K.p.a."), po rozpoznaniu odwołania P. sp. z o. o. w [....] (dalej: "Spółka"/"Skarżąca") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB") z 13 grudnia 2023 r. nr PINB.5160.17.2023 umarzającej w całości postępowanie administracyjne w sprawie robót ziemnych na działkach nr [...] i [...] przy ul. [....] w K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że w dniu 8 listopada 2023 r. PINB przeprowadził kontrolę robót ziemnych realizowanych na działkach nr [...] i [...]. Podczas tej kontroli ustalił, że na ww. działkach prowadzone są roboty ziemne polegające na gromadzeniu mas ziemnych, niwelacji terenu oraz profilowaniu skarp, a pierwotny poziom terenu tych działek na skutek prowadzonych prac został podniesiony do poziomu istniejącego zjazdu z ulicy [...], wykonanego na działce nr [...]. Składowanie ziemi ogranicza się wyłącznie do działek nr [...] oraz [....] będących własnością inwestorów robót. Maksymalne wymiary obszaru, na którym składowane są masy ziemne wynoszą ok. 63,5 m x 38,0 m. Maksymalna wysokość nasypu od strony działki nr [...] wynosi ok. 10,20 m (długość mierzona wzdłuż zbocza skarpy). Masy ziemi zostały wymieszane z kamieniem o różnej średnicy oraz gruzem budowalnym, tj. fragmentami betonu oraz płyt betonowych. Pod wykonanym nasypem przebiega czynna sieć gazowa średniego ciśnienia gs125 oraz sieć wodociągowa i telekomunikacyjna. PINB decyzją z 13 grudnia 2023 r., znak: PINB.5160.17.2023 umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie robót ziemnych na działkach nr [...] i [...]. Wskazał, że przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej: "P.b.") dotyczą wyłącznie spraw związanych z obiektami budowlanymi, zaś zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na brak związku wykonanych robót ziemnych, w wyniku których powstał nasyp z ziemi oraz gruzu betonowego, z powstaniem obiektu budowlanego, a tym samym nie podlega przepisom Prawa budowlanego. Wykonane roboty polegające na zmianie ukształtowania terenu oraz powstaniu skarpy wykonane na działkach nr [...] i [...] nie podlegają przepisom ustawy - Prawo budowlane i nie wymagają interwencji i rozstrzygnięć w świetle tych przepisów. PINB wyjaśnił, że w rozpatrywanym przypadku nie ma podstaw faktycznych i prawnych do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 P.b. Ponadto, orzeczenie dotyczące naruszenia własności, stosunków wodnych bądź strefy kontrolowanej wynikającej z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie, nie należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego.
W odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b., art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 K.p.a. poprzez niedokonanie pełnego ustalenia zaistniałego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego, celem ustalenia faktycznego charakteru i celu wykonywanych robót ziemnych, domagając się rozbiórki obiektu budowlanego w postaci nasypu.
WINB odwołania nie uwzględnił, gdyż rozstrzygnięcie PINB jest właściwe w świetle obowiązujących przepisów ustawy - Prawo budowlane, ale wymaga uzupełnienia. PINB ustalił, że na terenie przedmiotowych działek nie prowadzi się żadnych robót budowlanych; działki te nie są objęte decyzjami pozwoleń na budowę oraz zgłoszeń robót budowlanych (na podstawie rejestru wniosków umieszczonych na portalu Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego). Prac tych nie można zaliczyć do prac przygotowawczych związanych z rozpoczęciem budowy, o których mowa w art. 41 ust. 1 P.b. Wykonane roboty związane ze zmianą ukształtowania terenu, prowadzone były na działkach, dla których nie wydano pozwolenia na budowę. Nie doprowadziły też do powstania budowli, o której mowa w art. 3 pkt. 3 P.b., ani budowli ziemnej. WINB podkreślił, że prace związane z ukształtowaniem terenu działki nr [....] i [...] nie doprowadziły do powstania żadnego obiektu budowlanego, spełniającego jakąkolwiek funkcję użytkową i stanowiącego całość techniczno-użytkową. W wyniku wykonanych prac nie powstał żaden obiekt budowlany ani budowla w rozumieniu przepisów P.b., która miałaby określony charakter kubaturowy i jednocześnie pełniła konkretną funkcję. Wykonane prace nie stanowią też robót przygotowawczych, o których mowa w art. 41 ust. 1 P.b., a działki nr [...] i [...] nie są objęte żadnym pozwoleniem na budowę ani zgłoszeniem. W związku z tym wykonania prac związanych ze zmianą ukształtowania terenu nie można zakwalifikować jako budowy wymagającej uzyskania pozwolenia na budowę, a także robót budowlanych wykonanych w sposób podpadający pod hipotezę art. 50-51 P.b.
Zmiana ukształtowania gruntu na działkach nr [...] oraz [...], jeśli nie stanowi części inwestycji budowlanej - nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę i nie wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej, podlega zaś pod dyspozycję art. 59 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm., dalej: u.p.z.p.). Art. 59 ust. 2 u.p.z.p. obejmuje wszystkie przypadki zmiany zagospodarowania terenu, których nie obejmuje ust. 1 art. 59 u.p.z.p., a więc takie, które w przeciwieństwie do art. 59 ust. 1 u.p.z.p., nie są związane z wykonaniem robót budowlanych podlegających regulacji P.b. Wobec tego wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji merytorycznej z naruszeniem swojej właściwości (art. 19 K.p.a.) oznaczałoby wydanie decyzji obarczonej wadą nieważności (zgodnie z art. 19 K.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej). Zatem brak jest stosunku materialnoprawnego do wydania merytorycznej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty i tym samym nie ma podstaw do prowadzenia postępowania przez organy nadzoru budowlanego i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. To z kolei oznacza, że postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych z przyczyn prawnych i faktycznych stało się bezprzedmiotowe w całości. Postępowanie administracyjne, które stało się bezprzedmiotowe w całości, zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. podlega umorzeniu w całości. WINB dodał, że naruszenie strefy kontrolowanej gazociągu spowodowane wykonaniem prac lub czynności nie należących do właściwości organów nadzoru budowlanego nie stanowi podstaw do podejmowania działań przez te organy w stosunku do wykonanych prac. Organy nadzoru budowlanego są organami właściwymi w sprawie utrzymania i stanu technicznego gazociągu, nie mogą zaś orzekać w przedmiocie prac wykraczających poza kompetencje art. 83 P.b. Prace wykonane na działce nr [...] i [...] nie wymagają przeprowadzenia dodatkowych czynności specjalistycznych (wykonanie odkrywek, obliczeń itp.) wymagających wiedzy niezależnego eksperta.
Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła w całości decyzję organu odwoławczego, żądając uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 105 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania w sprawie robót ziemnych realizowanych na działkach nr [...] i [...] jako bezprzedmiotowego, chociaż na tych działkach doszło do powstania budowli ziemnej, która z uwagi na fakt, że jest częściowo posadowiona na gazociągu średniego ciśnienia PEdn125 stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwu ludzi i mienia a ponadto naruszenie:
- prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 i art. 136 § 1 K.p.a. poprzez niedokonanie pełnego ustalenia zaistniałego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego celem ustalenia faktycznego charakteru i celu wykonywanych robót ziemnych, a w szczególności oparcie się jedynie na informacjach właścicieli nieruchomości co do charakteru wykonywanych prac z pominięciem faktycznego celu ich prowadzenia jakim było powstanie nasypu w celu wyrównania powierzchni działek i ułatwienia zjazdu z ulicy [....] na teren wyżej wskazanych działek; a także poprzez niezwrócenie się przez organ do biegłego celem sporządzenia opinii dotyczącej rodzaju i charakteru wykonanego na działkach nasypu oraz charakteru oddziaływania wykonanego nasypu w części obejmującej strefę kontrolowaną gazociągu średniego ciśnienia PEdn125 na posadowiony tam gazociąg, a zwłaszcza związane z wykonanym nasypem zagrożenie dla bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi oraz mienia.
- prawa materialnego, a zwłaszcza § 10 ust. 3 i 4, rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U.2013 poz. 640), § 110 pkt 1 w zw. z tabelą nr 3 do załącznika nr 2 przedmiotowego rozporządzenia, art. 50 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 7 P.b poprzez przyjęcie, iż wykonanie budowli ziemnej na wyżej wskazanych działkach w części stanowiącej strefę kontrolowaną przebiegającego tam gazociągu średniego ciśnienia PEdn125 nie stanowi obiektu budowlanego, co do którego powinien zostać wydany nakaz rozbiórki w celu bezpiecznej eksploatacji przedmiotowego gazociągu, a także art. 84 ust. 1 pkt 1 P.b. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie; co spowodowało przyjęcie, że postępowanie dotyczące robót ziemnych na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w [...] jest bezprzedmiotowe i co w całości doprowadziło do nieuzasadnionego utrzymania decyzji pierwszoinstancyjnej w mocy chociaż istniały warunki do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podkreślone zostało, że organ nie uwzględnił okoliczności, że w następstwie prac ziemnych prowadzonych na przedmiotowych działkach doszło do powstania nasypu, który zapewnił łatwiejszy zjazdu z ulicy [...] na teren tych działek. W konsekwencji doszło więc do powstania budowli ziemnej. Prawo budowlane nie definiuje tego pojęcia, ale w takim wypadku jak wskazuje orzecznictwo należy stosować potoczne rozumienie tego określenia. Zatem organ niezasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z budowlą ziemną. Dokonane przez właścicieli nieruchomości nawiezienie znacznych ilości mas ziemnych i gruzu służyło zlikwidowaniu nierówności terenu oraz powiększeniu płaskiej części ich działek i ułatwieniu zjazdu z ulicy [...] na teren działek. W konsekwencji doszło do powstania budowli ziemnej stanowiącą całość techniczno - użytkową i pełniącej m.in. funkcje zjazdu. Budowla ziemna jest zaś w świetle art. 3 pkt 3 P.b. zaliczona do kategorii budowli. W takim więc wypadku miały miejsce w niniejszej sprawie roboty budowlane wykonane w sposób zagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia, a także stanowiący zagrożenie dla środowiska. Były one częściowo prowadzone na przebiegającym przez przedmiotowe działki gazociągu średniego ciśnienia PEdn125, dla którego - zgodnie z § 110 pkt 1 w zw. z tabelą nr 3 do załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie - obowiązuje strefa kontrolowana o szerokości 1 m, tj. po 0,5 m od osi gazociągu w każdą stronę. Jak wynika z § 2 pkt 30 przedmiotowego rozporządzenia, strefą kontrolowaną jest obszar wyznaczony po obu stronach osi gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu, w którym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się transportem gazu ziemnego podejmuje czynności w celu zapobieżenia działalności mogącej mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu. Ponadto zgodnie z § 10 ust. 3 wyżej wskazanego rozporządzenia w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania. Z § 10 ust. 4 tego rozporządzenia wynika również wymóg dotyczący prowadzenia wszelkich prac w strefach kontrolowanych po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej. Gazociąg został posadowiony na głębokości 08-1,1 m, zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami. W następstwie wykonania nasypu gazociąg znajduje się obecnie na głębokości ok 6 m. Jednakże Organ nie dokonał żadnych ustaleń związanych z wykonaniem przedmiotowego obiektu ziemnego na obszarze strefy kontrolowanej posadowionego na działce gazociągu PEdn125. W efekcie robót, które doprowadziły do powstania budowli ziemnej doszło do zwiększenia głębokości na jakiej jest obecnie posadowiony gazociąg i to kilkukrotnie. Dodatkowo w ich efekcie doszło do zwiększenia nacisku mas ziemnych na ten gazociąg, co bez wątpienia może wywierać wpływ na jego stan techniczny. W tym zakresie organ nie dokonał żadnych ustaleń, a w szczególności nie przeprowadził też dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia charakteru tego oddziaływania i związanego z wykonanym nasypem zagrożenia dla bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi oraz mienia.
Skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem, że organy nadzoru budowlanego są organami właściwymi w sprawie utrzymania i stanu technicznego gazociągu, nie mogą zaś orzekać w przedmiocie prac wykraczających poza kompetencje art. 83 P.b. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie zostało wydane na podstawie przepisów P.b., a więc wymogi, jakie zostały w nim określone należą do przepisów Prawa budowlanego. Skoro tak, to organ powinien również dokonać kontroli przestrzegania przepisów związanych z obowiązkiem zachowania stref kontrolowanych od istniejących gazociągów i zachowaniem wymogów dotyczących wykonywania prac na tym obszarze. W konkluzji Skarżąca stwierdziła, że w następstwie wykonywanych robót ziemnych związanych z nawiezieniem znacznych ilości mas ziemnych i gruzu doszło do powstania budowli ziemnej - nasypu pełniącego również funkcje zjazdu z ul. [...] na teren działek [...] i [....], posadowionego na gazociągu średniego ciśnienia PEdn125, dla którego obowiązuje strefa kontrolowana i co stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwu ludzi i mienia
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
skarga jest nieuzasadniona.
I. Stan sprawy jest następujący. W związku z informacją Spółki, PINB w dniu 8 listopada 2023 r. przeprowadził kontrolę robót ziemnych realizowanych na działkach nr [...] i [...]. Podczas tej kontroli ustalił, że na ww. działkach prowadzone są roboty ziemne polegające na gromadzeniu mas ziemnych, niwelacji terenu oraz profilowaniu skarp, a pierwotny poziom terenu tych działek na skutek prowadzonych prac został podniesiony do poziomu istniejącego zjazdu z ulicy [...], wykonanego na działce nr [...]. Składowanie ziemi ogranicza się wyłącznie do działek nr [...] oraz [...] będących własnością inwestorów robót. Na tej podstawie decyzją z 13 grudnia 2023 r., umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie robót ziemnych na działkach nr [...] i [...]. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, została utrzymana w mocy przez WINB rozstrzygnięciem z 8 lutego 2024 r., które stanowi przedmiot skargi.
II. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nastąpi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Chodzi więc o sytuację, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, która może być załatwiona decyzją (zob. np. wyrok NSA z 30 kwietnia 2024 r. sygn. I OSK 2309/22). Innymi słowy, sprawa administracyjne jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, decyzyjnej ingerencji organu. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne rozstrzygnięcie jest niedopuszczalne.
III. Na gruncie rozpoznawanej sprawy bezprzedmiotowość postępowania ze względu na brak postawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy należy rozpatrywać w powiązaniu z art. 1 P.b. ("Ustawa – Prawo budowlane, zwana dalej "ustawą", normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych sprawach") oraz art. 19 K.p.a. ("Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej"). Oznacza to że organy nadzoru budowlanego byłyby właściwe w przypadku, gdyby przedmiotem postępowania był obiekt budowlany. Zatem kluczowe znaczenie ma kwalifikacja robót wykonanych na działkach nr [...] i [....], w szczególności, czy doszło do wykonania budowli ziemnej, o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 P.b.
W orzecznictwie jako budowlę ziemną określa się budowlę o charakterze kubaturowym, której podstawowym lub wyłącznym tworzywem jest ziemia, widoczną i obiektywnie istniejącą, spełniającą określoną rolę i stanowiącą całość techniczno - użytkową (zob. np. wyroki NSA z 11 marca 2020 r., sygn. II OSK 1176/18, z 15 listopada 2019 r., sygn. II OSK 3318/17). Za rodzaj budowli ziemnej wymagającej uzyskania pozwolenia na budowę uznaje się w szczególności otwartą strzelnicę jako taki obiekt budowlany, do którego powstania konieczne są roboty budowlane polegające na zgromadzeniu i przemieszczeniu mas ziemnych w celu utworzenia wału ziemnego czy nasypu (tak NSA w wyroku z 2 marca 2021 r., sygn. II OSK 3344/20). Zatem nie każde podwyższenie terenu nieruchomości oznacza, że doszło do wykonania budowli ziemnej. Warunkiem jest ustalenie, że wytwór ten spełnia określoną rolę i stanowi całość techniczno – użytkową.
Jest poza sporem, że obszar, na którym nawieziono masy ziemne ma kształt zbliżony do elipsy i rozpoczyna się przy zjeździe na działce nr [...] w odległości ok. 7 m od krawędzi jezdni drogi krajowej nr [...] (ulica [....]). W tym miejscu nasyp ma wysokość ok. 1,50 m mierzony od szczytu nasypu do istniejącego gruntu, natomiast długość zbocza nasypu wynosi około 1,80 m. Nasyp sięga na odległość ok. 15,40 m od wjazdu w kierunku północnym. Od tej strony nasyp wchodzi na teren działki nr [...] i jego wysokość w północnej części wynosi ok. 0,90 m tworząc "półkę" i następnie dalej w kierunku południowym masy ziemi zostały usypane do wysokości poziomu ulicy [....]. We wschodniej części nasypu masy ziemne zostały uformowane bezpośrednio wzdłuż granicy z działką nr [...]. Maksymalna wysokość nasypu od strony działki nr [...] wynosi ok. 10,20 m (długość mierzona wzdłuż zbocza skarpy). Maksymalne wysunięcie mas ziemnych w kierunku południowym zostało wykonane na odległość ok. 39,0 m od krawędzi zjazdu na działce nr [....]. Nasyp w części południowej ma różną wysokość, natomiast nie przekracza ona wysokości skarp od strony wschodniej, tj. działki nr [...]. Masy ziemi zostały wymieszane z kamieniem o różnej średnicy oraz gruzem budowalnym, tj. fragmentami betonu oraz płyt betonowych. Z załączonej do protokołu z dnia 7 września 2023 r. dokumentacji fotograficznej wynika, że nawieziona ziemia nie jest rozplantowana, w różnych miejscach są to kopce ziemi wymieszanej z gruzem i kamieniami (k. 3, 4 akt adm.). Nawieziony materiał nie tworzy całości rozumianej potocznie jako "budowla", nie spełnia też żadnej roli i nie stanowi całości techniczno – użytkowej. Natomiast to, że od strony ulicy umożliwia wjazd na działki w żadnym wypadku nie może przesądzać o tym, że poprzez nawiezienie ziemi urządzony został "zjazd". Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 320), zjazd, to część drogi publicznej łączącą jezdnię z nieruchomością gruntową usytuowaną poza pasem drogowym, stanowiącą bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W związku z tym na akceptację zasługują ustalenia faktyczne organów nadzoru budowlanego, że poprzez nawiezienie hałd ziemi na teren działek nr [....] i [...] nie doszło do wykonania budowli ziemnej, o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 P.b. W konsekwencji brak było po stronie tych organów podstaw do rozpatrywania czy nawieziona ziemia narusza przepisy wykonawcze do ustawy – Prawo budowlane (rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie). Tylko bowiem w przypadku ustalenia, że doszło do wykonania obiektu budowlanego byłaby podstawa do oceny, czy obiekt ten nie narusza przepisów wykonawczych do tej ustawy, w tym wskazanego wyżej rozporządzenia.
Końcowo Sąd zauważa, że w ustalonym stanie faktycznym bezprzedmiotowość postępowania na gruncie ustawy - Prawo budowlane, nie przesądza o braku właściwości innych organów administracji publicznej w tej sprawie.
Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI