II SA/Rz 370/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2025-07-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowybiogazowniapostępowanie administracyjnestrony postępowaniainteres prawnySKOWSAzasada dwuinstancyjnościuchylenie decyzjikoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że organ nie rozpoznał łącznie odwołań wszystkich stron.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla biogazowni. Sąd uznał, że SKO naruszyło zasadę dwuinstancyjności, rozpoznając odwołanie tylko jednej ze stron, mimo że wniesiono ich więcej. Sąd podkreślił, że wszystkie odwołania powinny być rozpatrzone łącznie, a pominięcie części z nich skutkuje wadą nieważności decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi B.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budowy biogazowni. Organ I instancji wydał decyzję ustalającą warunki zabudowy, od której odwołanie złożyli m.in. mieszkańcy, w tym B.H. SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że B.H. nie posiada statusu strony, ponieważ jej nieruchomości (działki rekreacyjne) znajdują się w odległości ok. 500 m od działki inwestycyjnej i poza zasięgiem oddziaływania inwestycji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 28, wskazując, że inwestycja będzie oddziaływać na jej nieruchomości poprzez zwiększony ruch komunikacyjny, hałas i emisję spalin, a także potencjalny spadek wartości nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję, ale z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Sąd stwierdził, że SKO naruszyło zasadę dwuinstancyjności, ponieważ odwołanie od decyzji organu I instancji złożyło osiem podmiotów, a SKO rozpoznało odwołanie tylko jednej z nich (B.H.), pomijając pozostałe. Sąd podkreślił, że w przypadku wniesienia wielu odwołań, organ II instancji ma obowiązek rozpoznać je łącznie w jednym terminie. Nierozpoznanie wszystkich odwołań skutkuje wadą nieważności decyzji. Sąd zwrócił uwagę, że akta sprawy nie dawały jednoznacznej odpowiedzi, czy SKO wydało inne rozstrzygnięcia w stosunku do pozostałych odwołujących, co wymaga wyjaśnienia. W związku z tym, Sąd uchylił decyzję SKO jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 127 § 1 k.p.a., art. 7, art. 15 i art. 77 § 1 k.p.a. Po uprawomocnieniu się wyroku, organ będzie zobowiązany do rozpoznania odwołań wszystkich odwołujących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać łącznie wszystkie wniesione odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w jednym terminie, niezależnie od liczby stron i wniesionych odwołań.

Uzasadnienie

Naruszenie zasady dwuinstancyjności poprzez nierozpoznanie wszystkich odwołań skutkuje wadą nieważności decyzji. Organ odwoławczy musi zapewnić rozpoznanie wszystkich prawidłowo wniesionych odwołań, a w przypadku uchybienia tej zasadzie, może być konieczne wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w celu wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 50 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 54

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, rozpoznając odwołanie tylko jednej ze stron, podczas gdy wniesiono ich więcej. Nierozpoznanie wszystkich odwołań skutkuje wadą nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja SKO o braku interesu prawnego skarżącej B.H. w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy (choć nie była główną podstawą uchylenia decyzji przez WSA, to była przedmiotem sporu).

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością... W sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy ugruntował się pogląd, zgodnie z którym stronami postępowania administracyjnego obok inwestora mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich... O interesie prawnym tych osób przesądza, bowiem zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości Zasada dwuinstancyjności nakłada na organ II instancji obowiązek rozpoznania ich łącznie w jednym terminie i wydania niezależnie od ilości wniesionych odwołań jednej decyzji organu odwoławczego. Decyzja, którą nie rozpoznano wszystkich odwołań jest dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skład orzekający

Joanna Zdrzałka

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Kłoda-Szeliga

członek

Magdalena Józefczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie obowiązku organu odwoławczego do łącznego rozpoznania wszystkich wniesionych odwołań oraz konsekwencji naruszenia tej zasady (wada nieważności decyzji). Potwierdzenie kryteriów ustalania kręgu stron w postępowaniu o warunki zabudowy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ odwoławczy rozpoznaje tylko część wniesionych odwołań. Interpretacja zasady ustalania stron w postępowaniu o WZ może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, takich jak zasada dwuinstancyjności. Pokazuje też, jak ważna jest prawidłowa identyfikacja stron postępowania, co może mieć wpływ na możliwość kwestionowania decyzji.

Organ odwoławczy zignorował część odwołań? Sąd uchyla decyzję!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 370/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Kłoda-Szeliga
Magdalena Józefczyk
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 15, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 15 stycznia 2025 r. nr SKO.415/104/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącej B. H. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Na wniosek B. Sp. z o.o. w W., Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") decyzją z dnia 2 września 2024 r. nr BGP.6730.18.2024 ustalił warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: "Budowa Biogazowni wraz z niezbędną infrastrukturą realizacja na terenie działki nr [...] obrębu geodezyjnego O." w zakresie obejmującym budowę biogazowni rolniczej na części działki nr [...] obr. [...].
Odwołanie od tej decyzji złożyli mieszkańcy O., w tym m. in. B.H., wyrażając sprzeciw wobec planowanej inwestycji. Podkreślono, że planowana inwestycja zlokalizowana jest w bezpośrednim sąsiedztwie ogródków działkowych, które aktualnie wykorzystane są również do celów rekreacyjnych. Powstające w czasie biofermentacji odpady mogą powodować uciążliwości w postaci nieprzyjemnych zapachów w najbliższej okolicy. W pobliżu inwestycji zlokalizowany jest budynek usługowy - dom weselny. Dodatkowo dojazd do inwestycji miałby odbywać się przez drogi gminne wewnętrzne, które są wąskie, posiadają szer. ok. 5m, nieutwardzone. Obszar inwestycji (część działki klasy RIVb) i dojazd (RIII) dotyczą działek rolnych, które wymagają zmiany przeznaczenia na cele nierolnicze. Końcowo powołano się na postanowienie Burmistrza zawieszające postępowanie z uwagi na pismo RDOŚ w [....] , który wskazywał na uwzględnienie uwag do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Decyzją z dnia 15 stycznia 2025 r. nr SKO.415.104.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu (dalej: "SKO", "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania B.H., umorzyło postępowanie odwoławcze.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 50 ust. 1 w zw. z art. 54 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 997 ze zm. – dalej: "u.p.z.p.").
W uzasadnieniu podano, że zgodnie orzecznictwem sądów administracyjnych stronami w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy oprócz wnioskodawcy (który niekoniecznie musi być właścicielem terenu przeznaczonego pod inwestycję), mogą być właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio lub pośrednio z nieruchomością na której planowana jest realizacja inwestycji. Przymiot strony tych podmiotów za każdym razem musi być oceniany przez pryzmat wymogów wymienionych w art. 28 k.p.a. Sam fakt bycia właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą sąsiedniej nieruchomości objętej obszarem analizowanym nie przesądza o tym, że podmiot taki automatycznie staje się stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, ale znajdujących się w obszarze analizowanym, mogą być stronami tego postępowania, ale tylko wtedy, gdy wykażą swój interes prawny na podstawie art. 28 k.p.a. O interesie prawnym takich podmiotów przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości.
Kolegium wskazało, że wezwało odwołującą do wykazania interesu prawnego. Odwołująca podała, że posiada działki rekreacyjne nr [...], [...] obręb [...], zlokalizowane w odległości ok. 500 m od działki inwestycyjnej nr [...]. Występuje również w imieniu mieszkańców O. i częściowo F., gdyż jest radną miasta O.
SKO zauważyło, że przedmiotowe przedsięwzięcie dotyczy budowy biogazowni wraz z niezbędną infrastrukturą realizacja na terenie dziatki nr [...] obrębu geodezyjnego [...] w zakresie obejmującym budowę biogazowni rolniczej na części działki nr [...] obr. [...]. Z charakterystyki przedsięwzięcia oraz akt sprawy dotyczących decyzji z dnia 4 marca 2024 r. nr BGP.6220.3.2022/2023 o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację ww. przedsięwzięcia zawierających m.in. kartę informacyjną przedsięwzięcia oraz raport oceny oddziaływania na środowisko wynika, że inwestycja nie powinna oddziaływać na funkcję mieszkalną (najbliższa zabudowa mieszkaniowa położona jest w linii prostej w odległości ok. 270m) zarówno w zakresie hałasu, emisji zanieczyszczeń do atmosfery, w tym emisji odorów. Zasięg uciążliwego oddziaływania na środowisko zostanie zamknięty w granicach działki inwestycyjnej, dzięki zastosowanym nowoczesnym rozwiązaniom technicznym.
Nieruchomości odwołującej położone są w odległości ok. 500 m od działki inwestycyjnej i pozostają poza zasięgiem oddziaływania planowanej inwestycji a także poza granicami obszaru analizowanego wyznaczonego na załączniku graficznym zaskarżonej decyzji.
W ocenie SKO odwołującej nie przysługuje status strony przedmiotowego postępowania. Tym samym nie można uznać, że ma interes prawny dający legitymację procesową do skutecznego kwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyżej opisaną decyzję SKO złożyła B.H. wnosząc o jej uchylenie oraz o wstrzymanie jej wykonania.
Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że nie przysługuje jej status strony postępowania administracyjnego a w konsekwencji uznanie, że prowadzenie postępowania odwoławczego jest bezprzedmiotowe i jako takie zasługuje na umorzenie. Podkreśliła, że stanowiące jej własność nieruchomości nr [...] oraz [...] znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji polegającej na Budowie Biogazowni wraz z niezbędną infrastrukturą, realizowanej na terenie działki nr [...] obr. [...]. Powyższe uchybienie doprowadziło do niezasadnej odmowy merytorycznego rozpoznania odwołania a tym samym naruszenia interesów prawnych skarżącej.
Podkreśliła, że organ zawsze zobowiązany jest do oceny oddziaływania danej inwestycji i na tej podstawie ustala krąg stron postępowania w danej sprawie. W przedmiotowej sprawie Kolegium w sposób nieprawidłowy ustaliło zasięg oddziaływania inwestycji. Uchybienie to doprowadziło do dalszych nieprawidłowości tj. niezaliczenia skarżącej do stron postępowania i umorzenia postępowania.
Ustalenie stron postępowania zawiera element potencjalności. Kolegium pominęło, że z raportu oceny oddziaływania na środowisko wynika, że biogazownia wraz z infrastrukturą towarzyszącą realizowana na terenie działki nr [...] w gminie [....], będzie eksploatowana całodobowo, zaś ruch pojazdów polegający na dostawie i odprawie substratów masy pofermentacyjnej i innych materiałów zapewniających jej prawidłowe funkcjonowanie, będzie realizowany zjazdem z drogi publicznej, która stanowi jednocześnie drogę dojazdową do działek skarżącej nr [...] oraz [...]. Obiekt będzie funkcjonował przez 7 dni w tygodniu, w systemie trójzmianowym 24 h/dobę (str. 30 raportu). Oddziaływania, jakie będą występowały na etapie budowy oraz likwidacji będą związane z emisją zanieczyszczeń gazowych oraz pyłów do powietrza, jak również będą związane z pogorszeniem klimatu akustycznego, w związku z realizacją prac budowlanych lub rozbiórkowych z zastosowaniem maszyn, urządzeń i zwiększonym ruchem pojazdów ciężkich (str. 199 raportu). Inwestor przyznał w raporcie oddziaływania na środowisko, że w wewnętrznych drogach dojazdowych znacznie zwiększona będzie intensywność użytkowania a nadto będą miejsca, gdzie planowany jest postój pojazdów dostawczych (str. 30 raportu). Emisja zanieczyszczeń, której źródłem będzie spalanie paliw w silnikach pojazdów będzie miała charakter emisji liniowej, niezorganizowanej (str. 33 raportu). Na etapie eksploatacji emisja zanieczyszczeń do powietrza będzie zależała od natężenia ruchu, zaś prognozowany średnio-dobowy ruch dla obydwu odcinków to ok. 34 pojazdów/dobę (10-28 Mg) (str. 37 raportu). Inwestycja będzie także źródłem emisji niezorganizowanej.
Skarżąca podkreśliła, że jeśli obsługa komunikacyjna terenu działki inwestora odbywa się po drodze stanowiącej drogę dojazdową do działki innych osób, to ewentualne zwiększenie natężenia ruchu pojazdów dostawczych, ciężarowych i osobowych, związany z tym hałas i zanieczyszczenia, a nawet wzmożony ruch pieszych, może być traktowany jako uciążliwość wygenerowaną przez realizację inwestycji. W takim przypadku nieuznanie za stronę stanowi naruszenie art. 28 k.p.a. Skarżąca podkreśliła, że miała interes prawny w sporządzeniu odwołania a przywołany w zaskarżonej decyzji raport oceny oddziaływania na środowisko potwierdza, że zasięg oddziaływania biogazowni oddziałuje na nieruchomości, do których dojazd zapewniony jest przez drogę z której korzystać będzie inwestor na potrzeby inwestycji. Zwiększenie ruchu pojazdów i związana z tym emisja spalin i eksploatacja zanieczyszczeń nie jest kwestionowana nawet przez inwestora. Nie jest sporny fakt spadku wartości nieruchomości znajdujących się w okolicach działki inwestycyjnej. Ponadto planowana inwestycja należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. 2019 poz. 1839).
Zanieczyszczenie powietrza w wyniku emisji spalin i transportu substratów wykorzystywanych w procesie fermentacji a także zwiększony ruch komunikacyjny na drodze publicznej i wewnętrznej do działki inwestycyjnej i działek skarżącej spowoduje znaczne oddziaływanie przedsięwzięcia, które wprowadzi ograniczenia w zagospodarowaniu ogródków działkowych, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem służącym zaspokajaniu potrzeb wypoczynkowych i rekreacyjnych.
Końcowo skarżąca zauważyła, że dla prawidłowego ustalenia kręgu stron takiego postępowania niezbędne jest poczynienie przez organy ustaleń odnośnie sposobu i zasięgu oddziaływania danej inwestycji na otoczenie. W tym zakresie organy obu instancji nie dokonały dostatecznych ustaleń. Brak jest dokumentów lub dowodów, z których wynikałby niewątpliwie sposób i zasięg oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Tym bardziej, że raport oceny oddziaływania na środowisko i karta informacyjna przedsięwzięcia to dokumenty prywatne wytworzone przez inwestora.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2025 r., sygn. II SA/Rz 370/25 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, w przypadku spełnienia warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a., skutkujące w razie zaskarżenia decyzji lub postanowienia – ich uchyleniem, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach
Kompetencje Sądu zawarte w art. 145 § 1 P.p.s.a. wskazują na kolejność kontroli dokonywanej z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego. W pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461).
Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w niej podniesione, a które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Zaznaczyć przy tym należy, że obowiązek uwzględnienia konkretnych okoliczności, które zostaną niżej przedstawione spowodowała, że Sąd nie mógł się odnieść do zarzutów skargi, jako że byłoby to przedwczesne.
Należy przypomnieć, że w sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy ugruntował się pogląd, zgodnie z którym stronami postępowania administracyjnego obok inwestora mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich (por. uchwały NSA: z dnia 25 września 1995 r., VI SA 13/95, ONSA z 1995 r., z. 4, poz. 154 oraz z dnia 4 grudnia 1995 r., VI SA 20/95, ONSA z 1996 r., z. 2, poz. 54; wyroki NSA: z dnia 17 maja 1999 r., IV SA 858/97, z dnia 7 marca 2000 r., IV SA 364/99, z dnia 23 maja 2005 r., OSK 1618/04, z dnia 29 stycznia 2008 r., II OSK 1959/06, z dnia 3 lutego 2011 r., II OSK 206/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.) ale również stronami tego postępowania mogą być, w zależności od okoliczności, także właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. O interesie prawnym tych osób przesądza, bowiem zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (por. wyroki NSA: z dnia 29 czerwca 2001 r., IV SA 594/99, oraz z dnia 8 września 2004 r., OSK 394/04), przy czym o przyznaniu przymiotu strony w postępowaniu decyduje już sam fakt oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości, a nie ocena czy oddziaływanie to mieści się w granicach określonych przepisami szczególnymi, czy też przekracza ustalone normy (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r. II OSK 1085/16).
W postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy na organie ciąży obowiązek oceny wniosku i ustalenia czy i które podmioty powinny wziąć udział w takim postępowaniu, co winno skutkować zawiadomieniem tych osób o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.). Pozostałe osoby uznające, że taka decyzja o warunkach zabudowy może dotyczyć ich interesów prawnych, mogą, pomimo niepowiadomienia ich o wszczęciu postępowania, wziąć udział w takim postępowaniu, jeśli zgłoszą w nim udział przed upływem terminu do złożenia odwołania przysługującego stronom, które zostały przez organ zawiadomione o postępowaniu.
Analogicznie zatem, jeśli odwołanie zostanie złożone przez podmiot, który nie został powiadomiony o toczącym się postepowaniu, ale w terminie otwartym dla stron postepowania (14 dni od daty otrzymania przez nie decyzji), obowiązkiem organu jest w pierwszej kolejności zbadać interes prawny takiego podmiotu i wydać stosowne rozstrzygnięcie.
W rozpoznawanej sprawie decyzję Burmistrza [...] z dnia 2 września 2024 r. nr BGP.6730.18.2024 ustalającą warunki zabudowy na budowę biogazowni otrzymali: pełnomocnik inwestora (5.09.2024 r.) oraz A.M. (5.09.2024 r.) i A.M. (5.09.2024 r.) czyli adresat decyzji oraz osoby, które zostały uznane przez organ I instancji za stronę postępowania.
W dniu 16 września 2024 r., za pośrednictwem organu I instancji, odwołanie od tej decyzji jednym wspólnym pismem złożyli B.H., M. i P.B., K.Ś. , K.F., M. i J.R., K. i S.W., D.F. oraz A.H. Potwierdza to pieczęć Urzędu Miasta [...] z datą 16.09.2024 r.
Bezspornym jest również, że odwołanie to, ze wskazaniem ośmiu ww podmiotów i ich adresów, zostało przesłane do SKO w Przemyślu wraz z aktami sprawy za pismem przewodnim z 1.10.2024 r.
Nie ulega również wątpliwości, że organ II instancji rozpoznał wyłącznie odwołanie jednej tylko osoby – B.H., czemu dał wyraz w treści swojej decyzji, pomijając, pomijając odwołanie pozostałych osób.
Przypomnieć należy, że w sytuacji wniesienia odwołań przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego, zasada dwuinstancyjności nakłada na organ II instancji obowiązek rozpoznania ich łącznie w jednym terminie i wydania niezależnie od ilości wniesionych odwołań jednej decyzji organu odwoławczego. Mimo bowiem wielości odwołań różnych stron postępowania przez organem toczy się w istocie jedno postępowanie odwoławcze zainicjowane szeregiem odwołań.
Jeżeli np. jedno z odwołań dotknięte jest brakami formalnymi, to do czasu definitywnego zakończenia odpowiednich procedur mających na celu ich usunięcie, rozpatrzenie pozostałych wniesionych odwołań jest niedopuszczalne. Jeżeli organ ograniczy się do rozpoznania odwołania tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania "drugiego" względnie innych dotychczas nierozpoznanych odwołań, pochodzących od innych stron tego postępowania (wyrok NSA z dnia 1.04.2005 r., OSK 1230/04, LEX nr 176134).
W orzecznictwie przyjmuje się, że niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań stron wywołuje daleko idące, nieakceptowalne skutki prawne.
Z jednej strony wykluczyć należy stan, w którym odwołania niektórych stron pozostają nierozpoznane po zakończeniu postępowania. Z drugiej strony, wykluczone jest wydanie ponownych decyzji w celu ich rozpoznania, bowiem nie może istnieć w obrocie wiele decyzji ostatecznych w tej samej sprawie. Decyzja, którą nie rozpoznano wszystkich odwołań jest dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 17.01.2012 r., II OSK 2146/11; z dnia 8.04.2014 r., II OSK 2638/12).
Podobne stanowisko zajmuje doktryna wskazując, że wydanie decyzji z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności, obowiązującej w postępowaniu administracyjnym (art. 15 k.p.a.), godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być ocenione jako rażące naruszenie prawa" (] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.).
Nadesłane akta administracyjne rozpoznawanej sprawy nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy organ II instancji poprzestał na rozpoznaniu odwołania wyłącznie skarżącej, czy też inne rozstrzygnięcie (rozstrzygnięcia) wydał w stosunku do pozostałych odwołujących. Ta wątpliwość musi zostać bezwzględnie wyjaśniona, by można było usunąć z obrotu prawnego także ewentualne inne rozstrzygnięcia zapadłe w tej samej sprawie, a zatem stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji byłoby na obecnym etapie przedwczesne.
Sąd zwraca przy tym uwagę na stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 31 sierpnia 2010 r., II OSK 1198/10, gdzie NSA wyraził pogląd, że w przypadku uchybienia zasadzie łącznego rozpoznania odwołań w jednym terminie wyłączona jest możliwość rozpoznania innych dotychczas nierozpoznanych odwołań i ponownego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. W takiej sytuacji, aby rozpoznać wszystkie prawidłowo wniesione w terminie odwołania, obowiązkiem organu odwoławczego jest spowodowanie wszczęcia z urzędu postępowania w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji, zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej na skutek rozpoznania jednego z kilku złożonych odwołań. Dopiero po uchyleniu takiej decyzji można zrealizować obowiązek łącznego rozpoznania wszystkich odwołań.
Z wszystkich tych przyczyn, uznając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 127 § 1 k.p.a., art. 7, art. 15 i art. 77 § 1 k.p.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.
Rzeczą organu, po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, będzie rozpoznanie odwołań wszystkich odwołujących i wydanie rozstrzygnięcia kończącego postępowanie odwoławcze.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI