II SA/Gd 255/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2005-06-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjadyscyplinazwolnienie ze służbykolizja drogowapostępowanie dyscyplinarneprawo administracyjnekodeks wykroczeńsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wydaleniu policjanta ze służby z powodu błędów proceduralnych i niewłaściwej oceny okoliczności sprawy.

Policjant J. A. został ukarany wydaleniem ze służby za spowodowanie kolizji drogowej i oddalenie się z miejsca zdarzenia. Sąd uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności brak wszechstronnego wyjaśnienia przyczyn oddalenia się z miejsca wypadku oraz błędne uwzględnienie zatartej kary dyscyplinarnej jako okoliczności obciążającej. Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Policjant J. A. został ukarany dyscyplinarnie wydaleniem ze służby za spowodowanie kolizji drogowej i oddalenie się z miejsca zdarzenia, co zostało zakwalifikowane jako przewinienie dyscyplinarne z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o wydaleniu, uznając tłumaczenie policjanta o szoku powypadkowym za niewiarygodne i podkreślając jego wcześniejsze przewinienia dyscyplinarne. Policjant wniósł skargę, zarzucając niewspółmierną karę, naruszenie przepisów o zatarciu kar dyscyplinarnych oraz niewyjaśnienie przyczyn oddalenia się z miejsca wypadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za uzasadnioną. Sąd stwierdził, że organy dyscyplinarne nie dopełniły obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy, w szczególności nie wyjaśniły przyczyn oddalenia się z miejsca kolizji, poprzestając na uznaniu za wiarygodne wyjaśnień policjanta o szoku, ale jednocześnie oceniając jego zachowanie na jego niekorzyść. Ponadto, sąd uznał za błędne uwzględnienie zatartej kary dyscyplinarnej jako okoliczności obciążającej, co stanowiło naruszenie przepisów prawa materialnego i zasady orzekania kar współmiernych. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu, w tym wyjaśnienia przyczyn oddalenia się z miejsca wypadku i ewentualnego powołania biegłego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie dopełniły obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy i jednoznacznego wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych, naruszając przepisy proceduralne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy poprzestały na uznaniu za wiarygodne wyjaśnień policjanta o szoku, nie wyjaśniając w pełni przyczyn jego zachowania i nie powołując biegłego, co naruszyło obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.p.u.s.a.

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.p.s.a.

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.P. art. 132

Ustawa o Policji

u.o.P. art. 133 § 1

Ustawa o Policji

u.o.P. art. 134

Ustawa o Policji

rozp. MSWiA art. 22 § 8

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów

rozp. MSWiA art. 27

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów

rozp. MSWiA art. 37 § 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów

rozp. MSWiA art. 37 § 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów

rozp. MSWiA art. 45

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów

rozp. MSWiA art. 9

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 152

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 135

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy wprowadzające... art. 97 § 1

Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.w. art. 86 § 1

Kodeks wykroczeń

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie § 22 rozporządzenia poprzez niewyjaśnienie przyczyn oddalenia się z miejsca kolizji. Naruszenie § 37 ust. 2 w zw. z § 27 rozporządzenia poprzez uwzględnienie zatartej kary dyscyplinarnej jako okoliczności obciążającej. Niewspółmierność orzeczonej kary wydalenia ze służby do popełnionego czynu i stopnia zawinienia.

Godne uwagi sformułowania

organy poprzestały na uznaniu za wiarygodny dowodu z wyjaśnień obwinionego, który fakt oddalenia się z miejsca wypadku tłumaczył doznanym szokiem. organy całkowicie na niekorzyść skarżącego oceniły jego zachowanie po wypadku, czego wyrazem było zastosowanie najsurowszej kary dyscyplinarnej. należało powołać biegłego na okoliczność, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżący mógł doznać szoku, którego efektem byłoby oddalenie się z miejsca wypadku. stanowisko organów w kwestii oceny 'faktów o popełnieniu w przeszłości przez skarżącego przewinień dyscyplinarnych' w przebiegu jego służby w Policji stanowi o niezrozumieniu instytucji zatarcia skazania. instytucja zatarcia skazania wymaga, aby po upływie stosownego czasu uznać fakt wymierzenia kary za niebyły. organy nie wykazały, by charakter przewinienia skarżącego, jego skutki, pobudki działania, okoliczności popełnienia czynu, stopień nasilenia złej woli, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie oraz zachowanie obwinionego poza służbą były na tyle dotkliwe, by uzasadnić zastosowanie najsurowszej z kar dyscyplinarnych, tj. kary wydalenia ze służby.

Skład orzekający

Marek Gorski

przewodniczący

Elżbieta Kowalik-Grzanka

sprawozdawca

Krzysztof Gruszecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania dyscyplinarnego wobec policjantów, w szczególności kwestii wyjaśniania okoliczności, zatarcia kar dyscyplinarnych oraz zasady współmierności kary."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania dyscyplinarnego wobec policjantów, ale zasady proceduralne i interpretacja instytucji zatarcia skazania mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są rygorystyczne procedury w postępowaniu dyscyplinarnym i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia surowych kar. Podkreśla znaczenie wszechstronnego wyjaśniania okoliczności i prawidłowego stosowania instytucji zatarcia skazania.

Błąd proceduralny kosztował policjanta posadę – sąd przywraca sprawiedliwość.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 255/03 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-06-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Kowalik-Grzanka /sprawozdawca/
Krzysztof Gruszecki
Marek Gorski /przewodniczący/
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka ( spr.), Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Barbara Kroczak, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. A. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 8 stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Komendanta Powiatowego Policji [...] z dnia 5 grudnia 2002 r. nr [...], 2. określa, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 stycznia 2003 r. nr [...] Pomorski Komendant Wojewódzki utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji z dnia 5 grudnia 2002 r. nr [...] o uznaniu J. A. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, iż J. A. postawiono zarzut popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że w dniu 18 sierpnia 2002 r. około godziny 17.40 w M., jadąc jako kierowca samochodu osobowego marki Polonez i wyjeżdżając z drogi podporządkowanej nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu pojazdom marki Fiat Siena i Mercedes, w wyniku czego doprowadził do kolizji drogowej, uderzając w bok samochodu Fiat Siena, a następnie w przód samochodu Mercedes, po czym oddalił się z miejsca zdarzenia, tj. wykroczenia określonego wart. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń. Nawiązując do przebiegu zdarzeń, które miały miejsce bezpośrednio po kolizji organ podał, że z wyjaśnień obwinionego policjanta wynika, że po zderzeniu wysiadł z samochodu i oddalił się z miejsca wypadku. Od tamtej chwili nie pamięta co się z nim działo, gdyż obudził się w zaroślach w nieznanym sobie miejscu. Kiedy się zorientował gdzie jest, zaczął sobie przypominać pewne fakty związane z jego udziałem w kolizji. Po przybyciu do domu poprosił żonę, by zatelefonowała na Policję. W Komendzie Powiatowej Policji w M. stawił się po upływie ponad pięciu godzin od wypadku i został poddany badaniu na określenie zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu, które ujawniło wynik 0,00 promila alkoholu. Organ odwoławczy wskazał, iż na skutek odwołania skarżącego, w decyzji z dnia 8 listopada 2002 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia 9 października 2002 r. nr [...], którą orzeczono o wydaleniu go ze służby i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W wytycznych dla organu pierwszej instancji organ odwoławczy zwrócił uwagę wówczas na fakt, że organ pierwszej instancji naruszył obowiązek określony w przepisie § 22 ust. 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. nr 4, poz.14 ze zmianami), tj. prawa obwinionego do udziału w raporcie przed wydaniem orzeczenia o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby w celu zapoznania z wnioskami prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i wysłuchania. Nadto, organ odwoławczy wytknął brak wskazania przesłanek uzasadniających zmianę w zakresie rodzaju wymierzonej kary w porównaniu do rodzaju kary zaproponowanej przez prowadzącego postępowanie dyscyplinarne.
Jak stwierdził organ odwoławczy, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji uwzględnił powyższe wskazania. Zebrane w sprawie dowody organ pierwszej instancji ocenił jako niewystarczające dla tłumaczenia obwinionego w przedmiocie przyczyny oddalenia się z miejsca kolizji (tj. doznanego szoku). W ocenie tegoż organu, tłumaczenie obwinionego jest "dwuznaczne i w przypadku policjanta wykonującego na co dzień obowiązki referenta - pomocnika dyżurnego, gdzie niejednokrotnie podejmuje decyzje i wydaje polecenia zarówno uczestnikom kolizji, jak i policjantom realizującym czynności jest mało przekonujące i niewiarygodne - mimo przytaczanych przez niego przypadków utraty świadomości w latach 1995-1996". Oceniając powyższą interpretację organu pierwszej instancji organ odwoławczy podał, że powoływanie się obwinionego na szok powypadkowy rzeczywiście powoduje dwuznaczność sytuacji. Organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu dyscyplinarnym nie zostały wyjaśnione przyczyny oddalenia się obwinionego z miejsca zdarzenia. Na podstawie zgromadzonych zaś dowodów nie można dokonać oceny przyczyn takiego zachowania policjanta. Oceniając z kolei fakt odmowy stawienia się przez J. A. na zalecanej konsultacji u psychologa organ odwoławczy podał, że okoliczność ta nie jest równoznaczna z wykluczeniem możliwości pozostawania przez policjanta w stanie szoku po zaistniałym zdarzeniu drogowym. W tej sytuacji, zdaniem organu, należy przyjąć za wiarygodne dowody z wyjaśnień obwinionego, również w kontekście oceny zaistniałego zdarzenia, której to oceny dokonał Sąd Rejonowy w M., uznając obwinionego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń i wymierzając mu za to karę grzywny w kwocie 150 zł (wyrok Sądu Rejonowego w M. w sprawie VI W 1023/02). Organ odwoławczy stwierdził, iż w postępowaniu dyscyplinarnym nie zgromadzono dowodów, na podstawie których możliwa byłaby ocena przyczyn oddalenia się obwinionego z miejsca kolizji. Tak więc, orzeczona kara dyscyplinarna może odnieść się tylko do popełnionego przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego tożsamego z wykroczeniem kwalifikowanym z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń. I tak organ odwoławczy stwierdził, że kierując się zasadami wymierzania kar dyscyplinarnych, określonymi w § 27 cytowanego rozporządzenia, należy uwzględnić okoliczności łagodzące, takie jak przyznanie się do winy i dobra ocena pracy stwierdzona w opinii służbowej za okres od 16 czerwca 1998 r. do 3 lipca 2001 r. Jednocześnie uwzględniając okoliczności, które organ pierwszej instancji określił jako zaostrzające wymiar kary, organ odwoławczy przyznał, iż powyższe zdarzenie zasługuje na ocenę w kategoriach rażącego naruszenia dyscypliny służbowej i orzeczenia najwyższego wymiaru kary, która to kara służy m. in do eliminacji z szeregów Policji funkcjonariuszy nie spełniających ustawowych wymogów, niezbędnych do wykonywania zawodu policjanta. Dokonując analizy akt osobowych J. A. organ odwoławczy stwierdził, że policjant ten był w przeszłości wielokrotnie karany dyscyplinarnie - karą nagany (rozkaz nr [...] z dnia 25 lipca 1989 r.), ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby (wzmianka w opinii służbowej za okres od 16 czerwca 1995 r. do 16 czerwca 1998 r.), karą nagany w 1999 r. (wzmianka w opinii służbowej za okres od 16 czerwca 1998 r. do 3 lipca 2001 r.). Nadto w dniu 2 sierpnia 2002 r. z policjantem przeprowadzono rozmowę dyscyplinującą (notatka rozmowy w aktach). Reasumując powyższe, zdaniem organu odwoławczego, zgodnie z zasadami wskazanymi w § 27 w/w rozporządzenia i dyspozycją art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r., nr 7, poz. 58 ze zmianami) wymierzona kara dyscyplinarna wydalenia ze służby jest współmierna do popełnionego czynu i stopnia zawinienia.
W skardze na powyższą decyzję J. A. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
a) naruszenie przepisów prawa, tj. § 27 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r., nr 4, poz. 14), a które miały istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wymierzenie kary niewspółmiernej do popełnionego czynu i stopnia zawinienia przez obwinionego, w szczególności poprzez nieuwzględnienie charakteru przewinienia, braku negatywnych skutków dla zdrowia uczestników kolizji, niewielkich uszkodzeń samochodów, braku złych pobudek i złej woli w działaniu, okoliczności popełnienia czynu,
b) naruszenie § 37 ust. 2 w zw. z § 27 cytowanego rozporządzenia, poprzez uwzględnienie jako okoliczności obciążających i przemawiających za wydaleniem ze służby kar dyscyplinarnych, które uległy zatarciu,
c) naruszenie przepisu § 22 tegoż rozporządzenia, poprzez przedwczesne uznanie, że zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy, a w szczególności nie wyjaśnienie przyczyn oddalenia się obwinionego z miejsca kolizji, które to ustalenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skarżący podał, że orzeczona wobec niego kara wydalenia ze służby nie uwzględnia wskazań zawartych w przepisie § 27 cytowanego wyżej rozporządzenia i przez to jest bardzo surowa niewspółmierna do popełnionego czynu. W ocenie skarżącego, zbyt pobieżnie potraktowano okoliczności, które mogą przemawiać na jego korzyść, jak też za wyborem kary łagodniejszej niż kara wydalenia. Skarżący podkreślił, iż nigdy nie kwestionował faktu spowodowania kolizji. Podał, że zdaje sobie sprawę z tego, że jego zachowanie było sprzeczne z zasadami jakich można oczekiwać od każdego dorosłego człowieka. Nie pozostawał jednak pod wpływem alkoholu w czasie zdarzenia, ponadto przyznał się do spowodowania kolizji, a dodatkowo - już po wypadku - zainteresował się stanem zdrowia jego uczestników, ponieważ zapytał jednego z nich, czy nikomu nic się nie stało, choć tego faktu nie pamiętał. Jak stwierdził skarżący, orzeczona wobec niego kara jest nieadekwatna do całej zaistniałej sytuacji, w której nikt nie doznał obrażeń. Zdaniem skarżącego, była to zwykła, drobna stłuczka, a nie drastyczny wypadek, nikt też nie odniósł poważnej szkody. Orzeczona kara nie uwzględnia natomiast długiego, bo aż siedemnastoletniego okresu służby w Policji. Nadto, zdaniem skarżącego kara wydalenia ze służby jest już drugą karą wobec niego wymierzoną za ten sam czyn, ponieważ wyrokiem sądu Rejonowego w M. został skazany na karę grzywny za czyn z art. 86 § 2 Kodeksu wykroczeń.
Wskazując na treść § 37 ust. 1 w/w rozporządzenia skarżący podał, że zarówno kara nagany, jak i ostrzeżenia uległy zatarciu. Zatem, nie powinny być uwzględniane jako okoliczności wpływające na zaostrzenie orzekanej kary dyscyplinarnej. Nadto, skarżący podniósł, iż nie zostały wyjaśnione przyczyny jego oddalenia się z miejsca wypadku, na co zresztą zwrócił uwagę organ odwoławczy. W tej sytuacji, podjęcie próby wyjaśnienia tej okoliczności winno skutkować korzystnym dla niego orzeczeniem. Również fakt odmowy stawienia się przez skarżącego u psychologa nie jest równoznaczny z wykluczeniem możliwości pozostawania w stanie szoku po zaistniałym zdarzeniu i nie powinien skutkować dyskwalifikacją w zawodzie policjanta. W ocenie skarżącego, sprawa jego ma charakter trudny i złożony i nie poddaje się prostej i jednoznacznej ocenie, na co wskazuje również okoliczność, iż orzeczenie organu pierwszej instancji z dnia 9 października 2002 r. zostało uchylone przez organ odwoławczy, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. W tej sytuacji, jego zdaniem, okoliczności niejednoznaczne powinny być tłumaczone na korzyść skarżącego i powinny zostać należycie wyjaśnione.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy podał, iż faktycznie orzeczone wobec skarżącego w przeszłości kary dyscyplinarne uległy zatarciu po upływie czasu określonego w § 37 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów. Jednakże, jak podał organ, czyny za które je orzeczono zaistniały, na co wskazują zapisy dokonane w dokumentach dotyczących przebiegu służby skarżącego. Tak więc fakty o popełnionych w przeszłości przez skarżącego przewinieniach dyscyplinarnych, pomimo usunięciu z akt osobowych orzeczeń o ukaraniu, są czytelne w zgromadzonych dokumentach i mogą być uwzględnione w ocenie przebiegu służby, a tym samym przy orzeczeniu kary dyscyplinarnej. Jak dalej podał organ, wbrew zarzutom skarżącego, uwzględniono fakt wieloletniej służby skarżącego w Policji, lecz stopień zdyscyplinowania policjanta w tym okresie nie był zadowalający. Nadto, w ocenie organu odwoławczego, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że orzeczona kara dyscyplinarna wobec niego jest drugą karą orzeczoną za ten sam czyn. Przesądza bowiem o tym treść art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, zgodnie z którym policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia niezależnie od odpowiedzialności karnej. Organ odwoławczy podkreślił nadto, że czyniono wszelkie starania, aby wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności przyczyny oddalenia się skarżącego z miejsca wypadku. Wyjaśnienie skarżącego, iż pozostawał w szoku rzeczywiście, jak przyznał organ, są jedną z wersji zdarzeń, której nie wykluczono. Co więcej, przyjęto za wiarygodne dowody z wyjaśnień obwinionego w tej mierze. Z kolei, odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu § 22 rozporządzenia, organ podał, iż przepis ten nie został naruszony, gdyż obwiniony skorzystał z prawa udziału w raporcie przed wydaniem orzeczenia o ukaraniu karą wydalenia ze służby. Wydając tę karę uwzględniono okoliczności na korzyść skarżącego, jednak nie mogły one przesądzić o zmianie merytorycznego rozstrzygnięcia wobec okoliczności wpływających na zaostrzenie wymiaru kary. W ocenie organu, stopień zdyscyplinowania skarżącego w przebiegu służby w Policji nie pozwolił na pozostawienie go w służbie, tym bardziej że utracił on przymiot osoby o nieposzlakowanej opinii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Skarga jest uzasadniona, a podniesione zarzuty - w większości trafne.
Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Postępowanie dyscyplinarne w sprawie policjanta było - w momencie orzekania - regulowane przepisami ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., nr 7, poz. 58 ze zmianami) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. nr 4, poz. 14 ze zmianami).
Zgodnie z treścią art. 133 ust. 1 ustawy o Policji policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Katalog kar dyscyplinarnych, jakie mogą zostać nałożone na policjanta określa art. 134 cytowanej ustawy, a są nimi: nagana, surowa nagana, nagana z ostrzeżeniem, ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, obniżenie stopnia, ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby i wydalenie ze służby, jako kara najbardziej dolegliwa w skutkach. Na mocy § 45 wyżej cytowanego rozporządzenia, w zakresie nie uregulowanym rozporządzeniem stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie dyscyplinarne ma na celu wszechstronne wyjaśnienie okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia dyscyplinarnego lub naruszenia dyscypliny służbowej, którą stanowić może czyn policjanta popełniony w czasie służby lub podczas wykonywania zadań lub czynności służbowych, a także wyjątkowo za przewinienie można uznać czyn popełniony przez policjanta poza czasem służby lub nie związany z wykonywaniem zadań lub czynności służbowych, jeżeli przepisy szczególne przewidują odpowiedzialność dyscyplinarną (§ 9 rozporządzenia). Urzeczywistnieniem tego założenia są podporządkowane wszelkie przepisy proceduralne, które regulują postępowanie dyscyplinarne. Nadrzędnym obowiązkiem prowadzącego postępowanie jest przestrzeganie przepisów i ich interpretowanie w zgodzie z celem postępowania. Dopiero wszechstronne zbadanie sprawy i jednoznaczne ustalenia upoważniają do uznania policjanta za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzenia mu kary dyscyplinarnej.
W niniejszej sprawie jednym z zarzutów skarżącego skierowanych wobec decyzji organu odwoławczego jest fakt naruszenia § 22 cytowanego rozporządzenia, przez uznanie, że w sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności, w szczególności nie ustalono powodów, dla których skarżący oddalił się z miejsca kolizji. Zdaniem Sądu, stanowisko skarżącego w tej kwestii należy podzielić. Faktycznie bowiem organ poprzestał na uznaniu za wiarygodny dowodu z wyjaśnień obwinionego, który fakt oddalenia się z miejsca wypadku tłumaczył doznanym szokiem. Wprawdzie czyniono próby skierowania skarżącego na konsultacje do lekarza psychologa, który miał ocenić jego stan psychiczny w chwili wypadku, jednak ostatecznie do tego nie doszło. Mimo uznania za wiarygodne wyjaśnień J.A. w tym zakresie, organy całkowicie na niekorzyść skarżącego oceniły jego zachowanie po wypadku, czego wyrazem było zastosowanie najsurowszej kary dyscyplinarnej niezależnie od innych przyczyn,które powołują w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, należało powołać biegłego na okoliczność, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżący mógł doznać szoku, którego efektem byłoby oddalenie się z miejsca wypadku. Nie przeprowadzając powyższego dowodu organy prowadzące postępowanie dyscyplinarne uchybiły obowiązkowi wszechstronnego zbadania sprawy i jednoznacznego wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych naruszając tym samym normę przepisu art.7 i 77§ kpa.
Również na uwzględnienie zasługuje zarzut skarżącego, dotyczący potraktowania jako okoliczności wpływających na zaostrzenie kary dyscyplinarnej kar orzeczonych wobec skarżącego w przeszłości, które już uległy zatarciu. Podkreślić należy, iż fakt zatarcia nie budzi wątpliwości, tym bardziej że i organ odwoławczy przyznał, że faktycznie zatarcie nastąpiło. Kwestię terminów, po upływie których karę uważa się za niebyłą reguluje § 37 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym kary dyscyplinarne podlegają zatarciu po upływie:
1) 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary upomnienia lub zakazu
opuszczania miejsca zakwaterowania,
2) 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary nagany lub kary
aresztu,
3) 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary surowej nagany,
4) 9 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary nagany z ostrzeżeniem,
5) 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary ostrzeżenia o niepełnej
przydatności do służby na zajmowanym stanowisku,
6) 18 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary wyznaczenia na niższe
stanowisko lub obniżenia stopnia, orzeczonej w stosunku do policjantów w korpusach:
szeregowych, podoficerów lub aspirantów,
7) 24 miesięcy od dnia orzeczenia kary wyznaczenia na niższe stanowisko lub obniżenia
stopnia, orzeczonej w stosunku do oficerów,
8) 30 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary ostrzeżenia o niepełnej
przydatności do służby,
9) terminu, na jaki została wymierzona kara zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i
innych pojazdów.
Z akt osobowych skarżącego wynika, iż faktycznie w przeszłości był on karany dyscyplinarnie: karą nagany (rozkazem z dnia 25 lipca 1989 r.), ostrzeżeniem o niepełnej przydatności do służby (wzmianka w opinii służbowej za okres od 16 czerwca 1995 r. do 16 czerwca 1998 r.) i powtórnie karą nagany (wzmianka w opinii służbowej z dnia 3 lipca 2001 r.). Jak wynika jednak z treści wyżej zacytowanego przepisu, wszystkie te kary uległy zatarciu. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, stanowisko organów w kwestii oceny "faktów o popełnieniu w przeszłości przez skarżącego przewinień dyscyplinarnych" w przebiegu jego służby w Policji stanowi o niezrozumieniu instytucji zatarcia skazania. Wskazując bowiem na treść § 37 ust. 1 omawianego rozporządzenia, stwierdzić należy, iż zatarcie kary dyscyplinarnej polega na uznaniu kary za niebyłą, usunięciu z akt osobowych policjanta orzeczenia o ukaraniu oraz uczynieniu nieczytelnym zapisu o karalności. Samo usunięcie z akt osobowych policjanta orzeczeń o ukaraniu karą dyscyplinarną nie przesądza zatem o zatarciu kar w rozumieniu cytowanego przepisu. Instytucja zatarcia skazania wymaga bowiem, aby po upływie stosownego czasu uznać fakt wymierzenia kary za niebyły. Oznacza to tym samym, że instytucja ta ma na celu przywrócenie obwinionemu statusu niekaranego, dlatego może on twierdzić wobec władz i urzędów (słownie i pisemnie), że nie był karany dyscyplinarnie. A skoro tak, to nie ma żadnych podstaw prawnych, aby "fakty o popełnieniu przewinień dyscyplinarnych" uwzględniać w przebiegu służby skarżącego na jego niekorzyść, jako okoliczności przemawiających za zastosowaniem najsurowszej kary dyscyplinarnej.
Stanowiąc naruszenie przepisów prawa materialnego, okoliczność powyższa stanowi nadto naruszenie zasady orzekania kar współmiernych do popełnionego czynu i stopnia zawinienia (o której mowa w § 27 cytowanego rozporządzenia). Zgodnie z § 27 ust. 3 rozporządzenia, na zaostrzenie kary mają wpływ następujące okoliczności: popełnienie przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej przez policjanta będącego w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka, popełnienie przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej przez policjanta w czasie prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego lub w czasie wykonywania uprzednio wymierzonej kary dyscyplinarnej, jak również w okresie próby określonej w orzeczeniu o warunkowym zawieszeniu wykonania kary lub warunkowym umorzeniu postępowania karnego, poważne skutki popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej z niskich pobudek, popełnienie przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej wobec podwładnego, wspólnie z nim lub na jego szkodę. Jak słusznie podnosi skarżący, organy administracji nie wykazały, aby w stanie faktycznym niniejszej sprawy jakakolwiek z powyższych okoliczności, mogących stanowić o zaostrzeniu orzekanej kary stosownie do treści tegoż przepisu, w ogóle zaistniała. Nadto, organy nie wykazały, by charakter przewinienia skarżącego, jego skutki, pobudki działania, okoliczności popełnienia czynu, stopień nasilenia złej woli, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie oraz zachowanie obwinionego poza służbą były na tyle dotkliwe, by uzasadnić zastosowanie najsurowszej z kar dyscyplinarnych, tj. kary wydalenia ze służby.
Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia 5 grudnia 2002 r. nr [...].
Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią wskazania zawarte w treści niniejszego uzasadnienia, w szczególności wyjaśnią wszystkie okoliczności sprawy i orzekną karę, która będzie uwzględniała charakter czynu, jego skutki,pobudki działania,stopień nasilenia złej woli i zawinienia / w tym rozważenia będzie wymagało wobec braku wyjaśnienia przyczyn opuszczenia przez skarżącego miejsca wypadku- jakie były prawdziwe przyczyny takiego zachowania- na podstawie art.84kpa. ,zważyć bowiem należy,iż gdyby organ na podstawie wiadomości specjalnych ustalił,że skarżący nie miał wpływu na swoje zachowanie po kolizji, to ocena okoliczności zdarzenia musiałaby ulec zmianie.
Jednocześnie, na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd określił w wyroku, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu, wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 cytowanej ustawy odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, że jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja o zwolnieniu ze służby podlega wykonaniu, gdyż pozbawia skarżącego prawa, zatem istnieją podstawy, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI