II SA/Rz 349/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Rzeszowie oddalił sprzeciw strony od decyzji SKO uchylającej decyzję o odmowie skierowania do domu pomocy społecznej, uznając, że organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego.
Sprawa dotyczyła odmowy skierowania K.K. do domu pomocy społecznej. Organ I instancji odmówił, uznając, że darowizna gospodarstwa rolnego przez wnioskodawczynię była niewłaściwym wykorzystaniem zasobów. SKO uchyliło tę decyzję, wskazując na brak podstaw prawnych do odmowy w takiej sytuacji i konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy. WSA w Rzeszowie oddalił sprzeciw strony od decyzji SKO, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji i konieczność zebrania dodatkowego materiału dowodowego.
Przedmiotem kontroli WSA w Rzeszowie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 4 stycznia 2023 r., która uchyliła decyzję Burmistrza z dnia 10 listopada 2022 r. odmawiającą skierowania K.K. do domu pomocy społecznej i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ I instancji odmówił skierowania, argumentując, że wnioskodawczyni, darując swoje gospodarstwo rolne siostrze, niewłaściwie wykorzystała swoje zasoby finansowe, co uniemożliwiło jej samodzielne przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej. SKO nie zgodziło się z tym stanowiskiem, wskazując, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują możliwości odmowy skierowania do DPS z powodu wcześniejszego zbycia majątku. Kolegium podkreśliło, że możliwość skierowania lub odmowy może być rozważana jedynie w przypadkach, gdy strona wciąż dysponuje majątkiem, z którego mogłaby sfinansować pobyt. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej SKO wskazało na naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji i konieczność zebrania pełnego materiału dowodowego, w tym oceny aktualnego stanu zdrowia skarżącej oraz warunków domowych. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając SKO uchylanie się od merytorycznego rozpoznania sprawy. WSA w Rzeszowie, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, uznał, że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji. Sąd podkreślił, że wyzbycie się majątku nie jest prawną przeszkodą do uzyskania pomocy, a organ I instancji całkowicie uchylił się od oceny stanu zdrowia skarżącej i jej potrzeb. WSA uznał decyzję SKO za usprawiedliwioną, powołując się na zasadę dwuinstancyjności postępowania i konieczność zebrania materiału dowodowego przez organ I instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, darowizna majątku przez wnioskodawcę nie stanowi prawnej przeszkody do uzyskania skierowania do domu pomocy społecznej. Istnieje możliwość dochodzenia roszczeń alimentacyjnych od rodziny.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje sankcji za wyzbycie się majątku przed złożeniem wniosku o skierowanie do DPS. Organ odwoławczy wskazał na możliwość dochodzenia roszczeń alimentacyjnych od rodziny na podstawie art. 110 ust. 5 u.p.s.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.p.s. art. 54 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
p.p.s.a. art. 151a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw.
Pomocnicze
u.p.s. art. 59
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 110 § 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Możliwość wytoczenia przez kierownika ośrodka pomocy społecznej powództwa o roszczenie alimentacyjne.
u.p.s. art. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 11
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 12
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 64 § d § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1-2
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego. Organ I instancji naruszył przepisy postępowania. Wyzbycie się majątku nie jest przeszkodą do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy uchylił się od merytorycznego rozpoznania sprawy. Zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
darowizna gospodarstwa rolnego, niewłaściwie wykorzystała swoje zasoby finansowe nie daje możliwości odmowy skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej wnioskodawcy, który uprzednio przekazał swój majątek osobom trzecim brak jest regulacji prawnych, które w jakikolwiek sposób sankcjonowałyby wyzbycie się przez wnioskodawcę posiadanego majątku nie można odmówić i wnioskodawcy wsparcia tylko dlatego, że osoba wymagająca opieki ma rodzinę wyzbycie się przez podopiecznego majątku nie stanowi prawnej przeszkody udzielenia wnioskowanej pomocy Organ I instancji całkowicie uchylił się od oceny stanu zdrowia Skarżącej
Skład orzekający
Karina Gniewek-Berezowska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skierowania do domu pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście wcześniejszego zbycia majątku przez wnioskodawcę oraz obowiązków organów w zakresie postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby ubiegającej się o skierowanie do DPS, która wcześniej darowała swój majątek. Interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących decyzji kasacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji i jak prawo chroni osoby starsze i potrzebujące, nawet jeśli podjęły decyzje dotyczące swojego majątku, które mogą wydawać się nieracjonalne.
“Czy darowizna majątku pozbawia prawa do pomocy społecznej? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 349/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2023-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Karina Gniewek-Berezowska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku oddalono sprzeciw Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151a § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 136, art. 138 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2021 poz 2268 art. 4, 11 i 12, art. 59, art. 110 ust. 5 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze sprzeciwu K. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 4 stycznia 2023 r. nr SKO.4110/145/2022 w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej oddala sprzeciw. Uzasadnienie Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 4 stycznia 2023 r. nr SKO. 4110/145/2022 uchylająca w całości decyzję Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz", "Organ I instancji") z 10 listopada 2022 r. nr M-GOPS.71310/1/22 w przedmiocie odmowy skierowania K.K. (dalej: "Skarżąca") do domu pomocy społecznej i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. W podstawie prawnej decyzji Organ podał art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: W dniu 14 września 2022 r. Skarżąca wystąpiła do Burmistrza [...] z wnioskiem o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w [....]. W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że Skarżąca jest panną i ma 82 lata. Źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne z ZUS w kwocie 2.838,51 zł. Skarżąca do 30 września 2022 r. posiadała gospodarstwo rolne o powierzchni 2,7180 ha, co dawało kwotę dochodu z gospodarstwa w wysokości 937,71 zł miesięcznie. Podczas postępowania ustalono również, że Skarżąca aktem notarialnym z [...] października 2022 r. Rep. A nr [...] przekazała w formie darowizny całe gospodarstwo rolne swojej siostrze E.H., pod tytułem darmym bezwarunkowo. Podczas wywiadu środowiskowego Skarżąca oświadczyła, że mieszka w domu drewnianym starego budownictwa, w którym zajmuje pokój i kuchnię. W domu nie ma łazienki, ani ubikacji. Warunki mieszkaniowe są skromne. Od 4 września 2021 r. Skarżąca przebywa w Domu Seniora [...] w [...], a umowa o pobycie została zawarta na czas nieokreślony. W trakcie postępowania ustalono ponadto, że Skarżąca ma wiele schorzeń, jest osobą niepełnosprawną i posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, wydane na stałe. Podczas wywiadu Skarżąca oświadczyła, że chciałaby wrócić do swojego domu, ale jej stan zdrowia na dzień dzisiejszy na to nie pozwala. Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Burmistrz [...] decyzją z 10 listopada 2022 r. nr M-GOPS.71310/1/22 odmówił skierowania Skarżącej przebywającej w Domu Seniora [...] w [...] do Domu Pomocy Społecznej w [...]. W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji stwierdził, że Skarżąca darując siostrze gospodarstwo rolne, niewłaściwie wykorzystała swoje zasoby finansowe, co uniemożliwiło jej przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej samodzielnie. W ocenie Burmistrza jeżeli osoba w sposób samodzielny jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, w której się znalazła, w tym poprzez zapewnienie miejsca w domu pomocy społecznej (odpowiedniego dla jej stanu zdrowia), we własnym zakresie i sfinansowanie pobytu w nim z własnych środków stanowi to podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i skierowanie jej do domu pomocy społecznej. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 12268 ze zm.; dalej: "u.p.s.") poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu odwołania Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, posiada jedynie ubrania, wózek inwalidzki i chodzik oraz telefon komórkowy. Skarżąca wyjaśniła również, że w jej dotychczasowym domu nie ma bieżącej wody, w budynku nie ma WC. Dom jest drewniany, kuchnia jest opalana węglem, a w pokoju jest piec węglowy. Skarżąca podniosła, że z uwagi na podeszły wiek nie może tam mieszkać, nawet przy pomocy opiekunek, gdyż potrzebuje stałej opieki w chodzeniu, przyjmowaniu leków, przygotowywaniu jedzenia oraz utrzymywaniu czystości. W wyniku rozpoznania odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z 4 stycznia 2023 r. nr SKO. 4110/145/2022 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. Uzasadniając powyższe SKO podało, że Organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję zamiast oprzeć swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu (w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy) czy w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 54 ust. 1 i 2 u.p.s. (których wystąpienie jest niezbędne do skierowania Skarżącej do domu pomocy społecznej), odmowę skierowania Skarżącej do domu pomocy społecznej oparł na przepisach zawartych w art. 4, art. 11 i art. 12 u.p.s., prezentując stanowisko, że Skarżąca "darując siostrze gospodarstwo rolne, niewłaściwie wykorzystała swoje zasoby finansowe, co uniemożliwiło jej przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej samodzielnie." Kolegium wskazało, że nie podziela poglądu Burmistrza, gdyż regulacje ustawowe zawarte w ustawie o pomocy społecznej nie dają możliwości odmowy skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej wnioskodawcy, który uprzednio przekazał swój majątek osobom trzecim, w tym także osobom nie zobowiązanym do jego alimentacji. W aktualnie obowiązujących przepisach prawa brak jest bowiem regulacji prawnych, które w jakikolwiek sposób sankcjonowałyby wyzbycie się przez wnioskodawcę posiadanego majątku. W ocenie Organu odwoławczego możliwość skierowania lub odmowy skierowania wnioskodawcy do domu pomocy społecznej może być rozważane jedynie w przypadkach, w których strona wciąż dysponuje majątkiem z którego mogłaby sfinansować swój pobyt w domu pomocy społecznej. We wszystkich innych przypadkach brak jest przepisów ustawowych, które uzasadniałyby wydanie decyzji o odmowie skierowania wnioskodawcy do domu pomocy społecznej, która miałaby charakter sankcji za nierozsądne, bądź pochopne postępowanie wnioskującego o skierowanie do domu pomocy społecznej, który uprzednio przepisał swój majątek na osoby trzecie. Zdaniem SKO fakt, że Skarżąca zbyła na rzecz swojej o siostry zabudowaną nieruchomość położoną w [...], stanowiącą działki nr [...] i nr [...] o łącznym obszarze 2,2500 ha, w drodze umowy darowizny, nie może być przesłanką przyjęcia, że pomoc w formie skierowania do domu pomocy społecznej jej nie przysługuje. Zdaniem Kolegium gmina nie może odmówić pomocy osobie potrzebującej, pomimo istnienia obowiązku osób fizycznych lub prawnych do zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych. Zatem nie można odmówić i wnioskodawcy wsparcia tylko dlatego, że osoba wymagająca opieki ma rodzinę. Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że Organ I instancji rozpoznając wniosek Skarżącej przedwcześnie i w sposób nieuprawniony odmówił jej przyznania pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej, bez ustalenia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Organ odwoławczy zalecił, aby w toku ponownego postępowania Organ I instancji powinien, celem wyeliminowania popełnionych przez niego uchybień i wydania zgodnej z prawem decyzji, uwzględniającej zaistniały w sprawie stan faktyczny i prawny - zastosować się do uwag i wskazówek podanych w uzasadnieniu decyzji, a w szczególności: prawidłowo (z zapewnieniem prawa czynnego udziału stronie postępowania) przeprowadzić jeszcze raz postępowanie wyjaśniające w ww. zakresie, zebrać kompletny materiał dowodowy oraz dokonać wszechstronnej jego oceny, pod kątem ustalenia czy w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 54 ust. 1 i 2 u.p.s., uprawniające Skarżącą do skierowania jej w domu pomocy społecznej. W szczególności uwzględni wszystkie znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, a także poczyni ustalenia dotyczące aktualnego stanu zdrowia Skarżącej, które powinny znaleźć odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i skierowanie jej przez SKO w Rzeszowie do domu pomocy społecznej w oparciu o zebrany materiał dowodowy, który jest wystarczający. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że pomimo, że Organ odwoławczy posiada skompletowany materiał dowodowy uchyla się od merytorycznego rozpoznania sprawy i przerzuca ciężar na Organ I instancji, który najprawdopodobniej ponownie odmówi jej skierowania do domu pomocy społecznej. Skarżąca zarzuciła ponadto, że Kolegium nie wskazuje jakie konkretnie okoliczności nie zostały wyjaśnione i w jaki sposób ma to być zrobione, a przede wszystkim nie zapoznało się z zebranymi w sprawie dokumentami, na podstawie których można i należy ustalić, że zakres sprawy mający wpływ na rozstrzygnięcie został już wyjaśniony. Skarżąca wyjaśniła, że o stanie jej zdrowia świadczą dokumenty przedłożone Organowi oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy. Z dokumentów tych wynika m.in., że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Do skargi Skarżąca dołączyła oświadczenie złożone przez jej siostrę i siostrzenicę, w którym wskazano, że żadna z nich nie jest w stanie zapewnić opieki i wsparcia Skarżącej w zakresie niezbędnym do tego aby mogła sama zamieszkać w dotychczasowym domu z uwagi na jej stan zdrowia i znajdujące się tam warunki mieszkaniowe. W odpowiedzi na sprzeciw SKO wniosło o jej oddalenie wskazując, że wbrew twierdzeniu Skarżącej zawartemu w sprzeciwie nie zostały w tej sprawie zebrane przez Organ I instancji wszystkie niezbędne dowody wymagane dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia, co oznacza, że Organ odwoławczy nie mógł wydać w tej sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał na uchybienia Organu I instancji, które obligowały go do wydania decyzji kasacyjnej. W ocenie Kolegium, Organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie czy w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 54 ust. 1 i 2 u.p.s., w tym przesłanka braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni. Wobec powyższego Kolegium nie mogło rozpoznać sprawy co do jej istoty i orzec o tym czy Skarżącej przysługuje wnioskowane przez nią świadczenie w postaci skierowania do domu pomocy społecznej. Rozpoznanie sprawy co do meritum byłoby przedwczesne w sytuacji, kiedy zaskarżona decyzja Burmistrza z uwagi na uchybienia proceduralne, którymi jest dotknięte postępowanie, w wyniku którego doszło do jej wydania, kwalifikowała się do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64 d § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a.") W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 p.p.s.a. odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. ( Wyrok WSA w Łodzi z 22 października 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 534/19 to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Oznacza to, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. W sytuacji gdy w sprawie zachodzić będzie podstawa do przeprowadzenia postępowania niemal w całości, to z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania, prawo strony do czynnego udziału na każdym etapie postępowania, zachodzić będzie podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji, celem ponownego przeprowadzenia postępowania z poszanowaniem wszystkich zasad. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja kasacyjna Kolegium wydana w sprawie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej. Jak wynika z treści decyzji, Organu I instancji, odmówił skierowania Skarżącej do Domu Pomocy Społecznej wskazując, że Skarżąca nie wykorzystała własnych środków do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w której się znalazła. Darując swojej siostrze gospodarstwo, wyzbyła się możliwości uzyskania dochodu przez czerpanie płodów z tego gospodarstwa bądź też poprzez jego sprzedaż. Tym samy doszło do sytuacji, w której obowiązek pomocniczości organu wynikający z art. 4, 11 i 12 u.p.s. został wykluczony negatywnym zachowaniem podopiecznego, który odmówił współdziałania z organem. Uchylając decyzję Organ II instancji stwierdził, że powołanie się przez Organ I instancji na powyższą okoliczność stanowi poza procesową przesłankę, która nie powinna mieć w sprawie znaczenia. Przepis art. 59 u.p.s. stanowiący podstawę ubiegania się o świadczenie nie daje możliwości odmowy skierowania i umieszczenia w DPS wnioskodawcy, który uprzednio przekazał swój majątek osobom trzecim, w tym także osobom niezobowiązanym do alimentacji. Na marginesie jedynie Organ II instancji wskazał, że odmowa pomocy osobie tej pomocy potrzebującej, przez członka jej rodziny zobowiązanego do alimentacji, może skutkować wytoczeniem przez kierownika ośrodka pomocy społecznej powództwa o roszczenie alimentacyjne na podstawie art. 110 ust. 5 u.p.s. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Organu II instancji. Twierdzi, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystraczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Przeprowadzono z nią wywiad środowiskowy, wbrew twierdzeniu Organu II instancji poinformowano ją o zakończeniu postępowania i prawie zapoznania się z materiałem dowodowym, zaś jej stan zdrowia obrazują przedłożone przez nią zaświadczenia lekarskie. Podnosi, że nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w domu, który nie jest dostosowany do jej potrzeb, nie ma w nim łazienki, ani ubikacji, kuchnia jest kaflowa, a piec opalany drewnem, na zewnątrz panują warunki utrudniające poruszanie się. Sąd zgadza się ze stanowiskiem Organu II instancji, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania i wynikający z nich zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania uzasadniają uchylenie decyzji Organu I instancji i przekazanie sprawy temu Organowi do ponownego rozpoznania. W pierwszej kolejności zgodzić należy się z Organem II instancji, że wyzbycie się przez podopiecznego majątku nie stanowi prawnej przeszkody udzielenia wnioskowanej pomocy. Jak słusznie wskazał Organ II instancji na podstawie art. 110 ust. 5 u.p.s. istnieje możliwość wytoczenia powództwa o roszczenie alimentacyjne. Zgodzić należy się również, że Organ I instancji całkowicie uchylił się od oceny stanu zdrowia Skarżącej, stanowiącej przesłankę skierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 u.p.s. 1. Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. 2. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. 2a. W przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące. 3. Osoba wymagająca wzmożonej opieki medycznej kierowana jest na podstawie art. 33a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, 1292, 1559, 1773, 1834 i 1981) do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego. 4. W przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej, centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora. Ani przeprowadzony wywiad środowiskowy, ani też opinia dotycząca stopnia niepełnosprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, na które powołuje się Skarżąca nie dają wystarczających informacji do podjęcia rozstrzygnięcia. W opinii wskazano jedynie, że Skarżąca porusza się za pomocą chodzika, wymaga częściowej pomocy w zaspakajaniu potrzeb życiowych, nie ma problemów z porozumiewaniem się, jest bezkonfliktowa, jednocześnie wymaga pomocy osób drugich. Z kolei z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że Skarżąca 12 czerwca 2021 r. przeszła [...], który spowodował paraliż [...]. Z tego też powodu 29 lipca 2021 r. została umieszczona w Domu Seniora, do którego trafiła bezpośrednio po pobycie w szpitalu. Po rehabilitacji, którą przeszła, Skarżąca porusza się za pomocą chodzika. Sama spożywa posiłki, potrzebuje pomocy w toalecie. Wyżej podane okoliczności w ogóle nie były przedmiotem oceny Organu I instancji pod kątem o jakich mowa w art. 54 ust. 1 u.p.s. Brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do tego czy Skarżąca wymaga całodobowej opieki ze względu na wiek, stan zdrowia, czy stwierdzony stan niepełnosprawności, które stanowią konieczny warunek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Przy ocenie powyższych okoliczności Organ powinien uwzględnić zarówno treść wydanego w stosunku do Skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wynikającego z niego zakresu opieki, jak również to na co zwrócił uwagę Organ II instancji aktualnego stanu zdrowia Skarżącej. Odnotowanie w wywiadzie środowiskowym, że Skarżąca samodzielnie spożywa posiłek nie wyjaśnia jeszcze czy sama ten posiłek przygotowuje, stwierdzenie przez organ że samodzielnie się porusza za pomocą chodzika nie daje pewności, co do tego czy nie wymaga żadnej asekuracji zwłaszcza w sytuacji gdy Skarżąca podnosi, że ma zawroty głowy, a na skutek upadku złamała rękę. Dla powyższej oceny nie bez znaczenia pozostają warunki domowe, na które także wskazuje Skarżąca, a które niewątpliwie muszą wpłynąć na ocenę jej samodzielności. Nie zostało także wyjaśnione czy Skarżąca może liczyć na pomoc rodziny. Zatem zgodzić należy się z Organem II instancji co do tego, że w zasadzie nie został zebrany materiał dowodowy, który jest niezbędny do wydania rozstrzygnięcia. Z tego też powodu Sąd ocenia decyzję Organu II instancji wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. za usprawiedliwioną. Sąd zwraca również uwagę na konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania, o jakiej mowa w art. 78 Konstytucji i art. 15 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez Organ I, a następnie przez Organ II instancji. Przerzucenie na Organ II instancji prawa do rozpoznania sprawy w całokształcie, w sytuacji gdy Organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego sprzeciwia się tej zasadzie, pozbawiając stronę prawa do skorzystania ze środka zaskarżenia. Należy bowiem dopuścić jako możliwą i taką sytuację, w której Organ II instancji rozpoznałby wniosek Skarżącej negatywnie, a Skarżącej przysługiwałaby wówczas jedynie skarga do Sądu. Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdza, że wydana przez Organ II instancji decyzja nie narusza prawa, co mając na uwadze orzekł, jak w sentencji na podstawie art 151 a § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI