II SA/RZ 345/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odrzucające zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi, uznając, że spółka przejmująca może skorzystać z przepisu pozwalającego na zwolnienie z odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez poprzednika prawnego.
Sprawa dotyczyła odrzucenia przez organy administracji zgłoszeń dotyczących zanieczyszczenia powierzchni ziemi, złożonych przez spółkę "A." SA, która była następcą prawnym spółki C. SA. Organy uznały, że spółka przejmująca ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez poprzednika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił te decyzje, stwierdzając, że art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. stanowi przepis szczególny, który pozwala władającemu powierzchnią ziemi na zwolnienie się z odpowiedzialności, jeśli udowodni, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot.
Przedmiotem skarg spółki "A." SA w P. były decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy decyzje Starosty o odrzuceniu zgłoszeń dotyczących zanieczyszczenia powierzchni ziemi na kilku działkach. Organy administracji uznały, że spółka "A." SA, jako następca prawny spółki C. SA (która spowodowała zanieczyszczenie), ponosi odpowiedzialność za rekultywację terenów na podstawie przepisów Kodeksu handlowego o połączeniu spółek. Skarżąca spółka argumentowała, że sukcesja uniwersalna nie obejmuje praw i obowiązków w sferze publicznoprawnej, a art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. jest przepisem szczególnym, który wyłącza odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez inne podmioty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podzielił stanowisko skarżącej. Sąd uznał, że art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do ogólnych zasad sukcesji prawnej, a jego celem jest umożliwienie władającemu powierzchnią ziemi zwolnienia się z odpowiedzialności za zanieczyszczenia spowodowane przez inny podmiot. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, nakazując organom ponowne zbadanie sprawy z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 12 ustawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, w kontekście art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r., spółka przejmująca może skorzystać z przepisu pozwalającego na zwolnienie z odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez inny podmiot (poprzednika prawnego).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. jest przepisem szczególnym (lex specialis), który umożliwia władającemu powierzchnią ziemi zwolnienie się z odpowiedzialności za zanieczyszczenia spowodowane przez inny podmiot, niezależnie od zasad sukcesji prawnej wynikających z Kodeksu handlowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw art. 12 § ust. 1, 2 i 4
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 111 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska art. 102 § ust. 1 – 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska art. 3 § pkt 44
Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu się środowiska art. 82 § ust. 1
k.h. art. 463 § pkt 1 i 464 § 1, § 2 i § 4
Kodeks handlowy
k.h. art. 465 § § 3
Kodeks handlowy
k.h. art. 285 § § 3
Kodeks handlowy
k.s.h. art. 494 § § 2
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 618
Kodeks spółek handlowych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 11 § § 11
p.p.s.a. art. 145 § § 1 litera a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do ogólnych zasad sukcesji prawnej w prawie administracyjnym. Celem art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. jest zwolnienie władającego powierzchnią ziemi od odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez inny podmiot. Sukcesja uniwersalna na podstawie Kodeksu handlowego nie obejmuje automatycznie praw i obowiązków publicznoprawnych, chyba że istnieje wyraźny przepis ustawowy.
Odrzucone argumenty
Spółka przejmująca (następca prawny) ponosi odpowiedzialność za szkody środowiskowe wyrządzone przez spółkę przejmowaną na podstawie przepisów Kodeksu handlowego o połączeniu spółek.
Godne uwagi sformułowania
Art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. jest przepisem szczególnym w stosunku do wszystkich innych zasad odpowiedzialności administracyjnej z zakresu ochrony środowiska. Ratio legis tego przepisu polega na zwolnieniu od odpowiedzialności za szkody wywołane przez inne osoby. Sukcesja uniwersalna do jakiej dochodzi w wyniku połączenia się spółek nie obejmuje przejęcia uprawnień i obowiązków w sferze publicznoprawnej.
Skład orzekający
Ryszard Bryk
przewodniczący sprawozdawca
Marian Ekiert
sędzia
Magdalena Józefczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. jako przepisu szczególnego (lex specialis) w kontekście odpowiedzialności za szkody środowiskowe i sukcesji prawnej spółek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji połączenia spółek i zgłoszenia zanieczyszczeń przed wejściem w życie Prawa ochrony środowiska.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia sukcesji prawnej w prawie administracyjnym, szczególnie w kontekście odpowiedzialności za szkody środowiskowe, co ma znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorstw.
“Czy następca prawny spółki odpowiada za jej ekologiczne grzechy? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 345/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2005-12-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-04-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Ryszard Bryk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Ochrona środowiska Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie NSA Marian Ekiert asesor WSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A." SA w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] i z dnia [...] lutego 2005 r. [...] [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszeń zanieczyszczenia powierzchni ziemi I. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2005 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., Nr [...], II. uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2005 r., Nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...], III. uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2005 r., Nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., Nr [...], IV. stwierdza, że zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego określone w części wstępnej wyroku nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Uzasadnienie II SA/Rz 345/05 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skarg "A." S.A. w P. są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a to: 1/ z dnia [...].01.2005 r. Nr [...] – utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].12.2004 r., Nr [...] odrzucającą zgłoszenie "A." S.A. w sprawie zanieczyszczenia powierzchni ziemi – działki nr 627/3 położonej w Z. gm. D., 2/ z dnia [...].02.2005 r., Nr [...] – utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].12.2004 r., Nr [...] odrzucającą zgłoszenie "A." S.A. w sprawie zanieczyszczenia powierzchni ziemi działki nr 2459 położonej w R., 3/ z dnia [...].02.2005 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].12.2004 r., Nr [...] odrzucającą zgłoszenie "A." S.A. w sprawie zanieczyszczenia powierzchni ziemi działki nr 1768 położonej w J., gm. J. Wskazane decyzje organ odwoławczy wydał na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm./. W uzasadnieniach wymienionych decyzji organ II instancji przytoczył, że Starosta [...] odrzucenie zgłoszeń "A." S.A. w P. motywował tym, że zgłoszenia te nie spełniają jednego z podstawowych warunków o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /nazwanej dalej ustawą z dnia 27.04.2001 r./ bowiem zanieczyszczenie działek nie spowodował inny podmiot lecz ten sam, gdyż "A." S.A. jest następcą prawnym C. S.A. W dniu 19.05.1999 r. doszło do połączenia C. S.A. i Z. S.A. Podstawę prawną połączenia stanowiły art. 463 pkt 1 i 464 § 1, § 2 i § 4 obowiązującego w tym czasie Kodeksu handlowego z 1934 r. /Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm./ i w wyniku tego połączenia powstał "A." S.A. Na Spółkę przejmującą w myśl art. 465 § 3 k.h. przeszły wszystkie prawa i obowiązki spółek przejętych. Oznacza to, iż "A." S.A. stał się następcą prawnym C. S.A. Ze stanowiskiem organu I instancji nie zgodził się "A." S.A. i w odwołaniach zarzucił, że kwestionowane decyzje organu I instancji zostały wydane w oparciu o opinię Departamentu Prawnego Ministerstwa Skarbu Państwa, na którą powołał się ten organ. Zdaniem odwołującej się wskazana opinia nie jest wykładnią prawną tym bardziej, że nie została zweryfikowana przez niezależne sądy. Zdaniem odwołującej się art. 465 § 3 k.h. obowiązujący w dacie połączenia spółek, nie stanowi podstawy prawnej przejścia praw i obowiązków na rzecz "A." S.A. Sukcesja uniwersalna do jakiej dochodzi w wyniku połączenia się spółek nie obejmuje przejęcia uprawnień i obowiązków w sferze publicznoprawnej. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji zamieszczonej w remonstracjach i wyraził takie samo stanowisko jak organ I instancji. Wyjaśnił, iż sukcesja uniwersalna przewidziana w art. 463 i n. k.h. wywołuje również skutki w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. Art. 465 § 3 k.h. wyraźnie mówi o wstąpieniu przez spółkę przejmującą we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, zatem nie ma powodów do ograniczania sukcesji wyłącznie do stosunków cywilnoprawnych. Organ II instancji powołał się w tej kwestii na pogląd zawarty w wyrokach NSA z dnia 20.04.1999r., II SA 7091/98 z dnia 27.11.1995 r., SA/Gd 2508/94 oraz na glosę do wyroku z dnia 11.02.2003 r., I SA/Łd 955/01. Zgodnie z art. 285 § 3 k.h. /obecnie art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych/ z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, w tym również przejmuje obowiązki o charakterze publicznoprawnym. Jest więc oczywiste, że nowopowstała spółka "A." przejęła również odpowiedzialność za szkody spowodowane w środowisku przez przejmowaną spółkę C. Organ odwoławczy na marginesie wyjaśnił, że spółką przejmującą była P. S.A., która następnie zmieniła nazwę spółki na K. S.A., zaś w dniu 3.04.2000 r. zmieniono nazwę na "A." S.A. W konkluzji organ odwoławczy skonstatował, że skoro odwołująca się Spółka przejęła obowiązki C. S.A., która zanieczyściła wymienione działki, zatem odrzucenie zgłoszeń było zgodne z art. 12 ustawy z dnia 27.07.2001 r. W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący "A." S.A. wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i utrzymanych nimi decyzji Starosty [...] z dnia [...].12.2004 r. i zarzucił, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2001 r. jest przepisem szczególnym w stosunku do wszystkich powołanych przez organ przepisów dotyczących następstwa prawnego w zakresie publicznoprawnego następstwa administracyjnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem w życie w/w ustawy. Przepis ten działa retroaktywnie, zatem rozstrzyga o stanie prawnym w dacie łączenia spółek, a także wcześniejszym. "A." S.A. jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym C. Organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii czy istotnie następstwo prawne pod tytułem ogólnym w rozumieniu prawa cywilnego dotyczy także praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a jeśli tak, to czy art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2001 r. nie stanowi wyjątku w tym zakresie /lex specialis/. W komentarzu do Kodeksu spółek handlowych /Wyd. C.H.Beck – W-wa 2004 t. IV/, prof. A. Szumański wyraził zapatrywanie, że doktryna prawa administracyjnego powszechnie przyjmuje zakaz sukcesji na płaszczyźnie prawa publicznego, a więc niedopuszczalność przeniesienia praw i obowiązków wynikających z aktu administracyjnego w drodze czynności cywilnoprawnych. Podstawowym elementem aktu administracyjnego jest jednostronne określenie przez kompetentny organ administracji praw i obowiązków zindywidualizowanego adresata, w konkretnej sytuacji i na podstawie konkretnego stanu prawnego. Powyższa zasada odnosi się także do sukcesji uniwersalnej. Wyjątkiem od zakazu sukcesji administracyjnej jest przepis art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych, który został wprowadzony dopiero ustawą z dnia 15.09.2000 r. Przejęcie spółki C. S.A. nastąpiło w dniu 7.09.1999 r. tj. pod rządami kodeksu handlowego. W dacie połączenia spółek można było stać na stanowisku, że do następstwa prawnego pomiędzy "A." S.A., a C. S.A. w zakresie odpowiedzialności za szkodę w środowisku nie doszło, ponieważ w tym zakresie obowiązywała zasada odpowiedzialności sprawcy. Odpowiedzialność za szkodę w środowisku była więc nieprzenoszalna. Sukcesja administracyjna jest dopuszczalna jedynie w przypadku istnienia wyraźnej podstawy ustawowej. W dacie wykreślenia C. z rejestru /7.09.1999 r./ obowiązywał przepis art. 463 § 3 k.h., który nie obejmował swoim zakresem sukcesji publicznoprawnej /tak Grzegorz Łaszczyca, Paweł Sasiak "Łączenie spółek kapitałowych, a sukcesja praw i obowiązków ze sfery publicznoprawnej – wybrane zagadnienia – Prawo spółek, kwiecień 1999r./. Z kolei A. Szumański w artykule "Łączenie się spółek w świetle kodeksu spółek handlowych" pisał, że dopiero w nowym kodeksie spółek handlowych /Dz.U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037/ wprowadzono zasadę sukcesji administracyjnej, kierując się obawą, że brak sukcesji administracyjnej, jako elementu sukcesji uniwersalnej, może zniechęcić spółki do tej formy konsolidacji gospodarczej /Prawo spółek, marzec 2001 r., str. 18/. Należy jednak podkreślić, że następstwo prawne na podstawie nowego kodeksu spółek handlowych jest ograniczone przepisami tegoż kodeksu. I tak, zgodnie z art. 494 § 2 "Na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki chyba, że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej". Dodatkowo ograniczono sukcesję administracyjną w nowym kodeksie spółek handlowych przepisem art. 618 w brzmieniu: "Przepisy art. 494 § 2 i art. 531 § 2 stosuje się do koncesji, zezwoleń oraz ulg przyznanych po dniu wejścia w życie ustawy chyba, że przepisy dotychczasowe przewidywały przejście takich uprawnień na spółkę przejmującą lub spółkę nowo przejmowaną". Nigdy zatem zasada generalnej sukcesji administracyjnej w przypadku łączenia spółek nie była nieograniczona, gdyż zarówno przed jak i po wejściu w życie nowego kodeksu spółek handlowych przyjmowano, że wymaga to szczególnego przepisu ustawy. Przed wejściem w życie nowego kodeksu spółek handlowych sukcesja była dopuszczalna, kiedy przepis szczególny dopuszczał taką ewentualność, a po jego wejściu w życie obowiązuje zasada sukcesji chyba, że przepis szczególny lub akt administracyjny wyłączają jej dopuszczalność. Także w wyroku NSA z dnia 23.07.1996 r., sygn. akt SA/Wr 3617/95 wskazano, iż przejęcie spółki na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów k.h. nie oznacza automatycznej i bezwzględnej sukcesji wszystkich praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym. W szczególności taka sukcesja jest niedopuszczalna, gdy sprzeciwia się temu szczególny przepis ustawy. Obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego, nie był w dacie połączenia się spółek stosunkiem administracyjnym o charakterze rzeczowym. Obowiązek ten w dacie połączenia się spółek był regulowany przez przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 31.01.1980 r. o ochronie i kształtowaniu się środowiska /Dz.U. Nr 3, poz. 6 ze zm./ i stanowił: "Jednostka organizacyjna oraz osoba fizyczna, wykonująca działalność gospodarczą wpływającą szkodliwie na środowisko, jest obowiązana podejmować działania mające na celu usunięcie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko lub zagrożenia i przywrócenie środowiska do stanu właściwego". Przepis ten obowiązywał do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27.04.2001 r., która w art. 102 ust. 1 wprowadziła zasadę odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi. Odpowiedzialność władającego powierzchnią ziemi /właściciela, użytkownika wieczystego – art. 3 pkt 44 – Prawa ochrony środowiska/ jest modelowym przykładem rzeczowego stosunku administracyjnego obowiązek ten przechodzi na każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości wskutek nabycia tytułu prawnego do nieruchomości. Wprowadzenie nowej zasady odpowiedzialności, opartej na konstrukcji rzeczowego stosunku administracyjnego, bez przepisów przejściowych, byłoby niezgodne z zasadami państwa prawa, toteż art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.04.2001 r. udzielił władającemu terminu na zgłoszenie zanieczyszczeń wywołanych przez inną osobę. Przepis ten jest przepisem lex specialis w stosunku do wszystkich innych zasad odpowiedzialności administracyjnej z zakresu ochrony środowiska. Celem ustawodawcy było więc potwierdzenie, że władający nie ponoszą odpowiedzialności za szkody wywołane przez inne osoby. W stosunku do "A." S.A. osobą taką była C., która przez około 50 lat istnienia /wraz z poprzednikami prawnymi/ wyrządziła w środowisku szkody porównywalne do szkód ekologicznych wyrządzonych przez armię rosyjską i to częstokroć na terenie nieruchomości, które nigdy nie zostały przekazane "A." S.A. Mimo to, gdyby przyjąć zasadę administracyjnego następstwa prawnego, "A." S.A. odpowiadałby za rekultywację nieruchomości, o których istnieniu, stanie ekologicznym i technicznym nie miał żadnych wiadomości. Ustawodawca wprowadził do systemu prawnego art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. w przededniu przystąpienia do Unii Europejskiej. Rekultywacja terenów poprzemysłowych jest objęta finansowaniem z Funduszu Spójności, przy czym beneficjentem projektu finansowanego z Funduszu Spójności powinien być podmiot samorządowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skarg i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. Na wstępie należy zasygnalizować, że Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, nazwanej dalej skrótem p.p.s.a., połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg "A." S.A. w P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].01.2005 r., Nr [...], [...].02.2005 r., Nr [...] i Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszeń zanieczyszczenia powierzchni ziemi, oznaczone sygnaturami II SA/Rz 345/05, II SA/Rz 346/05 i II SA/Rz 347/05 i postanowił prowadzić je pod sygnaturą II SA/Rz 345/05 /postanowienie Sądu o połączeniu tych spraw jest zamieszczone w protokole z rozprawy sądowej z dnia 29.11.2005 r./. Przechodząc do rozważań merytorycznych należy podkreślić, że wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem i z tej racji stosuje prawo obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a./. Istota sprawy de facto sprowadza się do interpretacji art. 12 ustawy z dnia 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 100, poz. 1085, zmiany: Dz.U. z 2002 r., Nr 143, poz. 1196, z 2003 r., Nr 7, poz. 78 i Nr 190, poz. 1865, z 2004 r., Nr 49, poz. 464 – stan prawny obowiązujący w datach wydania zaskarżonych decyzji/ cytowanej niżej jako ustawa z dnia 27.07.2001 r. Art. 12 ust. 1,2 i 4 powołanej ustawy ma następujące brzmienie: - ust. 1 – Władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wyjściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1 – 3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się. - ust. 2 – Do zgłoszenia należy załączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. - ust. 4 – Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych, o których mowa w ust. 1. Z treści art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2001 r., strony wyprowadziły odmienne konkluzje. Otóż Starosta [...] przyjął, że skoro w dniu 19.05.1999 r. doszło do połączenia C. SA i Z. SA i wyniku tego połączenia powstał "A." SA, zatem zanieczyszczenia przedmiotowych działek nie spowodował inny podmiot, bo na podstawie art. 465 § 3 kodeksu handlowego /obowiązującego w dacie połączenia/ przeszły na przejmującą spółkę wszystkie prawa i obowiązki spółek przejętych, w tym również obowiązki o charakterze administracyjno-prawnym. Stanowisko organu I instancji, podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze /dalej jako Kolegium/ i powołało się w tej kwestii na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyrokach z dnia 20.04.1999 r., II SA 7091/98 /opubl. Monitor Podatkowy Nr 1999/11/40, z dnia 27.11.1995 r., SA/Gd 2508/94 oraz na glosę Bartosza Droniewicza do wyroku z dnia 11.02.2003 r., I SA/Łd 955/01 – Prawo spółek Nr 9/2004. Wskazane orzeczenia dotyczyły spraw podatkowych i przyjęto w nich tezę, że sukcesja uniwersalna związana z połączeniem spółek /art. 285 § 3 k.h., art. 463 i nast. k.h./, wywołuje także skutki w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. Skarżący "A." SA zanegował taki pogląd twierdząc, że w nauce prawa przyjmuje się przeciwstawne stanowisko, które opiera się na założeniu, że akt administracyjny jest to władcze, jednostronne określenie praw i obowiązków zindywidualizowanego adresata, przeto w sferze prawa administracyjnego obowiązuje zakaz sukcesji publicznoprawnej dokonywanej na mocy woli podmiotów. Taka sukcesja jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy konkretny przepis prawa tak stanowi /G. Łaszczyca, R. Sasiak – Łączenie spółek kapitałowych, a sukcesja praw i obowiązków ze sfery publicznoprawnej /wybrane zagadnienia/ - publ. Prawo spółek 1999/4/2 – t. 2 oraz A. Szumański – Kodeks spółek handlowych T. IV, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2004 r., str. 244 – 252/. Równocześnie skarżący wyraził pogląd, że art. 12 ustawy z dnia 27.07.2001 r. jest przepisem szczególnym w stosunku do wszystkich innych zasad odpowiedzialności administracyjnej z zakresu ochrony środowiska i ratio legis tego przepisu polega na zwolnieniu od odpowiedzialności za szkody wywołane przez inne osoby. W piśmie z dnia 21.11.2005 r., skarżący wspierał przytoczony pogląd wyrokami Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Lublinie z dnia 31.05.2005r., sygn. akt II SA/Lu 343/05 i Białymstoku z dnia 14.07.2005 r., sygn. akt II SA/Bk 187/05/. Sąd podzielił stanowisko skarżącego i pogląd wyrażony w w/w wyrokach, że art. 12 ustawy z dnia 27.07.2001 r. jest przepisem szczególnym, zatem z tej racji nie może być interpretowany w sposób rozszerzający i tym samym kwestia wynikająca z art. 465 § 3 k.h., czy z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje również w prawa i obowiązki administracyjno-prawne spółki przejętej nie ma istotnego znaczenia prawnego. Art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. wiąże się z art. 102 ustawy z dnia 27.04.2001 r. – Prawo ochrony środowiska /Dz.U. Nr 62, poz. 267 z późn.zm./, a jego wyjątkowy charakter polega na tym, że stwarza dla władającego powierzchnią ziemi /w dniu 1.10.2001 r./ możliwość zwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej określonej w art. 102 ust. 1 – 3 ustawy – Prawo ochrony środowiska, jeżeli wykaże, że zanieczyszczenie powstało przed w/w datą i zostało spowodowane przez inny podmiot. Za takim charakterem tego przepisu przemawia dodatkowo zamieszczenie tego przepisu w ustawie wprowadzającej. Art. 12 ustawy z dnia 27.04.2001 r. nie określa pojęcia władającego, zatem pojęcie to należy określać na podstawie art. 3 pkt 44 – Prawa ochrony środowiska. Wedle powołanego przepisu za władającego powierzchnią ziemi rozumie właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków ujawniono inny podmiot władający gruntem – podmiot ujawniony jako władający. Takim podmiotem może być użytkownik wieczysty gruntu, trwały zarządca nieruchomości, użytkownicy, dzierżawcy /§ 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków – Dz.U. Nr 38, poz. 454/. W myśl art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27.04.2001 r. władający może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu i zwolnić się od obowiązku rekultywacji jeżeli spełnia n/w przesłanki: - dokona zgłoszenia przed 30.06.2004 r., - wykaże, że był władającym zanieczyszczonego gruntu w dniu 1.10.2001 r., - do zgłoszenia dołączy wyniki badań potwierdzających, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot. Orzekające organy nie badały tych przesłanek bowiem uznały, że skoro "A." S.A. nie jest innym podmiotem, zatem z tego powodu odrzuciły zgłoszenia /art. 12 ust. 4 ustawy z 27.04.2001 r./. Skoro przyczyna odrzucenia zgłoszeń nie była zgodna z prawem, przeto Sąd na podstawie art. 145 § 1 litera a i c, art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje i utrzymane nimi w mocy decyzje Starosty /punkt I, II i III wyroku/. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Strona skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego i do czasu zamknięcia rozprawy nie zgłosiła żądania zwrotu poniesionych kosztów sądowych, wobec czego zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. doszło do utraty uprawnienia do takiego żądania. W związku z tym Sąd nie zamieścił w wyroku postanowienia w sprawie kosztów. Przy ponownym rozpatrywaniu spraw, organy zbadają przesłanki wynikające z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z 27.04.2001 r. /wymienione także w niniejszym uzasadnieniu/ i w zależności od tego ustala czy zgłoszenia zanieczyszczeń działek są skuteczne. Zgodnie z oceną prawną Sądu przyjmą, że powołany przepis ma również zastosowanie do spółki przejmującej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI