II SA/RZ 344/25

II SA/Rz 344/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Surmacz
Jarosław Szaro /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 3 ust. 11,art. 21 ust. 1, ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia NSA Jacek Surmacz, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2025 r. nr 1801-IGC.4823.55.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Rz 344/25
U Z A S A D N I E N I E
Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu (dalej: NPUCS) decyzją z dnia 17 października 2024 r. nr 408000-CZC3.4823.153.2024.35 nałożył na K. sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: skarżący, strona) jako podmiot odbierający karę pieniężną w wysokości 20 505 zł na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dn. 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. 2024 poz. 1218 t.j.), dalej: ustawa o SENT, za niewykonanie obowiązku o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o SENT, tj. za niedokonanie zgłoszenia przewozu towarów o nazwie: "mąka pszenna" (kod CN 1101), o masie 22 500 kg.
Organ ustalił, ze w dniu 4 czerwca został zatrzymany do kontroli zespół pojazdów o nr rejestracyjnych [...], który przewoził towar o nazwie: "mąka pszenna" i masie brutto 22 500 kg. W trakcie kontroli stwierdzono, że nie zostało dokonane zgłoszenie przewozu. Towar przemieszczany był w procedurze tranzytu mimo, że przewoźnik nie sporządził wymaganego przepisami ustawy o SENT zgłoszenia przewozu. Kierowca nie okazał do kontroli numeru referencyjnego, elektronicznego zgłoszenia SENT.
W oparciu o wskazany stan faktyczny NPUCS wskazał, że art. 1 ustawy SENT obejmuje zasady monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obowiązki podmiotów uczestniczących w takim przewozie, jak także odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z takim przewozem.
Zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy SENT podmiotem odbierającym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, dokonująca wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.
W dniu 21 kwietnia 2023 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Finansów z dn. 20 kwietnia 2023 r. zmieniające Rozporządzenie Ministra Finansów z dn. 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. 2023 poz. 750). Na podstawie tych przepisów został rozszerzony katalog towarów, których przewóz podlega systemowi monitowania i obrotu i monitorowaniu takiemu podlegała również mąka pszenna.
Na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy SENT podmiot odbierający w przypadku przewozu towarów z terytoriom państwa członkowskiego lub z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju jest zobowiązany przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać nr referencyjny do tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o SENT w przypadku niewykonana obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 ustawy SENT na podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46 procent wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowemu zgłoszeniu, nie mniej jednak niż 20 tys. zł.
Na podstawie tych ustaleń oraz powołanych przepisów prawa organ wskazał, że na terytorium Polski był przewożony towar podlegający monitorowaniu na podstawie ustawy SENT bez dokonania odpowiedniego zgłoszenia przez podmiot odbierający w związku z czym należało orzec określoną w sentencji karę wobec skarżącego jako podmiotu odbierającego.
Organ wskazał, że w ustawie SENT brak jest możliwości miarkowania kar, albo też ich zmiany w ramach uznania administracyjnego.
Dalej organ powołał przepis art. 21 ust. 3 ustawy SENT pozwalający, aby w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu odbierającego lub interesem publicznym odstąpić od nałożenia kary pieniężnej. Organ przeprowadził analizę tego przepisu i w konsekwencji przyjął, że brak jest podstaw do jego zastosowania wskazując na sytuację materialną Skarżącego oraz okoliczności podlegające rozważeniu w zakresie interesu publicznego.
W konsekwencji uznał, że nie występują podstawy do zastosowania tego przepisu.
Od powyższej decyzji odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wniosła K. sp. z o. o. z siedzibą w W., która zaskarżyła ją w całości i zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to:
1. art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia na stronę kary pieniężnej pomimo, ze przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, 121 § 1, 122, 124 oraz art. 187 § 1, 191, 210 § 1 pkt 6 i § 4 op, w szczególności zasady proporcjonalności (wyrażonej w art. 31 Konstytucji RP oraz art. 12 prawa przedsiębiorców), bezpieczeństwa i zaufania do organów państwa; pominięcie przez organ przy ocenie pojęć interesu publicznego rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu ustawy, którym jest ochrona wpływów budżetowych, w sprawie nie wystąpiło chociaż by najmniejsze hipotetyczne ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych,
1.2. art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. 21 ust. 1 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna uwzględniać funkcje ustawy SENT i charakter przewidzianych w niej sankcji, w szczególności to, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jest elementem mechanizmu prewencji wpisanego w przepisy ustawy SENT, a kary pieniężne nie powinny pełnić funkcji wyłącznie represyjnej za popełnione naruszenie,
1.3. art. 2, art. 273 Dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku do wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonych tym przepisie zasady neutralności w zw. art. 21 ust. 1 ustawy SENT poprzez nałożenie na przedsiębiorcę wysokiej kary pieniężnej w zw. ze stwierdzonym niedopełnieniem warunku formalnego w sytuacji, gdy w związku z przewozem towarów nie istniało jakikolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych, a zatem sankcja w wysokości 20 505 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna od wagi naruszenia (porównaj orzeczenia TSUE z 21 października 2021 r., C-583/20) oraz nieuwzględnienia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju istotne naruszenie ciążącego na przedsiębiorcy obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości, działań podjętych przed przedsiębiorcę by przewóz był wykonywany zgodnie z prawem (porównaj wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r., C-935/19) - porównaj wyrok WSA we Wrocławiu z 14 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 374/22.
Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie:
2. uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ze względu na interes publiczny, ewentualnie:
3. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r. utrzymał zaskarżaną decyzję I instancji w mocy.
DIAS zgodził się z ustaleniami organu I instancji co do okoliczności w jakich doszło do ujawienia przewozu drogowego towarów w postaci mąki pszennej bez spełnienia wymogów stawianych przez ustawę SENT.
DIAS wskazał, że przepisy ustawy SENT nakładają na podmiot odbierający towar przewożony z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium pastwa 3 na terytorium kraju obowiązek przesłania do rejestru zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego, który powinien zostać przekazany przewoźnikowi. Obowiązki te przez podmiot odbierający nie zostały zrealizowane w konsekwencji czego towar był przewożony wbrew wymogom ustawy SENT. Organ wskazał, że towary objęte obowiązkiem monitorowania i zgłaszania do sytemu SENT są określona jako wrażliwe i zaliczone do grup najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszanie przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję. Podkreślił, że zmiana rozporządzenia i objęcie monitorowaniem SENT towaru w postaci mąki pszennej była związana z postulatami polskiej branży rolnej dot. Wprowadzenia do krajowego systemu prawnego rozwiązań, które będą zapobiegały niekontrolowanym, przepływowi produktów rolnych przez terytorium RP. Zgłoszenie jakie jest w zw. z tym wymagane daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszania obowiązujących przepisów, a w efekcie zapewnia prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tym rodzajem towarów.
DIAS dokonał analizy przepisów art. 21 ust,. 3 i 26 ust. 3 ustawy SENT, które przewidują nałożenie kary oraz możliwość odstąpienia od jej nałożenia. Organ wskazał, ze strona nie przedstawiła dowodów świadczących o wystąpienie zdarzeń losowych, wyjątkowych, które uniemożliwiły jej dokonanie zgłoszenia. Wręcz przeciwnie, w ocenie organu naruszenie było wynikiem zaniedbania i niedopełnienia ustawowych obowiązków. Wprowadzone zmiany, w ocenie organu, zostały odpowiednio przedstawione w środkach masowego przekazu, zaś ich wprowadzenie było konieczne dla zapobieżenia niekontrolowanemu przepływowi przez terytorium RP pochodzących z państwa trzecich. Organ dalej wskazał, że przepisy uzależniają nałożenie kary jedynie od stwierdzenia, że obowiązek z ustawy SENT nie został wykonany bez konieczności analizowania innych przesłanek.
W zakresie oceny wystąpienia "ważnego interesu podatnika" organ podniósł, że sytuacja finansowa spółki – podmiotu odbierającego nie jest tego rodzaju, aby nie była ona w stanie zapłacić nałożonej kary. Ważny interes podmiotu ukaranego nie przemawia zatem za odstąpieniem od nałożenia kary. O tym interesie nie może przesądzać także wysokość nałożonej kary, jak tez brak rzetelności i staranności realizacji ustawowych obowiązków. Organ wskazał także, że nie zachodzi interes społeczny, jako przesłanka uzasadniająca odstąpienie od nałożenia kary. W szczególności odrzucił tezę, że zasada proporcjonalności przemawia za odstąpieniem od wymiaru kary. Wskazał, że zakwestionowany przepis miał miejsce po upływie ponad miesiąca od wejścia w życie przepisów nakazujących monitorowanie przewozów towarów w postaci mąki pszennej, zaś przyczyną tego typu obowiązków była chęć zapobiegania nadmiernemu napływowi towarów rolno-spożywczych z Ukrainy.
Organ nie podzielił także argumentacji strony, że nakładanie kar pieniężnych z ustawy SENT uzależnione jest od powstania uszczupleń podatkowych. Kary orzekane na tej podstawie mają bowiem doprowadzić do prawidłowego zgłaszania towarów podlegających monitorowaniu przewozu.
Dlatego też DIAS odwołania nie uwzględnił.
W skardze do WSA w Rzeszowie K. zaskarżyła decyzję w całości i zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to:
1. art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia na stronę kary pieniężnej pomimo, ze przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, 121 § 1, 122, 124 oraz art. 187 § 1, 191, 210 § 1 pkt 6 i § 4 op, w szczególności zasady proporcjonalności (wyrażonej w art. 31 Konstytucji RP oraz art. 12 prawa przedsiębiorców), bezpieczeństwa i zaufania do organów państwa; pominięcie przez organ przy ocenie pojęć interesu publicznego rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu ustawy, którym jest ochrona wpływów budżetowych, w sprawie nie wystąpiło chociaż by najmniejsze hipotetyczne ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych,
1.2. art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. 21 ust. 1 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna uwzględniać funkcje ustawy SENT i charakter przewidzianych w niej sankcji, w szczególności to, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jest elementem mechanizmu prewencji wpisanego w przepisy ustawy SENT, a kary pieniężne nie powinny pełnić funkcji wyłącznie represyjnej za popełnione naruszenie,
1.3. art. 21 ust.1 ustawy SENT poprzez nałożenie na strone kary pieniężnej w nieprawidłowej ( zbyt dużej ) wysokości z uwagi na przeliczenie wartości brutto przewożonego towaru z waluty EUR na walutę polska według średniej wartości z dnia 4 czerwca 2023 r. co nie znajduje uzasadnienia w przepisach i jest sprzeczne z zasadą aktualności decyzji administracyjnych, a właściwym kursem walut służącym do obliczenia wartości kary pieniężnej powinien być kurs aktualny na dzień orzekania organu,
1.4. art. 2, art. 273 Dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku do wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonych tym przepisie zasady neutralności w zw. art. 21 ust. 1 ustawy SENT poprzez nałożenie na przedsiębiorcę wysokiej kary pieniężnej w zw. ze stwierdzonym niedopełnieniem warunku formalnego w sytuacji, gdy w związku z przewozem towarów nie istniało jakikolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych, a zatem sankcja w wysokości 20 505 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna od wagi naruszenia (porównaj orzeczenia TSUE z 21 października 2021 r., C-583/20) oraz nieuwzględnienia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju istotne naruszenie ciążącego na przedsiębiorcy obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości, działań podjętych przed przedsiębiorcę by przewóz był wykonywany zgodnie z prawem (porównaj wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r., C-935/19)- porównaj wyrok WSA we Wrocławiu z 14 czerwca 2023 r. sygn.. akt III SA/Wr 374/22.
Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w całości, ewentualnie:
2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia,
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania a także kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych oraz zwrotu kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona. Organy w postepowaniu administracyjnym nie naruszyły prawa procesowego, jak także materialnego i nałożenie kary znajduje podstawę w tych przepisach.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do samej podstawy faktycznej nałożenia kary na spółkę - podmiot odbierający K. sp. z o.o. Okoliczności te nie są zasadniczo kwestionowane przez stronę. W trakcie kontroli drogowej został zatrzymany pojazd którym dokonywano przewozu towaru w postaci mąki pszennej, którego kierowca nie posiadał przy sobie wszelkich dokumentów koniecznych przy dokonywaniu tego typu przewozu, a w szczególności nie został wyposażony przez podmiot odbierający w dokumenty potwierdzające zgłoszenie przewozu do systemu monitorowania i kontroli drogowego przewozu towarów.
Również skarżąca aktualnie spółka nie kwestionowała, że zgłoszenie takie nie zostało dokonane i aktualnie jako przyczynę takiego stanu rzeczy podawała brak wiedzy na temat konieczności zgłoszenia takiego przewozu, co zostało spowodowane krótkim vacatio legis przepisów wprowadzających taki obowiązek, jak także brakiem odpowiedniego poinformowania podmiotów prowadzących działalność o wejściu w życie takich przepisów.
W tym zakresie należy wskazać na dwie okoliczności. Po pierwsze, rzeczywiście vacatio legis przepisów wprowadzających obowiązek zgłaszania przewozu towaru w postaci mąki nie było długie. Rozporządzenie Ministra Finansów zmieniające rozporządzenie w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi zostało wydane w dniu 20 kwietnia 2023 r. zaś weszło w życie 21 kwietnia 2023 r. a więc na drugi dzień po jego opublikowaniu w Dzienniku Ustaw. Jednak w tym zakresie należy wskazać, że kontrola będąca podstawą ukarania przedsiębiorcy miała miejsce w dniu 4 czerwca 2023 r., a więc już po upływie 1,5 miesiąca po wejściu w życie tychże przepisów wprowadzających obowiązek dokonywania zgłoszeń w systemie SENT przewozu towarów, który to obowiązek został rozszerzony powoływanym rozporządzeniem. W tych okolicznościach spółka nie może się powoływać jako na okoliczność łagodzącą , bądź egzenterującą czy też ekskulpującą na sposób wprowadzenia rozporządzenia do systemu prawnego. Okres 1,5 miesiąca jest bowiem wystraczającym by przedsiębiorca prowadzący sprawy swojej działalności gospodarczej w sposób należycie staranny powziął wiedzę co do obowiązującego, nowego przepisu prawnego. Skarżąca prowadziła wysokospecjalistyczna działalność w zakresie importu towarów z Ukrainy i była zobowiązana do należytego zapoznawania się z przepisami prawa regulującymi przedmiot jej działalności.
Dlatego też sąd uznał, że nie może ona powoływać się skutecznie na okoliczności w jakich Rozporządzenie weszło w życie.
W sprawie nie zaistniały także okoliczności z art. 21 ust. 3 ustawy SENT. Przepis ten przewiduje możliwość odstąpienia od wymierzenia kary m.in. podmiotowi odbierającemu w sytuacjach, gdy przemawia za tym ważny interes tego podmiotu lub interes publiczny.
W tym zakresie należy po pierwsze wskazać, że udzielenie takiej właśnie ulgi w zakresie ukarania przewidzianego przez art. 21 ust. 1 ustawy SENT oparte jest na uznaniu administracyjnym, a zatem organ może, ale nie musi odstąpić od wymierzenia takiej kary, a po drugie musi zostać oparte na ustaleniu, że przemawia za tym ważny interes podmiotu dopuszczającego się naruszenia prawa, lub też interes publiczny. Zaistnienie chociaż jednej z tych przesłanek daje podstawę dla organu do dostąpienia od wymiaru kary, jednak nawet w przypadku zaistnienia obydwóch przesłanek, nie daje to uprawnienia podmiotowi do otrzymania takiej ulgi, gdyż jak już wyżej wspomniano instytucja ta ma charakter uznaniowy i nawet w sytuacji wystąpienia obu przesłanek organ nie ma obowiązku jej udzielenia. Musi jednak to uzasadnić dlaczego nie dostąpił od nałożenia takiej kary.
W przedmiotowej sprawie organ rozważył obie przesłanki stojące u podstaw odstąpienia od nałożenia kary i doszedł do przekonania, że w rzeczywistości one nie występują.
Wskazał zatem, że przesłanka interesu prywatnego wiąże się z jej ważności dla podmiotu mającego być ukaranym . Nie chodzi tutaj zatem o każdą okoliczność jaka przemawia za odstąpieniem od wymiaru kary z uwagi na okoliczności związane z osobą sprawcy, a tylko takie okoliczności, które mają charakter ważny ( obiektywnie ) dla tego podmiotu.
Z pewnością taka okolicznością są przesłanki związane z jego sytuacją finansową, możliwość zapłacenia takiej kary. Wpływ jej na możliwość funkcjonowania przedsiębiorstwa. Zagrożenia dla tej sytuacji finansowej na skutek orzeczenia ( często bardzo wysokiej ) kary. Organ w tym zakresie wskazał, że sytuacja finansowa przedsiębiorstwa nie przemawia za odstąpieniem od nałożenia kary. Nie stwierdzono aby nałożenie kary prowadziło do istotnego obniżenia możliwości prowadzenia działalności. Nie zostało to wykazane przez przesiębiorce, a co bardzo istotne, to właśnie na przedsiębiorcy ciąży wykazanie zaistnienia omawianych przesłanek. Samo poniesienie uszczerbku finansowego na skutek zapłaty kary nie wyczerpuje tej przesłanki, a co więcej, jest normalnym następstwem orzeczenia tego rodzaju środka penalnego.
Nie wykazano również innych okoliczności związanych z przedsiębiorstwem, które przemawiały by za odstąpieniem od wymierzenia kary.
Nie przemawia także, co słusznie uznały organy, za odstąpieniem od wymierzenia kary interes społeczny.
Sam fakt karania za wykroczenia administracyjne karami pieniężnymi jest sam w sobie zgodny z interesem publicznym ponieważ w ten sposób, zgodnie z wola ustawodawcy, organy administracyjne mają doprowadzić do przestrzegania prawa podmioty do których skierowane były dane normy prawne, ale także w ramach prewencji ogólnej skłonić także innych uczestników obrotu do przestrzegania normy, której naruszenie jest podstawą ukarania konkretnego podmiotu. Aby zatem za odstąpieniem od ukarania przemawiał interes publiczny muszą wystąpić pewne szczególne, atypowe okoliczności, gdy pomimo naruszenia prawa przez podmiot, społecznie uzasadnione było odstąpienie od tego ukarania. Chodzi więc tutaj o takie okoliczności, które powodują, że w społecznym interesie będzie odstąpienie od ukarania, nie zaś ukaranie. Społeczeństwo odniesie większa korzyść z odstąpienia od ukarania niż z ukarania. Jako przykłady można tutaj podać sytuacje, gdy działalność sprzeczna z prawem była podjęta w społecznie akceptowanym celu, gdy nałożenie kary powoduje upadek przedsiębiorcy i konieczność zwolnień pracowników. W takich przypadkach społeczeństwa bardziej akceptuje odstąpienie od ukarania, jest to dla interesu publicznego korzystniejsze.
W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Sprawa ma charakter sprawy typowej w zakresie niezgłoszenia przewozu towaru wrażliwego w systemie SENT i nie występują żadne szczególne okoliczności nakazujące odstąpienie od ukarania w interesie publicznym.
Jest oczywiście prawdą, że nie doszło do zagrożenia uszczuplenia należności publicznoprawnych, jednak sam fakt możliwości ich uszczuplenia nie jest jedynym uzasadnieniem dla wprowadzenia obowiązku monitorowania przewozu towaru.
Najpierw należy wskazać na odrębny charakter ukarania za naruszenie przepisów o SENT od przepisów penalizujących uszczuplenia należności publicznoprawnych. Są to dwa odrębne reżimy prawne. Kara za naruszenie ustawy SENT jest karą odrębną i niezależną od kary orzekanej na podstawie KKS. ( kodeks karny skarbowy Dz.U.2025.633 t.j. ). Brak uszczuplenia należności publicznoprawnej nie stanowi przesłanki wykluczającej ukaranie za naruszenie ustawy SENT.
Po drugie, słusznie organy podniosły, że przyczyną do wprowadzenia obowiązku monitorowania drogowego przewozu towarów mogą być też inne okoliczności niż zapobieganie uszu leniom należności publicznoprawnych. W tym zaś przypadku, jak się wydaje, była to konieczność monitorowania przywozu z terytoriów państw trzecich towarów produkcji rolnej będących przedmiotem konkurencji dla produktów wytwarzanych w Polsce. Państwo miało prawo do wprowadzenia takiego obowiązku z uwagi na konieczność ochrony rynku wewnętrznego.
Przepis art. 3 ust. 1 ustawy SENT stanowi, że system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi. Przedmiotem jego są więc przewóz towarów i obrót paliwami opałowymi. Monitorowanie przewozu nie jest zatem ograniczone do samych paliw ale mogą mu podlegać także inne towary. Z kolei przepis art. 3 ust. 11 tej ustawy przewiduje możliwość wydania przez Ministra właściwego do spraw finansów publicznych rozporządzenia, w którym będą wskazane jako podlegające monitorowaniu inne towary niż wymienione w art. 3 ust 2 – 10 ustawy SENT.
Zakres przedmiotowy tej ustawy nie jest zatem ograniczony tylko i wyłącznie do paliw i innych towarów podlegających należnościom publicznoprawnym, ale także obejmuje tego typu towary, których monitorowanie przewozów może mieć istotne znaczenie z punktu widzenia gospodarki.
W ocenie sądu Państwo może wprowadzić taki obowiązek także dla towarów, których monitorowanie przewozów nie jest przewidziane, bądź wymagane przez przepisy prawa unijnego. Stąd też wszelkie rozważania skargi odnośnie regulacji obowiązujących w innych państwach unijnych są bezprzedmiotowe.
Wysokość orzeczonej kary wynika wprost z przepisów ustawy. Nie ma ona charakteru uznaniowego. Przepisy ustawy SENT wprost określają sposób określenia wysokości kary i organ jedynie obliczył ją na podstawie podanego wzoru.
Kara taka nie ma charakteru tylko i wyłącznie represyjnego. Jej wysokość jest typowa , wynikająca z przepisów prawa. Ustawa o SENT, co również zauważył organ nie zawiera instytucji miarkowania kary, a zatem niemożliwe było orzeczenia kary w mniejszej wysokości.
Kara ta z jednej strony stanowi dolegliwość dla przedsiębiorcy skłaniającą go do zapoznawania się z obowiązującymi regulacjami i przestrzegania ich, zaś z drugiej strony, także poprzez jej wysokość, pełni role odstraszającą dla innych przedsiębiorców mogących podejmować działania polegające na braku monitorowania przywozu płodów rolnych z państw trzecich na terytorium kraju. W tym celu musi być odpowiednio wysoka.
Nie jest w końcu tak, jak sugeruje skarga, że podmiot dopuścił się "pewnych uchybień formalnych ". Skarżąca spółka nie dopuściła się bowiem tego typu uchybień ( jak np.: pomylenia danych w zgłoszeniu , przekroczenie czasu przewozu itp. ) , ona nie zgłosiła przewozu w ogóle, a zatem naruszyła przepisy SENT w maksymalnym stopniu. Nie można wskazać na większe ich naruszenie, niż niezgłoszenie przewozu. Nie jest to pewne, czy też drobne uchybienie formalne.
Dlatego też sąd uznał, że organ nie naruszył norm wynikających z art. 21 ust.1 i 21 ust. 3 ustawy o SENT.
Nie doszło także do naruszenia przepisów prawa w zakresie określenia wysokości kary i przeliczenia kursu walut ( z EUR ) według ich wartości w dniu 4 czerwca 2023 r. Jak bowiem wynika z art. 21 ust. 1 ustawy SENT na podmiot odbierający nakłada się karę w wysokości 46% wartości brutto towaru. Kara zatem nie została określona w sposób kwotowy w euro, ale odnosi się do wartości przewożonego towaru. Jest procentem od tej wartości. W ocenie sądu oczywiste jest, że chodzi o wartość towaru w chwili wykonywania jego przewozu, nie zaś o wartość tego towaru z chwili orzekania kary na podstawie art. 21 ust.1 ustawy SENT. Wartość towaru musi być zatem ustalona na chwilę dokonywania przewozu. W takiej zaś sytuacji, skoro wartość ta została w dokumentach przewozowych określona w euro, przeliczenie wartości euro na PLN musi odbywać się według kursu z dnia wykonywania przewozu. Tylko w takiej bowiem sytuacji uzyskane przeliczenie będzie prowadziło do ustalenia wartości towaru w chwili przewozu. Przyjęcie kursu z dnia orzekania prowadziło by do ustalenia wartości w chwili orzekania. To zaś byłoby naruszeniem prawa. Brak jest bowiem w ustawie o SENT przepisów nakazujących przyjęcie takiego mementu dokonania przeliczenia kursu walut. Zresztą przyjęcie takiej zasady mogłoby też być niekorzystne dla podmiotu ukaranego, w sytuacji gdyby wartość euro wzrosła.
Dlatego też jedynym miarodajnym dla obliczenia wartości przewożonego towaru od której obliczana jest wysokość kary, jest moment przewozu towaru. Tak też postąpił organ przeliczając jego wartość na złote polskie z tego dnia i od tak otrzymanej wartość obliczając wysokość kary.
Z tych względów sąd oddalił skargę w myśl art. 151 p.p.s.a.