II SA/RZ 339/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-09-05
NSAnieruchomościWysokawsa
zagospodarowanie przestrzenneplan miejscowyuchwałanaruszenie prawaprocedura planistycznazawiadomieniewłaściciel nieruchomościnieważność uchwałyprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z powodu wadliwej procedury zawiadomienia właściciela nieruchomości.

Skarżący zakwestionowali uchwałę Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie procedury planistycznej, w szczególności brak prawidłowego zawiadomienia o wyłożeniu projektu planu. Sąd uznał, że wadliwe zawiadomienie właściciela działki o przeznaczeniu jej do zalesienia stanowi istotne naruszenie procedury, skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały w tej części. Rozstrzygnięcie oparto na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Sprawa dotyczyła skargi na uchwałę Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia. Skarżący, właściciele działki nr [...], zarzucili naruszenie przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w tym art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. a, poprzez brak prawidłowego zawiadomienia o wyłożeniu projektu planu. Sąd administracyjny, badając zgodność uchwały z prawem, stwierdził, że procedura planistyczna została naruszona. W szczególności, analiza akt sprawy wykazała, że Gmina nieprawidłowo zidentyfikowała właściciela działki w dokumentacji dotyczącej zawiadomienia o wyłożeniu projektu planu. Podpis na liście obecności nie należał do właściwej osoby, a brak było innych dowodów skutecznego zawiadomienia. Sąd podkreślił, że zawiadomienie na piśmie właścicieli nieruchomości o wyłożeniu projektu planu jest przepisem bezwzględnie obowiązującym (ius cogens), a jego naruszenie skutkuje nieważnością uchwały w całości lub w części, zgodnie z art. 27 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Opierając się na utrwalonym orzecznictwie, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki skarżących. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wadliwe zawiadomienie właściciela nieruchomości o wyłożeniu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w szczególności brak imiennego powiadomienia zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, stanowi istotne naruszenie procedury planistycznej i skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały w części dotyczącej tej nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, które zgodnie przyjmują, że art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. Naruszenie tego przepisu, polegające na nieprawidłowym zidentyfikowaniu lub zawiadomieniu właściciela, prowadzi do nieważności uchwały w odpowiednim zakresie, zgodnie z art. 27 tej ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.p. art. 18 § ust. 2 pkt 5 lit. a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 27

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 53 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.p. art. 24

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 3 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia art. 3 § ust. 1

u.o.l. art. 14 § ust. 2

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 5

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 1 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym poprzez zaniechanie prawidłowego zawiadomienia właściciela o wyłożeniu projektu planu. Naruszenie art. 18 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym poprzez naruszenie procedury planistycznej. Naruszenie art. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nadużycie władztwa planistycznego i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżących. Naruszenie art. 3 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia poprzez zakwalifikowanie gruntów rolnych do zalesienia bez spełnienia przesłanek. Naruszenie art. 14 ustawy o lasach poprzez zakwalifikowanie gruntów rolnych do zalesienia bez spełnienia przesłanek. Naruszenie art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 64 Konstytucji RP poprzez istotne i bezpodstawne ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Rady Gminy, że skarżący nie wykazali naruszenia swojego interesu prawnego oraz że organ wykonał czynności zgodnie z art. 18 ust. 2 u.z.p.

Godne uwagi sformułowania

brak powiadomienie strony o wyłożeniu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ma podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 u.z.p. skutkuje stwierdzeniem nieważności planu, w zakresie zgłoszonego żądania art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. a u.z.p. należy traktować, jako przepis o charakterze bezwzględnie obowiązującym (ius cogens) każde naruszenie trybu postępowania (...) oraz właściwości organów w procesie sporządzania i ustanawiania planu zagospodarowania przestrzennego (...) powoduje sankcję w postaci nieważności uchwały

Skład orzekający

Magdalena Józefczyk

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Mazur-Selwa

sędzia

Maria Mikolik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie procedury planistycznej, w szczególności wadliwe zawiadomienie właścicieli nieruchomości o wyłożeniu projektu planu miejscowego, jako podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie uchwalenia planu (ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r.) i procedury planistycznej z tamtego okresu. Może być pomocne w interpretacji podobnych wadliwości w starszych planach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie formalnych procedur w procesie tworzenia planów zagospodarowania przestrzennego i jak drobne uchybienia mogą prowadzić do unieważnienia uchwały, chroniąc prawa właścicieli nieruchomości.

Błąd w zawiadomieniu o planie miejscowym unieważnił uchwałę rady gminy. Kluczowa lekcja dla samorządów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 339/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi U. C. i W. C. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [....] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki nr [...] poł. w miejscowości W.; II. zasądza od Gminy [...] na rzecz skarżących U. C. i W. C. solidarnie kwotę 780 zł /słownie: siedemset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Uchwałą z [...] sierpnia 2001 r. nr [...] Rada Gminy [...] (dalej: "Rada Gminy" lub "Organ") uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia w gminie [...] cz. - I.
W piśmie z 7 grudnia 2022 r. UC MC (dalej: "Skarżący") wezwali Radę Gminy w [...] do usunięcia naruszenia prawa. Wskazali, że stanowiąca jego własność działka nr [...] położona w miejscowości [...], została niezgodne z prawem przeznaczona w w/w uchwale do zalesienia. Z nadesłanych akt sprawy nie wynika, aby Rada Gminy [...] podjęła czynności zamierające do uwzględnienia zgłoszonego żądania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy [...] z [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w zakresie dotyczącym działki nr [...] w [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej uchwale Skarżący zarzucili naruszenie:
1. art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. a) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 Nr 15, poz. 139 z późn. zm) – dalej: "u.z.p.", poprzez zaniechanie określonego w tym przepisie prawidłowego zawiadomienia na piśmie, wszystkich prawnych właścicieli nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] w [...] o fakcie wyłożenia projektu planu, pomimo ciążącego na Gminie ustawowego obowiązku w tym zakresie i w sytuacji, gdy działki te miały zostać przeznaczone w uchwalanym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego do zalesienia;
2. art. 18 u.z.p. poprzez naruszenie procedury planistycznej podczas sporządzania planu w zakresie obowiązków określonych wskazaną regulacją względem właścicieli działek objętych planem.
3. art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 977 z późn. zm.) – dalej: "u.p.z.p." w jego brzmieniu obowiązującym w chwili uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia w Gminie [...], poprzez nadużycie władztwa planistycznego w wyniku nieuzasadnionego względami interesu publicznego i ograniczenia sposobu wykorzystywania nieruchomości przez właściciela, naruszenia przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały w/w przepisów ustaw oraz nieuwzględnienie słusznego interesu Skarżących w zakresie gospodarowania ich nieruchomością;
4. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz.U. z 2001 r. Nr 73, poz. 764 z późn. zm.) w jego brzmieniu obowiązującym w chwili uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia w Gminie [...], poprzez jego naruszenie i w konsekwencji sprzeczne z ustawą zakwalifikowanie gruntów rolnych Skarżących jako kwalifikujących się do zalesienia, pomimo braku spełnienia określonych enumeratywnie w tym przepisie ustawowych przesłanek dopuszczających takie przeznaczenie gruntu rolnego;
5. art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1356 z późn. zm.) – dalej: "u.o.l." w jego brzmieniu obowiązującym w chwili uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzez jego naruszenie i w konsekwencji sprzeczne z ustawą zakwalifikowanie należących do Skarżących gruntów rolnych jako kwalifikujących się do zalesienia, pomimo braku spełnienia określonych w tym przepisie ustawowych przesłanek dopuszczających takie przeznaczenie gruntu rolnego;
6. art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.) w zw. z art. 64 ust. 1 i 3, art. 31 ust. 1 i 3 oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez istotne i bezpodstawne ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, ingerujące w zasadniczy sposób w prawo własności Skarżących, przysługujące jej w stosunku do własnej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy [...] wniosła o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Zdaniem Rady Gminy, Skarżący nie wskazali przepisu prawa materialnego, z którego wywodziłaby swoje uprawnienia, jak również nie wykazali, że ich interes został naruszony kwestionowaną uchwałą. Ponadto Organ wskazał, że Wójt Gminy [....] wykonał czynności o których mowa w art. 18 ust. 2 u.z.p., a w szczególności zawiadomił na piśmie o terminie wyłożenia projektu planu podmioty wymienione w art. 18 ust. 2 pkt 5 u.z.p., w tym AP – ówczesnego właściciela działki nr [...] w [...]. Nie można zatem uznać, że Rada uchwalając plan przekroczyła swoje władztwo planistyczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako zasadna, został przez Sąd uwzględniona.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.".
Przedmiotem kontroli WSA uczyniono przepisy planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego na podstawie nieobowiązujących od 2003 r. przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Należy przypomnieć, iż w myśl art. 7 u.z.p. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym. To zaś oznaczało, że plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego w rozumieniu art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, czyli aktu normatywnego zawierającego normy powszechnie obowiązujące w ustalonych tym planem granicach terytorialnych (miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego sporządzało się dla obszaru gminy lub jej części albo zespołu gmin lub jego części.). Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Realia faktyczne i prawne tej sprawy są istotnie zbliżone do okoliczności rozważanych w prawomocnych wyrokach WSA w Rzeszowie z 18 sierpnia 2021 r. II SA/Rz 829/21 oraz z 22 lutego 2023 r. II SA/Rz 1027/22 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy [...] z [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącej określonych w tym wyroku działek. Podobnie jak w niniejszej sprawie WSA oceniał zarzuty dotyczące nieprawidłowego zawiadomienia właściciela działki o wyłożeniu do wglądu projektu planu. Dzięki temu wyrażony w nim pogląd oraz argumentacja może posłużyć do wyrażenia motywów Sądu względem skarg w niniejszej sprawie.
Otóż w dacie wydania niniejszego orzeczenia obowiązuje u.p.z.p., która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r. Równocześnie w tej dacie utraciła moc obowiązująca uprzednio u.z.p., pod rządami której podjęta została uchwała zaskarżona w niniejszej sprawie. Sąd badając jej legalność będzie związany treścią przepisów prawnych obowiązujących w dacie podjęcia uchwały.
Problematyka realizacji procedury planistycznej określone w art. 18 u.z.p. była przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych, które jednolicie przyjęło, że brak powiadomienie strony o wyłożeniu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ma podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 u.z.p. skutkuje stwierdzeniem nieważności planu, w zakresie zgłoszonego żądania (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 16 kwietnia 2014 r. II SA/Rz 1004/13; wyrok WSA w Rzeszowie z 2 maja 2017 r. II SA/Rz 1522/16; wyrok WSA w Poznaniu z 9 października 2019 r. IV Po 314/19; wyrok WSA w Rzeszowie z 22 listopada 2019 r. II SA/Rz 962/19; wyrok WSA w Rzeszowie z 6 lipca 2021 r. II SA/Rz 95/21; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd odwołując się do poglądów zawartych w powołanych wyrokach, przy jednoczesnej ich aprobacie stwierdził, że skargi zasługują na uwzględnienie.
Zaskarżona uchwała jest aktem podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.) – dalej: "u.s.g.", i na podstawie tego przepisu może być skutecznie zaskarżona do sądu administracyjnego. Przed rozpoznaniem skargi Sąd zobowiązany jest jednakże do zbadania przesłanek jej dopuszczalności. Stosownie do art. 101 ust. 1 u.s.g., w brzmieniu obwiązującym dacie uchwalenia planu, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w opisywanej sprawie, skargę na uchwałę rady gminy wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie skarga została złożona po wyczerpaniu trybu zaskarżenia i z zachowaniem terminu do jej wniesienia.
Legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę podjętą w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jego zmianę) do sądu administracyjnego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu czyj interes prawny został naruszony skarżonym rozstrzygnięciem (por. wyrok NSA z 3 września 2004 r. OSK 476/04, www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie interesu prawnego składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, muszą więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. W wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003 Nr 8, poz. 4) Trybunał Konstytucyjny zauważył, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podstawą zaskarżenia jest równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że każdy skarżący, składając skargę w trybie art. 101 u.s.g. musi wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną przezeń uchwałą. To znaczy, że zachodzi związek polegający na tym, że uchwała narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie. Skarżący musi wykazać "naruszenie" interesu prawnego polegające na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją. Taki związek musiałby istnieć w chwili wprowadzenia w życie danego aktu i powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia skarżącego konkretnych - mających oparcie w przepisach prawa materialnego - uprawnień. Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały. Ocena ta zaś dotyczy rodzaju naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego i w zależności od tego skarga może lub nie może być uwzględniona. W świetle powyższego w niniejszej sprawie należy przede wszystkim rozstrzygnąć, czy zaskarżona uchwała w dacie jej podejmowania naruszała interes prawny skarżących.
Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy odpowiedź na to pytanie jest, co do zasady, pozytywna. Skarżący swój interes prawny wywodzą bowiem z przysługującego im prawa własności nieruchomości – działki nr [...] w [...], która w zaskarżonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego została przeznaczona do zalesienia, co uniemożliwia skarżącej swobodne dysponowanie nieruchomością.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lutego 2012 r. II OSK 2451, wskazał, że nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. W wyroku tym NSA wskazał również, że na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Podsumowując stwierdzić należy, że przymiot strony w postępowaniu kwestionującym legalność uchwały z zakresu administracji publicznej kształtowany jest na innych zasadach, aniżeli w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami k.p.a. Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) zaskarżonej uchwały. Ocena ta zaś dotyczy rodzaju naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego i w zależności od tego skarga może lub nie może być uwzględniona.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że postanowienia miejscowego planu określiły kształt prawa własności, blokując na przyszłość inne możliwości korzystania z nieruchomości, co odbyło się bez wiedzy Skarżących oraz poprzedniego właściciela nieruchomości. W ocenie Sądu na tym polega naruszenie interesu prawnego Skarżącej strony.
Obowiązek uwzględnienia skargi powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego, tj. norm prawa materialnego. Kontrola Sądu w sprawach dotyczących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie może dotyczyć celowości, czy słuszności dokonywanych w planie rozstrzygnięć. Ogranicza się wyłącznie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej. I Sąd takiej kontroli nie prowadził.
Z uwagi na treść art. 27 u.z.p. obowiązującego w dacie uchwalenia kontrolowanej uchwały, w myśl którego naruszenia trybu sporządzenia planu powodują nieważność uchwały w całości lub w części, Sąd w pierwszej kolejności ocenia tryb sporządzenia zaskarżonej uchwały. Naruszenie tak określonego trybu prac nad projektem i właściwości organów, zgodnie z art. 27 u.z.p., powoduje nieważność uchwały rady gminy podjętej w sprawie planu miejscowego. Wykładnia art. 27 u.p.z. prowadzi do wniosku, że każde naruszenie trybu postępowania (np. zmiana kolejności, skrócenie terminu, pominięcie którejś z czynności) oraz właściwości organów w procesie sporządzania i ustanawiania planu zagospodarowania przestrzennego (jak też w procesie wprowadzania zmian do tego planu) powoduje sankcję w postaci nieważności uchwały. Sąd Najwyższy w uchwale z 7 maja 1997 r., III RN 21/97 (OSNP 1997/22/492) stwierdził, że: "Ustawodawca zdawał sobie w pełni sprawę z tego, iż właściwe organy lokalne mogą w praktyce dążyć do omijania owych rygorystycznych wymogów, dlatego też zamieścił w ustawie klauzulę, że każde naruszenie przepisów art. 18 powoduje nieważność uchwały rady w całości lub części. Jest to zatem rozwiązanie, w którym nie pozostawiono organom nadzorczym, a także sądom sfery uznania, nawet co do dokonywania oceny skali występującego naruszenia; wystarczające jest tylko stwierdzenie jego istnienia, by uchwała (lub odpowiednia jej część) ex lege stawała się w odpowiednim zakresie nieważna". Podobne stanowisko przyjęte zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że wobec kategorycznego brzmienia art. 27, należy uznać, że żadne względy celowościowe nie mogą naruszać wykładni gramatycznej oraz systemowej przywołanych wyżej przepisów (por. wyroki NSA z 16 listopada 2005 r. II OSK 229/05 i II OSK 230/05; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc do meritum należy wskazać, że postępowanie planistyczne w niniejszej sprawie zostało wszczęte i było prowadzone w trybie i na zasadach określonych w u.z.p. Gminie przysługują m.in. uprawnienie do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, które wynikają z art. 18 ust. 2 pkt 5 u.s.g. Działając w ramach posiadanych kompetencji i w granicach ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, przy uwzględnieniu, że zakwestionowana uchwała zastała podjęta pod rządami tej ustawy, to gmina nie mogła dowolnie określać zasad postępowania przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do art. 7 u.z.p. plan ten jest przepisem gminnym (prawem miejscowym), a więc aktem normatywnym, na podstawie którego wydawane są decyzje administracyjne w sprawach z zakresu administracji publicznej, a jego ustalenia mają moc przepisów powszechnie obowiązujących.
Tryb sporządzenia i uchwalania planu szczegółowo określa art. 18 u.z.p. Stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. a u.z.p. o terminie wyłożenia projektu planu należało zawiadomić na piśmie właścicieli lub władających nieruchomościami. Wyłożenie projektu planu do publicznego wglądu otwierało możliwość czynnego uczestnictwa w procedurze planistycznej, między innymi poprzez złożenie zarzutu w terminie 14 dni po upływie terminu jego wyłożenia (art. 24 u.z.p.), co stanowiło istotny instrument ochrony praw właścicieli (władających) nieruchomości, których przeznaczenie w miejscowym planie miało ulec zmianie. Użyty przez ustawodawcę zwrot "zawiadomienie na piśmie" należy rozumieć, jako dostarczenie imiennie każdemu ze wskazanych w art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy podmiotów pisemnej informacji na temat terminu wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu. Jednocześnie przywołany art. 18 ust. 2 pkt 5 u.z.p. należy traktować, jako przepis o charakterze bezwzględnie obowiązującym (ius cogens), a wobec tego brak jest możliwości dostarczenia informacji, dokonania powiadomienia inaczej, aniżeli w opisany w nim sposób (wyrok WSA w Poznaniu z 9 października 2019 r. IV/Po 314/19; dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W aktach planistycznych nadesłanych przy odpowiedzi na skargę znajdują potwierdzenie zarzuty skargi, co do wadliwe dokonanych przez Gminę [...] powiadomień o wyłożeniu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Otóż w wykazie dla rozdzielnika dla wsi [...] do pisma z dnia 6 lutego 2001 r. nr [...] pod pozycją nr [...] jako właściciel działki nr [...] w [...] został wymieniony FP. Z dołączonej do skargi kserokopii aktu notarialnego sporządzonego na okoliczność zawarcia [...] marca 2015 r. umowy sprzedaży ww. nieruchomości, prawo własności działki nr [...] przysługiwało od 18 kwietnia 2000 r. wyłącznie AP. W rozdzielniku pisma z 6 lutego 2001 r., przy pozycji nr [...] widnieje odręczny podpis "P", który ma stanowić potwierdzenie odbioru ww. zawiadomienia o wyłożeniu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W świetle wskazanego wyżej uchybienia w zakresie ustalenia podmiotu, któremu przysługiwało prawo własności działki nr [...] nie jest możliwe przyjęcie, że Organ wywiązał się z obowiązku powiadomienia właściciela działki o wyłożeniu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dodać wypada, że w aktach administracyjnych sprawy, brak jest innego zawiadomienia kierowanego do Skarżących lub poprzedniego właściciela o wyłożeniu projektu planu, co skutecznie podnoszą skargi. Zatem wadliwość zawiadomienia nie budzi wątpliwości. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że skutki niniejszego wyroku rozciągają się na każdoczesnego właściciela działki nr [...] w [...].
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie działki nr [...] w [...].
O kosztach postępowania przed WSA Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 § 2 p.p.s.a. obejmując nimi wpis należny od skargi, wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI