II SA/Rz 322/25

II SA/Rz 322/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik
Piotr Godlewski /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Śliwa
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18, art. 33 § 1 i § 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 18 grudnia 2024 r. nr SE.9022.7.218.2024.LB w przedmiocie oddalenia zarzutów – skargę oddala –
Uzasadnienie
II SA/Rz 322/25
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi K.P. jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: PPWIS) z 18 grudnia 2024 r. nr SE.9022.7.218.2024.LB dotyczące oddalenia zarzutów.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, PPWIS postanowieniem z 17 października 2024 r. nr SE.9022.7.218.2024.LB nałożył na K.P. grzywnę w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka - syna M.P. - urodzonego [...] listopada 2012 r., zgodnie z tytułem wykonawczym z 27 września 2024 r. nr PSE.9022.33.2024 wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: PPIS). Zobowiązana odebrała w/w postanowienie 18 października 2024 r.
Pismem z 21 października 2024 r. zobowiązana złożyła równocześnie zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Organ egzekucyjny pismem z 29 października 2024 r. przekazał zarzuty zobowiązanej do PPIS celem przedstawienia stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.
Postanowieniem z 7 listopada 2024 r. znak: PSE.9022.3.31.2024 wierzyciel oddalił zgłoszone zarzuty. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi zobowiązanej 14 listopada 2024 r.
Pismem z 12 listopada 2024 r. (nadanym 20 listopada 2024 r.) zobowiązana - reprezentowana przez pełnomocnika złożyła zażalenie na postanowienie wierzyciela.
PPWIS - działając na podstawie art. 18, art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505, dalej: u.p.e.a.), art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2023 r., poz. 338, dalej: u.P.I.S.) - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Odnosząc się do głównego zarzutu zobowiązanej - braku wymagalności szczepień (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.) - organ odwoławczy wyjaśnił, iż przez wymagalność rozumie się taki stan faktyczny, w którym upłynął czas na dobrowolne wykonanie obowiązku, a jego wierzyciel ma prawo podjąć czynności zmierzające do jego wyegzekwowania. Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2024 r., poz. 581, dalej: u.p.p.), osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane, na zasadach w niej określonych, do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków o których mowa w ust. 1 ponosi osoba która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 (art. 5 ust. 2 u.p.p.). Obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie
o szczepieniach zalecanych (art. 17 ust. 9 u.p.p.).
Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077). Jednym z elementów obowiązkowych szczepień ochronnych jest lekarskie badanie kwalifikacyjne, które ma za zadanie wykluczyć istnienie przeciwwskazań do jego wykonania (art. 17 ust. 2 u.p.p.). W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.p.p.). Lekarz przeprowadzający tą konsultację odnotowuje jej wynik w dokumentacji medycznej pacjenta, w karcie uodpornienia i w książeczce szczepień, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Z powyższych uregulowań jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzeniu się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, "sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.p.p. W komunikacie tym wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Komunikat GIS jest wydawany celem wykonania obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.p.p.). Komunikat ten jest w istocie dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków (wyrok WSA w Gdańsku z 25 stycznia 2024 r. II SA/Gd 661/23).
Zgodnie z art. 34 § 2 pkt 1 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
1. zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 924, dalej: u.z.z.) poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniej nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych.
PPWIS wyjaśnił, iż przeszkodą do rozpoczęcia i prowadzenia procedury obowiązkowych szczepień ochronnych nie może być brak badań lekarskich, które są częścią procedury szczepienia ochronnego, będącego obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia (wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2016 r. V KK 306/15 - LEX nr 1963649). Niestawienie się z dzieckiem do placówki prowadzącej szczepienia ochronne nie daje możliwości przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego, wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, a co za tym idzie wykluczenia przeciwwskazań lub skierowania dziecka na konsultację specjalistyczną.
Z dokumentacji medycznej załączonej do akt sprawy wynika, iż zobowiązana nie zgłosiła się z dzieckiem do poradni celem zaszczepienia oraz nie przedstawiła żadnego zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do szczepień. Brak lekarskiej kwalifikacji do szczepień wynikający z niestawiennictwa zobowiązanej w poradni POZ i niepoddania dziecka badaniu lekarskiemu nie może być traktowany jako brak wymagalności obowiązku szczepień.
2. Zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 c) u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis w dniu 9 maja 2023 r. wyrokiem TK został uznany za niezgodny z Konstytucją, jak również rozporządzenie to zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
Podstawę prawną egzekwowanego obowiązku stanowią m. in. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art 17 ust. 1 u.z.z., a także rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Powołane rozporządzenie określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe w których dane szczepienie jest wymagalne. Wspomniany przez pełnomocnika zobowiązanej wyrok TK z 9 maja 2023 r. potwierdził, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z zapisów u.z.z. i jest on zgodny z Konstytucją RP. Wyrok ten wskazuje jedynie na konieczność formułowania zapisów zawartych w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) w formie rozporządzenia Ministra Zdrowia. Te zostały zawarte w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
3. zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanej
PPWIS wyjaśnił, ż wierzyciel w uzasadnieniu postanowienia z 7 listopada 2024 r. szczegółowo wyjaśnił definicję "braku wymagalności obowiązku". W wyjaśnieniu tym przytoczył podstawy prawne, aby wyjaśnić merytoryczne znaczenie tej definicji. Wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, uwzględniając ich wiek, a załącznik 1 doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia uwzględniając wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
4. zarzut naruszenia art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego.
Organ egzekucyjny wyjaśnił, iż wierzyciel w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz odniósł się w sposób szczegółowy do zarzutu niewymagalności obowiązku wraz ze wskazaniem odpowiednich podstaw prawnych. Wierzyciel wyjaśnił zobowiązanej podstawy prawne obowiązku będącego przedmiotem postępowania, a także przedstawił dowody w sprawie, na których się oparł wydając swoje rozstrzygnięcie. Ponadto wyjaśnił, że niepodważalnym jest fakt niewykonania u małoletniego obowiązkowych szczepień wymienionych w tytule wykonawczym.
5. zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego.
PPWIS poinformował, iż termin wykonania obowiązku został przekroczony przez stronę, która do dnia wydania postanowienia nie wykonała go. Każde szczepienie określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych ma swój własny harmonogram realizacji, tj. liczbę dawek, wiek dziecka i termin wykonania. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostanie wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie.
Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z przepisów ustawowych, jest zatem bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy ww. rozporządzenia w § 3 regulują przedział czasu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. To, że został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po jego upływie obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej.
6. zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia
Decydując się na odmowę szczepień ochronnych należy mieć świadomość ograniczania praw dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, co naraża dziecko na zagrożenia związane zarówno z przechorowaniem, jak i możliwością wystąpienia poważnych powikłań zdrowotnych. Narusza to dobro dziecka, a tym samym istotę jego praw.
Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji, każdy obywatel ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji). Organ działał zgodnie z kompetencjami stosownie do art. 17 ustawy, a art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie ma zastosowania w przypadku obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów ustawowych, których wykonania organy władzy publicznej mogą wymagać obligatoryjnie, albowiem niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób (wyrok WSA w Poznaniu z 2 sierpnia 2024 r. III SA/Po/203/24).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie PPWIS z 18 grudnia 2024 r. K.P. (reprezentowana przez adwokata) zarzuciła naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z. poprzez zaliczenie Komunikatu GIS do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku TK z dnia 9 maja 2023 r.,
2. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,
3. naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu GIS, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 u.z.z. może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie GIS, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.,
4. naruszenie art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów którym odmówił wiary, stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,
5. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organu I i II instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Nadto wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do TK co do zgodności z Konstytucją art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1,10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z., rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, właściwego rejestru powikłań, tzw. "NOP", celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, gdyż przy jego wydaniu nie uwzględniono aktualnych danych epidemiologicznych,
Wniosła o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Z uwagi na fakt, iż powyższe zagadnienia mają charakter prejudycjalny, wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez TK, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W razie niezasadności skargi Sąd skargę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.; w myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 P.p.s.a.
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem skargi jest wydane na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. postanowienie PPWIS w wydane przedmiocie oddalenia zarzutów skarżącej złożonych w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Stosownie do treści art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5, wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (art. 26 § 2 u.p.e.a.). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl natomiast § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
W analizowanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w sposób odpowiadający zacytowanym wyżej regulacjom.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wierzyciel – PPIS, wystosował do zobowiązanej upomnienie opatrzone datą 30 lipca 2024 r. nr PSE.9022.3.33.2024, zawierające wezwanie do wykonania obowiązków poddania obowiązkowym szczepieniom małoletniego syna M.P. Upomnienie zostało skierowane na prawidłowy adres, którym zobowiązana posługiwała się w toku postępowania administracyjnego. Treść awersu koperty (k. 3 akt administracyjnych sprawy) wskazuje, że przesyłka zawierająca upomnienie została wyekspediowana do adresatki w dniu 30 lipca 2024 r. (pieczęć Placówki Pocztowej [...]). Udokumentowano na niej fakt pierwszego awizowania przesyłki – 31 lipca 2024 r. oraz drugiego awizowania przesyłki – 8 sierpnia 2024 r. oraz zwrotu przesyłki z powodu jej niepodjęcia w dniu 16 sierpnia 2024 r. Opisana treść awersu koperty wskazuje jednoznacznie, że skierowana do zobowiązanej przesyłka zawierająca upomnienie została doręczona z zachowaniem wymogów doręczania pism wynikających z k.p.a. Skutkiem tego było prawidłowe uznanie przez wierzyciela doręczenia za dokonane z upływem ostatniego dnia 14 – dniowego okresu o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a. i prawidłowe przyjęcie fikcji doręczenia (art. 44 § 4 k.p.a.).
Tytuł wykonawczy wystawiony przez PPIS 27 września 2024 r. nr PSE.9022.33.2024 r. został złożony do PPWIS 3 października 2024 r. wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej oraz zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Odpis tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem PPWIS z 17 października 2024 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia został doręczony skarżącej (zobowiązanej) 18 października 2024 r. Zachowując 7 – dniowy termin, stosownie do pouczenia zwartego w treści tytułu wykonawczego, zobowiązana wniosła do wierzyciela zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej korzystając w tym zakresie z uprawnień przysługujących jej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., formułując w pkt 1 pisma z 21 października 2024 r. zarzut braku wymagalność obowiązku szczepień. W podstawie prawnej tego zarzutu powołała art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. Ponieważ skarżąca sprzeciwiła się powyższemu, wnosząc zarzuty w piśmie z dnia 21 października 2024 r., organ egzekucyjny pismem z dnia 29 października 2024 r. nr SE.9022.7.218.2024.LB przekazał zgłoszone zarzuty - stosownie do art. 34 u.p.e.a. – wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska.
Oddalając zarzuty zobowiązanej postanowieniem z 7 listopada 2024 r. wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. organ I instancji oraz utrzymując je w mocy zaskarżonym postanowieniem organ II instancji nie naruszyły przepisów powołanych w zarzutach skargi ani innych przepisów, których naruszenie Sąd zobligowany byłby uwzględnić z urzędu. W świetle powyższych regulacji u.p.e.a., za zgodne z prawem uznać należało zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie PPIS oddalające zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako nieuzasadnione.
Sąd podkreśla, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych, w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.
Stosownie do brzmienia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie.
W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z., ponosi osoba która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.p. Konkretyzacja omawianego obowiązku nastąpiła w przepisach u.z.z.z. zamieszczonych w rozdziale 4 - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Obowiązkiem tym w niniejszej sprawie jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 u.z.z. obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym. Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m.in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W rozpoznawanej sprawie podmiotem tym pozostaje PPIS, co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 u.P.I.S.
Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest natomiast osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie jest to skarżąca – matka dziecka, co do którego istnieje ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.
Wykładnia zacytowanych wyżej regulacji prowadzi do konkluzji, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Zatem tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego.
Urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka (art. 17 ust. 7 u.z.z.z.) Natomiast do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.p., o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych (art. 17 ust. 9 u.z.z.z.).
Wydane na podstawie delegacji ustawowej (art. 17 ust. 10 u.z.z.z.) rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ponadto ramy wiekowe wymagalności poszczególnych szczepień.
Zgodnie z § 3 ust. 1 w zw. z § 2 rozporządzenia, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
W załączniku nr 1 do tego rozporządzenia zamieszczono ponadto szczegółowy schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży.
Ponadto na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z., GIS ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
Jak wynika z powyższego załącznika, a także z komunikatu GIS na 2023 r. oraz na 2024 r., w 1 dobie życia dziecka należy wykonać szczepienie przeciwko gruźlicy i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I dawka), w 2 miesiącu życia należy podać II dawkę szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, I dawkę szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, I dawkę szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, I dawkę szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae, w 4 miesiącu życia należy podać II dawkę szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, I dawkę szczepienia przeciwko poliomyelitis, II dawkę szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae, w 6 miesiącu życia należy podać III dawkę szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, II dawkę szczepienia przeciwko poliomyelitis, w 7 miesiącu życia należy podać III dawkę szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, w 13-15 miesiącu życia należy wykonać szczepienie przeciwko odrze, śwince i różyczce oraz III dawkę szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae, w 16-18 miesiącu życia należy podać III dawkę szczepienia przeciwko poliomyelitis oraz IV dawkę szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi.
Odpierając nietrafny, w ocenie Sądu, zarzut skarżącej o braku podstaw do wywiedzenia z komunikatu GIS wymagalności obowiązku szczepień małoletniego z uwagi na brak umieszczenia tegoż komunikatu w katalogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa, Sąd wyjaśnia, że wbrew stanowisku skarżącej obowiązek ten wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, co wyjaśniono powyżej, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się wg ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych, w tym załącznika nr 1. Komunikat stanowi doprecyzowanie i powtórzenia treści załącznika nr 1. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że część zarzutów skargi odnosi się do regulacji prawnych które nie obowiązywały w dniu wystawienia skierowanego do skarżącej tytułu wykonawczego i związane były z treścią wyroku TK z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19, opublikowanego w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909. Wyrok ten był podstawą do zmian w przepisach u.z.z.z. dokonanych przez ustawodawcę. Przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiono 27 września 2024 r. i doręczono go skarżącej 18 października 2024 r. W związku z treścią i stanowiskiem zawartym w wyroku TK wydane zostało wspomniane wcześniej rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 2023 r., które zawiera schemat szczepień dzieci uzależniony od ich wieku (załącznik nr 1). Aktualne rozporządzenie weszło w życie 1 października 2023 r., uchylając nieaktualne w dacie wystawienia tytułu wykonawczego rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2172), na które powołuje się skarżąca formułując zarzuty skargi.
Wyjaśnić należy, że zarówno przed wydaniem wyroku TK jak i po tej dacie, syn skarżącej podlegał obowiązkowemu szczepieniu. Wbrew stanowisku strony skarżącej, z obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego postanowienia przepisów prawa wynikał obowiązek poddania syna skarżącej szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym, a stronę skarżącą obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczepień ochronnych i ogłaszanych corocznie Programów Szczepień Ochronnych.
Z dokumentacji dostępnej organowi i Sądowi wynika, że syn strony, urodzony 13 listopada 2012 r., w dniu wystawienia tytułu wykonawczego miał ukończony 11 rok życia, a więc był zobowiązany do przyjęcia szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I, II, III dawka szczepienia podstawowego), błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego, I dawka szczepienia przypominającego), poliomyelitis (I, II, III dawka szczepienia podstawowego, szczepienie przypominające) oraz odrze, śwince i różyczce (szczepienie podstawowe i przypominające). W wystawionym 27 września 2024 r. tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne u dziecka. W podstawie prawnej wskazano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z. oraz § 2 i § 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych.
Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że pomimo upływu terminu podania poszczególnych dawek szczepionek określonych w rozporządzeniu w sprawie szczepień ochronnych oraz komunikacie GIS, skarżąca nie poddała małoletniego syna wskazanym obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz nie zgłosiła się do wybranego świadczeniodawcy celem wykonania lekarskiego badania kwalifikacyjnego, pomimo wystosowanego upomnienia wzywającego do dobrowolnego wykonania obowiązku szczepień. Jak wskazuje się w judykaturze, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego, bowiem tylko w tym trybie można zidentyfikować przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z 16 grudnia 2021 r. II GSK 2358/21, z 27 kwietnia 2022 r. II OSK 2334/20; z 5 maja 2022 r. II OSK 1960/19, te i poniżej powołane wyroki dostępne na stronie CBOSA). Niepoddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu uniemożliwiało stwierdzenie przez lekarza istnienia ewentualnych przeciwskazań do wykonania szczepienia ochronnego, a skarżąca sama również nie dostarczyła aktualnego zaświadczenia potwierdzającego takie przeciwwskazania.
Powyższe ustalenia świadczą o tym, że strona skarżąca uchylała się od obowiązku poddania syna szczepieniom pomimo wezwania ze strony inspekcji sanitarnej, jak też po otrzymaniu upomnienia w tej sprawie. W rezultacie za niezasadne należało uznać zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego.
Nietrafny okazał się także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W ocenie Sądu, organ w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody. Ocena ta zawierająca odniesienie się do charakteru szczepień ochronnych znalazła się w uzasadnieniu wydanego postanowienia. W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też wskazano i zinterpretowano przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku szczepionek.
Nie można także podzielić argumentacji skargi, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez ograniczenie przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia. Profilaktyka szerzenia się chorób zakaźnych jest bowiem konstytucyjnym obowiązkiem władz krajowych. Taką tezę można wywodzić z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego "(...) zdrowia (...). Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Taką ustawą jest u.z.z., nakładająca na obywatela obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Zgodnie natomiast z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych.
Ponadto, także art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dopuszcza ingerencję władzy publicznej w życie prywatne i rodzinne jednostki w przypadkach przewidzianych ustawą, z uwagi na ochronę zdrowia innych osób. Z powyższego wynika zatem, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. Obowiązek ten wpisuje się również w obowiązki rodziców sprawujących /wykonujących władzę rodzicielską względem dziecka z uwzględnieniem zarówno jego dobra, jak i interesu społecznego. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r. II GSK 3542/15).
Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z 22 listopada 2017 r. II OSK 389/16). Z faktu, że obowiązek szczepień ochronnych w Polsce, jak już wyjaśniono powyżej, jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych, a jego wykonanie jest zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń, wynika konkluzja, że materia dotycząca szczepień ochronnych nie należy do sfery prywatności jednostki (wyroki NSA z 6 kwietnia 2011 r. II OSK 32/11 i z 10 lutego 2021 r. II OSK 1622/18). Podobne stanowisko wyraził WSA w Bydgoszczy w wyroku z 17 kwietnia 2024 r. II SA/Bd 1408/23 oraz WSA w Szczecinie w wyroku z 18 marca 2025 r. II SA/Sz 961/24.
Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni) zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych, Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności strony skarżącej nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).
W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do TK i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze.
Na marginesie wskazać należy, że prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie podważają także rozważania strony na temat dobrowolności szczepień w innych 25 europejskich państwach, zasadności wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych bez jednoczesnego powołania funduszu odszkodowawczego, jak również rejestracji niepożądanych odczynów poszczepiennych. Wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.