II SA/Rz 320/24

II SA/Rz 320/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Joanna Zdrzałka
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 105, art. 107 § 1 i § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 344
art. 6 pkt 1 i 9c, art. 93 ust. 1, 2, 5, art. 97 ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 5 pkt 21
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 5 stycznia 2024 r. nr SKO.4160/24/20023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi H. Sp. z o.o. w R. (dalej w skrócie: "Spółka"; "strona skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej zwane: "SKO"; "Kolegium") z 5 stycznia 2024 r. nr SKO.4160/24/2023 wydana w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w R. – N.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) oraz art. 93 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm. – dalej: "u.g.n.").
Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy po wszczęciu z urzędu i przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta [...] decyzją z 19 lipca nr GE-E.6831.71.2023.AGW zatwierdził podział nieruchomości położonej w R.-N., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,5392 ha obr. [...], obj. KW [...] na nowe działki nr [...] o pow. 0,5050 ha, [...] o pow. 0,0127 ha, [...] o pow. 0,0098 ha obr. [...], zgodnie z mapą projektu podziału włączoną do zasobu Grodzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod nr [...], stanowiącą załącznik do decyzji.
Organ wskazał, że podział jest zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 27 września 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] - I-A terenów nadrzecznych na osiedlu N. w R. (Dz. Urz. Woj. Podkarp. z 2022 r. poz. 3893 – dalej w skrócie: "MPZP"). Stwierdzono, że po porównaniu zapisów zawartych w części tekstowej, jak i oznaczeń zamieszczonych części graficznej planu, zachodzi zgodność podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w obr. [...], z ustaleniami ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod względem proponowanej linii podziału, która została wiernie odzwierciedlona na mapie wstępnego projektu podziału.
Spełniona także została przesłanka z art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. warunkująca możliwość dokonania podziału nieruchomości z urzędu. Przedmiot inwestycji jest zgodny z wymienionymi w art. 6 u.g.n. celami publicznymi, podjęte działania mają znaczenie lokalne (gminne) tzn. wydzielenie gruntów pod ciąg pieszo-rowerowy (estakada pieszo-rowerowa) oraz zieleń urządzoną - bulwary miejskie.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Spółka. Kwestionowanej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.:
a) art. 97 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i ust. 9c u.g.n. poprzez wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości z urzędu, podczas gdy przedmiotowy podział nie jest dokonywany w związku z realizacją celu publicznego. Opisany przez organ cel dokonania podziału, który miałby być celem publicznym, przy uwzględnieniu przeznaczenia nieruchomości podlegającej podziałowi, w MPZP, wykracza poza "wydzielanie gruntów pod drogi rowerowe", "wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe ciągi piesze" czy "bulwary";
b) art. 93 ust. 1, 2 i 5 u.g.n. poprzez rozszerzającą i niedozwoloną wykładnię, wskazywanego przez organ celu podziału, opisywanego jako "cel publiczny" przy uwzględnieniu celów publicznych wskazanych u.g.n. oraz treści zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje realizację publicznego ciągu pieszo-rowerowego na estakadzie prowadzącej nad al. [...] w kierunku istniejącego ciągu pieszo-rowerowego na prawym brzegu Z. na rzece W., oraz tereny zieleni miejskiej (bulwary miejskie), co wykracza poza ustawowy cel publiczny jakim jest "wydzielanie gruntów pod drogi rowerowe", "wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe ciągi piesze, place, parki, promenady lub bulwary;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie zasadności przesłanek, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji na jakiej podstawie organ I instancji uznał utworzenie na skutek kwestionowanego podziału, działki 1076/81 jako publicznego ciągu pieszo-rowerowego na estakadzie prowadzącej nad al. [...] w kierunku istniejącego ciągu pieszo-rowerowego na prawym brzegu Z. na rzece W., wydzielenie działki z przeznaczeniem pod zieleń miejską (bulwary miejskie) tj. działki [...] oraz działki [...] jako tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, jako realizujące cele publiczne oraz nie odniesieniu się przez organ w zaskarżonej decyzji wyczerpująco do wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego sprawy oraz zarzutów stawianych w toku sprawy przez Spółkę;
b) art. 105 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie podziału działki nr [...] obr. [...] z urzędu, podczas gdy brak było ku temu stosownych podstaw prawnych, wobec czego postępowanie powinno zostać umorzone.
Wobec powyższych zarzutów strona zwróciła się o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie podziału działki nr [...] w całości, jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 k.p.a.
Wskazaną na wstępie decyzją z 5 stycznia 2024 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono przepisy u.g.n. dotyczące wszczęcia postępowania w sprawie podziału nieruchomości na wniosek i z urzędu. Wyjaśniono, że postępowanie podziałowe może być wszczęte z urzędu głównie w przypadku konieczności wydzielenia z nieruchomości działki niezbędnej do realizacji celu publicznego. W przedmiotowej sprawie główną oś sporu stanowi ustalenie organu, że została spełniona przesłanka o jakiej mowa w art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. – planowany podział jest niezbędny do realizacji celu publicznego.
Wskazano, że z postanowień MPZP wynika, że przeznaczenie terenu na którym położona jest nieruchomość o nr [...] jest następujące:
- § 10 ust. 1 MPZP "Tereny oznaczone na rysunku planu symbolami: MN.1, o powierzchni ok. 0.49 ha, MN.2 o powierzchni ok. 1.16 ha, MN.3 o powierzchni ok. 0.90 ha, przeznacza się pod zabudowę mieszkaniową, jednorodzinną;
- § 11 ust. MPZP "Teren oznaczony na rysunku planu symbolem ZP, o powierzchni ok. 9.86 ha, przeznacza się pod zieleń urządzoną - bulwary miejskie, przy czym:
1) teren wydzielony, oznaczony na rysunku planu symbolem [zp/ws], przeznacza się pod zieleń urządzoną oraz wody śródlądowe;
2) teren wydzielony, oznaczony na rysunku planu symbolem [kx], przeznacza się pod ciąg pieszy;
3) teren wydzielony, oznaczony na rysunku planu symbolem [kx+1/zp], przeznacza się pod ciąg pieszy na kładce, nad zielenią urządzoną w poziomie terenu;
4) teren wydzielony, oznaczony na rysunku planu symbolem [ustr], przeznacza się pod obiekty sportowe, turystyczne lub rekreacyjne, w zieleni urządzonej;
- § 12 ust. 1 MPZP "Teren oznaczony na rysunku planu symbolem KX/KR, o powierzchni ok. 0.13 ha, przeznacza się pod publiczny ciąg pieszo-rowerowy na estakadzie prowadzącej nad al. [...] w kierunku istniejącego ciągu pieszo-rowerowego na prawym brzegu Z. na rzece W., przy czym teren wydzielony, oznaczony na rysunku planu symbolem [+1/kdg], przeznacza się pod ciąg pieszo-rowerowy na estakadzie nad częścią publicznej drogi głównej w poziomie terenu."
W ocenie Kolegium organ I instancji mając na względzie zacytowane powyżej zapisy MPZP prawidłowo uznał, że możliwe jest zatwierdzenie podziału działki nr [...] o pow. 0,5392ha obr. [...], na nowe działki: nr [...] o pow. 0,5050 ha, nr [...] o pow. 0,0127 ha i nr [...] o pow. 0,0098 ha w obr. [...] w R., o następującym przeznaczeniu:
- działka nr [...] o pow. 0,0098 ha obr. [...], która "stanowi teren oznaczony symbolem KX/KR, który wg rysunku planu przeznacza się pod publiczny ciąg pieszo-rowerowy na estakadzie prowadzącej nad al. [...] w kierunku istniejącego ciągu pieszo-rowerowego na prawym brzegu Z. na rzece W., przy czym teren wydzielony, oznaczony na rysunku planu symbolem [+1/kdg], przeznacza się pod ciąg pieszo-rowerowy na estakadzie nad częścią publicznej drogi głównej w poziomie terenu;
- działka nr [...] o pow. 0,5050 ha obr. [...], która "stanowi teren oznaczony symbolem ZP, który wg rysunku planu przeznacza się pod zieleń urządzoną - bulwary miejskie, przy czym teren wydzielony, oznaczony na rysunku planu symbolem:
[zp/ws], przeznacza się pod zieleń urządzoną oraz wody śródlądowe,
[kx], przeznacza się pod ciąg pieszy,
[kx+1/zp], przeznacza się pod ciąg pieszy na kładce, nad zielenią urządzoną w poziomie terenu",
[ustr], przeznacza się pod obiekty sportowe, turystyczne lub rekreacyjne, w zieleni urządzonej;
- działka nr [...] o pow. 0,127 ha obr. [...], która "stanowi teren oznaczony symbolem MN.3, który wg rysunku planu przeznacza się pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną."
SKO wskazało, że zgodnie z art. 6 pkt 1 i pkt 9c za jeden z celów publicznych ustawodawca uznaje wydzielanie gruntów pod m. in. drogi rowerowe, publicznie dostępne ciągi piesze, bulwary, a także ich urządzanie, w tym budowę lub przebudowę.
Kolegium wskazało, że dokonany podział działki nr [...] zakłada wydzielenie:
- działki nr [...] z przeznaczeniem na utworzenie zieleni urządzonej - bulwarów miejskich;
- działki nr [...] z przeznaczeniem na utworzenie ciągu pieszo-rowerowego na estakadzie prowadzącej nad al. [...] w kierunku istniejącego ciągu pieszo rowerowego na prawym brzegu zalewu na rzece W.;
- działki nr [...] przeznaczonej na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (organ wskazał, że jej powstanie było konsekwencją wydzielenia pozostałych działek z działki [...]).
W efekcie takiego podziału powstaną trzy działki geodezyjne, tj. działka nr [...] i działka nr [...] o funkcji publicznej, której wyodrębnienie stanowi zasadniczy cel postępowania i działka nr [...] o funkcji niepublicznej, którą organ określił mianem działki "wynikowej", albo "pozostałościowej", gdyż stanowi pozostałość po wydzieleniu z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] terenu publicznego, oznaczonego jako działka nr [...] i działka nr [...].
Kolegium podzieliło ustalenia dokonane przez organ I instancji oraz przedstawioną w tym zakresie argumentację, sprowadzające się do stwierdzenia, że wydzielenie działki nr [...] o pow. 0,5050 ha przeznaczonej zgodnie z planem pod zieleń urządzoną - bulwary miejskie, położonej na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem ZP jest celem publicznym określonym w art. 6 ust. 9c u.g.n. Stanowić będzie część publicznie dostępnego samorządowego bulwaru.
Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji, że wydzielenie gruntu pod publiczny ciąg pieszo-rowerowy jest celem publicznym. Będzie on ogólnodostępny i będzie służył ogółowi społeczeństwa, umożliwiać będzie zaspokajanie podstawowych potrzeb społeczności mieszkańców miasta R.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał je za niezasadne. Wyjaśnił, że rozstrzygające organy związane są treścią zapisów MPZP, który w sposób wiążący ustala przeznaczenia terenów oraz określa sposoby ich zagospodarowania i zabudowy. Unormowania planu nie zostały uprzednio podważone. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy.
W skardze na powyższą decyzję, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżąca Spółka zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.:
a) art. 97 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i 9c u.g.n. poprzez wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości nr [...] obr. [...] R.-N. z urzędu, podczas gdy przedmiotowy podział nie jest dokonywany w związku z realizacją celu publicznego, bowiem opisany we wniosku cel dokonania podziału, przy uwzględnieniu przeznaczenia nieruchomości podlegającej podziałowi, w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego przyjętym uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...].09.2022 r. nr [...], nr [...] terenów nadrzecznych na osiedlu N. w R., wykracza poza "wydzielanie gruntów pod drogi rowerowe", "wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe ciągi piesze" czy "bulwary"’,
b) art. 93 ust. 1, 2 i 5 u.g.n. poprzez rozszerzającą, a przez to niedozwoloną wykładnię, wskazywanego przez organ celu podziału, opisywanego jako "cel publiczny" przy uwzględnieniu katalogu zamkniętego celów publicznych wskazanych ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz treści zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie zasadności przesłanek, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, w szczególności brak wyjaśnienia na jakiej podstawie uznano za prawidłowe utworzenie na skutek kwestionowanego podziału, działki [...] jako publicznego ciągu pieszo-rowerowego na estakadzie prowadzącej nad al. [...] w kierunku istniejącego ciągu pieszo-rowerowego na prawym brzegu Z. na rzece W., wydzielenie działki z przeznaczeniem pod zieleń miejską (bulwary miejskie) tj. działki [...] oraz działki [...] jako tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, jako realizujące cele publiczne;
b) art. 105 k.p.a. poprzez uznanie przez organ II instancji, że prowadzenie postępowania w sprawie podziału działki nr [...] obr. [...] z urzędu było zasadne, podczas gdy brak było ku temu stosownych podstaw prawnych, wobec czego postępowanie powinno zostać umorzone;
c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy w sprawie, już na etapie rozpoznawania sprawy przez organ II instancji, istniały naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, które uzasadniały uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] z 19 lipca 2023 r. w całości i umorzenie postępowania.
Wobec powyższych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Strona skarżąca nie podzieliła argumentacji, ze w okolicznościach faktycznych sprawy zachodziła przesłanka uzasadniająca wszczęcie postępowania podziałowego z urzędu o jakiej mowa w art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. tj. niezbędności podziału do realizacji celu publicznego w rozumieniu art. 6 ust. 1 i 9c tej ustawy, którym w tym przypadku miało być utworzenie bulwarów miejskich i publicznego ciągu pieszo- rowerowego.
Skarżąca wskazała, że w zakresie działki nr [...], jej przeznaczeniem jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, której nie sposób uznać za cel publiczny. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji została ona określona jako tzw. działka "pozostałościowa" a zatem jako powstała na skutek wydzielenia innych działek więc w tym przypadku osiągnięcie celu publicznego nie było wymagane. Z kolei w przypadku działki nr [...] choć jako cel publiczny w uzasadnieniu decyzji podano utworzenie publicznego ciągu pieszo-rowerowego, to przeznaczenie tej działki w planie wykracza poza pojęcie drogi rowerowej i samorządowego ciągu pieszego i zbliża ten obszar bardziej do drogi wewnętrznej. Również w przypadku działki nr [...] na której miałaby być utworzona zieleń urządzona-bulwary miejskie, cel publiczny został opisany bardzo ogólnikowo i nie został skonkretyzowany.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z dnia 17 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 320/24 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest niezasadna.
Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości Sądu. Został on ustalony zgodnie z regułami wynikającymi zarówno z k.p.a. jak i u.g.n.
Organy prawidłowo wyłożyły i zastosowały przepisy prawa materialnego rozstrzygając w zaskarżonych decyzjach.
Organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji, który wydał zakwestionowaną odwołaniem decyzję (dotyczącą zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w R.-N., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,5392 ha obr. [...], obj. KW [...] na nowe działki nr nr: [...] o pow. 0,5050 ha, [...] o pow. 0,0127 ha, [...] o pow. 0,0098 ha obr. [...], zgodnie z mapą projektu podziału włączoną do zasobu Grodzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod nr [...], stanowiącą załącznik do decyzji), były związane treścią zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 27 września 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] terenów nadrzecznych na osiedlu N. w R. (Dz. Urz. Woj. Podka. z 2022 r. poz. [...]), który w sposób wiążący ustala przeznaczenia terenów oraz określa sposoby ich zagospodarowania i zabudowy.
Za bezzasadne Sąd uznał zarzuty skarżącej strony, a dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 105 k.p.a.
Zdaniem Sądu organy orzekając w przedmiotowej sprawie ustaliły i oceniły stan faktyczny zaistniały w sprawie niniejszej w sposób prawidłowy, zgodny z wymogami określonymi w przepisach obowiązującej procedury administracyjnej, a w szczególności: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie naruszając przy tym zasad ogólnych postępowania (tj. wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności oraz określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania). W ocenie Sądu organy prawidłowo przeprowadziły w tej sprawie postępowanie wyjaśniające. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika w szczególności, że organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały zatem podstawy faktyczne i prawne do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, dlatego za bezzasadny należało uznać podniesiony przez Spółkę w skardze i w odwołaniu zarzut naruszenia art. 105 k.p.a., którego § 1 nakazuje umorzenie postępowania administracyjnego odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części.
Za chybiony należy uznać również podniesiony w odwołaniu, a powielony w skardze, zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu argumentacja organów zawarta w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji (spełniającymi wymagania określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.) jest jasna i przekonująca, zarówno co do faktów, jak i co do prawa.
Na wstępie wcześniejszych rozważań Sąd podkreśla, że dopuszczalne było przeprowadzenie w niniejszej sprawie postępowania z urzędu.
Artykuł 97 u.g.n. dotyczy problematyki podziału nieruchomości, w tym podziału na wniosek osoby, która ma interes prawny oraz w ust. 3 podziału z urzędu. Zgodnie z powołanym art. 97 ust. 3 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli:
1) jest on niezbędny do realizacji celów publicznych;
2) nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste. Tym samym możliwość wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie podziału nieruchomości, która nie stanowi własności gminy, została ograniczona do tych przypadków gdy podział jest niezbędny do realizacji celów publicznych.
Należy wyraźnie zwrócić uwagę, że ustawowa przesłanka dopuszczalności dokonania podziału nieruchomości z urzędu, tj. niezbędność dla realizacji celów publicznych oznacza, że tylko przy zachowaniu tej przesłanki organ może wszcząć postępowanie z urzędu, natomiast nie oznacza obowiązku wszczęcia z urzędu takiego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2023 r., I OSK 925/22).
Sąd akceptuje również stanowisko organów, iż postanowienie opiniujące zgodność projektowanego podziału z treścią planu miejscowego jest wydawane tylko w postępowaniu podziałowym prowadzonym na wniosek strony. Nie ma bowiem uzasadnionej potrzeby by ten sam organ, który zatwierdza podział nieruchomości odrębnie wypowiadał się o zgodności tego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W takiej sytuacji wystarczy bowiem ocena organu, że wymagana zgodność występuje po czym organ zleca geodecie uprawnionemu opracowanie projektu podziału i jeżeli projekt ten będzie spełniał wymagania przewidziane w § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości, to powinien zostać zatwierdzony (vide np.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 403/07, LEX nr 453979, z dnia 12 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 450/14, LEX nr 1950958, z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1063/15, LEX nr 2277802 i Marian Wolanin - glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt I SA/Rz 899/98, OSP 1999, z. 5, poz. 106) oraz Marian Wolanin - Podziały i scalenia nieruchomości, wyd. C.H.BECK Warszawa 2011, str. 235) (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 21 lipca 2023 r., I OSK 921/20).
Zarzut naruszenia art. 93 ust. 5 u.g.n. jest więc chybiony.
Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. w zw. z art. 6 pkt 1 i pkt 9c u.g.n. poprzez wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości nr [...], obr. [...] R. – N. z urzędu, podczas gdy przedmiotowy podział nie jest dokonywany w związku z realizacją celu publicznego, bowiem opisany we wniosku cel dokonania podziału, przy uwzględnieniu przeznaczenia nieruchomości podlegającej podziałowi, w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego przyjętym uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2022 r. nr [...], nr planu [...] terenów na osiedlu N. w R., wykracza poza "wydzielanie gruntów pod drogi rowerowe", "wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe ciągi piesze" czy "bulwary" jest zdaniem Sądu niezasadny. Dotyczy ta ocena również powiązanego z opisanym wyżej zarzutem, zarzutu naruszenia art. 93 ust. 1, 2 i 5 u.g.n. poprzez rozszerzającą, a przez to niedozwoloną wykładnię, wskazywanego przez organ celu podziału, opisywanego jako "cel publiczny" przy uwzględnieniu katalogi zamkniętego celów publicznych wskazanych w ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz treści zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Sąd w całości akceptuje ustalenia i ocenę organów co do przeznaczenia w mpzp działek nr [...] i [...] powstałych w wyniku podziału na cele publiczne w rozumieniu art. 6 pkt 1 i pkt 9c u.g.n.
Dokonany podział jest zgodny z ustaleniami obowiązującego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...] terenów nadrzecznych na osiedlu N. w R., zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] września 2022r., ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] poz. [...] z dnia [...] listopada 2022r.
Zgodnie z wyżej powołanym planem zagospodarowania przestrzennego:
- nowo powstała działka nr [...] o pow. 0.0098ha obr. [...] stanowi teren oznaczony, symbolem KX/KR, który wg rysunku planu przeznacza się publiczny ciąg- pieszo-rowerowy na estakadzie prowadzącej nad al. [...] w kierunku istniejącego ciągu pieszo-rowerowego na prawym brzegu Z. na rzece W., przy czym teren wydzielony, oznaczony na rysunku planu symbolem [+l/kdgj, przeznacza się pod ciąg pieszo-rowerowy na estakadzie nad częścią publicznej drogi głównej w poziomie terenu,
- nowo powstała działka nr [...] o pow. 0.5050ha obr. [...] stanowi teren
oznaczony symbolem ZP, który wg rysunku planu przeznacza się pod zieleń urządzoną - bulwary miejskie, przy czym teren wydzielony, oznaczony na rysunku planu symbolem: [zp/ws], przeznacza się pod zieleń urządzoną oraz wody śródlądowe,
[kx], przeznacza się pod ciąg pieszy,
[kx+1/zp], przeznacza się pod ciąg pieszy na kładce, nad zielenią urządzoną w poziomie terenu;
[ustr], przeznacza się pod obiekty sportowe, turystyczne lub rekreacyjne, w zieleni urządzonej,
- nowo powstała działka nr [...] o pow. 0.127ha obr. [...] stanowi teren oznaczony symbolem MN.3, który wg rysunku planu przeznacza się pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną.
Fakt, że w wyniku podziału powstała także działka nr [...] jako konsekwencja, pozostałość po wydzieleniu działek nr [...] i nr [...], przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową, jednorodzinną nie ma znaczenia dla dopuszczalności podziału na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n.
Pogląd taki zaakceptował NSA w wyroku z dnia 12 czerwca 2023 r., I OSK 221/10.
Pojęcie celów publicznych zdefiniowane zostało w art. 6 u.g.n Zgodnie z art. 6 pkt 1 u.g.n. za jeden z celów publicznych ustawodawca uznaje wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji. Natomiast w myśl art. 6 pkt 9c ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym jest wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe: ciągi piesze, place, parki, promenady lub bulwary, a także ich urządzanie, w tym budowa lub przebudowa.
Mając na względzie zacytowane powyżej regulacje prawne, dokonanie weryfikacji czy w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania przez organ pierwszej instancji art.97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprowadza się do dokonania interpretacji postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odnoszących się do terenu, na którym położona jest działka nr [...] o pow. 0,5392 ha obr. [...], objęta decyzją Prezydenta Miasta [...] zatwierdzającą jej podział oraz sprawdzenia czy zatwierdzony zaskarżoną decyzją projekt podziału ww. nieruchomości, na nowe działki nr [...] o pow. 0,5050 ha, nr [...] o pow. 0,0127 ha i nr [...] o pow. 0,0098 ha obr. [...], odpowiada wiążącym postanowieniom tego planu, dotyczącym przeznaczenia i zagospodarowania działek powstałych w wyniku podziału. Takie przeznaczenie i zagospodarowanie nowo wydzielonych działek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oznacza bowiem, że działki te stały się niezbędne na cel publiczny już z datą przyjęcia aktu prawa miejscowego.
Sąd w całości podziela stanowisko organów, że co prawda przepis art.6 pkt 1 i 9c ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymienia ciągu pieszo-rowerowego jako celu publicznego jednakże zauważyć tutaj należy, że określenie celów publicznych w art.6 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymaga sięgnięcia w niektórych przypadkach do przepisów innych ustaw, w tym przypadku do ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Zgodnie z art. 8 w/w ustawy drogi, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym takiej drogi, są drogami wewnętrznymi. Droga wewnętrzna przeznaczona wyłącznie do ruchu:
1) osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, rowerów, hulajnóg elektrycznych i urządzeń transportu osobistego albo
2) pieszych, osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, rowerów, hulajnóg elektrycznych i urządzeń transportu osobistego - jest drogą rowerową.
Z kolei zgodnie z art.2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika, że drogą jest wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. Natomiast w art.2 ust.5 w/w ustawy ustawodawca wprost zdefiniował pojęcie drogi dla rowerów wskazując, że jest top droga lub jej część przeznaczona do ruchu rowerów jednośladowych, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi. Droga rowerowa może być zatem częścią drogi przeznaczoną dla ruchu rowerów, a może być odrębną, samodzielną, nie stanowiącą części innej drogi - drogą przeznaczoną do ruchu rowerów (wyrok NSAIIOSK1470/16 z dnia 21.12.2016r.).
Wobec powyższego wydzielenie działki oznaczonej nr [...] o pow. 0.0098ha przeznaczonej zgodnie z planem pod publiczny ciąg pieszo-rowerowy (estakada rowerowa) oznaczony symbolem KX/KR jest celem publicznym w myśl art.6 pkt 1 u.g.n., jakim jest wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji samorządowej.
Istotnym dla sprawy jest fakt, iż przez działkę nr [...], wzdłuż jej południowej strony, od al. [...] w kierunku północnym aż do kładki na rzece W., na odcinku ok. 50Om przebiega istniejące utwardzenie z kostki brukowej, wykorzystywane jako ścieżka rowerowa oraz chodnik, które pełnią funkcję drogi przeznaczonej do ruchu rowerów jak również wykorzystywanej jako ciąg pieszy, na którym urządzone zostały asfaltowe alejki i umieszczone elementy małej architektury w postaci ławek i koszy na śmieci, oświetlenia z którego korzystają mieszkańcy m. R., jako teren do ruchu pieszego (spacerów) oraz ruchu rowerowego (rowerów, hulajnóg). Nowo powstała działka nr [...] zostanie skomunikowana z wyżej opisanym w terenie istniejącym utwardzeniem. Ponadto podział ma na celu urzeczywistnienie interesu publicznego istotnego dla danej zbiorowości. "Znaczenie inwestycji" dla określonej społeczności należy rozumieć jako możliwość swobodnego skorzystania z dostarczanych w jej ramach dóbr lub usług skierowanych do nieograniczonego kręgu odbiorców.
Słusznie SKO zaakceptowało stanowisko organu pierwszej instancji oraz przedstawioną w tym zakresie przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] - Dyrektora Wydziału Geodezji Urzędu Miasta [...] argumentację (zacytowaną powyżej), wedle której wydzielenie gruntu pod publiczny ciąg pieszo-rowerowy jest celem publicznym. Publiczny ciąg pieszo-rowerowy zasadnie został uznany za cel publiczny, o którym mowa w art. 6 u.g.n., albowiem ww. publiczny ciąg pieszo-rowerowy będzie ogólnodostępny i będzie służył ogółowi społeczeństwa, co niewątpliwie umożliwiać będzie zaspokajanie podstawowych potrzeb społeczności mieszkańców miasta [...].
Wynika to nie tylko z zastosowania wykładni celowościowej art. 6 u.g.n., ale także z wykładni systemowej przepisów innych ustaw nakładających na gminę obowiązek wykonywania zadań własnych gminy, do których należą również zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity - Dz. U. z 2023 r,, poz. 40 ze zm.) sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego. Zdaniem Sądu, wprowadzenie - w wyniku nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokonanej przez ustawodawcę w art. 4 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 659) - "dróg rowerowych" do katalogu celów publicznych wymienionych w art. 6 u.g.n., poprzez ich wskazanie w art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie dodanie - w drodze art. 39 ustawy z 9 października 2015 r. ustawy o rewitalizacji (Dz. U. z poz. 1777) do art. 6 u.g.n. punktu 9c wymieniającego wprost ciągi piesze, należy traktować jako potwierdzenie przez ustawodawcę woli traktowania ww. przedsięwzięć, jako inwestycji celu publicznego.
Wydzielenie działki nr [...] o po w. 0.5050ha przeznaczonej zgodnie z planem pod zieleń urządzoną - bulwary miejskie oznaczoną symbolem ZP również jest celem publicznym określonym w art.6 pkt 9c u.g.n. Zieleń urządzona to tereny urządzone wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością, pełniące funkcje publiczne, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe, cmentarze, zieleń towarzysząca drogom na terenie zabudowy, placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom, dworcom kolejowym oraz obiektom przemysłowym. Wydzielenie działek pod zieleń urządzoną należy do zadań własnych gminy, które swoim zasięgiem obejmują między innymi tereny zieleni gminnej i zadrzewień, co jest celem publicznym, ponieważ prowadzi do zaspokajania potrzeb zbiorowych wspólnoty czyli przeznaczona jest do użytku powszechnego.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 pkt 21 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity - Dz.U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm.) tereny zieleni, to "tereny urządzone wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością, pełniące funkcje publiczne, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe, cmentarze, zieleń towarzysząca drogom na terenie zabudowy, placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom, dworcom kolejowym oraz obiektom przemysłowym.
Mimo, iż w §11 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...] terenów nadrzecznych na osiedlu N. w R., ustalającym przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem ZP pod zieleń urządzoną, nie użyto określenia "publiczną zieleń urządzoną" nie oznacza to, iż tereny te nie pełnią funkcji publicznej oraz zieleni towarzyszącej drodze rowerowej.
Prawidłowo SKO wyjaśniło, że wydzielenie działki nr [...] o pow. 0,5050 ha przeznaczonej zgodnie z planem pod zieleń urządzoną - bulwary miejskie, położonej na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem ZP jest celem publicznym określonym w art.6 pkt 9c u.g.n. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 9c u.g.n. celem publicznym jest wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe: ciągi piesze, place, parki, promenady lub bulwary, a także ich urządzanie, w tym budowa lub przebudowa. Z powyższego wynika, że szeroko rozumiane urządzanie publicznie dostępnych samorządowych ciągów pieszych, placów, parków, promenad lub bulwarów stanowi cel publiczny. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie zieleń urządzona stanowić będzie część publicznie dostępnego samorządowego bulwaru, dlatego w takiej sytuacji — w ocenie Sądu - zastosowanie znajduje art. 6 pkt 9c u.g.n.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej (w tym przypadku publicznego ciągu pieszego – rowerowego i zieleń urządzoną bulwary miejskie - przyp. tut. Sądu). Jeżeli plan miejscowy w sposób jednoznaczny przesądza o przebiegu drogi publicznej, to podział służący wydzieleniu działek koniecznych dla realizacji tej drogi, niezbędny dla osiągnięcia celu publicznego jakim jest zastosowanie się do przepisów prawa miejscowego, musi uwzględniać określony przebieg drogi publicznej i w konsekwencji odpowiednie wydzielenie gruntów pod tę drogę.
Konieczność weryfikacji niezbędności podziału do realizacji celów publicznych, względnie wytyczenie przebiegu drogi publicznej z uwzględnieniem interesu właściciela działki, która przeznaczona została na ten cel, zaistniałaby jedynie w sytuacji, w której przepisy planu miejscowego sformułowane byłyby w sposób pozostawiający uznaniu właściwych podmiotów stosujących prawo miejscowe dokładny przebieg drogi publicznej, względnie jej parametry, takie jak na przykład szerokość. Dopiero bowiem w takiej sytuacji, w której prawodawca lokalny nie dokonałby jednoznacznych ustaleń w tym zakresie, koniecznym byłoby weryfikowanie czy planowany podział nie narusza słusznego interesu właściciela dzielonej nieruchomości, względnie wyważenie interesu społecznego w urządzeniu i korzystaniu z drogi publicznej o maksymalnych przewidzianych w planie parametrach oraz słusznego interesu właściciela dzielonej nieruchomości (zob. wyrok NSA z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1434/18, dostępny w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podzielając w pełni powyżej zaprezentowany pogląd wskazać należy, że postanowienia MPZP w sposób jednoznaczny określają przeznaczenie jak i granice terenów KX/KR i ZP, nie pozwalając w tym względzie na działanie w ramach uznania. Mając na uwadze zgromadzony w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy, w tym zwłaszcza udokumentowane w nim prace geodezyjne przeprowadzone przez uprawnionego geodetę, nie budzi wątpliwości, że wydzielone w wyniku podziału działki nr [...] i nr [...] obejmują teren oznaczony w MPZP pod symbolem KX/KR i ZP.
W kontrolowanej sprawie niespornie linie podziału oznaczone na mapie kolorem czerwonym, pomiędzy działką nr [...] i działką [...] oraz pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...], które są liniami ściśle określonymi oraz liniami rozgraniczającymi tereny o różnym przeznaczeniu nie wykraczają poza ustalenie graficzne planu określone w załączniku graficznym.
Granice obszaru, jaki należało wydzielić dla realizacji celu publicznego, określonego w planie miejscowym zostały wiernie odzwierciedlone na mapie projektu podziału, proponowana linia podziału mieściła się w granicach przeprowadzonej na rysunku planu linii rozgraniczającej wyznaczającej granicę miedzy terenami o różnym przeznaczeniu, w niniejszej sprawie pomiędzy terenami KX/KR, ZP a terenem oznaczonym MN.3.
W trakcie prowadzonego postępowania, porównując zarówno część tekstową jak i graficzną prawidłowo stwierdzono zgodność podziału z planem zagospodarowania przestrzennego pod względem proponowanej linii podziału, jak również przeznaczenia terenu i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Podział nie narusza zapisów planu, proponowane do wydzielenia działki gruntu spełniają planistyczne wymogi dopuszczalności ich zagospodarowania na cele określone w planie miejscowym, a projekt podziału stwarza możliwość realizacji celu i przeznaczenia terenu określonego w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...] terenów nadrzecznych na osiedlu N. w R. W niniejszej sprawie projekt podziału nieruchomości realizuje przeznaczenie terenu określone w obowiązującym planie miejscowym i służy temu przeznaczeniu.
W ocenie Sądu prawidłowo przyjęły organy, że spełnione zostały przesłanki wskazane w art.97 ust.3 pkt 1 u.g.n. warunkujące możliwość dokonania podziału nieruchomości z urzędu: przedmiot inwestycji jest zgodny z wymienionymi w art.6 celami publicznymi oraz podjęte działania mają co znaczenie lokalne [gminne] tzn. wydzielenie gruntów pod ciąg pieszo- rowerowy [estakada pieszo-rowerowa) oraz zieleń urządzoną - bulwary miejskie.
W niniejszej sprawie wydzielenie działki pod publiczny ciąg pieszo rowerowy pod zieleń urządzoną - bawary miejskie jest jak najbardziej celem publicznym popartym art. 6 pkt 1 i art. 6 pkt 9c ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przywołane w uzasadnieniu skargi orzecznictwo sądów administracyjnych mające na celu wykazanie, że działka nr [...] przeznaczona w mpzp na zieleń urządzoną – bulwary miejskie nie realizuje żadnego celu publicznego z art. 6 u.g.n. dotyczy stanu prawnego sprzed 18 listopada 2015 r.
Z tym dniem bowiem dodano do art. 6 u.g.n. pkt 9c, a to mocą art. 39 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 9 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1777) zmieniającej u.g.n.).
Należy podkreślić także, że nieruchomość staje się niezbędna na cele publiczne w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do jej przeznaczenia wymienionego w art. 6 u.g.n. (por. co do przeznaczenia pod drogę publiczną wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2009 r., I OSK 10/09).
Zarzuty skargi dotyczące nieustalenia w sposób właściwy przesłanki "niezbędności" opisanej w art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. są więc chybione.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.